Þetta er speilin um sjónhefur Anna-Kristín Jónsdóttir.Gagnarveru Íslandir að stækka, sankant greiningu samtaka yðnaðarins,nota þau nú um 3,7% af raforku sem er framleitt hér,en það er útlýtt fyrir að verunum fjölki og orkunótkunnin aukist meira um þetta síðar.En fyrst að einhverja gef í tíundabekk.Næmyndur í tíundabekk grunnskólans fá einhvernir í tölustöðum,ekki bókstöðum í vori fyrsta sinnum ára bél og tölvert hefur verið deilt um hvort að það sé til góðs eðils.Er skýrara og auðveldara að bera saman framistöðu og árangur,næmynda og skóla ef einhvernir eru gefnir í tölustöðum?Margir hafa sagt að tímins er knappur og útferðslan ekki ljós,en ráð þar ef við litlar ágjörf því. Hvað segja tíundabekkingar?Hæ, ég er Jakob.Hæ, ég er Jakob. Ég er í álfólkskóla.Hæ, ég er Guði Dís og ég er í agaskóla.Ég er Urður og ég er leðalægiskóla.Og þið þekkist öll af því að þið eru öll líka í ungmennaráði, er það ekki?Jú, ungmennaráð samfells.Og hafið þið á þeim vektfangið eða þar mikið talað um þessar breytingará engunengjöðum sem við búum að vera að tala um núna undafært?Urður?Svona smá en ekkert eitthvað mikið, sko.Þetta er alveg freka flókið, sko.Ég hef alltaf verið svona...Ég er ekki alveg að skilja hvað er háengun og hvað er láengun.Þess að sömur eru með tölustæði frá ytn upp í fjórum.Nei, fjórum upp í tíu og til dæmis ytn upp í tíu.Þú veist, ef ég er með, segjum að Urður sé með engunum frá ytn upp í tíuog ég er með fjórum upp í tíu, við erum bæðið með nýgum og nýgum.Hvernig maður hægir engun?Og finnst þið hvert að hljóma eins og þetta sé svona að verði meðsmyndandi í skólum?Já, þetta er alveg meðsmyndi.Eins og ég sjálf er með fjórum upp í tíu en Urður er með ytn upp í tíu.Og með þess að skríti, út af þess, allavega...Mér finnst það alltaf lægt að hafa þetta fjórum upp í tíu.Og þetta þarf alveg rögglandi og eins og í framhaldsskólinn, það er þetta náttúrulega ytn upp í tíu.Ekki fjórum upp í tíu.Þannig að það er svo mikil breyting á því að þér að læra það nýtt tölustafa kerfi, skiljið.Það er fyrir að læra að breyta frá bókstöðum upp í tölustafi.Að þér að það fá bara öðruvísi tölustafi.Og þá veist ekki svona, ef ég er með nýju grunnskóla og nýju framhaldsskóla, hvorið er ég með hæri yngun, skiljið.Ykkur finnst þetta að vera óljóst?Já, mér finnst þetta að vera mjög óljóst.Mér finnst þetta að þurft að útskjara fyrir okkur betur hvað það þýðir í gömlega hefnið við önum.Út af við, við hefum bara þekta alltaf okkur líf.Þannig að við veitum hægt hvað það tölur því það.En vitið alveg, af því að nú eru þið bara allir eitthvað grunnskólagöngu, þið eru allir í tíundabæk,þá hafið þið fengið einhvernir í bókstöðum.Hefur það, ykkur fundist það flókið að átt okkur á því?Nei, eða svona, maður var alveg svolítið svona, maður vissi aldrei hvort maður var með hátt B eða látt B,eða hvort maður var mjög framúrskrandi með A, eða hvort maður bara svona, alveg bara B plus A.Þetta var alveg svolítið flókið, en þú veist, með tölustana þá er það alveg auðvitað að skilja,en það er bara, þú veist, eins og ég hef ekki fengið einhverjina svona kynningar um þess að nýju ynganir,þannig að ég veit ekki eitthvað...Þú veist einlega eitthvað býður, en þið veitir samt að það er einhver eins og þið upplýða núna,þá er ekki sömu kvarðarnir í notkunni í eitthvað skólum.Já.En er farið að gefa tölur í tölustöðum, en einhvern er í tölustöðum?Já, mér er það allavega.Já, ég er búin að fá einu prófi og já, það var gefið í tölustöðum.Já, ég er alveg að fengja mörgum prófum, það var allt í tölustöðum.Já, það byrjaði bara að heist núna.En það hefur verið talað um þetta að kannisti við það að það sé verið að tala með þetta sé hlutiaf því að það sé auðveldar að tryggja það að menn séu jafnir,til dæmis þeirra kemur að því að sækjum framhaldsskóla,því að það hef ekki verið, einhvern vegar hef verið svo mismunandi eftir skólum.Kannisti við það að það sé ekki það sama að úr einum skóla sé ekki sama á öðrum skóla?Mér er það svo skrítið út af því að það er ekki allir skólar sem eru með sömu,þú veist, einhverju eru með 1. uppi 10 og einhverju eru með 4. uppi 10.Það er það sem það ennþá ekki sama og þá er það ennþá ekki jafnt.Og mér er það svo skrítið að hafa ekki, þú veist, út af þetta átt að vera til að hafajafnbrið eftir að myndi skóla þannig, en samt er þetta ekki jafnt að myndi skólaog það er skólanir er ekki sem með sömu einhverju.Og þú er ekkert vissum að þetta verði til þess að tryggja neitt með að verði meira jafnara,millin nefnda?Nei, ég er allir þekkitt skóla sem bara gefur ekki 10, en hjá mér þá er verið að gefa 10,þannig að mér veist það ekki jafnt.Já, ég held að ég þekk ekki neitt sem er búin að fá 10, það er bara 9.9 og eitthvað þannig,en þú veist, ég er ekki allir skiljað líka á komundnar ef þú ert með 7.8 tsegum.Ég er með 8, en myndur þú segja að þú verði með 7.5 eða þú veist,þú veist hvað, ég skil ekki, þú veist, hvað er ég?Þannig, ykkur finnst kannski að tilverðan verði ekkit einfaldari þó að þetta verði komið svona í tölur?Já, ég held að þetta flækið er lega bara, út af þetta er eiginlega bara svona breyting til að breyta,þú veist, það var eitthvað svona mjög góð ástæð fyrir þessu, út af þessu eins og allavega það,hvernig þetta var útskilt í okkur, er bara 10a og svo er 9b+.Þannig, þú veist, þá er þetta bara alveg eins og bókstafir en bara breykt í, við verðum í tölustöðu, bara afti bara.En nú hefur yngasælandur á þér að tala um það, þetta hefði verið eitthvað sem hefði verið beðið um,til dæmis og barnaþingi og þetta hefði verið eitthvað sem að nemyndur, ekki bara fórældar, eftir nemyndur vilji.Já, ég fór á barnaþing CopaVox og var þar, ég held að það var umræðað um ynganir.Það var mikið um svona, talað um að það vildi tölustöfi, en maður, þegar það komið í gang, það er maður svona,þú veist, ég myndi, þetta er mjög fínt kerfi, ef einhver myndi útskjara fyrir okkur, hvernig þetta kerfi virkar.En eigið haldið ekki að það geti ennþá komið svo útskjaring?Þegar nú við talaðum þetta, við erum að horfa svona fram til vorsins, þó svo að það sé byrja að nota þetta líka.Jú, mér finnst það eitthvað, við myndum eitthvað útskjara þetta betur og þá myndum við skilja þetta eins og þetta er miklu nákvæmur núna,út af að þetta er alveg í komum og allt, þannig að þetta er miklu nákvæmur og betra, en við bara veitum eitthvað því þér,þú veist, eins og hvað er sjö, þú veist, er það að sama bíja eða, já.Já, er þið mikið að velta fyrir ykkur til dæmis að því að við erum að talaðum þetta, þið eru öll í tíundabekk,ætlið öll í framhaldsskóla næsta vettur?Já.Og eru bara ákveðað hvert þið myndu helst vilja að fara?Öfki, held ég.Ég er ekki alveg viss, það er ekki heldur.En veltið þið fyrir ykkur að það sé mismunandi miss erfiðt að komast inn í skóla eitthvað slíðast og þá skipti þetta máli að það sé jæmt,að fyrst skor að það hefur verið eitthvað óriklæti í þessu.Já, mér finnst það alveg, þetta þarf náttúrulega að vera jæmt á millið skóla eins og þess að í mínu skóla þarf alveg frekar létta að fá tíu,en því að eins og hjá öðrum sem ég þekki þá er bara ekki hægt að fá tíu, þeir bara gefi ekki tíur.Og mér finnst það svo skrítið og það er miklu léttar að það fá góða engin hjá mér frekar heldur en að geta bara ekki fengið tíu.En það hefur farið mjög mikil kraftur í umræðu. Það hefur mikið búið að tala um skólamál núna undarfarnar vikur og það er svo sem alltaf verið að tala um það,en það hefur sérstaklega verið núna, en það hefur mjög mikið snúist bara um þessa enguna hvarða. Hvernig finnst ykkur skólin ykkar vera svona almennt?Mér finnst skólamálum verið bara mjög góður og ég hef aldrei haft vandamál með engunir fyrir að núna.Það var bara, þú veist, eins og mjög margir algjörgum minnum veit ekkert hvað það þýðir og er að stressa sig og það þarf bara aðeins að setja okkur neyður og bara segja hvað það þýðir og svo við hættum að stressa okkur svona mikið.Hvernig liður þér skólin, Jakob?Mér liður bara mjög vel en það er, mér finnst vera mjög mikið svona, eins og ég finn sjálfur fyrir mjög miklu svona meiri pressu á að fá góða reynganir að því að núna þarf maður að vera með tíu.Ís og senast að þegar við vorum með búkstafi þá gáttu við bara að fengi b pluss og þá varum við að sáttu. En er maður að sáttu við 8,9 ef þú hefði getið að fengi 9, fættur við?Hvernig finnst þér skólin vera?Mér finnst bara fint í skólinu en eins og hjá mér þá er ekki gefið reynganir í komutilum. Það er alltaf námynda neyðir. Þannig ef ég myndi að fá 8,5 þá er alltaf námynda í 8.Það er mega greinilega ekki gefa hærri einhvern en við fáum og þá þú veist ef við erum með 8,9 þá mega eiginlega ekki gefa okkur nýðir sem er mjög asnalægt. Þá myndi ég þarf að fá 8 þegar ég er miklu miklu nær að fá nýði.Þannig að ykkur finnst þetta að vera bara svona ennþá alls ekki komið en haldiði þetta verið skýris svona eitthvað þegar það líður á veturinn og það er búið að fara í gegnum þetta nokkur um sinn?Þannig að það er ekki búin að vera að setja mikið engan eins og ég er ennþá með mentor en það er að fara að vera að skipta yfir í námfús en þannig að ég er ekki búin að fá mikið af engunum og þetta er líka með að breyta yfir í svona námfús og frá mentor þá er þetta alveg líka að flækja aðeins meira fyrir okkur og eins og ég veit ekkir hvað ég tók náttur frá í prófældi bara um daginn og ég veit ekkir hvað ég fekk í því það er ekkert sett inn á mentor eða neitt.Það er ekkert námfús að því þau eru að skipta.En eða ykkur finnst þetta ekki endilega virka hverjandi? Það er það einhverja uppnámi eða svona svolítið kaotískt?Já, þetta er alveg kaotískt sko. En sem við skrýtaðum við að það vera prófitt af því tíunda bekki fyrstskipti. Af hverju ekki vera prófitt af því yngri árganga og láta það fara upp þannig að ef það veri fyrst tilgjönd í aðtunda bekk þá myndum við alveg vera með því aðtunda og nýjenda og þá myndum við skilja þetta betur í tíunda.En þess að núna þetta kom bara fyrst í tíunda og bara skilja við þetta ekki.En vonandi skýrist þetta eitthvað þegar það líður á veturinn og áður en að voruð kemur. Er það svona stóra stundin þegar einhvern að koma í vor?Já, ég er alveg vonast til að það verður útskýrt þetta mikið betur. Það var reynt að útskýra þetta fyrir okkur en við skiljum þetta sem það getur mikið betur þótt að það var reynt að útskýra.Og þannig var rætt við guðdísi Magnús Dóttur nefnda í laugalækjaskóla, Urði Óskarsdóttur sem er í Akarskóla og Jakob Æjesson nefnda í Álfóllskóla.Sannkvæmt nýrið greininguð samtaka yðinæðarins nota gagnaverð á Íslandi 3,7% af raforkuð sem er framleit hér á landi en gera maður áðfyrir að það er hlutfall hækki á næstu árum.Gagnaverðin á Íslandi er að stækka og fleiri fyrirtæki hafa lísti verið áhuga á að reysa hér gagnaverð. Þetta þekkir tinn að traustadóttir frangaðast sér í sölu og viðskiptathrónar hjá landsfyrkjun vel.Við sem hefur verið lengi í raforku sölu að við finnum fyrir talsverðum breytingum og þetta og kannski eftirspurni núna eftir raforku, þetta er fyrst og fremst úr gagnaverðs yðnaði og það er þessi gerfi greintar bylding sem er svona að knýja áfram þessamiklu eftirspurn og þetta er þróin og alþjóða vísu þegar landinni kringum okkur á Norðurlandunni finna líka fyrir þessu. Það er svona mikil uppbygging á gagnaverðs yðnaði og þetta hefur skiljað þeirra hingað til Íslands og ég segi stundum að í gagnaverðs yðnaði þá er Ísland komið á kortið.Það er ekki rosalega mörg ár síðan við vorum í samtunum við gagnaverðs fyrirtæki og svona ekki jafn mikil áhugi getur við sagt og við finnum fyrir í dag.Sangat fyrirnendri greiningu notuðu gagnaverð um 300 gigavastundir á fyrir helmingjársins sem samsvarar um 70 megavatta virkun og þau vilja meira en er orkan til. Já að minnstakosti fljótlega því eins og tinnabendri ástendur landsvirkjun í miklum framkvæmdum raunar einhverjum þeim mestu í sögu fyrirtækisins.Þá eru þetta í raunum veru fjögur virkjana verkefni má segja og kannski fyrsta nefna vaðildu verð sem við tókum fyrir helmingin, fyrir helmingu vindorkugarsins.Steffi finnst fyrsti vindorkugarðar á Íslandi, hann reist bara núna í sömar, var gangseti núna í haust og síðan kemur setni hlutin þá inn á kervið eftir ár eða svo og síðan eru við að bæta við fyrir norðan, tóttristi vel fyrir norðan, það er á þeistarækjasvæðinu og síðan eru við að vinna í kvamsvirkjun og stakka seguldustuð þannig að við erum að bæta við afli líka í kervið þannig að það er með orku skiptonum og svona meira ála á kervinu að þá þurfum við að hafa meira afli í kÞegar öllum þessum verkefnum verður að fullu lokið árið 2031 hafa 350 megavett af uppsettu afli bæstu kervið. Til samanbörðar er afl káranhuga virkinar 690 megavett og samsvarar þetta að framleiðstu geta landsvirkjunar aukist um 10%Við sjáum þetta sem tækifæri, ekki bara fyrir landsvirkjun, heldur líka fyrir Ísland að þetta sé bara í raun og veru nýjir kapli má segja í yðn sögunni en þetta þarf að heldast í hendu við það hvað er til af orku og hvernig gengur að tengja eða fá rýmt inn á flutniskerfiAðspyrur segi tinn að ekki hafi verið sett sérstök stefna um hversu hátt hlutvall orkunar verði selgt til gagnaveraEftirspurnin sé ekki bara frá gagnaverunum heldur meðar annars líka frá landeldi og almenna markanumOg svona heilt yfir að þá viljum við sjá fjölbreytta eftirspurn um allt land en þetta er svona mjög hvað að segja, já þetta er bara áhersla og svona mjög áhugaverð tækifæri og áhugaverð gluggiÞannig að þá sé eftirspurn frá gagnaverunum sé núna til staðar að það er ekki þar með sagt eftir þrjú eða fjúr eða fimm ár að þá verði þessi sama staða uppiÁ vef umhverjus og orkunstofnar má sjá yfirliti við þróun raforkukostnar til nótenda að fluttningskostnaði meðtöldumSamningar við álverðin eru mismunandi en á vefnum kemur fram að álverð greiðaði jafnæði 41 bandargetal fyrir hverja megafastundOg að verðið hafi hækkað meirinn fjórðung frá 2020 verð til gagnaverða hafi hækkað enn meira og þau greiðaði um 58 dali fyrir megafastundina um 40% herra verðin álverðinTynna segir að verðmunurinn skýrist meðal annars af ólíkri greiðslugjötuRaforku samningarnir okkar eru þannig uppbyggðir að það eru kaupskilta ákveði og það eru fyrirna sterkar ábyrðirÞannig að við erum í raun að vera alltaf treyð, getur við sagtÞannig að þið lítið ekki svo á að gagnaverða í síðan að vera síðan einhvern veginn áhættu samari heldur en stóriðiÉg menna þá má kannski segja að bara það að það sé svona til til að nýja eðnumGrein að byggjast upp, það sé svona áhættu samara kannski heldur en að þú berða sama viðskiptAf einn sem hefur verið í 40 eða 50 ár og þú þekkir velÞannig að hérna og við erum kannski líka að læra inn á hann yðnað og þetta er hrjöð þróin og annaðEn við vöndum mjög mikið valið þegar kemur að okkar mót aðlumOg svona höfum ekki ágjur að síða að þetta sé eitthvað meiri áhættuÁhætta í þessu en öðruÞað kemur fram í góðnum rávorku eftir litiÞað er orkun og okkun gagnaverið hefur dreyðið saman um helming og nokkur árumHvernig stendur það þessu?Um og eftir heimsfaraldurinn, það var kannski svona eftirspurnasjók og það var slaki í rávorkukerni hérna heimaAð þá buðum við stuttasamninga til gagnaverina og á þeim árum, þetta er kannski fimm ár síðan eitthvað svo leisAð þá var svo litum rafmyndavinslu í gagnaverunum og þessu stuttu samningar hendu vel í þaðOg rafmyndavinslan er þeim eiginleikum búin að það er svona þetta kveikja og slökfa á vinslunniEn síðan þegar umþrengdist í rávorkernu að þá einfalla voru þessir samningar ekki endur nýjar eða þeir voru skertirÞannig að þetta er eitthvað sem er farið út úr kerfinu og núna er þetta bara þessi svona hátækni starfsemiMikið reikni í gagnaverunumSem er notað í margvíslega starfsemiÞróunir og livjum, hannanir og bílum, árækstraprónur, veður, lofslagsrannsóknu, fjórmála, útrekningaOg ég geti haldið áfram að tellja úti hitt óendalegaEn er þá engi rafmyndavinsla í gangi í gagnaverunum Íslandi núna?Það hefur orðið algjör umskipti, þannig að ég get ekki svari fyrir að það sé enginEn mjög lítið og bara gagnaveruna sjálf gefið út að þau séu komin í annars konar starfsemiÞetta er nú eitt sem að frangatastjóri landendar hefur gaggríttAð það liggi ekki neitt fyrir um hvað þau fram í þessum gagnaverunumHvernig getið þið vita þetta?Það hefur þið fáið í skýstu frá gagnaverunumHvernig vitið þið?Að koma einig á gagnaver sem er hátækni gagnaver annarsvegarOg hins vegar að koma einig í gagnaver sem að hýsa svona rafmyndavinsluÞetta er tventóliGæðakröfunnar, öryggiskröfunnar, tölvu salinnirÞetta er alveg svart og hvittVinni okkar viðskiptavinaOg þetta eru bara öflug alþjóðlega fyrirtækiOg alþjóðlegar stopnarnirBrest fyrirtæki hefur líst hífur að það vilja byggja120 megavatta gagnaver við húsarEr til orka í kerfinu til að bæta þessum viðskiptavini viðMeð skjóðum hætti?Já, þetta svona tækifæri til frekar orkusuluAð þau eru á þessu svæði, þarna fyrir norðanViðskiptavinnir á bakka sem er ekki með starfsemiOg þar fyrir útÞessu utan er og hefur verið meiri slagiÍ ráorkerfinu fyrir norðan, hérna fyrir sunnanOg þetta eru út af takmarkunum í fluttningskerfi ráorkuOg þess fyrir utan að þá eru mjög áhugaverð tækifæriTil stækkunar á virkjana kerfinu fyrir norðanOg til dæmis að bæta vel þrjú og fjögur viðÍ jarðarma virkjunun okkar upp á þestareikinSegir Tirna og bætir við að atvinnu uppbyggingSeð þessi færi fram í nokkrum skrefumOg að frambóð og eftirspurn þurfa að haldastÞendur. Ekki sé búið að semja um orkusöluTil mögulegs gagnavers við húsavíkEn viðræður séu í gangiRúnar Pálmarsson tók saman og rætti við tinnuTröstadóttur frámkvæmt að stjóra söluOg viðskipta þróunar hjá landsvirkjunÁ framverður fjallaðum uppbygginguGagnavera hér í speklinum á morgunEn fleira er ekki í speklinum í kvöldUmsjónamaður var Anna Kristi JónsdóttirMarget Júlia Ingimarstóttir stjórnaði útsendinguOg tæknimaður var Magnús Þorsteit MagnússonVeriði sæl
