Þetta er spegjillin um sjónhefur Anna Kristín Jónsdóttir.Ranveg Rist, fyrirverandi forstjóri Álvarsins í Strömsvík, ræti nýlegum sjálfsmynd Íslendinga.Þeir heldu að þau væri svo kvikir og fljótt til að bregðast við en væri í raun oft frekar staðnaðir og hlipu hver og eftir öðrum.Í ræðu sinni á ástengi samtaka atunlýfsins veik hún líkað mikilvægi sumarvinnu ungs fólks.Nokkuð sem væri á undanhaldi.En við byrjum á barnaníðistómi í Danmörku.Hvar líkja mörk þess runnvörulega og tilbúna?Rúmlega þrítúur maður frá Rannes í Danmörku var í síðustu viku dæmdur fyrir að búið til rúmlega 36.000 myndirþar sem brotið var kynferðslega á börnum og dreiftmyndunum á netinu.Maður neytaði ekki að búið til myndirnar en sagði sér til varnar að myndirnar og dreifing þeirravarðaði ekki við lög því að börnin væri ekki runnvöruleg heldur hefðan búið upp myndirnar til með gerfigreind.Hæstiréttu Danmörkur tók það ekki til greina.Á vefi danska ríkisútasins DR segir að það sé með fyrstu dómsmálum þær í landi þar sem sakarefnin verða til með gerfigreind.Í umfjöldunni kemur fram að maðurinn sagði að það geti vel verið að það leti svo út að myndirna væri á börnumen ef þau væri ekki til í raun og veru væri ekki hægt að lýta á þau sem fórnalömp.Saksóknari sagði að víst væri verið að brjóta á alvöru börnum því gerfigreindarmyndirnar væri sprotnar af efni sem þegar væri til á netinu og af runnvörlugum börnum.Í áspyrjunni fyrra fjekk maðurinn einsás og þryggjamánaða dóm á legsta dómstígi.Þara var eitt ár skilospundið.Hann var svo fyrsti sem var dæmdur í Danmörku fyrir að búið til barnanins efni.Með gerfigreind.Málnum var áfríðað.Á næsta dómstígi fjekk hann eins og hálsastóm og ekkert var skilospundið.Sá dómur var svo að staðu fyrstur í síðustu viku í hæstarétti Danmörkur.Marja Rún Bjarnendóttir, sérfræðingur við háskólinni í Reykjavík, segir að mál á borfi þetta hafi komið pér, að minnst okkar til rannsóknar,íslenskur lagabókstafur séð til tölu að ádráta lausum barnaníð og slík brot hafi líka samfélagsleg áhrif út fyrir það hvort brotið sé á einstaklingum.Þegar við erum að tala um kynfjörnsbrot þá eru mismunandi vendarhagsmunir sem eru undir.Það eru ekki alltaf bara hagsmunir einstaklingsin sem er brotið gegn sem eru undir.Og þegar maður skoða til dæmis bara hvernig kynfjörnsbrotakablin okkar eru uppsettur, þá eru ákveðin brot eins og til dæmis vandi.Það sem að brotathólinn er ekki endilega einstaklingur, heldur samfélagslegir hagsmunir og bara samfélagslegi viðmið.Og þannig að þegar við erum að horfa á þetta, það er ekkert barn, það er ekkert nákvæmlega eitt barn sem að verða fyrir brotinu,er þá ekki brota gegn einum. Þetta er svona eins og þetta með þegar tref fellur í skói og enginn heyrir það, data þá ekki, auðvitað data.Og það er sama með þetta, ég abil þó að það sé ekki eitthvað eitt barn sem að,er undir, að þá eru þetta undir aðrir vendarhagsmunir sem eru þó samfélagslegir þó þess að ég ekki heitna til tekinn einstaklingur.Þegar við erum að tala um sko nótkona gerðugrein til þess að búa til kynferðslagt efni á börnum sem að við í dæluðu tjálum bara um sem barnar nýð,því að það ennvægt lega verið að nýðast á börnum, þá getur við greint á milli annars við þar teknið sem að er þá fannig að það sé nótuð mynd af ykkur barnitil þess að búa til annars konar efni af því barni eða að það sé bara búin til mynd af barni ánþess að sé eitthvað tiltekið barn sem er undir.Það eru selvo sér sko, laugin eiða ekki dændilega að gera greinamenn þarna milli.Það er þess að það er, þú veist, vendarhagsmunir eru ekki bara barnið, það er líka samfélagið.Saksóknan í þessu máli vísaði þetta líka til þess og þetta eru greinlega rauksendi sem ekki var tekið marka áog hann segi líka að það væg líka að horfa til þetta.Það er þess að gerfigreindin, ef við svoum, hún er ekki til í tómi, hún vinnur með efni sem þeir eru til,hún er að vinna með kannski myndi, býð þetta til út frá myndum sem þeir eru til, það sem er verið að nýja stafan.Alveg rétt, bara 100%. Það er alveg rétt.En að samaskapu, einmitt að þá, þú veist, við erum aðlega, höfum aðlega verið að tala um sko svona ábyrðá efni sem að fer inn í gerðugreind og út á gerðugreind í tengslu við höfndrætt.En þarna, hérna, eru í raun og veru svipu sjónamið sem að gilda, sko.Það er bara enginn rétt hafi, eða almennt ekki.Það sem að kannski skipta máli, sko, er að, hérna, að hengja sig ekki í þennan greinamönn,haldur í raun og veru hvað er útkoman og hvert er, hérna, hver er afvörðin og hvað áhrif hefur hún.Þarna held ég til dæmis að við horfum á, sko,það hvort að það sé raunvöllett barnið eða ekki raunvöllett barnið, það er ekki stóra málið.Það eru raun og veru hátseminn sem er refsiverð.Og það er eins í íslenskulegunum að það er hátseminn sem er refsiverð.Það er ekki, hún er ekki hengd við það að það sé einhver einstaklingur sem að sé brotið gegn.Og það eru raun og veru, það hefur líka, þú veist, það skiptir líka máli bara varðandi, sko,hvað er það sem við erum að refsa fyrir?Það sem við erum að byggja á, sko.Haf að komið upp svona mál hér?Ég veit til þess að það hafi komið upp svona mál allan til rannsóknar, hjálpaður og glu.Ég þóð nú ekki að fullera um hversu langt þau eru komin í kerfinu, en já, ég veit til þess.Og við erum alltaf með dæmi, við erum alltaf með fjölmörd dæmi þar sem að svona hefur gert gækvert fullortum.Þannig að, já, já, ég minna, íslendikar á þetta eru gríðalega teknilega sinnæri og það fými yfir að þá tökum við upp ósiðina í teknunótkun,já, pratt og við tökum upp teknuna, sko, því miður.Og það veku náttúrulega svolítið en óhuga að heyra kannski líka bara eins lýsingar á þessu hvernig þetta verður til.Maðurinn sem aðeins dæmtur, hann bara, hann byður bara gerðveikarindana um myndir af börnum í svo og svo reðuljum aðstæðurog börnum eiga að vera, já, svona gömul og með svona hár og svona klætt og svona, svona hinsvegin og svo bara frussast þetta út á svipstund.Já, það er náttúrulega, þú veist, það er það sem við erum búin að búa til, það er löstundin sem við erum búin að búa til og þegar við,og ég minna, ég held að sé líka ágætt að halda þetta í hlaga, það er ekki allar gerðveikarinda löstunum sem að hægt vera að gera svona í.Fylta löstunum eru búin að setja upp alls konar börn eða takmarkinar á því hvað þú getur beðið um eða hvað þið vilja framlega.Ég get bara sagt persónulega, þú veist, ég reyndi að fá gerðveikarinn til þess að búa til einna myndundaginn þar sem ég ætlaði að láta líta út fyrir að ákveðin einstaklingur væri á stað sem að væri hefur ekki komið áog tvær löstunir sögðum bara ney, kæra vinkuna, þetta, þetta gengur nú ekki.Það var samt einn löst sem ég gæti búið þetta til í og það var bara, fór framar mínu björnustu vonum, þetta var ekkit ólugt, ég ætlaði samt að halda því til haga.En hérna, þannig að þú veist, hérna er gerðveikarinda ekki bara gerðveikarind og við erum síðan líka með fylta sérhæðum löstunum, þú veist, það eru bara til gerðveikarinda forrið sem er mjög auðvelt að nálgastog kostar ekki mikið og enginn einhvern veginn spottar eða, eða, hérna, tekur beint út sem þú getur bara verið að búa til barnanisefni eða nýðsefni ekki að konum bara í, sko, massavís og ég minna það er til app sem að, þú veist, ég bara tekkaði þegar ég var að koma einna inn, ég gæti bara fara inn á það í símanum mínum, sko, og þú veist, það er pakkatilbúð, þú veist, þú getur fengið, sko, eða þú getur veikið bútið þrjármyndur á mánuði ókibisá konum í, hérna, bara mjög nýðrandi, hérna, aðstæðum og svo getur þau, sko, að þú borgar 50 dólar á mánuði og þá getur þau bútið 600 myndir á mánuði og þau getur bara svona pakkalustnir, þau eru bara settar upp sem bara pakkatilbúð, bara eins og þú kaupir, sko, þú veist, starra áskurft að pakka á einhverja efnissveitjus á orðinu og það er þessi svona normalisering á því að nota tæknina með svona skadlegum hætti sem að við verðum að setjaykkur spurningumörki við, sko.En það er með tveikur aðtæklið svolítið bara þessari lilli frásögn af þessu máli í Danmarku að maðurinnum hafa búin að búið til 36.000 myndir.Já.Þetta er ekki, en um leið þá, hvernig er að reyna að ná utan við og berjast við og taka nýður slíkt efni, hvernig gengur það?Það gengur rosalega, þú veist, mísvel, við ætlum að segja það. Sko, það sem skiptir ótrúlega miklu máli er að hagnýta þessar löstnir sem er í bóði.Það eru til alls konar löstnir. Það er byggja á mjög spöndi tækni, það er til dæmis svona, það sem að kalla svona hasing tækni, það búið til í raun og veru,en þá þarf þetta að vera með einntakamindinni til þess að koma í vegfyrir að henni verið dreytta áfram.Það eru til alls konar, hérna, löstnir sem að til dæmis einnig pól er að gera frábært hluti með og júra búið líka til þess að takkmarka dreifingu og bannan í samni.En það geta líka, þú veist, fyrirtækjastofnari geta líka sett upp auknar varnir hjá sért, þú veist, til þess að þessi ekki vera að hægnýta þirra tæki til þess að gera það.Og það held ég sé bara með allar svona skuggalliðar á tæknunókun, við þurfum allsvöldið að hjálpa stað, sko.Þú veist, við þurfum bæðið að hjálpa stað að við erum ekki að taka þátt í að nota tæknina með svona hætti og líka erum við að vera að setja upp varnir sem sé ekki að hægt að vera að dreifa því hjá okkur og í gegnum okkur.Og eitt af svona stóru átaka fljóttunum í tengslum við, já, stafræna miðlun og gerfi greint og annars líkt er líka, það er ábyrð einlega tæknir, þeirra sem búa til sem segja, við byggum þetta bara til þeirra á því hvað þið gerir við þetta.Einn mytt, einn mytt sem að er, ég var að segja, mikil æfingi þólumæði að taka stáfi við það hérna við þórum, en þá getum við líka að hugsa, sko, hvernig ætla ég að segja nota þetta að umgangast þetta, hvað ætla ég að gera við síðan öfni, tilkynna það, láta vita, þetta er ekki lægi og þó að það kannski virk ekki, þú veist, þó að maður sjáu það ekki gerast alveg strax, þá getur það að sapna stöp og getur að haft áhrif til lengri tíma.Og ég held að sé líka, sko, bara að við séum pínu gaggrunni í því hvaða löstnir við erum að nota, hvaða gerumkundar löstin ætla ég að taka þátt í að þjálfa, ætla ég að setja efnum mitt inn í löstn sem að gera engar aðtöðasandi við að þessi búið til barnanísefni með efnunum sem að er búið til með þeir löstn.Þú veist, þú erum að vera pín með þetta, sko.En veit maður af þessu? Er það augljóst?Já, ok, það er einnig alveg mjög góð punktur, sko, en ég minna að það eru alls konar staðið þar sem að geta kynnt sér að, og auðvitað er það bara þannig að í samfélagi eins og okkar að þó treystum við náttúrulega bara því að það sem er fyrir framann okkur sé lægi, að því við bara gefum okkur að þetta er nú örgulega búið að fara í gegnum eitthvað rínu, þetta væri ekki komið hérna allstaðar nema að sé eitthvað lægi með þetta.En ég minna að mér finnst til dæmis bara að, þú veist, af hverju fólk að nota löstinu svo grokk þegar það veit að það hefur bara verið fréttum út um allan heim líka á Íslandi að það er tól sem er notað í svona semiki? Af hvert að setja efni eitt inn í það? Af hvert að nota það?Það er líka að býna að taka ábyrg, sko.Það erði Marja Rún, bjarnadóttir, lögfræðingur og sérfræðingur við háskólan í Reykjavík.Ranveg Rist leta störfum sem forstjóri álverðsins í Strömsvik í mæ, en hún hafði þá gengt starfinu í um 30 ár.Á ársvöndi samtaka aðvunlýfsins fyrir þessu mánuði var hún semt gullmerki SA fyrir einstakt framlag til Íslands aðvunlýfs og samtakana.Á ástinginu hjælt hún ræðu sem vakti tölverða aðtegli. Þar fjallaði hún meðal annars um sjálfsmynd Íslandinga, að því varum kvik, friðsæl, skapandi, sjálfstætt og fljóta bregðast við.Sjálfsmynd væri þó ekki það sama og raunvuruleikin.Raunvuruleikin er að við erum ekki sérstaklega kvik, hvernig við erum með ofinbjörða fresti sem er bara eins og ykkur viðmið.Það er líður oft miklu lengri tími að fjárfestar og fyrirtæki fá svörð við alls konar málefnum hjá og frestum frið á ofinbjörðum aðlum.Þannig að við erum alls ekki kvik og svo er skrítið að kallaðið séu mjög örug og samfélagið séu mjög örug þegar á sama tíma þarf að stakka hvernig aðgöru.Þannig að við þurfum aðeins að horfa betur í augur umvuruleikan. Við erum ekki eins og við erum að reyna að segja stverra.En eru við skapandi, fljóta bregðast við?Já, sömu liti eru við það og viljin er mikil til þess að við erum svolítið að hlaupa hvert ástur öðru.Það kemur einhver hugmynd að eins og árum áður voruð að reyfa búin og þá voruð þau út um alland.Svo þeir að fórkáka vel í strömsvík þá voruð að koma að vildum enn byggja álverði út um alland.Nún er það að gagna að verin. Við erum svolítið að elda einhverja sömu hugmynd.Ég held að það sé betra að byggja aðunstöfn upp á því að líta á hvað tækifæri eru og skoða fleiri möguleika og í grund að það betur að hlaupa öll í sömu átt.Ég held að það vanti fleiri hugmyndir enná.Rannvei rætti líku mikilvægi erlendrar fjárfestingar en hún veri lítil hér á landi.Erlend fjárfesting færði ekki aðeins fjármakt til landsins heldur getur líka fært okkur þekkingu, tækni, alþjóðlega tengslu og aðganga mörgúðum.Um leið erum við að spyrja okkur hver svona ekki að þið tekist betur til við að byggja upp íslensk fyrirtæki með höfustöðar hér heima.Við þyrtum að spyrja hver svona fyrirtæki sem gætur að uppluga á allþjóða vettvangi veru seldur landi.Ég held að sé mér eftir svona eftir að hafa höfustöðar fyrirtækjana í landinu, það er náttúrulega skattalegt og alls konar slíki hlutir auðvitaði þá þjálfum við upp stjórnendur sem taka alveg ákvarðanir fyrir fyrirtækinu og gera þróunarvinnu og stýra henni og ná að hafa seglu og úttalt og ég held að það sé mjög mikil svirði að þjálfa upp fólk á einsum stegum fyrirtækjana í því og hafa yfir sínina og stjórna því auðvitað er gott ef að fjárfestar ná að selja og fá gotverð fyrir sín fyrirtæki en það er auðvitað mjög eftir svona verðt líka við eigum höfustöðar fyrirtækja þannig að við höfum mist úr landi mjög flott fyrirtæki sem voru hér í mjög öflugur ekstri og þjálfuðum mjög margt fólk til framhald starfa bæðið fyrir það fyrirtæki og önnur þannig að ég held að við þurftum að hafa bland af þessu bæðið fyrirtæki með höfustöðar hér öflug og svona rótgróin og síðan líka að selja þegar að koma einhverju spróðar sem að fast gott verá ykkur af niðurstöðu písakönnunarinnar en þú reytir líka um mikilvægi sumarvinn. Hversuna tilur hana vera svona mikilvæga?Ég held að íslenska sumarvinnan hafi fært okkur mikið samkjöfnisforskott. Fólk lærir að vinna mjög ungd og fær insýn inn í alla mögulega aðra kema þjóðfélagsinsheldur en það gerir að það er sittu bara á skólabekk og er með sínum nánustu. Þannig að hittir fólk, ungmenni, kynnast öðru, kynnast fólk á misjöfnum aldrei sem er á mismund staði og með mismandi bakgrunn og ég held að það vikki sjóndeldarhingin og gerði færari um að taka stáfið störf síðar á efni. Ég held líka að hjálpi fólki að velja hvað það vill og hvað það vill ekki. Ég held að vinna við og svolegis í framtíðinni, hvað er hugmyndir og svo gerði það líka ábyggilega ákveðÉg held að það væri mjög mikilvægt að börn svona kannski 13 til 18 ára að væri þetta tryggjaði þannig að 18 vikundur getur bóðið um alveru vinnu í kannski ekki eins marga tíma og dag og verið í gamla dag. Ég er ekki að tala um að fara aftur til þess þegar að börnum var þrælað hér út og voru allt á svakalegum vinnuvélum og þetta slið sem fylgdi því er að tala um svona eitthvað millilegð við erum komin úr einum auðgónum í aðrar og ég held að það væri mjög æskilegt að krakkar getur farið meinn í símónum og meðan.Rannuði segi mikilvægt að við Íslandikar varðveitu það sem við erum góði.Rannuði segi mikilvægt að við Íslandikar varðvið það sem við erum góði.Rannuði segi mikilvægt að við Íslandikar varðvið það sem við erum góði.Rannuði segi mikilvægt að við Íslandikar varðvið það sem við erum góði.Rannuði segi mikilvægt að við Íslandikar varðvið það sem við erum góði.Rannuði segi mikilvægt að við Íslandikar varðvið það sem við erum góði.Rannuði segi mikilvægt að við Íslandikar varðvið það sem við erum góði.
