Þetta er speilin um sjónamaðurir Ævarörn Jósefsson.Fyrir fimm árum skilgrendi Evropasambandið Norðurslöðu sem lág spennu svæði í heinspolítíkinni.Nú er komið allt annað hljóði í strokkin og Norðurslöður ordnað á spennu svæði.Meirum það síðar í þettinum og líka nýjafstanar íbúakostningar í Alberta í Kanada,þar sem kjósindu tóku afgerandi afstuðu gegn sjálfstæðið fylgisins.En við byrjum á íslenskum vinnumarkaði.Atunleysi meðal þeirra sem lókið hafa prófi í tölvunafræðið að skildum greinum hefur aukist um 70% á tveimur árum.Í oktober 2024 voru 128 með slíka mentun atunleysir, en í september á þessu ári voru þeirri orðir 215.Tilgjind varum tvær hópupsagnir á sviði hugbúnaður og upplýsingartækni í septemberog því mór reikna með að þegar uppsagnar fresti starfsfólksins líkur eigi enn eftir að fjölga í þessum hópi.Alls voru runglega 8.800 manns atunleysir í september sem jafngildir 4% atunleysi.Háskólamentaðir eru um 30% þeirra og segir ásta áskistóttir dildarstjóri gagnagreiningar hjá vinnumálastofnunað hlutvallið hefur haldist nokkuð stöðugt á undaföllnum árum.Það þá náttúrulega hafi huga þeim að horfa á atunleysi háskólamentaðara að það er rétt að þeir eru 30% skránuhjókur sem er hansi stórlutien þeim að horfa á vinnumarkaðin í heild þá eru þeirí kringum 45% þeirra sem eru starfandi á vinnumarkaði þar að segja það maður tekur hópin 25-65 ára.Þannig að þeir eru hansi stórluti þeirra sem eru á vinnumarkaði og þá getur maður að satta atunleysi hjá þessum hóper hlutvallislega minna en öðrum hópum þó þeir séu vissulega stórluti þeirra sem eru í þjónustu hjá okkur.Segir ástáð og bætir við að almennt hafið fremjöru littlar breytingar orðið á atunleysi einstakra hópa með háskólapróf með einni undatekningu.En hins vegar sjáum við kannski ákveðna hópa sem hafa það sem atunleysi hefur verið að aukast og ég vil þá sérstaklega nefna fólk í mementunni í tölfunafræðu og skildum greinum.Það sem við höfum séð svona aukningu kannski ég vil segja allan að þeir skoða undarferðin tvu ár þá sjáum viðverulega aukningu í atunleysi hjá þessum hóp sérstaklega.Ekki að voruði sambarleg fjölkun til dæmis með alveg viðsíktafræðinga en 363 viðsíktafræðingar eða fólk sem lókið hefur prófið í skildum greinum eru á atunleysi grá.Um hundrað hafa lókið prófið í lagfræði og þau sem hafa lókið prófið í hagfræði og skildum greinum eru sumuleyðis um hundrað.Hafir í huga að tölufri fjöldi er með þessa mentun og þau vinna líka fjölbreytt störf víða í atunlífinu.Þá hafa líka mjög margi lókið námi úr þessum greinum og undarferðum árum.Á átt ára tímabili frá 2018 til 2025 útskrifiðst tæplega 2600 viðsíktafræðingar um 1512 fræðingar um 870 lagfræðingar og 270 hagfræðingar.Hér áttu þau sem útskrifiðst úr grunnámi í þessum greinum frá Háskólu Íslands, Háskólimi Reykjavík, Háskólum Akkurýri og Bifröst.En vennjulega kannski með tölvunarfræðihópin hefur hann verið fljótur að fara út af skrá ef hann hefur komið inn á skrá yfir höfuð.En undarfærið þá höfuð séð fjölgun á skránu og það þýðir náttúrulega í sjálfu sér að þessi hópur kemur inn á skrá og hann er ekki að ná að fara allavega ekki fljótt út af skránu aftur.Þannig að við erum kannski að sjá fólk sem kemur inn á skrá hjá okkur með tölvunarfræði bakgrunn og situr lengur á aðrunleysusbótum heldur en áður fyrr.Ástasegir að um háskólamentað með segja þeir fyrir álíka lengi á aðrunleysusgrá og aðruhópar, álíka gamlir og kynjalhutvallis ég svipað.Þegar við höfum verið að stúdera þá sem eru hversu lengi fólkar á skrá og hvaða hópar sitja eftir og eru lengi á aðrunleysusgrá,þá eru ákveðin einkenni sem við sjáum. Við sjáum til dæmis að erlendir eru lengur á skrá en íslenskir, við sjáum að konur eru lengur á skrá en kallarog við sjáum að eftir þessu fólkar eldra þá er það þessast lengur á aðrunleysusgrá.Þeir sem eru með grunnskólamentun eru 26% að skráni en það gefur ekki alveg nákvæmum mynd að fjöldanum eða hvað?Nei, það er rétt þeir eru 26% að skráni en hérna við erum að skrá.Það er alltaf með ákveðin hóp sem gefur ekki upp mentun og þegar við skoðum þann hóp nánar þá er það oftar en ekki fólk sem er með grunnskólamentun.Það er að segja því læra mentuna stegs eða þú ert með því minni kvata hefur kannski að því að skrá mentuna rétt hjá okkur og þannig að þegar við tökum grunnskóla,þá sem hafa skráðið sem er grunnskólamentun og síðan bætum við þeim sem hafa ekki skráð mentun þá er sá hópur kannski,í kringum 35% hjá okkur sem er aðeins meira en til dæmis háskólamentaðar en hins vegar þegar við skoðum þá sem eru með grunnskólamentun og þá sem eru á vinnumarkaði,þá eru þeir um 20% þeirra sem eru í þessum kjarnahóp sem við talaðum 25-65 ára.Þannig að þeir eru grunnskóla, þeir sem eru með grunnskólamentun, þeir eru hlutaslega fleira skrá hjá okkur heldur en þeir eru á vinnumarkaði og við finnum líka sérstaklega að þessu hópur erþingri að koma í næsta starf. Þannig að þeir sitja frekar naður hópar lengur, þess að þeir eru lengur á skrá hjá okkur heldur en naður hópar.Þannig að meiri líkur og að þeir lendi í því sem við höfum öllum langtíma aðdunleysi sem er að vera aðdunleysi meirinn tólumánuði.Við þetta má bæta að hlutfall yðinmentaðar á vinnumarkaði eru um 80% en þau eru aðeins teipla 9% þeirra sem eru á aðdunleysi skrá.Þar eru húsasmiðir fjölmunastir eða 80, 62 höfðu lokin á í matriðslu, 50 í bifilavirkjun og þá eru 44 afvirkjar og 27 píparar án aðdunum.Það þykir almennt ekki gott að þylja upp mikla talnasúpu í útvarp og frekar upplýsingar um endun fólks af aðdunleysi skrá vera því byrtar á vefnum Rúf.is strax að speklinum loknum.Það var Rúnar Palmarsson sem tók þetta saman og rétti við ástu áskist óttur deildarstjóra gagnagreiningar hjá vinnumálaustofnun.Lengi hefur gætt nokkura tortrygni í Alberta fylki í Kanada ykkar stjórnarunar í höfuborginni Óttava og svo tortrygni er ekki horfin.Þrátturir á niðurstöður atkvæðagreislu í fylkinu síndu afgerandi vilja íbúa í Alberta til að vilja vera áfram innanbúðar í Kanada.Alberta, Kaus, Kanada sagði í yfirlýsingu Marks Karnays fórsættist rá þeirra Kanada eftir að ljóstu varð að um þrýr fjörðu kjósendaí Alberta fylki greiti í gæri atkvæði með því að vera áfram hluti af Kanada.Þetta fór mjög nálætti sem enn byggust við og í samræmi við skoðanakannanir sem að hafa yfirleitt bett á mjög nálætti þessu hlutvalli 25% eða svo afskilnaði sinna.Segir Hallgrími Bendiktsson, profesor við Lagnadelt Kalkari Háskóla í Alberta sem hefði búið þar lengst af sínum starfsaldri og var lengi ræðismaður Íslands.En þrátt fyrir að þetta sé svona yfirknefandi afstafa þegar sem segist vilja vera áfram hluti af Kanadaþá hefur lengi kröymad undir svona við skremja gagvar stjórnvöldum í Ottawa. Hvaðan sprettur hún?Hún hefur verið til staðar í rauninni frá upphafi sögu fylkisins og það hefur verið, hún hefur staðið sambandi við það hvernig Alberta og Östur Kanada búar sjá sambandið við Östur Kanadaog það hefur verið sérstaklega sambandi við efnægst mál og við erum þarambleiðindur landbúnar vara og kjöt, gort og svo erum við setjum tíð ólíu stjórnin í Ottawahefur lagt hvaðir á að því fólki finnst hvaðir á að hvernig við ráðum okkar málum hér í Vestur Kanadaog þetta er sannlega, þetta er svona því að það hefur langvísið.Það er svona það að vinna ástand sem hefur átt sérstaklega og það hefur graumað upp úr á vissum punktum í sögunnisvo þegar að Trudó Pertrudó setti á það sem við kallum National Energy Programþað var á sjönda áratögnum sem miðaði að því að skapa kanadist ólíuverð, óháð heimsverðinuörðu til þess að mörg fyrirtæki fór á hausin hér og fólk var gælt frá þettaþað óks dýni sjálfsvíða og svo frá mig og þetta hefur aldrei glemst.Hallgrímur segir að nýlega hafi þetta graumað upp aftur.Reglur sem voru settar á tímum pestarnar hafið þótt ofahamlandi og gangað út hefur frelsi einstaklinga.COVID álið var við rauninu til þess að endur vekja þessar tilfinningar og var til þess til dæmis að það varfluttningabílar trökkar sem að óra til aftavast og það var mikill í tröblun á starfsemi í lengri tímaog þetta hefur ekki horfið eftir þannig að ímsa sögular ástæður.Daniel Smith, fórsættisráð þegar Alberta kom atkvæðagreislun á.Hún fagnaði þegar tölu fór að byrta sem sindu vilja meiri hlutast til að halda í sambandið.Íhaldsflokkur Smith er ekki samstíð.Það er sem við sem að kannski líti á það að hún hafi gert þarna samning við kannski við djöðvölunefnum segja svo og svo og hún gerði samning við samkómlag við þann hluta flokks hennaríhaldsflokksins sem að hefur stutt aðskilnapp og hún gerði það til þess að halda sínaennbætti sínu starfi sem fór að hluta þess að hluta þess að hluta þess að hluta þess að hluta þess að hlutaað hluta þess að hluta þess að hluta þess að hluta þess að hluta þess að hluta þess að hluta þess að hlutaí hennar flokk ánaði með útkomunam.Korki aðskilnaðar sinnur mér þeir sem að vilja vera áfram kannada innan hennar flokk.Nýjað hennar framtíð er ofis.Aðskilnaðar sinnur segja málið sér ekki döllt og þeir safni kröftum fyrir næstu atrennu.og það sér ekki alveg fyrir endan að tortrygníkar stjórnvalda í Óttava.Það verður sjálfst alltaf og það sem kemur frá Óttava er að þetta lítir svona nokkuðsvona efasamtar hugum en það verður eins og verður að segjast að sambandið við Óttava í dager betra heldur en það hefur nokkuð tíma verið í svo lengi sem ég mann.Og sá stjórnvaldamaður kanadiskur sem að nýtur mest tröst í Albertaog mestra vinsa þetta er einmitt fórsættstráð þegar Kanada marg hægniog hans stuðningur hér í fylgjum er miklu meiri og sterkari heldur en stuðningurum við fórsættstráð fyrir fylgjum sem það er tæmið alltaf með.Þú segir að málinu er ekki lókið samt að heldur að degi eftir að dúk upp aftureftir að minna aftur vilja að gjanga til kostninga eða aðkvæða greiðslegum þetta?Ég hef ekki vonað að verði neitt, að komi neitt svipað upp á í náinni framtíð.Það fer daldi mikið eftir hvernig pólitíkin spilast í bæði í Alberta og í Óttavann.Ef að heldur svona áfram sem að horfir með stefnu stjórnarnir Óttavannað ganga hvort orkumálum og bara málum Alberta yfir leitt,þá held ég að þessi lítill grundvöldur fyrir þessari aðskilnaður pólitík,en það getur náttúrulega, getur límislega gerst í þeimöfnum.Og svo er spurningin um hvað hvort að Alberta mun halda áfram að kjása yfir sigstjórn í allflóksin sem að hefur verið hér í ára tíu nánast óslítið.Það ef að, ef að svo fer sem að margið teljel ekki óriklægt,að íhaldflokkurinn munir hreinlega klopna í kjálfar þessari kostninga,þá opnar það fyrir stjórnarnarstöðflokkin, nýja demokratiska flokkin sem er miðjúð til vinstri flokkur.Ef að það gerist, þá breytist pólitíkinni yfir Alberta telvöld.Og hver eru þeirra afstæða í þessum aðskilnaðamál?Mjög sterk Kanada afstæða.Það voru reyndar fleiri spurningar á seglunum en hvort Alberta skildi vera hluti af Kanada.Spurningarnar voru tíu heldina á snýrustum, stjórnarskrautengd mál og mál sem tengjast inflytjendum.Búist var við mikilli þáttöku í atkvaðagreðslunni og margir greittu atkvaði snemma.Hallgrímur segir að þáttaka og afstáða frumbyggja hafi vakið aðtækli.Hún er náttúrulega merkileg því að kostninga þáttaka, þess að við kallum First Nations og það er sennilega best þýtt á íslensku sem frumbyggjar þáttakan,hefur verið mjög sterkari í þessum kostningum heldur um nokkuð tíma áður vegna þess að þeir eru mjög andir að skilna þar stöðunni.Þeirra samningar, þess að kalla trítís, voru ekki við fylkið og heldur voruðu við krúnuna, bresku krúnuna og samningar frumbyggja eru eldri heldur en fylkið sjált.Þannig að þeir hafa komið mjög stert út sem verðandar.Móti þess að það er að skilna þar stöðunni og þeirra þáttaka í kostningunum hefur verið miklu sterkari heldur en nokkuð dæmið eru um áður.Þeir eru minnuliti en hefur kannski ekki stóra orðfjöf á lokanuðu stöðuna.Þetta er samt polítist mjög mikilvægt. Þeirra rætt hefur ekki heyrst mjög en hún heyrist núna.Sæðið halkir með Benedikt som profesori kalgari í Alberta. Anna Kristýn Jónsdóttir talaði við hann.Evropasambandið ætlar að auka samstarfi ríkja á norðurslóðum, sérstaklega hvað var þar öryggis og varnarmálsangkvæmt uppfærdir í stefnusambansin sem kynnt verð í dag.Samstarfi grænlendinga er hortstegnin í þessar áætlun og anstæðan við orguvinnslu á norðurslóðum er ekki eins afgerandi og í fyrri áætlun.Það eru fimm áliðin frá því Evropasambandið graf síðast út stefnusýnaka hvort norðurslóðum, síðan þá hafa við sjár aukist í alþjóðkerfinu.Alþjóðkerfinu, samskiptin yfir allansarfið eru floknari en ofta áður og Rúsland, eitt af áttar ríkjum sem flokkuð verður sem norðurslóðaríki, reykur innrásastríð í Evropu.Stefnan sem kynnt var í stræsborg í dag endurspeiklar þess að breyttu heimsmynd í plakkinu frá því fyrir fimm árum var norðurslóðum líst sem lagspennusveði.Núna eru öryggis og varnarmál í öndvegi og Evropasambandið stefnir að meiri áhrifum á þessum slóðum eins og framkomi ræðu úsilofondið læginnfórsleita frangandastjórnar ESB í dag þegar hún kynnti þessa stefnu.Þegar við sjáum Rúsland byggja upp herraplassin á norðurslóðum, ógna nákvæmlega ríkjum og endur móta öryggismál, þá hefur það áhrif á Evropasambandið í heilsinni, segði fondi læginn.Þetta endur speiklar.Það er að reglast í stefninu sem kynnt var í dag, meðal það sem fram kemur eru áformum að setja á læginna sérstakka miðstöð sem á að fylgjast með hafsvæðum í norðri og öryggis æstrengja á þessum slóðum í samstarfi við allarslásbandalægið.Öll norðurslóðaríkin átta nefmar Úsland auðvitað eiga aðylta NATO og bandalægið hefur verið að auka viðveru sína á þessum slóðum á undanfördum árum.Af þessum ríkjum eru þrjú innan Evropasambandsins Finnland, Svíþjóð og Danmörk í gegnum Grænland og reyndar kemur fram að horfstegnina stefnu ESB á norðurslóðum séð dýbra og nánara samstarf við Grænlandinga.Þau áform byrtust í september því að fondi læginn mætti til Grænlands með lofóruðum 200 miljónir evra til að ítundir fjárfestingar, til dæmis hvað var þar vinslu verðumræta ráefna og uppbyggingu mikilvægra innviða á Grænlandi.Það er það sem búast máið yfirlýsingum um stóruðkísamstarf hvað norðurslóður varðar, meðal það er eins og ráefni, varðnar og öðuríkismál og aðgerðið til að vinna gegn lofstarsbreytingum sem virðast hafa meiri áhrif á norðurslóðum en víða annarstæðar á nettinum.Attiklið vekur hins vegar að það er minna talað um bandalíkin í þessu stefnskjali, en þá er minnst á að samkomalag Danmörkur, Grænlands og bandalíkina sem staðfest var nýlega komið til með.Það er það að auka öryggi á norðurslóðum.Ísland og Noregur koma einnig við sögu og voru reyndar á samt öðrum ríkjum utan Európausambansins höfð með því ráðum að einhverju leiti, en í Noregi er hins vegar takmörkurð ánægja þess að dagla með þá afstöðu Európausambansins að vera á mótið í að opna ný svæði fyrir vinslu á ólíu og gasi í barnsafinu.Í stefnu ESB 2021 var tekinn skýr afstafa með mögulegu samkomalagi um að bannastliða.Afstafa Európausambansins er áfram skýr um að ekki verði hreift við ólíu, gasi og kólum í jörðu nýju stefninu sem að byrkt í dag er ekki minnst á þessa höfmynd en afstafa hann hefur ekki breyst, segir Jósef Sikela.Hann er framkvæmt að stjóru hjá Európausambansinu og vann af þessari stefnumótur.Afstafa Európausambansins er áfram skýr um að ekki verði hreift við ólíu, gasi og kólum í jörðu nýju stefninu.Afstafa Európausambansins er áfram skýr um að ekki verði hreift við ólíu, gasi og kólum í jörðu nýju stefninu.Afstafa Európausambansins er að ekki verði hreift við ólíu, gasi og kólum í jörðu nýju stefninu.
