Hjá komið sæl og blessu kæru hlustundur og velkomin í þennan þátt af heilsu hlaðvarpi Lukko Jóhannusem við hérna, við fengum mjög sérstakangest til okkur í dag, svona einn okkar upp á hald alveg frá upphafiHann var held ég hjá okkur í fyrsta þættinum, er það ekki hjá hann á?Jú, hann var hjá okkur í fyrsta þættinum og við ætlum að fá hann í 100. þáttinÞað er nefnilega það sem ég ætlaði að segja sko, að þetta átti svo sannlega að vera ammalis svona 100. þátturn okkaren svo vorum svo margir áhugaverðir og svo gaman hjá okkur og við glömdum okkur hannvið erum líklega búin að setja frá okkur 100. þáttin á hans að taka eftirÁ hans að taka eftir, við erum komin í 103 þætti, 175 klukkustundur á samtölum, 104 gæstir í hljóðveriGekkaGeraðar er beturEn það er ekki allir sem fá að koma til þess að verður velkominn Kristján Þór Gunnarsson, heimilsleiknirVið viljum getna að fá því þrjusvar og fjóðursunum og fjóðursunum, bara svo vitirBara takk hella fyrir að bjóða mér og þvílegur heiðurÉg var að hugsa sem að þú ert ekki bara heimilsleiknir, þú ert miklu mærið en þaðUppáðsleiknirinn okkur, Jóhannu, það er nú ákveðin títill bara að beraJáÞú hefur náttúrulega verið duglegur að vekja aðteklið fólks á ábyrða okkar á einn lífi og helsuOg tala mjög ofenbarlega og ofenskátt um tengst lífstíls og næringar og langvinnara sjúkdómaOg hver langa svolítið að fara svona aðeins á dýftina með þér í dag um svona tvö sammeili huðarefn okkarKvartbera og insulin eða svona insulinónami kannskiJáVið námEn værið til ég að byrja bara aðeins svona kannski á bakkaðins og segja okkur af hverjuÞví það er svona aðeins ofennilegt en þá í dag að læknir hafa svona mikinn áhuga á lífstíl og rótum sjúkdómanaEn ekki bara á sjúkdómanum sjálfumHvaðan kemur þessi brennandi áhugi hjá þér?Já, góð spurningÉg held að skoÉg hef verið að hugsa þettaÉg hef verið að spurður að þessu núna nýlegaOg hafaði ekki pælt mikið í þessu sjálfurEn ég held að þetta sé fyrst og fremst svona einhvers konarÁhugi eða heilin í mérHann spyr alltaf spurðningar hennar af hverjuÞú veist það er svona býtuÞannig að ég er náttúrulega bara oftÍ hverju sem ég er að geraÞá alltaf er ég að byrja enn þettaOg ég veit þú nú að finna einhverja grein um þettaOg alltaf þú veist notesNeiður einhverja nýja hugmynd og fyrst og kíkja á þaðOg þannig var þetta líkaÞað ég var í læknisfræðin ámiOg nýjútskrifaðurOg þá hef betuð enn af hverju er blóðhrýstingurEn áriEða svona betuð hvað getur að veriðÞannig að þetta eru svona þessi heiliSem aldrei stoppar og spyr alltaf einhverja spurðningarÞannig að ég er alltaf eitthvað enn þann dag í dagBara nokkur þetta hlust á hlaðvörpiEða lesagreinar eða bækurOg þetta einhvern veginnVar að þarna snemma eftirÚtskrift úr læknisfræðiSvona aðal áhuga málum mittMeð næringunaÞað fannst svo margt eitthvað ósagt þarOg fór að skoða þaðOg þá náttúrulegaBara regs maður alltafEftir því sem maður les meira áHvað er rauninniMargt kemur af sama grunninumAf sérstaklega þessum sjúkdómumSem maður sér mest afSem eru þessir langvinnuUmUmUmLífsstílstengdu sjúkdómarSem tengjast samfélaginuOg umkörfinu og öllu þvíHanna þú ert með svonaEkkura innbyggða forvitniOg svonaEkkur sífældan þekkinga þostaBaraBara vel orðaðHversu gegja fyrir okkurAð þú skildir sökka þér svonaKavi í þetta og þú gerir meira en baraFara að lesa til um næringuÉg menna þú fóst í námJá, já, já, ég skráði mérMestara nám í næringafræðiOg hérnaKláraði það námEn svo akkurat það ég varKomin nokkuð á veg meðMestara rítgerðinu minni í næringafræðiÞá flutti ég út í Danmörkur í sérnámOg með lítil börnOg ég get sagt öðrum sem huga á það samaAð það er ekki alveg jæfn öðveldumar heldurAð skrifa bara rítgerðinaFrá útlöndumMeð börn og í fullri vinnuÞannig að hún er ennþá okláruðJá, jáEn það sem nýttist bara mjög velAð fá eins inn í það námOg svo hef ég náttúrulega bara haldið þvíÁframÞú veist aðSkoða allt þetta með tengslSvona milli næringafræðiOg læknisfræðiOg tala oft umSvona það sem égEr að kenna eða útskýraKalla ég oft næringa lífæðlisfræðiÞað er svona hvernig næringin hefur áhrif á lífæðlisfræðin okkarOg hvernig það skiptirMjög meira máli enEn kannski hlutir eins og hitæningarJá, áhugverðSöldra mér eins við þarna nefnilegaÞetta er eitt af því sem viðHeyrum svona fólk nána strífast umHitæningar inn, hitæningar útÞað sem styrir þýndin okkarEða er þetta eitthvað dýpraEða er þetta maður hormoninn okkar að geraEða hvaðOg hérnaOg líka kannski bara næringEr ekki baraBensin fyrir okkurÞetta er hvernigTungum á líkamannsÞetta eru skilabóð til líkamannsUm hvað við viljum að hannHvernig við viljum að hann bregðist viðGetur þau aðeins svonaÞetta er bara eila svonaEn svo varst að segjaSko hitæning erÉg bakka oft alvegSvona absolutt bara nýri efnafræðiÍ mentaskóla, það er að útskýra þettaEf að fólk mann eftirBrennsluvarma mæliÞað er kallað bomkalorimetirÞað er svona lokað kerfiAlgegulega lokaðKerfi þar sem þú getur settEn segjum bara sigurEitt gramma sigriSetur það inn íBrennsluvarma mælin og svo hitarVatnið í brennsluvarma mælinumÞá kan til að efna tengin íSigri losnaOg þá hitnar vatniðum ákveðiMikið og þá veistu aðÞað sem stendur aftan áMatvælumFjórar kilokalorjurFyrir eitt gramma sigriÞað er bara orkan sem losnaðiÍ þessu lokaðKerfiOg þetta ásó við þá um líkaFittuðu eða orkaöfniSem þú ert að mælaÞetta, þú veist, mannslíkaMan er ekki lokað kerfiOgÞú getur ekki lesi bara aftan áEða áætlaði einhverja hitæningarOg reikna svo bara út upp á mótiJá, ég borða 2000 hitæningarÞá þarf ég að brenna 2000Hitæningum eða grunnefnaÞetta er svo miklu flóknaraÞau eru skilabóðinn sem er svo ólík frá maðurHversuMikið hækkar insúlinHvað áhrifu hefur þaðOg svoEr þetta í raun þannigAnna dæmi væriKvítur sigurHelmingurinn á hann erHérna glúkósiHinn helmingurinn er frúktósiFrúktósiGefur enga orkuHann kostar orkuOgNánast bara broti neyður í lifurinniÞannig að þú þarnaÁætla einhverjaHittæninga þörfEn svo fyrir alls konar annaðAf stað við niðurbrotiÞú veistInsúlin hækkarNiðurbrot frúktósaFramleðir fytusýruÞvaksýruOg þríklesýriOg lifurinn hefur þáSendir þá áfram önnurskilabóðÞessi þvaksýraHún hefur alls konar áhrifOg blóðhrýstingÞetta eru bara svona ferlarSem fara af staðÞannig að það eru flóknarkarfiOg kæðiðarÖrkun heldur en bara hittæningarJá og svo getur við líka að veraMeð tómar hittæningarNæringarLaust í rauninniEr svo mikið að gjörunum matOg mjög sikuríkum matEr kannski nánast á næningarÞá heyrum viðÞá sem að því að segjaNú á fólkestundumSvona nánast að rýfastOft í gegnumSamfélagsmiðlega fjölmílaOg þá segja sumirÞetta er bara þvæglaSvo Kristján að segjaÞví hittæningar er alltaf hittæningHún getur ekki verið tómiðÞað getur bara orgu einingÞað sem þú ert að segjaRauninni að maturEn svo borðarHann getur inni haldi hittæningarSem gefa það lítið að næringuEða hittæningarÞað sem að næringarefninFerðast meðÞannig að það er raunverulega munurÞó að þessi orgu einingEr alltaf sama einingLíka minn er líka bara að lesaÍ miklu meira heldur en orguHann lesi hvort hann sér búin aðUppfylla próteinu þörf sínaEf hann er ekki búin af þvíÞað er rosalegaUmsetningaÞað er svona törn og vera á próteinumBróta niður og búa til nýja allan daginEf það kemur ekki nægilegt úr fæðunniÞá þarf hann að segja það í vöðvanaÞað hefur áhrú að matalistaÞví líka minn vil segjaMeira próteinÞetta á viðumMörgönnu næringarefniÞannig aðÞað að uppfylla hýta einingaÞörfina er ekki nógOgTil dæmis varðandiSko offitu eða þingdarstjórnunAð þá stýristÞað ekki bara af hýtaEiningum sem það fólk ætlarAð borða undir hýta einingaÞörfÞá heldur það ekki þáfram bara að léttastLíka minn leifir bara smá 2-3 kílOg þá tekur bara heilin viðÞingdarstjórnun og stöðinÞú veitur hér er svelti, ég er undir, ég er að léttastÞú veist þá skrúa hann bara niðurGrunnefnaskiptin sínOg slekkur og alls konar öðrum færlumÍ líkamannum til aðMinkar orguðþörfuna sínaEða sann grunnbrennanslunaÞannig að hann eldur þessaÞannig að hann les bara í svo margtTil dæmis eins ogEf þú ert að fá ónægaNæringu, hvort sem það eru hýta einingarEða það fyrir að vanda mikið af vítaminumEða það er ónæg protein þörfÞannig að þetta er miklu floknara kerfiHeldur en eitthvað svona inn og útEn það er áhugavert einmittAkkurat að þú talar um sigurinnAð þú ert kannski að fáAflega ógnótt af hýta einingumEn næringarsnöðumÞannig að líkamann er sjálfið sérAð lesa í það þannig að þú sért í næringarskortiAf því að það vandar allt hittOg slekkur á sér með eitthvað mætiOg þetta tengist auðvitaAf því að allir sérNæringarstu þú ert að lýsaHún er að hafa áhrif á hormónin okkarOg þau eruRennverulega komin íÉg veit ekki hvað að segjaBara svona á hver röglÞú veist þau eru farin aðJá, þetta stýrist bara afMiklu meira enn þessuBara við gætum tekið raundæmiSem öruglega margir kannast viðTil dæmis segjum á einhver borði á förstu degiÍ kvöldmattHeila pítsuOg fái sér svoHeila Ben & Jerry's dósiEftir réttÞað er mjög mikið að heita einingumEn samt getur viðkomandi verið meðMjög mikla hungu tilfinninguTveimu tímum setnaLiðið en svona sér svangurOg langi í eitthvaðOg það eru viðbrú líkamastÞað er þá út af því aðÉg held allir varu samála um að það myndi ekki vanta orguÍ hennan líkamæða heita einingarEftir þettaEn svonaKolvetna sigur í máltíðHækkar insulín svo mikiðSem aðBlóðsigur svo mikiðOg líkaminn þarf að nota svo mikið insulínTil að stýra blóðsigurinnumOg það verður svo skotið aðeinsEfið marki þannig að þú færirEn smá blóðsigurs dífuOg þetta hefur svo allt áhrif upp til heilanSem að upplifir þessar breytingarOg hormónunum sem hungurOg gefur þá tilfinninguNiður til þín sko eða í maganOg byrja nú er ég með hungutilfinninguOg þarf að borða eitthvað meiraÞú er svolítið að lýsa því sem að ég held að velÞekkjum svona í kringum jól og háttíðirOg eitthvað þá maður kannski búið meðRýstóra máltíð sem við búið að takaHanna hálfan dagina að eldaOg setja rjóma yfir allt samanOg þá erum við þetta með miklaSvona hýtæninga og ofgnóttÍ rauninni líkamannumEn samt líður maður svona að maður er svona pínuð þreyturEkki fullur orgu en alveg til í smá konfektiEða smákókuÞannig að greinCreivings og food noiseÞannig aðSvo má alvegSko það má alveg segja aðÞetta með hýtæningar og orguÞarf að inn og útÞetta áhuga alveg stundum viðÞetta áhuga alveg við í læknisfræðilugumSvona einhverju samhengiMeð aldraða sjúklingaEða inn og gjörgæsluOg geta þú veist reiknað útSirka orgu þarfÞetta kannski áhuga alveg ágjörlega viðBöldÚlinga eða íþróttafólkGetur nota þetta sem viðViðmið í einhverju svonaÞú veist við erum að reyja með svona mikiðOg ég verð nú að ná svona mikilOrgu þú veistÞetta er ekkit algjörlega bara eitthvaðSem er ekki hægt að notaEn þetta er mikil floknara en bara þettaInnfalda inn og útÞannig í rauninni þá erÞá gildur alveg þessi grunnAð inn er meira en útOg þá þyngjast við og öfugtEn það er bara svo margt sem hefur áhrif áSamt ekkiEn það er allavega svo margt sem hefur áhrif áEins og Jónhæra var að koma inn á áðanMeð bara hormonaviðbröð líkamannsAð ef að settu og svingdarSvona hormonun okkarEr að bregðast viðAð þá spyr maður sér skoHver sem ekki hefur viljað styrkurinn okkar að segjaEf að hormonun er bara sífælt að senda okkurÞau skilaboð þú þurft að borða meiraJá þetta spilar sko líka bara inn íInsulín viðnámÞú veistÞess vegna kannast öruglega mjög margirMeðSem hafa prófað að leta sigEða að glýma við sjúkdóminn off-fitAð þau hafa kannskiMjög langan tímaBorðað undir hittæninga þörfEn letast ekki neittEf að insulin viðnámÞetta er stæðar í líkamannumOg fitu vefurVöðað frumurOg fleiri vefurHlusta í raunOrðið illa á insulinOg það er viðvarandi alltaf svolítið háttAð þáGetur þú ekkiÍ rauninni snúið ástandinu viðOg leift fitu vefnumAð brenna fitusýrum og letastNefn að insulin fari undir á hverjum gildiÞannig að þó þú borðirHelmingin af hittæninga þörfinniEn það væru að megnunum til kolvetniÞá er insulin áfram alltaf háttOg þá letast þú ekki neittÁ sama tímaOg þetta eru bara dæmi til að útskýraLífeylisferðinaÞá gætur þú tekið einhvern sem ákveðurAð fara á lákolvetnaEða ketofæði og að borðar50% yfir hittæninga þörfinnEn lettist og lettistEn það útskýru þetta aðeinsAf því að insulin er mjög öflugtHormónOg það er svokallagurHvað sem er ekki anabolistHeldur antikatabolistÞað leifir ekki kannski fiturOg í rauninni anabolistEða svonaÍ svonaHálkjöftvakstarhormón líkaÞannig að við getum eiginlega sagtAð það hamliFittu niður brotiÞegar insulin er krónist hækkafEða þess vegnaFólkna er ekki lettastEða útskýra kannski bara insulin viðnámEn útskýru bara aðeinsÞegar svo ætlaði við að komast nýriRótina sem að hann er alltaf búin að vera að skoðaSvo mikið hvaðberðinaRótalæknirinn sjálfurÞað eru og nýri hvaðberðinaÚtskýruðu bara anabolistÞeirri fólki ogInsulin viðnámAnabolist er bara það því þeirBara uppbyggingarTil dæmis anabolískirSterarSterar sem þú notar til að náTil að vaksaYfir lífælisfræðilegum vextiOg insulin er þannigJá ekki svona á sama háttEn sko insulinVið byrjum bara alveg á byrjuninniÞá erInsulinhormóni sem flestir tengja við blóðsikurÞegar við fáumSikur út í blóðið, glúkosaAð þá erInsulinhormóniðSem að breysið okkarSeytir til þess að stýraBlóðsikurum okkar líkaMér vil helst hafa hann bara á þröngu byrjiSvona millir fjórir og sexEða fjórir og 5,6Svo náttúrulega hækkarBlóðsikurinn eftir mál tíðirOg hérna glúkosinnFer út í blóðrósinaOg það þarf að koma honum einhvertÞað þarf að koma honum annað hvortÞað sem orku ekki að væna í vöðvanaTil heilans og fleiri lífæraOg ef það er afgangurÞá þarf að koma honumNyrjir í hérna lifurinaÍ klíkokjan byrðirOg það eru við líka með í vöðvónumOg svo það sem er umframEr bara breytti fytusýrurOg sett inn í fytuvefinOg insulinHefur svona þetta kannski þekktasta hlutverkEn það gerir alls konar annaOg það hefur ólíka áhrif á alla þessaMismanandi vefiOg einn vefur erFrekar næmurNú er ég að hugsa fytuvefurAf því ef það er óknótt af orkuÞá fytuvefur er mjögDúlegur að taka þá orku uppOg breyta í umfram fytuSem allar geima að fanga til aðHungusneginn kemurJá, í rauninni það sem við notar ekkiÞað sem við notar ekkiÞað sem fyrir inn í svonaSparnaðareikninganaEn ef að insulin er viðvarandi háttAð þá fá við kannski ekki mikla aðgengjaÞegar orku sem er í násum sparnaðareikningumÞað er insulinviðtækiÍ efiborði fytufrumnanaOg þetta er einstefnuSvona lokiÞannig að insulin þarf að setjastÞetta getur það fyrir skýringin á að margirÍ samfélaginu upplifa sigEins og þreyttaEða undir svona orkuLangar að fá meira aðgengjaÞessar orkuGetur hækkað insulin veriðEinn af áhrifatháttónum þarAlveg klárlega er þaðEinn af áhrifatháttónumInsulinviðnámÍÞessari líðan en kannski ekkiEndilega út af og hefur ekki aðgang aðFytusíronum að því það er á sama tímaYfirleitt óknótt afOrku annar staðarEn sko í insulinviðnámÞetta sem við erum að tala umOg er í raunSterklega tengdÖllum þessum lífstílsTengdu samfélags sjúkdómumSem eru hvað mestBaraÞað sem við vinnum með heilpreyðskerfun í dagHjartarÞað er sjúkdómar síkursíkiFytulegurPCOSHeila þokaSterkt tengst viðÞróun heilabilunarÞaðInsulinviðnámSkapastYfir tímaOgÞetta er eðlilegt viðbraÞað erum að flokka þetta upp í brátt og langvindInsulinviðnámÞað er eðlilegtSko aðÞví viðÞað er eðlilegtÞað er eðlilegtÞað er útaf því að líkaminn er í veikindumAð forgangsraða blóðsikri tilÓnæmiskerfisinsOg þá gerur hann vöðvanaFytuvefinn og aðra vefiÓnæma fyrir insuliniSvo líkaminn sé ekkiÞegar þú ert að glíma við veikindiAð setja bara alltaf orkunna inn í vöðu á fytuvefinnÞannig að hann er bara að stýra orku umferðinniJá ogMeðgangaEr bara insulinviðnámLíkaminn vilForgangsraða orkunni og glúkosunumÞegar það er vaksandi fóstusSmíðan í að manneskuJáÞað kemur yfirlegt ekki framEf að móðurinn er heilbreiðOg insulinnæm ferirEn ástæðan fyrir því að við sjáumMeðgangu síkursíki sem að lagastSvo eftir að batnið er fættEr að móðurinn er með insulinviðnámÞegar hún verður ofrískOg líkaminn bætir við insulinviðnámÓt á meðgangu og þá fer blóðsíkustjórninnÞannig en úr skorðumÞá fer þið yfir eitthvað tröskuldJáStreitaVeldur tímaböndu insulinviðnámiÞví að þá vilLíkaminn forgámsraðaGlúkosaorgunni til heilansÞannig að þá verður aðrirVið yfir tímabönduSvona hlust ekki á insulinOg takk ekki orguna til sínEn hvað með þá sem að búa viðSvona bara langvarandi streitaJá sko þetta sem þetta eðlilega ástandEr eitthvað sem á að gerast innanSama dags eða þú veistÞað var eitthvað erfiðu dagur eða það var eitthvað ástandOg svo lagast þaðHækkað insulinÍ sjálfum sér er svoBrátt insulinviðnámiVið borðum mjög kólvetnar ykkar máltíð og insulin hækkarOg þá gerir líkaminn kannski ákveðnaHluti insulinSvona minna næmaEn svo lagast þaðEn ef það er svo sí endur tekiðHvort sem að það er út af mataræðun okkarSem að við erum bara stöðugtAllan daginn, allan dagaMeð hátt insulinÞá þróast þetta yfirÍ það sem er þá langvindInsulinviðnámiÞað er bara beislænið okkar er orðið þannigAð insulin er alltaf háttOg þá verðaVeðvarnirLivurinnFytuvefurinnBara viðvarandi minna næmFyrir insulinÞannig að líkaminn þarf alltafÞetta er svona eins og þreytur hesturSem að maðurVerður að komast á leðanÞað þarf bara að fara að píska ná framOg þannig að það líkaminn fara að píska frumÞað er bara að hafa hlust ekki á insulinEn ef hann hækkar það bara meiraÞá verða það er að beja sigOg hleypa glúkósanum minnOg í þessu viðvarandiInsulinviðnámiÞá er baraGrunnlínan á insulinSvo há og lækkar alltaf niðurOg þá erum við í þessari stöðuAð fytuvefurinn getur bara að teki viðGetur aldrei í rauninniNóta að hafa aðgengi á orku byrðunumÞað getur ekki tæmt úr sparnareikningumNeiOg liðurinn hún í rauninniHún á að hlustaÞannig á insulin að þegar insulin hækkarÞá er hún að hætta framlega sikurÚr glíkókjenn byrðunumOg hætta framlegaFytusýrus, þrygglisýr í þaðOg svolítiðEn því hún er hætta að hlusta á insulinÞó að við séum að borða kolvetniOg blóðsíkur og nokkar hárÞá er hún bara áfram líka að framlegaMeiri glúkósa til að bætaÍ blóðrásina og hætta áfram að framlegaFytusýrurÞannig að það er bara allt komið úr ójabæÞannig að svo ég takkit það samanBara svo fólk skiljið áMjög einföldu mannamáliÞað er ofta að segja að þettaInsulin viðbröð sem verðurÞegar við borðum kolvetniÞað er líka þegar við borðum bara blandMáltíð sem við gerum oftastJá, eða við varum þetta streytaÁlag og allt þettaEn þá er þetta hækkaða ástandÞað var mjög tímabundiðÍ ykkur klukkustundirOg það er bara eðlilegtEn ef við borðumSvona máltíðirKanski ógnátt af hittegningumOg mikið af kolvetnumÁ fjóra tíma frestiYfir daginnÞá erum við að viðhalta þessa ástandiOg smám saman verður þá krónisk hækkunÁ insuliniSem fyrir að valda þessariSvona hirnar deyf eitthvað frum á vefjaEn er það þá mís mikiðEru vefinir mísResistant við áhrifumInsulinsTapar fyrt vefurinn síðurÞessari næmniEr það þess vegna sem hann tekur að endalust viðEða er það mís mönandiÍ vefja tegundumJá, það erMís mönandi og líka mann geturLengi aðeins stýrtiEn aðalmálið er að hann hækkarBara insulinÞannig að það er bara meiraHerri grunnstafa í insulini allan daginnJá, og svo bara verður hún herriOg herri grunnstafaÞað þarf alltaf meira og meira af þvíTil að frumunna hlustiEn svo fyrt vefurinnÞannig að þetta er einnstefnulokiEf það er alltaf insulinÍ þessumEinnstefnulokaÍ yfirborði fyrtiförumunarÞað er alltaf opið innEn hann þarf að fara útÞað er alltaf úr viðtakanumTil að frumann getur snúið dæminu viðOg sett fyrtusýrurnar útOg breytið mjörgugjafaJá, hún getur ekki gert að vegna þess aðÞað er alltaf insulin til staðAlltaf insulin í viðtekarinnuOg þess vegna er þetta bara einnstefnaEn hver er þá lausnin við þessum vanda?Hvernig fyrstHvernig höfum við verið að lýsa þettaÍ okkar kerfiEn hvernig telur þú eftir að veraViðbreðið þettaBara svona rétt kannski að ormið segjaÞað er það þannig að insulinViðnám hefurAfleðingar áFlest kerfinEitt fyrstaIngeni insulin viðnámSer hækkaður blóðsýrNýrunHalda í saltEf að insulin er háttOg taka vatn með sérÞað þakkar hækkaður blóðsýrstingarOg bjúurÞað hefur áhrif áHérnaÞað hefur áhrif áÞað hefur áhrif áÓnamiðskerfiðÞað getur stuðlaðaSvona lásteg spólguðÞað getur þá spilað inn íHvernig þið líður andlegaAndlega líðanOrkustiHeilaþókaSvona einhverjir óskilgreyndirVerkir hér og þaðÞrótiEn svoÞú veist að lýsa ástandir semÉg veit að margirSvona tengja eitthvað viðÞau sé ekki með eitthvaðÓkveðna sjúkdómsgreininguJáÞannig þetta er bara lífsgæðin okkarÞessu stímaOg bara í rauninni tengist þetta öllumÞessum sjúkdómumSem eru tengdir viðOg kallaði lífstilsjúkdómarÞað fer að safnastFitta í livurinnaOg sko það eruÁratugur eða stundum tveirÁður en að fólk reynist meðÁuna eða típu 2-síkusíkiÞað er bara endaEngkenni á insúlinviðnámiSem er búið að vara í mörg áriEða í tvo áratugurÞví líka minn er með þetta mikilHvað er hlutverk að halda blóðsíkurunumOg hannGerir það að þáEngur til langt bara getur það ekki lengurOg svo kannski byrjar að fara að fáSvona síkur toppaEftir máltíður en hann næðir samtAð halda honum fastandiEðlilegum og svo endanumÞá bara getur hann ekki stýrt þessu lengurOg þá ertu komið með þessa síkusíki 2En er þá hækkað insúlinSem er mælanlegt í blóðiÉg fælu fastandi magamáttmánaEr þaðFyrsta merkiðKemið það í ljós í rauninniÁ undan áður en að kannskiLangtíma síkur og fastandi síkurLengu áðurOg er við þá ekki bara rútinVið að mæla það í kerfunaÞannig að þá getum við greipið inn í fyrrEða ekkiJú miklu fyrrOg maður sér insúlinÖmmerki insúlin við náms á mörgu öðruÍ blóðpröfumOg maður sér það nú reylaBara líka á einföldum hlutumEn svo mitt í smáliHverju öðru í blóðpröfumVar það hlutvall á þrygglýsumOg hát í all til dæmisÞað í raun bara táknarÓhagstætt hlutvall þar á milliEr eiginlega svona nánast saman semmerkiÁ insúlin við námiEndur tökum þaðÞað er oft verið að horfa í kólustróliðOg heldar kólustról og gott og sleimtMeð tilítið til áhættuÁ æða þrengingumSvona hæfinuOg algjörlegaEn það er unnverulega ekkiMæli hverja sem þú horfir áEitthvað heldar kólustróliðHvernig sér þú þettaÞað er hlutvallSvo við bara endur tökum það fyrir fólkHát í all sem að kalla er góða kólustróliðÞó það sé ekki til en sleimt og vondOg síðan trí glísir í þérSegð okkurÞú horfir á þettaJá, skoÞað skiptir náttúrulega mjög miklu máliVarandi þettaKort að maðurÞað sé að horfa áSvona fyrsta styggs eða anna styggsHvort að fólk sé sko búið að fáHeila blóðfall eða hjartáfallOg fari kransæða þræðinguÞar horfið maður öðruvísi áSvona hluti eins ogBlóðfitturnarÞar eru bara það sterk gögn á þvíAð þar skiptir eld í eldMjög miklu máliSem að kallast vonda kólustróliÞað er umverulega kólustróli sem að fer út í vefinaOg er mögulega að gera viðVefinaÞetta hefur verið svona í þessum fyrsta styggsForverðnum að fyrirbyggjaÞá var mjög mikil hortNánast bara á þetta eld í eldÞetta slæma kólustrólOg líka heldarEn þetta er nú sem beturFyrir að það breytast að því það skiptirMjög miklu mæra máliHver samsetningin erÁ kólustróliInsulín viðnám til dæmisEr bara sjálfstæðurMjögÖplugurSvona mælikvarðiEða áhættu þáttur á líkunar á hjartu aðeinsÞannig að hlutfalliðÁ milli þríklisir í þaðOg hát í eld sem við vorum að tala umÞað segir mjög mikilEf það hlutfallir óhægstættÞá er mjög sterkur áhættu þátturÁ hjartu aðeinsOg það er út af þvíAð ef það er insulin viðnám til staðarOg þessi samsetning á blóðfittunumAð þá veitu viðNánast öruglegaAð samsetningin á þessu eldi-elliOg bara öllumKólestur og lögnunumEru litlar agnirOg mikið af þeimSem eru þær sem að getaSkaða þegjunaEða kerfinum komist innÞannig að þetta er skýrvíspendingUm þaðOg það er í dagÞað er að skoða meiraApoBSem að erHildarMagnmæling á fjöldalítill agnaEn svo eldi-ellOg fleiriÍti-ellÞetta er líka alls konar týpurÞetta er ekki bara einn týpaEn sko einföld eldi-ell mælingHún segir mann ekkit annaðEn það er sko þingdarmælingÞú veist þannig aðÞú getur verið með tvo einstaklingaMeð að segja bara samaÞrjá í eldi-ellEn það er þingdarmælingEn ekki mæling á fjölda agnaÞannig að þú veistTvo tunga eða tíur letaJáÞannig að hún er ekki að segja okkur neittNei, ekki einn og sér í rauninniÞess vegna þannig að maður að horfa áSko annaði blóðfittumAðra áættu þættiOg svo náttúrulega er þessiA-P-B-mælingÞað er agnamælingSegir okkurÞannig að hún er munn svonaBetri og farið að nota hana meiraEn þetta er áhugværtOg hérnaÉg var hérna að reynaVeiða því á þannig aðFar að tala um þaðAkkur við erum ekki að mælaInsulín rutinlí bara í kerfin okkarÞað er svo upplýsandi að talaOg hún skiptir svo miklu máliOg hún tengir svo mikluRótandans í efnaskipta villuOg ég held að það sé aukastJá, það er aukastÞað er mjög gottÉg veit allavega hérna í GrímfittMældi við alla okkar viðSkipt við inn í alltaf fastandi insulínEn láttíma insulínÞað myndi vera þá sé peptiVið vorum ekki að gera þaðEn það er hægt að gera það líkaÞað er meira svona syngusviki eittÞannig að það er ekkiÞað skiptir bara fastandi insulínLíka myndi skipta máliÞað er að vitaEftir máltíðirSumir eruÞað er eins og veriðÞað er í raun óþarfiÞað er svo margt annaðÍ blóðpröfumBlóðþraustingMittismáliAllt sem segja manni myndinaEn að því við erum aðBara fyrir fólk að nútiÉg veit að margir hafa bara áhugaAð skoða sig og sína helsuOg þá veit ég að flestir eigaAð því við mælum rútineraÍ kerfin okkarÞá mælu við kólustrólOg þar með fríklísiríð og hátjálf kólustrólÞannig að fyrir fólk sem langar að vitaÞað séur örglega í blómælingunum sínumSem að flestir eigaÞá getur að skoða þetta hlutfallOg ef þetta hlutfallEr svona góður indikator umHvort að séu komið insulínu viðnámJá viðkomandiEf hann á ekki fastnandi insulínu mælinguHvað myndur hlutfallinu veraSem að fólk ætti að vera að horfaFinnst ég að það mega að fara yfir 1, 1,5Eða hvar lítur þú á að það séu orðvifUm handa að ræðaSko kannskiJáÁður en ég útskýri þettaÞá er náttúrulega mjög mikilvægt líka að vitaAð þetta er eitthvað sem aðSveiblast rosalega mikiðEftirMataræð og lífstílOg kannski líka tímadag sem það er mæltÞetta sem við erum að tala umIrði að vera mælt á fastnandiJá, já, langbæst mælt fastnandiEf þetta sveiblast svona mikið eftir mataræð og lífstílÞannig að það segir þú okkurAllt um dæmiðEn þetta er enginSvona fastiNein, örlug, þannig að fólk veru líka átt að segjaÞví að ef það var einhverja gamla mælinguFrá 15. ágústEftir langt sömafríOg það er óhagstættEn það er svo baraÞannig að maður getur ekki hort kannski bara á staka mælingumÞað er að horfa líka á hvernigVar lífstílinn akkur þáSem sagt í rauninni fólk hefur áhrif á þessar törnurMjög mikiðÞað er stóra máliOg svo náttúrulega þarf maður að setja þetta í samhengiLíka við aðra áhættu þætti og allt þaðÞannig að þetta er nú svona bara viðniðEn ekki hérnaEkki eitthvað sem fólk þarf að taka bókstaflegaÞað kannski að tala við sinn lækni áðurÞannig að panikarEða bara fylgja þínum ráðumAð breyta næstu máltiðEn skoÞetta eruÞegar maður skoðar þetta hlutvallÞá er maður með þrýglisirÞannig að fyrir ofanstrykOg hátihæll fyrir neðanÞetta er bara einföld deilingÞetta er bara þrýglisrið að deiltMeð hátihæll kólstrúliÍ millimálumOg hlutvallEitt eða lægraEr mjög hagstættÞá ertu með mjög góðaSamsetninguOg ef að það er þannig viðvarandiEr mjög ólíklegt að sé insúlin viðnumGetur við litið á það sem ákveðnaForward í mögulegaMinni áhættaÁ bæðiJá ef það er þannig viðvarandiÞá er þaðÞað er skoNánast100% að það er ekki insúlin viðnumTil staðar og þá er eitt mjög stóra áhættuÞáttur út úr myndinniOg þá ertu með minni áhættu líkaÁ kannski þrengingum eða kerfinuJá jáVissulega verður þetta svo flóknarÞví það er líka til viðtu við í dagGerða af kólstrúliSem heitir LP litSem að erFyrst og fremst og bara eingönguErðaböndinVið getum eiginlega ekki aftFisknuslu samt líkaFisknuslu að mikil getur lekkaÞað getur svonaÞað er eitthvað smá margin sem við getum fært þaðEn það er eiginlegaEf það er mjög sterk ættarsæga hjá fólkiÞá er þetta eitthvað sem við skoðum í dagÞví að það getur hreinlega orðiðSamt sko kransaða kölkunOg sjúkdómar þrátt fyrir að þú lifirBara hennum fullkomna lífiEn svonaAlmennt þá er þetta hlutfallHérna tikiÞað tríkli sér að hátiEllund reynum mjög gottOg svona upp að 1,5Ásættanlegt yfir 1,5Þá er svona efnaskipta ástandiðInsulínu, blóðfittuSamsetningin farin að vera óhagstaðariOg svoBara hækkar það uppOg svo með minn er að ég hafiSvona lesið út úr stúdíumAð hlutfallYfir þremurAð þá væri meðal áhættanEða áhættan á einhvers konar kransaEða kölkunEða atburði á næstu tíu árumHækkuð um 70%Eða þetta er svona miklarHækkaðar áhættu tullurYfir þremurEn Kristján, góðu fréttunar eru þærEf þú ert að mælast þarna á þessum slóðumEr að það er sko algjörlega hægt að snúsi viðBaldið er þittOg þá kjáða spurningunanHvernig, þú veistHvernig er kerfið að bregðast við þessuOg hvernig vil þú bregðast við þessuOg hvernig ert þú að bregðast við þessuHver er þínar áleggingarÞetta erEinnfald og blaðiKanski flúkið framkvæmtFyrir marga og flestaEn þetta eru alltaf þessar infölduÞú veist, borða reyndLítið unniðÁfengi hófiEkki reykjaÞað hefur mikið lári á blóðfittuna líkaReyfingÞað var reyningar mikið lári á blóðfittunaJáOg hérnaHjapalast undir huglegsliðTil að ná streytin út þérÞað er líka endalusOg hérna bara mjög stór áttuÞáttur í þessu öllu samanEn þar þartu ekki að faraTil þess að breyta þessuÞað er alltaf sagt þessi etnaskiptaÞað er alveg svo erfittÞar þart að taka þetta alvegÞetta eru skilaboðan kannski í kerfin í dagEn þar þart að taka þetta lengraÞú ert komin á náttúrulega staðBara til þess að ná að snúa viðJá stundum er spennan í kerfinuÞað mikilÞað kannski ekki ná að minkaBara smá sigurinnÞað er margir sem að náMjög góðum árangriOg svona skjótumMeð lágkólvetna mataraðiKeto mataraðiTil dæmisÞað er ekkert eitthvað sem að þarf að vera eilifuFólk getur gert það í mánuðÞað er svona mjög smöndiSumir eru kannski baraAð drekka sigraGóðs og borða nammiOg alltaf að daglegaOg alltaf að narta eitthvað sigurEitt rétt fyrir söfninEn borða mjög holdt í grunninnÞá getur breytingin verið eins einföldOg hættu að drekka sigurOg nartan á kvöldinOg það bara gjörbreytist alltOg þú getur bara að halda þig áframOg borða þitt fjölberitt af fæðiHjá öðrum kannskiÞarf tímabundi eitthvað aðeins öflugurAð bara nánast taka út sigurOg finn hreinsu kólvetniOg halda kannski bara inn íKólvetnumOg sterkjur græmitiEða aðrir vilja kannskiBara hafa þetta ennþáÍktara og bara fara alveg á kjetoOg svoÞegar þú nærðað snúa kerfin viðOg þá er einn insúli næmur afturÞá getur þau bara bætt inn í mataraðiOg haft það svona meiraFjölbreytt og erlegtOg líka minn hann náttúrulega bara leir eftir sigÞannig að það er eitthvað að notaÞessi verkveri sem hann efnirLá kólvetna, fæði, kjeto mataraðiOg þess aftarEn maður er komin út í skurðÞá getur maður nota þettaSem upplöft hægir til að koma sér aftur uppÁ beina breyðaHilsu veginOg þá getur við kannski aftur fara það tíniEn eitthvað sem við höfum saknaðOg farið meira mainstream mataraðiOg svo kemur náttúrulegaAðri þættir innÞað er mjög erfitt að gera það og kannski dögur það ekki tilEf að grunnstóðirnarEru ekkiÍ lægi, kannski það maður að byrja á því aðHætta að sóa fimm tímaOg sóa átta og ná streytukerfinuNiður ogDraga eitthvað úr álægiAf því að ef að streytukerfið okkarEr bara sífyrstOg þá hefur það mikil áhrifTil dæmis bara það eitt og sér hefur þannig áhrifAð við söpnum kviðfittuStreytuviðbræðiEf það er kæfisöpnÞarf að skoða þaðÍ gegnum hvaðAf hverju meiriKviðfittuStreytuhormónunKortisoladrenalín hafa bara þannig áhrifÁ að þvíInsulinviðnám og allt þetta er mismannandiEftir vefjumAð það stýrir svolítið orguGlukósanum inn íInnebla fittunaMilli kviðarhóls lífæranaStreytukerfiðÞað hefur önnur áhrif þarÞannig að það er mjögAlgengt svona aðAð sapna kannski bara á sér kviðfittuÞað er mjög streyturOg þú nefndir skoÞessi lífæriLivur á bröðs og hjarta og lunguÞetta er ekki lífæri sem við viljum helst að fytniÞví þau sinna mjög miklu á umstörfumÞannig að þess vegna erKviðfittavíspendi umHættulegri fyttuÞað er tengt á innri lífæriSko fyttuÞað eru þrjú lögÍ líkamónumFyttu lagir í lifurinniMjög lítillÁ hvernig það fyllistSvo eru við með á milli kviðarhóls lífærirnaOg svo eru við með undir húðarfittunaUndir húðarfittanÞessi sínilegaÞessi sem við getum kleipið íHún er minnst hættulegSvona efnaskiptalegaÞað er þessi í lifurinniOg í kviðfittunni sem er mestHún tröflar svo mikið afEfnaskiptaferðlunum okkarOg veldur lágstegsbólguOg svona alls konar í líkamannÞannig að svona fyttan sem viðMestar áhugir af er núSkásta fyttan í rauninniÞað er þessi sem við sjáum illaSem að erEn eitthvað tenging þára milliÞú komið mikið fyttu undir húðaÞá ertu vandara líka á okkur leiðJáÞað er líklegraÞó að við séum einstaklingsbundiSvo sem er geta sapnaMjög mikilli fyttu í undir húðEn áfram verið efnaskiptalegaHilpriðir upp að það hafaAllir einhver mörg en þau eru mismunandi hjá okkurOg meiri segja mismunandiEftir kynþáttum og stöðum í heiminnumOg svona að þaðViðHvita fólki á norður hérEr miklu betri fyttu sapnararÞólu með það miklu miklu lengurEn við verum að faraNúnaDeep dive fara djúft nýriHvaða, ég veit ekki hvort ég ákvæmlegaÞetta lífariFrumulífariEr kannskiÍIn the center of itBara er í miði og alls þessSem við verum að tala umOg þá kannski komum við líkaNá eitt sem við hefum ekki rætt umVarðandi líka insulínæmiGerð svo velÞetta er kólsyst kókosvatnÞistur af þessuÞetta er cleanÞetta er ekki meðEn svo margir orkertrekir í dagStút fullur af aukaefnumÞetta er bara kólsystKókosvatn úr ungumKókosnötuEngi viðbættu sigurOg hérnaSmá mango held ég í þínuSem að kemurÞað sem er alltaf úrMangoEn skoÞað því að mér langastÞað eitt í söllisamannOg við ætlum að fara hérnaAð þess að fara á dýftinu með þérOg þú náttúrulega fókst sjálfurÁ dýftinuÞví eitthvað þegar þú fyrir að stútaÞetta allt með matin og annaðOg það leiðir þig aðKvartbyrjunum okkurSem við nú tala mikið um hérSem við höfum svona kallaðÞetta orkuver frumnanaEn þetta er svo miklu meir en þaðEn það sem við hefum kannski ekki komið inn áÞví við höfum búin að vera að tala umMatin sem upplýsinguÞú veist þetta er upplýsinguOg þetta er líka baraGrundvallar efniFyrir öll efnaskiptin í líkamannumAð við höfum bara nægtAð prótunumNægt að steinefnumOg snefulefnumOg þessum vitaminumSem við höfum talað umOg allt þettaÞetta skiptir allt máliEn það sem við hefum kannski ekkiOg við samtalaðum þetta líka mikiðOg við komum inn á þetta núnaÞegar við höfum að tala um kvartbernaOg spurjaðans betur út í þaðEn það er líkaÞessi skilabó sem við fáum úr sólinniOg það er byrtanOg mikilvægi hennarFyrir starf sem er kvartbernaEn þetta til dæmis kemur inn áInsulin næmiAð það eru meiri líkur áInsulin næmiÞað er ónæmiSenst ef við erum ekki í blá í ljós á kvöldinEf að dægursefna nokkarEr úr ólægiOg það er bara eitt sem stjórnar dægursefniÞað er byrtan, það er sólinOg hún hefurMikið að segjaAlgjörlegaUm sko kvartbernaHaldið að fólk viti almennt hvað kvartberar eru?Nei, en áður við förum í þaðEn þá er líka kannski þaðVert að baraSvona að taka þetta inn í umræðinaÞað er ekki bara matur þessi stjórnar insulinÓnami eða næmiÞað er líka byrtanOg dægursefnaJá, byrtanOg svo náttúrulegaÞetta augljósa, reyfingSveppAlltaf þetta sem við tölum um á þannStreita, þetta erMatur er kannski stæðsta breytanSem við höfum mikil áhrif áEn sjálfsög svo reyfingÚti vera byrtaÞetta skiptir mjög miklu máliOg við getum farið dýbra í þaðEftir þegar við erum búin að útskýraHvernig þetta virkarÞá kemst ekki að lagna þingirEn förum í kvartbernaOg lísti þannig fyrir okkurHvað letiði að þeimOg þú kallaði svona rótar lagniEitthvað sem þú hef sagt okkur frá því áðurOg þetta er ekki eitthvað sem hún lærðir í lagnisfræðinniNei, nei, við svolítið að lærðiMart um kvartberna og frumulífræðiOg ég reynda að læri þaðÉg tók auka áfonga íLífælisfræði mannsinsOg frumulífræðiVið lífræðiSkórháskólandsÞannig að ég hafði nú svo sem áhuga á þessuAlveg hérna í lagnisfræðinniEn maður var samt sem maður ekki að tengjaKanski beint við tilurÞessaraAlmennuLífstilstengdu sjúkdómaÞað er vissulega til sérstakir kvartbera sjúkdómarSvona gennaTengdir, erða tengdirEn skoÞað er maður að fyrraFikra sér niður að rótinnOg er að skoða að byrja eins og lífOg hvað er nú að gerast í þessu lífaOg hvað er að gerast í þessum frumumOg þá endar þetta allt náttúrulegaÞetta niður í hjá kvartberanumSem eru þetta frumulíffæriInn í hverju einustu frumuLíkamanns, nánastOg mörg, svona margir kvartberarMismundu margir eftir hvaðMismundu eftir hversuOrku krefjandi lífæra kerfið erEn þetta er í rauninniEn svo komst inn áOrku verfrumunarKvartberarnir framleiðaÚrNægjumNæringuSem við erum búin að innbyrða og brótaNiður í minnstu samyndirOg flytja inn í frumunaOg svo súrefniÞá umbreyta kvartberarnirÞessu íSamynd sem heitirATPOg er svo bara gjald meðil frumunarHún notarÞessa orku sem að kvartberarnir framleiðaÍ allt sem líkamenn gerirÞannig að við borðum matOg öndum á okkur súrefniJáOg ég get bara setið hérTala við þigOg maður hérta mitt er að sláOg lungum mínu er að andaOg heilin er að hugsaEða reyna þaðOg ég er að reyfa hendur mér í leðinniOg all þessi orkaAð það hefur kvartberinnEða kvartberarÞessi í miljónataliEða miljardaFramlegt handa mérBara jafn nóðumÞú veist að segja þaðÉg stundum sett þetta framSvolítið háflegtEða ljóðuræntÞað er að útskýra þettaÞví að plöndurBeisla orkusólarinnarMeð ljóstillífunOg svo borðu við það nokkvöld plöndurEða dýrin sem borðu þessa plöndurVið brjóðumOg þetta eru orkan í efna tengjónumSvensagt í eins og matnumOg svo tökum við það innOg inn í frömmunnarOg við erum búin að brjóða þetta allt niðurOg svo nótum við þaðPlus úrreifni sem við öndum að okkurOg hvað beða þetta er búið til orkuSamyndin að tippiSvo nóta ég alltHvort sem að það er að hugsaHreyf okkur, framlega hormónHvað sem er allt sem að líkaMenn þarf að geraÞarf hann að nota orkuEininguna ATPMá segja að þessar orkuÞessar orkuveri inn í okkurÞetta er bara svo raf orkuverJósorkuverÞað er verið að breytaGlúkosa og fytusýrumOg bara í rafÍ ramakÞetta erAlveg magnaðÞað eru svona tvei kerfiÞað er krepsringurinnOg svo raf eindakeðjanEn þetta er allt bara tilfæslaOg orkuBara laðislaOg kvartberðarnirEru sem sagtÞað fara bara afturTvó miljard áraHvað komurSvemmin finnst alltaf mikiðÞegar maður fyrir svona mikið á dýftinEn pæliði bara að skiljaHver við erum og hvað við komumOg hvernig viðPungurumÞegar lífið var mjög frumstættÁ jörðinniÞað talaði um svona 1,5 til 2 miljardar áraOg voru bara tilSvona mjög einfaldar lífverðurEinnfrumungarLífverður sem voru bara einnfrumaOg svo voru til bakterjurSem eru forfiður kvartberðarnaOg það var til hann að samlífiÞað var eitthvað stefnumótÞað var eitthvað stefnumótOg einnfrumungsSem aðÍ rauninni bara gliftiÍ gegnum frumuhumnaSýna bakterjunaOg hún fær að búa það inn íÖrugu umkörfiMeð smá fæðuframbóðiOg í staðin fær einnfrumungurinnHæfileika bakterjunarSem að var að notaSúrefni og næringarefniSem að einnfrumungurHún veitti neitt til að búa til orkuOg þannig fór þá lífa þróastÞað er bara fallegt sambíliÞess að það tökja í staðin fyrir annarHafi glift hinna og eitt honumOg það fór hann að bara leia hjá honumOg borgaOg þannig var þá þróuninnSamkvæmt þróuninlýfræðinniÞað eru þá til heilkjörnungarOg svo fjölfrumungarOg svo í framhaldinu dýrOg svo þróun þróust við bara áframOg svo viðOg auðvitað hefur orðiðViðst þróun áSko hvað ber honum í gegnum alla þróuninaEn þeir eru með sitt eigið erðamengiOg flest uppbygginginOg frumu himnu þeirraOg hæfileikarnir til að búa til orkuEru bara eins og hjá baktirVið segjum aðÞetta er frumu lífærin okkarEn maður getur næstuBara að maður hlustar þettaSvo er þetta að segjaÞetta er ekkurMeð sitt eigið DNAJá jáÞað eru að búa að sína fram á þaðErðamengi kvartBér hann að er aðeins búaÞeir eru búin að ná að útvistaÞví að restin af genamenginu okkarEr inn í kjarnanumÍ frumunniÞeir eru búin að færaRósa margt inn til frumu kjarnanSem er svo framlegslega próteinaOg allt sem að kvartberðinu þurfaÞannig að þeir geta heldur ekki að lifa það án okkarÞannig að þetta er baraSambíliEnÞað sem ég vist svo magnaVið höfum að við tölum allir mikið umSvona stakindir eða eitthvað sem verðurTil í líkamannumR.O.S. er þetta kallaðOg við tökum inn andoksaraÞú veist að líka talaðum baraÞeir eru bara að borðum hollan matÞá eru bara að vinna gegn þessum stakindumÞessum óperður rafindumOg það nú stundum talaðum að við baraÖndum okkur súröndunir til þess að para þessarÓperður rafindirEn þetta er baraPartur af raunverulegaÞú veist þessu kerfiÞú veist aðÞað verða til óperðurÞað verða til óperðurÞað er ekki bara parturÞú veist að það talaðumÞú veist þetta sé til dæmisEppli sem er við riðgatEn þetta er bara partur afKerfinu og svo eru við meðSkoHvað getur það rafindir og svoMér finnst ofta mjög gott að útskýra þettaBara aftur ef við kallumFrumunaOg hvað ber hann inn í orkuveriðÞetta er svona baraSveipa og gerist í velAf hvaða tægi sem er bílvélÞetta er ferðli sem er kallað bruniAkkurat bruniÞað vart að nota orku og súrefniOg umbreytaOg það myndast alltaf hliðar afur þvíAf þessu ferðliÞetta er ekki svona smúð ferðliÞað sem bara matur plussúrefniVerður orkaÞað fylgt að skrefum það á milliOg það myndast þetta sem þú kallaðiStakendirEða ég kallaði Reactive Oxygen SpeciesSem eru oft talaðiÞað sem sé að skemmaEn svo með allt í líkamannumÞá er það mjög gottOg mikilvægtÞví að smá áreitiSmá skemdirRæður líkamenn viðOg viðgerða ferðlatnir í frumónumOg hvað byrjum styrkjast af þvíAlveg eins og ef viðFyrum og notum vöðvan okkarÞá er það niðurbrótOg álagSem að líkamenn gerir við og verður sterkariEf við oft hjálfum svoÞá næra hann ekki að gera viðOg við verðum bara veikariÞað er þetta sama sem gerist inn í frumónumEf að brunin verður óreitUmfram það sem líkamennNæra leiðréttaÞá fer þaðAð skada orguÞá fara hvaðbyrjarnir að hyggstaÞá faraHvaðbyrjarnir eiga alltaf að veraEndur nýja sig frum að náAð geta drepiðEða eðirlagt losa sig viðHvaðbyrja sem er orðin í leilegirBúið til nýjaEn ef að það ferðliEf það er svona mikil óreit brunÍ þessu mikilHliða afurðum sem að fara að valda bólguHvaðbyrjaNýr kannski bara hálf opnastÞeir eru þarna með ákveðin bakterjumEngenniJá eða hluti afDNA-inu þeirraSem er mjög líkt bakterjuÞað er kannski framandiÞegar það kemst út úr hvaðbyrjarnumÞá ræsum við ónæmiskerfiÞað komið lást ykkur spólkaÍ frumundnar, í lífhverjarkerfiOg orguefnaskiptin hætti að vera góðEn hvena verður brunin óreit?Þú veistÞegar þú segir í mántuljómagniÍ jafnbægiÞá er þetta jákvæðt áreitiÍ rauninni fyrir kerfakostyrkandiEn ef brunin verður of mikið óreitÞá verður of mikið álagOg hvað er það sem veldur þvíAð roshækkarEða að það verður of mikiðÓreit brunniSko það sem er algjörlega ljóstOg alveg sannað er ofgnóttOfgnótt afÍntökuÞað er baraÖgljóslega nótað er mestGlúkósaOg þeir eiga að vinna í skorpumOg fá að kvíla sigOg fá viðgerða tímaOg þú veist geta gert allt viðÞannig að ofgnótt sífælt áreitiAf og mikluHérnaPróa mikil næringEða orgaÍ þessu samhengiOg þannig er meiri líkur að því að við fáumÓgnóttin í gegnum með með þessarInnihalsnöðu kalarjur eins og sikurOg viðbættan sikur og gjörunni matvæliEkki og borða kjöt eða fiskEða bara hreinanÓunin matOg þetta er kannski viðkvæmtÞví það er svo mikið talað umFöstur eins og einhvers konarAuðgakentHilsur áði eðaEitthvað til að létta sigEn fastaEr eitt af mikilvægast að fyrir kvartbéranaTil að fá tíma til aðGjera við þettaSteins að styrkja sig og búa til nýjaOg fasta er einhvern veginn ekkit annaðEn tímun frá þvíÞú borðaði síðustu máltíð og þangatilÞú brítur föstunaBreak, break, festBreak, break, fest, break, festÞannig að fasta er ekki enn til að solringu upp samanNei ogHins vegar er það þannig að við erum kominSolti þangað að veraNarta bordatökiTíma frestiAlltaf eitthvað smá og jafnvelBara alveg undir þann tíma sem við förum að sofaEirum svo glór hungraða mótni og borðum straxOg eða 6-7-8 tímarÞað er ekki nógÞannig að meðan við erum sóhandi þá erum við að fastaOg þú er kannski að segja þáEf við myndum mögulega að hætta að borða eftir kvöldmatAð þá fengi líka minnOg hvað brannir aðeins lengri kvíltOg betri tiltæktOg þarf fremdugöðanOg svoEr það ekki algjör grunnvallar atriðiFyrir heilbrikt lífOg ekki bara fyrir kvadberanaFyrir insulinkerfið sem við vorum að tala umOg insulinviðnám og fyrir það til að ná grungildiAllt þetta erOg svo erNú ferum við úr einu í annafEn þetta er allt tengt inn í svonaDægursveifluÞað er ekki bara heilinOg melatoninSem er háð dægursveifluHver einastLífærakerfi eru með svonaSvona sem við kallarCircadian clocksOg þau vilja regluÞau vilja skýr skilaAð þú veist núna er kvöldmaturOg þá veit ég að það kemur ekkit meiraInn í dagOg þú veist þá getur ég skrua niður magasýrunaÉg get fara að byrja á að hinsaÉg get fara að undibúa viðgerða ferðlanaOg þetta er svona ferðli sem að tegu langan tímaAð komast inn íOg svona aðal viðgerðinnarEru kannski inn í 12-13 tímaÍ förstunni14-15-16Það er að nást að kláraVerkefniðEn ef við erum alltaf að stinga einhver upp í okkurOg byrja meldingun upp og nýta og ruggla þessar klökkurÞá náðir aldrei af staðEn þetta er sem ekkiGrundvallar mekanismiÍ líkmannumÞetta eru allar frumur, þetta eru allir vefirOg þú verandi rótarleikniÞannig að hennar þína eiginSkýr þitt eigiðOrðÞað er mjög flottÞá ertu svolítiðAð segja okkurÞað er að tengja svo mörgum sjúkdómumSem við kannski tengjum ekki samanÉg menna við tengjum ekki alltafAlltaf sem að ásir oftstaðVið PCOSSem er svona sjúkdómurUngra kvennaÞað er mjög algengt í dagEn þessi grunnStarfsemi frumunarAð framlega orkuOg insulínónamiðÞetta tengjist öllum þessum sjúkdómumOg lástiBólkaLangvinn lástiBólkaMeira sé er vittneskjana verða meira meiriÞví að þú veist fyrir tíu árumÞú varst okkur að tala með þetta fyrir tíu árumFyrir frekar dauðu meirumOg nú eru miklu fleiri opnið fyrir að hlusta á þettaÞví að við erum meira sé að nýveri búin að sjáHeitum sjúkdóma breyttEins og PCOS er bara mjög gott dæmi umHvað er PCOS útskrifað?Þetta er fjölblöðruHelkeninFjölblöðru ekkiastokkaEnverlega áfræðimáliPMOSOg það er með tilvísun íMetabolicPoliendokrin sem er þá bara fjölHormonakerfaEfnaskiptaMetabolic ovarian syndromÞannig að nú er komin ákveðinSvona viðkenning á því að það séBeintenging þarnaVið erum ekki búin að breytaParkinson í ParkinsonMetabolic syndromÞað er að koma mjög mikil viðkenningÞví samsam að það verði Alzheimer og ketonik dætiEn þess vegnaFinnst mér bara þetta fín lýsingSvo við bökkum aftur ofan íLittla frömu lífærið okkarÞetta dýrma, þetta ljósberan hanaSom hættum eiginlega að kalla kannski líkaLjósbera, ekki bara kvartberaÞetta littla orguLífærið okkarÞað er grunnurinnAf heilbreyfiFröma sem mynda vefiSem mynda okkurOg ég myndi kannski ekkiSko fara að þaðLangt að segjaAð virkni kvartberana séEða sem aðEf að hún dvínarVeru léleg að það sé bara grunnórsökAllra þessara sjúkdómaEn kvartberðurnir eru alltaf í miðjunJá og þessu netiEf við myndum að vera þetta að segja svona einhvað netSem að eru þættirnir sem að valda þessuErstu þá meina að þú vitur ekki hvort það er hænnunEn ekkið, er það hlutiJá það er bara alltaf einhvern veginn tengdÞú veist, auðvitað geta veriðAðrir þættir, þú veist, það eru líkaSkemdirÞú veist, það eru skemdir á próteinumEða erða mengi útráOg bara einhverjum efnumÞú veist, reykingar, áfengi um hverjus þættirAllt þetta hefur áhrifÞað eru aðrir frumuferðlarOg annað sem er líka mikilvægtEn kvartberðurnir eru alltafMeð í myndinniOg í mörgum tilfellumEr bara ástæða fyrir sjúkdómÍ einhverju lífhverjarkerfiÞað er ekki framlega hittNó orka í lífhverjarkerfinuÞannig að orkuð þurði viðkomandi vefGetur veriðOg svo út af því að orkuð þurðin erOg mikið afÚrgangiOg þá er búið að ræsa ónæmis kerfið á staðinSem að hefur það hlutverkaÞað heldur að sé að koma á svæðiTil að laga eitthvaðEn í rauninni fyrir að valda bólguOg gera ástandi verraOg þannig erstu komið með svonaÞannig að þetta er bara eins og heimiluð okkarEf við tökum ekki röstli nóguÖrt út að myndaEkkur vandamál ogÍllalegt og svonaEn þannig að þetta er svolítið svipaðLíka með þarf að fá bara frið til að reynsaBreita bætaSpíðaOg svo að mynda orkuÞað snýst þetta um að halda líka spennunniÁ þessu fremulífariÞví að ef að við flæðumEf þetta er bara ofgnótt eins og þú segirOg það er raunverulegaKanski það sem að það er að fara illa meðAlltaf þess að rá orkuframleysluEf það flæði bara mikið innOg það verður til allt og mikiðAð staka þetta skema frá sérBara kerfið er ekki að valda þessuÞú veist, er þetta þá líka raunverulegaSpennan að rinjaOg það er ekki nægilegOrkuframleysla í gangiJá, það verður kannski komin þarna út íDjúpa fremulífFrá þessuOg inn í rævendakæðinEn að hluta tilEr það þannig, jáOg mjög margt sem að hefur áhrif á það líkaEn því að það er svo áhugavert að skoðaSpennuna á þessu lífhæriÞú veist, það er svo pingu, pingu, pingu lítiOg mér finnst mjög áhugavertAð heyra það um daginnÞú veist, þeir eru verið með sólskyniUm hátið, og sólinn skýna okkurOg þá framleiði okkur aðTvó, tvið þrjá miljardarÁ kvaterum og sekundÉg var samt eftir að tekka okkurÞetta séu rétt að tölurEn í blái ljósa þá reynurHérna framleiðsleganJá, svo það er mjög áhugavertÞetta er náttúrulega rosalegaKanski ekki mjög langt síðanAð fyrir að skoða ljósa eins beturOg svona mér ansóknumOg sína fram áÞó að mér finnist kannskiÞað eiga að vera pínu common senseAð lífvera sem að þróaðistUndir sólinni, úti í náttúrunniAð það sé eitthvað mikilvægtAð við séum svolítið útiNákvæmlegaEn sko það búið að sína framOg með infraröytt ljósEn infraröyðu gessla sólarinnarOg sérstaklega það sem er kallaðNær infraröyttÞú veist, það hefur verið vitaðAð það fer svolítið inn í húðinaEn það eru núna rannsóknar að sínaAð það er líklega að fara það bara í gegnum okkurNákvæmlegaOg að búið að vera að sína framAð það er lítiðProtein í kvartberum sem heitirCytokrom COg það er svo infraröyða ljósiðFarið þar og hlaði þaðOg gerið það svoÞá öflugur það til að halda áframAð framlega að sína sínu hlutverkiÞannig í rafindakeiðinuVið erum bara hlaðið svo batteriOg svo líka voruð að tala með meðlaninuSett að gera okkur brúndÞannig að það er mjög áhagvertMeð þetta og ljósiðOg svoVitu við til dæmisAð í sólinniÞá þólum við betur kolvetniAkkurat, kontaðu sína á þaðÞað skiptir málega verðurHvernig við borðum líka og hvaðOg hvarÞetta er náttúrulega ekkiÞetta er svona áhugaverðTengsl í lífverðnaÞetta er náttúrulega ekki mikið rannsakaVið verðum greinilegaInsúli næmariÍ sólOg hvort sem að það tengist eitthvað inn á þettaMeð kvartberana og annaðÞetta er svona mjög flóknir ferðlaSem við þekkjum ekki nákvæmlegaEn maður sér þetta á mælingumAð sko samaSami ávöxturinnEða sami kolvetnaskampturinnHann veldur minni í svona insúlinVið námi og minni í blósíkus hækkunEf þú ert á SpániEn ef þú ert á Íslandum veturSegir þetta okkur ekki alltaf mikiðVið þurfum kannski bara að borða lokalEn ekki kannski vera að flytja alltaf áhustinaFrá miðjörðarhafinuOg borða hér í myrkrun og kvöldanumAllir frumbyggja hóparOg þetta með blósónsOg alltaf þauHafa mjög einnkjænandiÞau borða bara sísonalOg þá er spurningHvað hefur við að borða hér yfir vetratíman?Hvað myndir þú segja?JáÉg hef til enga mérÉg hef dreigiðÉg hef reyndaBorða meira afGrammitu ávöxtum, svona íslenskuSem er ræktað yfir sömariðOg svo hefur ég aðeins dreigið úr þvíOg það er mjög áhugavertSvona að vera að skoða fyrir okkurSem verum þróið á norður hérAð það kannski hend okkur beturYfir vetramónin að borða fytur ríkaraPróden ríkara, meiri fisk, kjöttMinna afKannski hinnu, akkur þáEn þetta er rosa flókið að færa þetta yfirÞað er svona einstaklingsbasisÞað er svo ólíktÞú veist hvernig næringin fyrirHvað sjúkdómar auðvitaðarÞetta er bara svona áhugavertÞað pæla í þessu út fráÞróuna lífræði og öllu þessuMér finnst þetta geggja, mér finnst þetta ótrúlega skemmtilegtAð skoða þettaEn hérnaDr. Jack Krúsi, ég veit ekki hvort þau skoðaHann er mikið að tala um þetta alls samanEn hann er náttúrulega líka með svona sína kenningarEn hannVil meina ljósi séAlfa, omega, skiljurÞað er númur eitt, matur er númur tvörumÞað er náttúrulegaOg hann lýsirSvona lífælisfræðilegaOg eitt af þessum, þetta sem hann er að tala umEr að það er þúnt vettniSem verður til í þessari keðjuÞú veist, og raunverulega séBara hérna þessi fjór heila kveld sem við erum meðOg hjartaÞetta sé allt til þess að losa þúnt vettniSem verður til, mér finnst að við getum að kalla þetta þáÞessar rafindir, en skiljur, öðsastakindirOg það er nefnilegaSko, allt sem að vex viðMiðbjög í mikillir sólÞað er, eins og, hlutum að þessar ávöðstirOg allt þetta, það er mjög svonaRíkt af þúnt vettniEn viðVið þurfum hérna á norðu hérna verandar út frá honumAð borða þá bara meiraLókal þar sem vex hér og er hérOg er döyterjumHérna minnaEn svo sólinn tekur þáttið því líkaAð losa döyterjumDöyterjum, eða það sem að kalla þúnt vettniJáÉg hef skoðað þetta svolítið skoOg þetta er mjög áhugavertOg mjög svonaÁhugavert lífefnaLífæðlisfræðilegaOg það er alveg búið að sína fram á aðÞetta hafi aðeins, þetta er svolítið flókiðÞungt vettniBórið saman við vennilött vettniÞetta eru svona ísótóparEða svona einsameindir en hálkirSvona speklarOg með aðeins öðruvísi efnatengiOg það er svona pælingarnir í þessu eruÞetta hafi aðeins öðruvísi áhrifInn í orkukeiðunEða inn í kvartberónumOg það hefur alveg verið sínt fram áMögulega eitthvaðEða mingar þungt vettniOg í einhverjum hérna rannsóknumOg svonaEn það sem að kannski vantar til einhvern neginAð segja hvort þettaRönnverulega skipt í móliÞað er ekki komna neinar rannsóknumSem tengi þetta við svona eitthvaðKlinískar breytur hjá mannfólkiEn líföfnafræðilega er þetta mjög spennandiÞannig að það verður bara gaman aðSjá hvað kemur út úr þessuEnAftur að kvartberónumOg kannski orkuÍntökun okkarEf við hugsmum með þessu þrjú orku efniProtín, fyttu og kolvetniOg náttúrulega protín er kannski meiraByggingar efni okkarÞannig að við erum aðala að skoðaKvartneiKolvetni og fyttuSem bensinni okkarHvernig veit kvartberinnHvernig það ná að vera að brennaFyttu eða kolvetni umOg getur við brentÞessum orku efnumEinhver starf annars þar enn í kvartberinnEr kvartberinn eina orku framlýslan okkarEða gerist þetta víðar í frumunniJá, svona einfaltSko, þá er þetta mestu leitiÞað kemur langt mest af orkunniÉg man eftir svonaEngur mynd úr engur frumörliFrá e-bók það hefur verið að sína þetta með til dæmisAð þú veist, það kemur svona inn í frumunaOg svo getur glúkosinFærið beinaOrku framlýslu í ATPInn í frumunniEn þá myndar hann2 ATPInn í umfriminuLítið af krónumEn svo ef maður fer svo inn í kvartberinnOgÞetta er svona niðurbrót glúkosaBreytist í pyr og vatOg svo myndast eitthvað sem heitirNAFDOg það fer svo inn í kvartberinnOg meðÞá getur myndað 34 ATPÞannig að úr einni glúkosa sem myndGetur hann að sjöa myndaðTvær orku krónurOg hins vegar 34Þannig að það getur verið að hafa kamaraEn þetta er allt í blandÞetta gerist líka inn í frumunumBara án aðkomu kvartberinaOg svo fer sluti og svo framvegisEn svona meir og minna er þetta alltaf bara inn í frumunumEn við erum alltaf að tala um glúkosaHvað með fyttu?Því að stundum erum við þurrstuðOg við viljum gæta að vera að nota meir í fyttuÞegar það er okkur langa að vera íFyttu nýðubrótiÞegar við erum að tala um þingta stjórnumTil dæmisEr þá orkunótkunEða kvart bensinÍ svona kvartberin velu frikarSkipti það máli?Sko líka minn er svona tækiSvona vél sem við erum búið að fullkomnaEf við erum rosalega langan tímaOg svona defaultEða heima stillinginEða hvað sé aðEr alltaf að geraEitthvað sem er fljótlegast og kostarMinnst orkuÞannig að alltaf ef það er glúkósiTil staðarÞá brennum við hannTil að brenna fyttu sýruÞá þarf að fara í gangiBeta oxen fyttu sýraBúa til bróta nýðurEnda svo ketónumOg ketónur geta svo frum að nota það íSem orku gefaEn hún velur alltaf glúkósiMeir og minnaÞetta er samtEitthvað í gangi samhliðaEn svo lengurEn svo lengur sem við gungum áSikri kólvetni um glúkósaÞá er það alltaf megin uppi staðanAf því sem frumunna notaSem orku gefaOg er það ekki háð þáIndtöku mataraði?Ef fólk eru borðaKólvetna ríkaraFyttu ríkaraJújúÉg menna ef að fólk færiStýri það þessu engurEf við tökum baraÍtt dæmi alveg í hináttinaEf að fólkHættir að bólaBara algjöla kólvetniEf það er í því sem eitthvaðKettdósaEf það hefur aldreiEila gert að áðurAldrei eila fastaðEða bara aldreiNánast alls eitt lífsleftKólvetnumÞá er hitt kerfiðSvona hálf dófiðEða sovandiMarkir þekkja þaðÞað eru glasa meðEinhvers konar kett og flensuÞú veist þú talvið baraVekuAllur eitthvað þreitturOg orkuleusOg svona skoÞví líka mann er baraEinhvern veginn aðEr hann þá að gýra þetta uppÞað er að gýra hittuEn er hann þá líka að reynsa sigÞú veist að losa sig viðSvonaAlls konar rýstlefni sem aðBruni fyrir sýraRinnir bruniMinna all þessumÚrgangslefniStakendumÞessu er rosÞannig að það verður miklu meiraMinna okksunar álagEn er þettaÞað sem að maður heyri talað umÞegar að fólk talað umMetabolic flexibilityEða svonaEfnaskiptalegaSvejanleikaEr það hæfni líkamastTil að svissa hann áMidli orkugjáfaÞannig aðEf hann er eitthvað svonaSkertur þessi hæfileikiAð þá finnir fólk svonaEins og segðir svonaFlens og enginniJáOg jáfnvelOg jáfnvel bara getur ekkiFastaði meir enSekst tímaEr það þetta líkaÞegar fólk er svonaAð taka til íBaraSigurnæstluBara hætta borana meðOg drakkaSigur að gostur ekkiOg eitthvaðAð finnast eins og frákværsenginniEr það tengt þessuAð það séÉg held aðHluta tilSkoSvonaAð þú ert aðeins að skiftaKoma meira jafnvægi áOg flytjaði meira yfirÍ fyrdukerfiEn það eru bara líkaFrákværsenginniSkoOg bara dópa minn skorturEn færður það kannski mindriSvona sigur lungunEf þú ert orðin hæfurÍJáAð nota fyrdu sem orkuGetur þetta verið ögutGetur maður að vera mjög góðurÍ að nota fyrdu sem orkuEn búin að tapaHæfni til að nota glúkosaÉg hef ekki endurHeit neitt sem hefur ekkiBúin aðKolvetna allsitt lífNeiNeitt neittKolvetna skortiEn getur það myndastEða getur líkaMenn alltaf framleittAð því nú er náttúrulegaGlúkosi nöðsiglegurJá hann er bara þaðÞetta er það mikiðFyrsta valAð þó þú væri búin að vera íKettósu í mánuðUm leið og myndirInnbyrða kolvetnaOg byrja að nota þauSkilur glúkosaEnEgu við ná að glúkosaÞó við borðum hann ekkiJáÞannig að hún skortir aldreiBlöðsigur eðaNei þetta er smáKanski myðskilingurEn líka flókinLífræðiEn líka minnÞó að fólk sé ekkiInnbyrða kolvetni sigurOg þeir sem eru alvegHérna íBara íktast að dæminuÍ kettósuÞá er hann samt að framlegaHann getur búið til glúkosaOg hann gerir þaðOgOg það er ekki eitthvað vandamálMeð það er þó baraAlgjör eftir þörfumvæntalegaSem þarfÞað er ekki eitthvaðOverflow á glúkosaÞað er kannski ekkiSkó endilegaVinshælSkoðunEðaFyrirsögnuEða hvað það sem erEn glúkosi úr matEr ekki lífsnauðsynlegtLíka mann geturAlltaf búið hann tilÞannig við eigum lífsnauðsynlegarFytosýrurOg sem viðLíka mann þarfum að treystaÞá við fáum á matnum okkarOg lífsnauðsynlegarAminosýrurByggingar, raunigarPrótinaEn þú ert að segjaÞað sé ekki lífsnauðsynlegtFyrir okkur aðNeyta kolvetnaVegna þess að líka mannHafi hæfilega til að framlegaEftirTil að annaða í hinnEftir spurningÉg heldur ekki samtAð segja að enginnÞurfa að borða kolvetniEða það séÞú veist þetta snýst ekkit um þaðHvort að fólkNei, þú bortið hefði um grunn lífelsvæðiÞetta er baraSvona sem að líföfnaLífelesvæðin erOgHérnaBara gott aðMinna sig á þaðÞað hérnaEr svona flókið aðHeld égFyrir marga að skiljaÞessi svona grunnPróteinfittaKolvetniHvað er kolvetniSigurÞú svo er líka baraPúið að vera svo margt í gegnum tíðinaÞað muniður og gleyftirÞessu flestuÞú veistBara lífsnöðsunlegtAð borða áTekja tíma frestiOg maður þarf að fá fljóta orguOgEf maður er allar að fara að reyfa sigÞá þarf maður að karblótaOg allt þettaÞetta er allt saman eitthvað sem við hefum hægtOg alveg fram og tilbakaEn svoÞú veistÞað er þetta neflaMér veist það mikilvægastAf þessu ölluÞað er hægt að snýðaNæringuBara mjögÍnstaklingsbundiÞað er hægt að veraMjög helbriðGrammetisætaÞað er hægt að veraMjögHelbriðDýraafurðaÆtaEðaÞað sem er kallaðOmnivórSvonaAlætaÞetta snýstÞettaÞetta fer oft út íSvona einhverjaPólaSvonaJá svo neflaÞetta líka vera mjögÓhelbriður í öllumÞessumAlvegMataræðisÞannig skoÆgriðstumÞú sagðarÞetta er umdiltMeð all kollegaðinaEða hvaðAðEnst á þú séVið þurfum ekkiGlúkosaVið þurfum ekkiÞessu einfjöldu kollvetniJá jáÍ matÉg hugsa að það séKanski bara upp á það að geraÞú veistHvaða skilabóð er það að gefaEr þetta að segjaEngin þurfa áEgi ekki að borða kollNei ég var ekki að segja þaðÉg var bara að segjaBenda á þettaBara lífælispræðinuJáVið þurfum líka að geta að talaUm hlutinu ánÞess að vera viljandiAð snúa út úrÞú veistAuðvitað ert ekki að segjaÞað megi ekkiBorða kolletni uppOg segja að það sé ekkiLífsnauðsynlegtÞað er hægt að framlega þig sjálfOg á þessum tímunÞað er sem aðHálf þjóðin glýmir viðÞingta raukninguGegna einn viljaOg við erum að sjáNáttúrulega sprenginguÍ slíkumSkoLivjumSem er að hjálpa fólkiKanski til aðSvona dýla við þettaÞá er mér mikilvægt aðÞóra líka að segja sannleganOg segjaFólki frá þvíHvað það getur gertAlgjörlegaEf þú ertHérnaLaupariSem leipur 100 km á vikuÞá er náttúrulega baraVissulega mjög gottAð hluti á matræðinuSér kolvetniEn ef þú ert ekkiLaupariEðaEða ert svonaVennilegiJón og GunnaEn svo við flestAð þá erÞessar uppsengaBara mikilvægurÞví við þurfum að vitaHvernig við getum haft áhrif áÞingtin okkarLivskegaðin okkarForvert sjúkdómaOg allt þettaHvað getur við gert sjálfMér finnst baraÖrstuðaðiðÞjóðist að tala umFólk sem er að takast áVið þettaOg sem langar að léttastEf þú tekur útAlltaf baraSegjum bara kolvetninÞú tekur út sigurOg þú tekur útBara kveitiOg þú veistBrauð og allt þettaOg segjum þú fariðBarið að borðaBaraPrótin og fytunÞú veistSegjum mig sem baraÞú veistKjöttfiskurOg eggOg hérnaÍmislegaGrískjógurtÞetta er baraÁgættiðÞað er nákvæmlegaEða livrapilsinaFrá kjörnafæðiEða hérnaSviða syltanÞetta skilir baraAlls konar sem er að borðaMyndur þú segjaÞú getur verið að borðaSama kælar í magEn þú myndirGrennastAf þvíAð því að við vorumTil dæmis aðTalandu um skoInsúlin semEins og eitt sem vorum að hlustaÞú verður ekki hægt að fytnaJá, þetta er ykkur í út skoAð því að hann varÆmmið að talaÞað er ykkur í útEn myndur þú segjaÞú getur verið meðSömi hægtæningarOg borða baraKjöt og fytuEða bara fisk og fytuPróton og fytuOg grennastEf þú myndir faraÁ svona mætaræðiÞó það verður sömi hægtæningarÞú verður að borða allt hittJá, sömu eða 50% meiriOg þú grennastÞannig að þetta er svoEngan veginn hægtæningin útEn af hverju er það?Er það vegnaÞess að líka minn eftirHann fyrir að nota meiraÍ hittaframsluEða þú veistAf hverju er þetta?Aðalatrið erInsúlinÞað lækkarEn það hýttir að veraSvona líka minn eftir að notaAlltaf þessu orgu þáSem þú tekur innÞannig að gýra hann bara uppÁtpótiðÞannig að gýra hann bara út átpótiðÞú bara kemur þessu öllu íFerðlaEikur viðgerðarferðlaSettur eitthvað út um svitaEitthvað út um nýrunÞá setur hannEr það ekki beturEf hann er komið með miklu meiri orguTil að gera við alltSem þarf að lagaHann getur allavegaAlls ekki settEinn í fyttu viðÞví að það er ekkiInsúlinÞað lækir hannEn líður fólki það ekki betur?Er það ekki bara miklu orgu meira?Lang oftastÞú veistEn svo það eru alls konarNúansar í þessuÞað er það sem er svo mikilvægtMaður þarf eiginlegaAnnarkort aðKynna sér þetta mjög velSjálfurEða fá ráðHjá einhverjumÞú veistHver er þín stað aðÞað er alvegBaraEinnfaldæmiÞað er bara mjög mikilMunur oft á milli kynjanaÞú veistOgKallmennSvona nánast eru einsFrá vöggutu gravarOg þetta munEinnfaldara almenntFyrir þáÞað er mjög algengt að fáKanskiHjónSamaldriEr að leita á þaðKanski hafa sjálf ákveðiÞað ger eitthvað svonaOg hann far árangurEn ekki húnOg hann kannski letur16 kiloEn hún fjögurEn hún sér um matinFyrir þau bæðiAkkurátÞú veistÞetta er alvegMiklu flóknara kannskiEn þú veistÞetta sé bara eitthvað algiltFyrir allaOg þú þurfur að gera svonaEn þetta er átrúlega áhugverdiÞú getur að samanskapiHugsaðum skoÚlingaBara stelpa strákurOg þau eru bæði12 áraOg fari gegnumHvuna hormonbryttingarÁ úlingsáranumOg þau voru kannski sveipuÞannig aðUppa 10 áraOg svo sjáum viðSko hann að bæta á sigMeira fyrirlegaOg hann massastuÍ gegnum úlingsárinOg það erHormonanirLíklega ekki vegnaÞess að hún fór að borðaNóa kroppOg að hann steikÞað er eitthvað annaðÞannig að gerastÞetta er hormonasvörunHormon, jáJáOg bara margar áhugaAð vera pælingar í þessuSko líka varandi konurÞví það er ekki24 tíma klukkaSkilurÞað eru 28 dagarEða 30Það er engin dagar einsOg það eruMíspunandi fasaMánu klukkaFyrir eða eftirBrytingarskeiðEða hvaðÞú veistÞað er alls konarÞess að flóknaEn almenntSér aðÞetta þarf heldur ekkiAð vera þannigAð einhver ætli baraEina sem að virkarEr að vera eitthvaðCarnivoreEða að fara í ketoOg þetta erFjöldhættaraÞú veistOg þó að maturinnSér stór breytaAð muna þettaMeð grunnstóðirnaStreitunaÁleiðSöpninÞú veistÞað eitt og sérHefur líka áhrif áInsulín viðNám streituhormoninnÞú veistÞannig aðÞetta getur veriðMiklu nóansÞannig aðÞað eru ekki tilEitthvaðRíkismataræðiSem bara hendarBorðaði matÞú veistEgg er eggOg fiskur er fiskurEppli, eppliOg hérnaEppli er semt ekkiBara eppliÞað er því aðÞú veistHvað var spreið á þaðHver var það rægt á þaðHver var flutt lántEn svonaAlvegÞú veistÞetta meðÞú nærið rúasæla lántMeð þvíBara svona einfalltÞú veistEkki vera að drekka sikurEkki vera að borða nammiAlla dagTakkt út kannskiSvolítið mikið afFinn hreinsuðuNæringasnöðuKolvetnunumEkki kannski endilegaFara að velta fyrirKvota græmmetiSem búin að borða þarSér með svona mikluKolvetnumEða ekkiTakkt útByrja á þvíByrja bara að borða matSem er eitthvaðKannski að borðaEkki eftir kvöldmatSkiptir rosalega mikluMáli að borða morgumatSem er mettandiOg hefur lítið láriOg insulínFrekar en eitthvað segraðSem að spækar hann uppOg hvað segið þú umHavragröðin?Já, égSko held við höfum núÖrglaði að rætti þetta áðurEn hérnaÞú veistHavrar er ekki óhóllirÍ sjálfum sérÞað eru goða trefjarOg það eru næringaefniÍ þeimOg þeir eru orkugjafiEnÞað skiptir máliHverðu það erAð því aðÞetta hefur áhrifÓlík áhrifEftir þvíHvernig er efna skiptast aðeinÉg finn að þeir eru öllÞannig að snú ykkur viðEn þá er semstHavragröður ekki góð hugmyndEf þú ertMeðInsulín viðnámVið tölum með þetta í byrjunEf að vöðvöðninHlusta eitthvaðÁ að takin sigurinnEf að livurinnHlustar ekki áAð hættaAf framlegaSinn glúkósaOg þú bætir svoÞú veistÖll kolvetniUmbreitast í glúkósaSem er svo tekinu uppHefur kannskiEitthvað eins ogTil dæmis bara havragröðurEða hvað unnu kolvetniHefur ólík áhrif á þvíHvort þú sérstHérnaEfna skiptallegaHelbröðurAð fara útDæjina reyfagiEn svo barn og ólingurEða íþróttamadurEða bara einstaklingurÍ góðu formiEða einhver sem erKlimafísík og sikkiTvö og insulín viðnámEn þetta snýst svoAlltaf um líkaNúansaÞú veistHreitn havragröður í vatniEr ekki það samaOgHavragröður sem er búiðAð setja út í netusmjörHérnaRjómaEinhverja fetumOg kalsikurÞú veistÞannig að þetta er baraAlls konarÞað er ekki til neittSvon eitthvað svarVið havragröðurEr hvorki slæmurNýjaFullkominSkilurÞað er að það sér baraFyrir ekki svo margaSem er að berjast við þaðEn svo þegar maðurFyrir að skoðaÞú veistÞví aðMín tilfinningOg ég mennaÞú er miklu mérReynisleiturEn samt þú veistAð það er þessiLittli hlutirSem að kannskiÉg er að gera það verkumOg þú ert ekkiNá snúið þessi viðÞú veistÞví hún losnar ekki viðÞess aðÉg nefn ekki aðÞað er eitthvaðEfnarskipta viðÞannig aðÞú veistÞú þarf kannski að faraPínEfgan í smá tímaJáOg stundum þurfum viðÍktariHérnaLeifirAð miðanverðumAð komast uppSkurðinuJáOg stundumEr ná aðFá bara svonaÞað er aðeinsUpplýsingarBreyta bara aðeinsTakk út þettaSem eru augljóðslegaVestÞað eru mjög margirMeð mjög góðanGodt mataræðiGrunninnEn svo er svonaViðbót ofan á þaðSem er alltafÞú veistÉg fæ mér nú alltaf ísYfir sjónvörpjónu á kvöldinÞú veistÉg fer og nartaAlltaf á millimálaAlltaf með eitthvað namiStundum er það bara tilfinningarStundum þurfum við bara að faraÍ smá svonaÞú veistEinriHérnaSjónsvægtJáÞað getur veriðHolt mataræðinAlltaf tveir bjórarÁ hverju kvöldiSkilurÞú veistÞetta er kannski bara eitthvað smáSem þá er að breytaÉg reyðum aldreiStórkostluður árangurÞað er bara að byrjaOg reyða sér haldtímaFjóðurstum með vikuReyfingNota vöðuÞað vinnur á mótiEn það er eins og við námiSkilurOg alltaf þessuEn talandumAð ég veit úr þartaVið þurfum að fara að sleppa þérOg hérnaÞað er myndri í þettaJáEn hérnaAð því við nefnum reyfingunaOg við erum lítið búin að tala um hanaÞá veit maður aðÞað er einna af þeim þáttumSem aðEf við fókusum bara áOg skiljum hlustnatanKanski eftirMeð nokkur svona praktísk ráðBara hvað geturVennjulegi jónakunnaGertTil að hlúaAð sinni kvatbara heilsuEkki bara eflanskipta heilsuEn við kvatbara heilsu líkaAð því reyfingin kemur inn íTil aðStefja þar eða ekkiOg hvað maður atriðiAð hafa áhrif áFjölgun kvatbaraKvatbara virkniEðaGóðar frettirAð þvíÞað hefur rosalega góð áhrifÁ kvatbaraSvokulluð sónTvö ákjæfðMeðal ákjæfðSem er bara reyfingSem er að lappaÞað sem þú geturHaldið samtaliEn eftir aðeins móðurÞað er ekki með í sérstökum fötumEn í sérstökum húsiÞað er bara far útÞannig aðÞað hefur mjög góð áhrifNáttúrulega baraAlmennt sínið það séÞað sé í öllum rannsóknumÁ fjöldaÆfi ára viðGóða hilsuAð það er einn sterkasta breytanNá 150Mínútum að lámarkiÍ þessari meðal ákjæfðSem er gungutúrEn þegar gungutúrun er ekki lengurGeraðið smá móðanÞá þurftu kannski að fara aðeins upp í mótiEða lappa aðeins hraðarÞað er svona spjallhraðiEn ef einhver ringir í þigÞað hreir hann alveg að þú ert að reyfaEn þú getur tala með hannOg svo kemur viðbótuOvan á að ná háa ákjæfðEr það líka hvaðBara hilsu kvittjandiJáÞað þurfa að taka nokkra sprettiJá en það eru svona svo fáa mínúturÞað er ávinningur sko bara viðHverja einustu mínútuSvona meðal ákjæfðHver er uppskiptinn aðTíma lengtHvað þurfa að gera þettaMarga mínútur til að fá ávinningTil dæmis að spretta í 20 sekundurÞri svar20 sekundur kvila sér smáSpretta afturSpretta aftur í 20 sekundurÞað eru sömu áhrif af þvíOg 45 mínútnaHjóla eða hlaupa túr við meðal ákjæfðSömu áhrifBara áÖrmun kvartberaKvartbera og kerfiðBara svona hilsu fastlega áÞannig að sjortari getur veriðJafnöflurLung og góðaEn svonaMarga ræði svona ræðsóknum sína10-15 mínútur á vikuÍ háa ákjæfið sé bara allt sem þarfÞað þarf ekki meiraVið getum alveg gert þaðÞað er hreyfinginOg bara tökum við þetta bara örstuðt allt í lókinOg ekki gleym útverðinniÚtverðaÉg set orðið tengslFélagsli tengsl yfirleitt nr. 1Af því að það er að koma svo stert framHvað það er mikilvægtEn erum að sjá það bara dæraÞað er ekki relevant við hvaðberaNei bara þetta er allt hvaðberaÞetta er allt af áhrifu hvaðberaEinmannalegiRönnvölu og einmannalegi er meiri áhættu þátturEn síkarutur reykingarOg það veldur bólkum og hefur áhrifÁ frumu lefili og hvaðberanaOg allt þettaHreyfinginEn svo við vorum að tala umMataræði, streytustjórnun, sveppÞetta er uppskriftinÞarna og út í veraSólumÞað vil svo tilAð það er sama sem að eflir hvaðbera hilsuEn svo bara heilt yfirÞessir sömme þættirSem við erum alltaf að tala umSem láta okkur liða velOg rauða ljósinÞað er líkaSólumOg svo finnst mér líka áhugavert þetta meðSegulsujarðarÉg veit ekki hvort þú skoða þaðÞeir sem að búa hátt uppiÞeir sem búa neðarÞeir eru heilbreðari heldurÞeir sem búaÞetta er eitthvaðÞetta er baraEr þetta ekki bara náttúran?Ég er náttúranÞað erTöluðu ekki einhvern tíma viðKristínu sig um náttúruleysHún er hinn uppháslægnÞað er mjög áhugavertÉg verði að segja líka stölufreyndur uppháslægniÉg verði að nefnaVið þurfum bara að fá hannVið þurfum bara að taka einhvern tímaAnnarspjallTímið flýður baraÉg veit þaðÞú ert að mæta þetta þrjár mínturÉg finnst að þú eru að verabara reglulegaGetur við ekki bara að bóka næstaÞað hefur alveg verið erfitt að fá þvíVið erum alltaf rosamikið að geraÞú byrðu á self-hossiÞannig að við erum alvegKanski getur við bara að bókaEftir halda rafturEn þá þú sérst dúlegur að koma íViðtöluErtu með eitthvað leiðEf fólk vil vera aðDrekka í sig meiri fróðlegErtu eitthvað stær virkurÁ samfélagsmiðarMeð eitthvaðFróðlegsbútaÉg er í féluleika og samfélagsmiðNei, neiÞú veistReglulega er einhver erendiSem ég er beðin um og hlaðvörpOg svona alltaf bara vinn ég fulla vinnuSem heiminnislegnirÞannig að það er bara frekar að googla þig og finna viðtölu við þigJá, ég held að það séEr fullt hér?Er þetta að koma stæði þér?Það er miklu meðan fulltÞví miðurÞessi leið kannski miðnarÞað erÞví svona sem ég vil koma á framfæriÉg get ekkiÞú veist, ég er ekki með neitt annað en mína fulla vinnuBara sem heiminnislegnir og mitt samlaEn hver veitKanski er það um að meila þessuEinhvern veginn á annan háttÞað er greinlega áhuga á þvíJá, sem er frábærtMjög myggilMjög gottOg takk fyrir bara að gefa þig tímaAf þínum fyrirmata tímaAð kíka til okkarOg fræða fólkTakk fyrir migTakk fyrir mig
