3, 2, 1Thank youGómið í sæl, kæru hlustendurÞað hlítur að vera undarlega tilfinningaað vakna eitt skíiðan höst dag í Reykjavíkog fá símtál frá sænsku Nobels AkademíunniÞað hlítur að vera skrítið þegar það er söð austaneða austan 10-18 metrar á sekunduog rykning kvassast við ströndinaen lægir og dregur úr vætu síðdeis hiti 4-11 stegog fá svo símtál frá sænsku AkademíunniÞú getur ekki annað en hlustað á vindinVið lefum í vindinumSagði kanadíska ljóðskaldið Fræðikonanog þýðandin Ann Karssonsem hlauti vikunni Nobels velun í bókmyndum 2026Karsson býr hér á Íslandistóran hluta af áriog hún var úti í al-íslensku rokiað hlusta á vindin þegar símtalið komog þennan skýjaða höst dag í Reykjavíkkvassast við ströndina og hiti 4-11 stegkemur fréttastofan aðvífandiog símtaliði sænsku Akademíunnaekki eininsunni búiðog svo með hönd og derhúfugegn hýfandi kviðunumþarf að svara spurningunni stóruhvernig er tilfinningin að fá Nobels velunJú það er brjáluð tilfinningþau eru öll alveg brjáluðsagði KarssonJá, við fjöllum um Ann Karssoní þætti dagsinsen við fyrum líka og hittumMax Portereinn aðteklisverðasta höfundbreskra samtíma bókmyndaPorter var stattur hér á landiá dögunum og var haldinnviðburður í tjarnarbíóiþar sem Porter flutti eitt af verkum sínumallan þennan óraunvörlega tímaog satt svo fyrir svörumeftir á upphaflegavar það skrifað árið 2020sérstaklega fyriróskasveluna leikaran Kilian Murphyog vin Portersog hefur það bæði veriðkvikmyndaðu sett á sviðen verkið errússýbana reið um karlmennskuog ángistætandi skömmvítaring, kynnslóðana og voninavið ætlum að ræðavið Max Porter í lokþáttarum bókmyndirsem mælt málog um list semsaminningar aflog hlutverktýðinga og margt fleiraég heiti Jóhannes Ólafssonog þetta eru bara bækurvið byrjum á stórufrett vikunar bókmyndavelunumNobels, það var kanadíska skáldiðog fræðimæðurinn AnnKarlsson sem fek simtaliðfrá Akademíni í hívan tilíslensku RókiVarmt velkomna tilSvenska Akademínog årets tilkennagivandeÉg heiti Ingrid Karlbergog er Svenska Akademínsstendiga sekretérareAkademínhar just sammantrættog beslutathvem som skal tildelasårets Nobelprisí litteraturNobelprisetí litteraturår 2026tildelasdenkanadensiska författarenAnn Karlsson, hún er kanadistljóðskáld, ritthöfundurþýðandi og sérfræðingurí klassískum fræðumÞetta er í annarskiptið semNobels veluninn fara til Kanadaáður var það Alice Monroeárið 2013Karlsson erskáldlegur fræðimæður og fræðilegtskáld, verk hennarer á mörgum listgreina og formahún vinnur gernan ísamstarfi við Ímsalistamenn úr ólíkum greinumog list hennar er landamæralaust samvinnu verkefniLjóðin hennar eru að mörguleitikrefjandi, hún hefurþví gernan vakið mestaaðtikli innan ritthöfundastéttarinnarog fræðastéttarinnaren skáldskapurinn er drekklæðinnaf spennandi merkingu ogmerkingaraukum, vísunumog líka gildurum semhægt er að flækjast í heilengiEn Karlsson, hún dvelurá Íslandi stóran hluta af árieins og Íslandingar hafa tönnlastá undanfarnan dagahún og eiginmaður hennarRobert Curry eru með Íslenskanríkisborgara réttÞau vinna náðið saman í listinniog hafa komið oft framhér á Íslandi og hafa líkaræktað góð og náinn tengslvið Íslenskt bókmentasamfélagog listalífið almennthér í ReykjavíkKarlsson var gertur ábókmentaháttíð í Reykjavík2025 og hlaut húnvið dísar veluninn árið2023Ann Patricia Karlssonfættist í Torontoí Kanada árið 1950og ólst upp í nokkrumsmá bæjum Kanadaungað árum fekk hún áhuga á bókmentumog tungumálumog lá leið hennar í akademíunaGrunnur Karlsson er, eins og áðursegir, í klassikini í vestrænumfornfræðum. Hún lögdoktorsprofi í fornfræðum fráháskólanum í Toronto 1918og var farin að kennaþau fræði nokkrum árum áðuren einni kent hún bókmentafræðiog reyðlist. Hún hefurkent í ótalháskólum Vestanhavsen líka kent öllitið hérá Íslandi við reyðlistadeiltHáskóla ÍslandsÖg fræðastarf sinns er húnauðita virtur, höfundur og skáldog sænska akademíanverlaunar hana með Nobelfyrir djörfung og nýjungagirtnií höfundaverki hennarhenni hefur tekist að skapa nýja tegundtíma bókmenta með gletnusamtali við hinn að klassísku hefðEn til þess að fá að vitaaukt meira um Ann Karssonsem fræðimannfekk ég til mín Þorstein Viljálmssonsem þekkir aðeins tilþeirra að skrifa hennarHann eins og Karsson er forn fræðingurog þýðir bæði úr latínuog grísku. Jú, þetta er reyðilegasvona alltaf fyrirlegt fag út af því hvað ergamalt sko. Þetta er sko fagsem að var til lungu áður en aðsvona nútíma skipurlag fræðigreinavar til, í raun og veru. Það sem ölluskipti eru svona einhver hólfsem eru ofta að vera smerri og smerriEn eins og það er skoklassísk fræði. Þetta er í grunneins og bara að þú lest hlutiúr hennum latneskgríska forna heimiÞað er í stóru samingineins og þú getur alveg haldið innanforn fræðina en verið samtilegum að skoðalatínu texta frá, sko, og þetta erfólk helt áfram að skrifa latínu texta bara frá19. öll. Þannig aðþú hefur þetta svona, þetta er rosalega mikiðundir, þú getur, þú getur að bæði söguog bókvendafræði og fornlöðafræðiog þetta og heittÞannig að þetta er svona rosalegavitt fag sem neytar skilgruna signeitt nánar en að hafa eitthvað að gera með latínuog grísku. En geturlísta eins, já, AnnKarlsson sem fræðimanni, því að hún alltaf ersamhlið að fræðunum erhún ljóskáld oglístakona, hún blandar samanþessu tvennu, hún erofta að yrkja og draga frameitthvað sem kemur úr góðafræðinnieða úr þessumforntekstum. En semfræðimaður, geturaðeins sagt svona frá þvíhvað hún hefur lagt áhersluá hvað greinlega heillar hanavið þetta?Já, hún sé svo eftir sem mérsínist, annars á að við lesiðalla hennar fræðitesta, sínist með hennaráherslu að sé mjög mikið sko áforngríska, ljóðlist og leikritaog leikritunog sér sagt að húner svonakannski svona alltaf því svona gammaldagssko fílálók eða þarnasvona tekstafræðingur í því að húnsvona horfir alveg gríðarlega nákvæmtá orðinog svona sérhún greinir alveg neyrusmæstu smáadriði, við erum að sjá svonadýftina í öllu. Og þetta erkannski hennar áhersla ogsér sagt, ég verði nefndi að lesa á leðinuhingað fyrstu bókirsem heitirEros the bitter sweeteða hinnhinn ljúfsári Erosog þetta fjallar umþessa forngríska tilfinningusem líka var gvuð Erossem er oftir því sem ásten er eða nærnótt orðiðþrá og þetta fjallarum hvernig gríkirskrifuðu um og sáuEros sem sér sagt nátengtaskortiaðþað erþegar við þráum eitthvaðvið þráum einhverju hluti sem við ekki höfumog bara svona, hún er að, hún kafa rófiní svona heimsbyggilegu dýftirsem að koma upp úr þessuhún gerir þetta með svona rosalega nákvæmumlestri á forngrískum, sérstaklega lýriskumhvaðskapOg hvernig hún nálgastþessa textahún náttúrulega, hún er svolítilstjarnar á sínu sviðihún er svona, hún ermikið nafn, er hún að nálgastþetta á nýstáleganhátter hún, er hún einhvers konar frumkvöðlJá, ég held að með ég alveg segja þaðsko, ég var til dæmis að rifja upp að hannað hún til dæmis tengirsko, í bókinni á tengir húnþess að tilfinningu okkar, það tilfinningugríkina er á sem skortvið þarna rislæsisogteórið sér að þetta sé kannskieitthvað nýtt sem hefur orðið til þegar við urðumað sko, þegar gríkir urða aðlestrar kultúr og hættu að veramunlegur kultúr, það er þannig aðrosalega mikið deglunni í dag sko, við erumallir að skrifa um það hvort við sem hugsaðum að fara tilbanka í einhvers konar munlegan kultúrog hann, já, þetta erþess að hún tengir þettahún tekur þetta gamla grískaþessu gamla gríska heimsbyggjulegspurningu um hvað það þýðir að þrá eitthvaðsem alltaf er eitthvaðsem makkar skortirog bara tengir það við allthún er með þessu svona frjálsu aðferðþað hún heldur sér ekkibara við eitt tímabilið en eittanheldur hún dregur fram höfundafrá 2000hún tengir þetta við eitthvað frá Nietzscheog frá Sartre og frá Virginia Woolfog frá Prousthún er svona alltaf tilbúin til að stökka og ná einhverju tengingaren nær alltaf að binda þetta aftur samanog þetta er svona mjög frjálsog mjög flottog mjög póetísk aðferð að mjög tilruna kenten á sama tímaer þetta strangfræðilegthún slæri ekkert af þeim kröfum heldurþetta er alveg rosalega upplugur textiog maður er ekki vanur þvíhennar fortræði að lesa svonaþetta er bæði fræðitextien þetta er líka grænilega póetík sem hún er að skrifahún næra ekki því að binda þetta tvent samanog þetta er mjögþetta er mjög frumlegt og mjög sestegtog hefur hennar skapaðþannig að það kemur ekkert á óvartað síðan ánþessa stóru og miklu hliðá sér sem er barahverðskapur og ljóðlistog nú er hennar náttúrulega áriðinNobels höfundurhefur þú eitthvað kynntirutan fræðana hennar texta, hennar ljóð?Jú, ég ekkiþurfti alveg að gera meira þvíjú, ég lesa þettaThe Autobiography of Redog það er náttúrulegaþetta er mjög svonaþað er náttúrulega mjögþað er svona mjög nákvæmulegstmaður finnst þetta alltaf eins og maður sé að missaaf einhverju, að þetta ereitthvað sem krefst margra yfirleistraþetta er svonatært ogsvona mann finnst þetta að fljúi fram hjá manniog okna raðaen það líka náttúrulega, hún er alltaf að glíma viðeða ekki, kannski ekki alltaf, en allafí Autobiography of Reder hann að glíma viðforna grískar góðsögurþannig hann heldur áfram að nota það semsem sitt stökbreyttiúti í bóutíkinaÞað er einhver leik gleðií þessu bæðigreinlega er hún nákvæmur fræðimaðurog svona hvernig hún nálgastorð og svoleiðisen það er líka greinlega svona mikiðforvitni og svonajá, svona sköpuna gleðisem að kannski maður tengirekki við þessi fræðimaður tengir þetta við svona nákvæmniog svona agaeinhvern veginnÞað er aftur eins ogþessi sama aðferð hún beitir í Erastur Peter Sweethún heldur sig ekki viðeina öld eðaeitthvað eitt svið, hún leifir sér að stökkafram og tilbakaen heldur þessu samt öllu einhvern veginn samaní einhvers konar nýjum rammasem hún sjálf skaparog hún tengir líka samanþennan tíma viðnútíman með því að þýðaog hún hefur verið að þýðaég veit hún hefur þýtt Sapphotil dæmis, gríska skaldiðHefur þú kynnt þér eitthvað þýðingar með hennar?Já, ég held aðallra fyrsta við kynsta hann kannskisem er bara viðfrægarog ég held að það sé nokkurniðbara almennt samþitt að séu besti þýðingar á Sapphoá ennskusem er öllu strömkorumþegar það koma út í bókinni If Not Wintersem ég held að koma 2001-2002og þetta erþað merkilegaeitt að það er merkilega viðhverskap Sappho er eitthvað svo illa hann er varðvitturþað sem er alltaf svo varðvittsko að þetta kom upp úrupp úr bara sandinum í Egistalandiog upp úr fornum Rústlahögog staðsmyndir óksýringosog það er sérstatteinhvers svona skringilega kringumstæðurí þessum ákveðna sandiallir því að papirúsatnirsérstatt morgnuð ekkiog bara sniru aftur tiltil náttúrunarheldur svona varðvittustærnema ormar að þau eftir getið sérí gegnum papirúsin, sérstatt einhverju sandormarþað er alltaf eitthvaðen þetta sérstattþað er kannski að fræðumennhefðbundin áhersla fræðumenn er kannski að reynaað fylla í eðunarreyna að sérstattvinna til baka orðin frá ormunumen Ann Garsson sérstatthún tók bara þá afstuð aðeðunar væruhluti að fagurfræðinuog það sem byrst þarna íer þessi úrvinnslaúr eðunum sem er alveg óbáslegaáhrifaríkeðunar sjálfar eru gerðara fagurfræðilegu objektiog það er það sem er svomagnað við það að lesa þessa bókþetta er bara eins ogtærustu og glæsilegustunútímaljóð þóttu séu frásjúundöld fyrir kristEr hennarsvona, hvað við segja, arfleðieða svona hennarhennar hlutverkinnan fræðanaer það ennþánotað, nýttskoðað, rannsakaðveistu til þess?Ég held að það erastu betur svít sérstaklegaþað er enn vittnaði þaðhægri vinstri sko íþegar það var að fjalla umgrískan lífiskan hvaðskapog það er bara eitthvað teguröðist einsægi sem hún náði þarsem er enn mjöggaglegtsíðan er náttúrulega þýðingarnar hennarer ennþá mjög mikið notaðar og lesnarog hún þýttist ekki barasafóheldur lífiskan hvaðskapheldur líka leikrit harmleikiog Marta því er mjög áhugavert líkaog hún er með svona ákveðan tilrunamennsku í þessusvo hann að nú þekkjum við þarnaorðstegjunaþrýleikinneinmitt við gríðilega mikið orðstýrog hún sérst gaf útaðra orðstegjueins og kallaðaog þetta er sérst leikrit um sömu karakteraen ekki eftirþetta er ekki þrýleikurinn eftiræskilósheldur safnar hún saman sérst öðrum harmleikjumþremur um sömu karakteraoggeðum henni nýja orðstegjuog þetta er alveg svonaþetta er alveg snýrþað er alveg snýrþað er alveg snýrþað er alveg skapað nýjalesturu upplifunum sem maður er ekki vanurþessu sem forþræðingurog ég manleik eftir að hún beitisvona ákveðinu tæknisem sló migað í þessum forglísku tekstumþá er mikið um svonaupprópanir sem eru svona eins og svonaþað er ótt bara því sem eitthvað eins og ómígu auðmanneitthvað svonaai-ai sem virkar ekkert voðalegadramatíst en hún ákveðaað sleppa því að þýða upprópanirþað byrstast hann á eftirbara sem hann á grískvistendurói-móiþetta byrstast bara hann að skrifa stórum stöðumói-móiog eitthvað neina er það baraþetta slærum hann allt í einuhvað þetta er svona frum ópþannig að það texta beita þessum svona aðförumog því að maður er einhvern veginnhún er vanur því að lesa þessu hlutu ákveðinhátten í þessum þýðingum þá texta hannhún snýr upp á þetta og textahristaman út úrþægindaramanumog lesta á nýjinháttKvernig var þér við að heyraað Ann Karssona hefði fengiðNobel-svölun í bókundumvar þettavar þettaaugljóst val?Ég hef komið inn út aldrei óvarten maður veit náttúrulega sem ekkert hverjumvar að búast við en ég var allavegaaðsköpla glæður aftur bara svona út áfortræðinniog ég hefdástað Ann Karsson mjög lengioghafði einn þeirta því að húnværi hér búið sitt á Íslandiog hún sýr hann bara stundum í sundlefinniog hann hafði mér klóttið að þettaað það var afsköpla skemmtilegtað fá þetta sérstaklega líkaá þessum tímum sem við erum á að það veraleggja nýfur fortræðið til þér hægur og vinstriút um alla háskóla og hannþað fannst mér eins og þetta að veri gleðilegtað fá smá svonasmá upphafninguá þessum myrku tímumÞorstein Viljámsson, takk hérlegafyrir komuna í BarabækurTakk fyrir migÞekktasta verk Ann Karssonog Þorstein Viljámssonnefndi hér á þann erAutobiography of Redsem er afar ljóðuræn skáltsagahún hefur ekki verið þýtt á íslenskuen til er þó nokkuðaf þýðingum hér og hvará ljóðum og bókar köplumog einu heilu bækundar sem hafa verið þýttareru Albertín Ævingarnarí þýðingu RagnarHelga Ólafssonarsem Tunglið útgáða gaf útog svo frumsamið verksérstaklega gefið út undir merkjumTunglsins, VörLipp, nömmt skömmtusonnettu sirpa í þýðinguIngi Björgar SigurjónsdótturEn upplæðið á þeirri bók er búiðþví Tunglið eins og frækt erbrennir óseldeintökk af hverju upplæðibókasinna, ef einhvervoru. TengstKarlsons við Íslanderu rík og hafa verið í nokkurár og hún fekkríkisborgararétt í april2022. Svo erbókabúði í Vesturbænumsem heitir Gargog það nafn og raunarhugmyndin að búðinni er sprottinupp úr teksta Ann KarlsonsHér er Helgadögg Ólafsdóttireigandi GargÉg var sérstatt í marstisnámií Grafisku hannunÉg kem að bókumöfu megin að ég bóka hannurÞannig að ég hef verið að skoða bækurút frá því hvernig það eru settar uppþú veist hvernig efnir eru varin í bókinaog svo leiðis. En það þarf að gera það líka?Það þarf að gera það líka. Það skiptir miklu málií hvernig þú upplifir bókinahvers konar pappir er og hvernig hann er sett uppí ykka fórum og það svo leiðis. Og ég varí marstisnámi í Íslandiog við vorum í svona fræðakursí náminuog þar kom Gender of Soundsem er pínu lítil bókJá, hún er náttúrulega hljóðbara kapli í bók en hún er búið að gefa hennuút sem svona smáriðog ég man sko, ég var að lesamikið Bell Hooks og Odri Lordog svo kom þessi tekstiog ég er búin að vera ósulig guinnbrúin að matla mjög mikið í þeimog svo kom þessi tekstiog ég man bara byrjunni sem ekki töffarskapurhún bara strax byrja sem töffariog segir okkur fráhvernig rattir hvennaeru ekki tegnur alvarlegaog hvernig menneru svona í self-controlmeð röttinu sinni og við treystum þeimog ég bara vá ég er að lesa eitthvaðsem setur heiminn minn samanen ég hef aldrei náðu að útskýraog það er það sem aðmér finnst svo fallet við tekstaþað eru bara hvernig minn að hóða heiminnum saman ykkur orðog mista það svona mikið töfrarog svo seta orð gargí tekstanumog það er svona dýrsleg hljóðsem að áverðasvona ræðilegt og eru bara svona maga hljóðsem kemur útá dýrum og ég varsvo hilluð af þessuað því að ég vissiað ég var frá að gera verkefnisvona rítverkefniútgáverkefni gargbyrja svo leisog mitt aðalaðtrið í garg var að fólk myndikoma saman og ræða tekstaog ég vildi að fólk var meðlæti og þú veistog helst konur og fólk sem eru ekkihaft aðgang á mikrofoninummyndi koma saman og sleppasér að því aðmér hefist líka svo mikið við bókmyndaheiminað við þurfum alltaf að vera svo kláru og svo kassalagaog svo mjög sérfræðingaren garg átt að veraþess að við erum ekki sérfræðingarog við erum að tala út frá tilfinningum og við erum með lætiþannig að þetta er fullkoma orðfyrir mitt verkefniEn þetta er náttúrulega ekki garg í íslensku merkingunaþví að garg er náttúrulega bara líkaíslenskt orðJá, ég þekki ekki nú, eina sem ég hugsaði þegar ég lasiþetta var sko Anders Önd, bara svona algjörlgargl orðog það líka lýsi mér ótrúlega mikiðog því sem ég gerir er bara svonajá, mér finnst þetta semt svo uppfölta tilfinningumþetta orð, þetta er svona að leys og læðingí eitthvað tilfinningu, það er það sem mér finnstþetta orð þýðaEn það var líka svonaákveðin gjörninguraugnabligg í búðinnieða svona fyrir utan búðina, þar sem aðþar sem að var gargaðJá, það var gargaðSko að það finnst að er aðgarg bókabúð er röglega minnstabókabúð í öllumheiminum, ég held aðjá, það er alltaf fáar svona lillarog ég var á laugardasvakt einhvern díman í búðinniog við erum sko með svonalesingi einu sinni manniog fyrsti lesinginu var auðvitað Jandur of Sandþess að fólk kom samanog lasi þennan textaog svo fór fólk bara út í samfélagiog einhver hitti Ann Karsson einhver starfröglega því á bókmyndahátiðog sæðin frá því að við vorum að lesa texta eftir hennarsvo seti ég bara á laugardas vaktog hún bara mætir í búðinameð leið bara sem að vera að segja holugutstjörnuskilur viðog hún spyr bara hvort hún megi verið með upplæsturí búðinniVissi hún af þessum tengingu?Já, hún hefði held þessa tenginguog hún og maður hennar mæta bara á að spyrjahvort að hérnahún má vera með upplæsturog bara í næstu vikuog ég bara, já, hún er bara að færa allt í plannu tilog þetta var svo að fyndinhérnagjörningur að því aðþetta er náttúrulega pínu lítið búðog hún er resa stórst nafnog það mæta svo ótrúlega margirá hennar lesturog það var eitthvað að spyrja mérhvað las hún? Ég get ekki svarað íað í fyrsta lagi stóð ég útiað ég komst ekki fyrir inn í búðinniog ég og svona 20 aðrirvorum á glugganumað reyna að hlusta á það sem hún segjaþannig að ég heyrði ekki orð á því sem hún sagðiþannig að ég var ekki alveg til staðará þessum uppurðen já, hún kom og lað svo enda ánættur í lítið svona götuí Reykjavík, þetta er hofsvallagötubara þú veist, það sem fólk býrþað sem er fegurinn líkaðu garghún er bara inn í samfélaginuog inn í íbúðogötuog hún vil enda þennanlestur á að við öskurumöll saman út á götuog það var ríðisar stórt öskurég bara hversu fylgkomið, það sittur allt samaní eitthvað fallegt röggog það voru allir sendir út á götunajá, við erum öll bara öskrandiog það er svo fallið í maniþetta er ljóslifandiog það er strákur sem er út í gluggafyrir óanbúðina að hlusta öskriþetta gerðist bara, við öskurum út á götuöll saman og það er nákvæmlegaþað sem ég vildi að gargmyndi veraog er það ekki líka bara það sem bókmýttinna snúast umað rattinnar fáiað hljóma frjálsarog að við tökum ekkiölluneitt hátíðlegaaf því ég upplifi hana semég rætti hérna um hana semfræðakonuað setja ekki hlutiá allt og háan staflþó hann megi alveg vera á okkurum stafli og við vitum aðeinhverju textar eru grunnurinnað mörgu í okkarmenningu og okkar heimien við verðum líkahann verður að þólaað fara aðeins niður á golfiðog leika sig með þaðþað eru líka menn sem byggur tilgrunninn af þessum heimiog við áttumbara ekki orð íþessari upphafi af bókmindumog það ersvo frelsandi að lesasvona texta einmitt og þurfi ekki alltafað taka öllu svona ótrúlegaalvarlega og vera ekkihrættum að segja eitthvað vittlustog það er frelsitteins og ég grafi skjór hönnursamt á ég bókabúð, það er ekkert sem skilgreiní mig og Íslandi er oftsvo leiðis að þú ert skilgrindursem eitthvað eitt og þá ertu baraþerri leið allartíð enég get verið grafi skjór hönnur, ég get veriðbókabúð eigandi, ég get skrifaþví sem að getu verið hvað sem að villog þetta býr til frelsi að við getumverið hvað sem er. Og tengt hvað sem er?Já og bara bókmyndireru fyrst og fremstleið til að skilja heiminnog svo er það bara skemmtana gildivið verðum líka að hafa gaman á bókmyndumtil þess að vera að þessu, við verðum baraað gera þetta, að ég veit ekkistundum er sumar, það er til dæmistil fullta bókum eftir kardla sem eru mjögalvarlegur að segja hvernig heiminn okkur var tilog hvernig við höfum okkur sem manneskjurog það er bara fullar staðrindavillumskilja, okkur ekki bara verameð stæla og segja eitthvaðauðvitað er, hún er alltaf líka, það er svo mikiðsvona svart og kvítt hvernig við erum að vinna meðþess að menn, þú veistuppa við af þessum mennumog svo hana, þetta er alltaf mikið svonaverið að setja upp á móti hvort öðru sem er líka svo mikiðhér var spjallaðum Ann Karssonhandhafa bókmetaveluna Nobels í árþað var Helga Dögg Olavstóttireigandi bókabúðarinnar Gargsem sagði mér frá tengslumhennar og bókabúðarinnarvið Ann Karssonog þar áður heyrðum við í Þorstinni Viljómsinnifornfræðingi sem hefur kynnt sérfræðaskrif Karssonsen við hlum að snú okkur á öðruerlendu skaldi sem mikið var rættumá dögunum og má aðeinhver leiti líka viðAnn Karsson í stíl ognálgun. Barabækurhitti Max Porter ívikunni, einn aðtiklisverðastog höfund breskra samtíma bókmetaPorter var hér stattur á landinuí bóði bókmetaborgarinnarog haldinn var viðbúðurinn kvöldstundmeð Max Porter í Tjarnarbíóiþar sem hann flutti eigiðverk og satt fyrir svörumfyrsta bókMax Porter's novelanGrief is the thing with feathersskaut honum rækilega framí sviðsljósið árið 2015það er ljóðuræn og nýstáðlegsaga um missisorg og föður hlutverkiðbókin hlaut fjölda velunavar sett á svið og lokskvikmynduð árið 2025með Benedict Cumberbatsí aðar hlutverkiönnur verk Portershafa einnig notið mikillar hilliþar bera hæst skáltsugunarLanni og Shaien eftir þeirri síðarnemduvar einnig gerð kvikmyndóskasvelun að hafa hann um Killian Murphyí aðar hlutverkiþeir hafa unnið náið samanog árið 2020 skrifaði Portereinleikinn allan þennanórunmurlega tímasérstaklega fyrir Murphyþað er verkið sem að hann fluttií tjarnarbióiverkið er rúsiðbana reiðum karlmennsku og ángistætandi skömm, vítaringkinnslóðana ogvonina. Porter komfram í tjarnarbiói og fluttiðverkið sjálfur viðSpuna Undileik, Magnúsar, Jóhansog Skóla Sverjasonarog satt hann svo fyrir svörumá eftir meðFríðu Ísberg og Þóldísi Helgadóttursem þýtti verkið á íslenskuen að spjallinuloknum var allur salurinnkvartur af Fríðutil að syngja og Max Portersatt undir fullu tjarnarbióiað syngja mæstjörnunaog hver lengiég veit þvíþað er vörðirá hugaþað er vörðursem þvíen ég veitþví að stjörnumþví að stjörnumsem stýrog núnaog sættu góðiog verð góðitil þvíÞegar ég hitti Max Porternokkur um dögum síðarvarði ég að spyrja hann út í þennan söngég vildi einmitt ræða viðan umtilurð bóka hanssem eru einmitt oft á mörgumlistforma og það er eins og þau séuskrifuð til fluttningskom þessi söngur á óvartog þau fyrir mjög séren á því að égfyrir mérég fyrir tímaturvið erum hennar aðvið séum síðaní því að táaí við pyна á því að það séuvery very movingbeautiful and also such a giftto sit and just havethat poured on youand also because I couldn't see anybodyI could only see the first couple of rows of peopleso that the sound of itwas very surprising and wonderfulPorter segist að hafa komiðað fjöllum en hafði þóá tilfinningunni að baksviðshefði verið eitthvað ráðabrughann segir að þetta hafi verið falleg hugmyndhjá fríðu bæði vegna lagavalsinsog tengingar við hannog aðdáðunar hans á lagsnesog fyrir honumallt sem við gerumef við gerum það velfærir okkur smámsama nær því ástandisem einmitt myndast þegar hópur af ókunnugu fólkistendur upp og syngurfyrir manneskuþað er hreinlega að kjarnar allt sem hannPorter langar að gera með listinniog fyrir samfélagiðog þegar sungið er fyrir mann að tungumálisem það er skilur ekkiþað rærir eitthvað innra með mannisegir hannþað er fallegt, það er gjöfað sitja undir söngog horfa út í myrkriðsjá aðeins fremstu röðina í salnumen heyra í öllum hópnumog á þessum nótumlangaði mig að færasamtalið yfir í bókmyndir og ljóðlisten í tengslum við þetta umræðafnisamsönginþar að segja bókmyndir sem eru fluttarsem eru settar á sviðvið tekjum bókmyndir sem enga reynsluvið lesum af pappirí hljóðien svo gerist eitthvað þegar þú segir það uppháttog fyrir mér personlegaþegar ég las bækur porterssem eru á laungum köplumskrifaðar eins og ljóðtekstin eru oft brota kenturmeð mikill í þögnog ég haf vel leikur hann sér aðletur stærð eða uppsetningutekstans á nýstárlegan háteins og leikritsem að les það byður um að vera flutteru bókmyndir í rauntil fluttnings?Mér leiði eins og þetta væri síningalveg frá upphafisegir Max Portervið þessari pælinguhúnu fannst það að ég eraf vel bara óheiðarlegt að líta á þaðsem eitthvað annað en fluttningslisttilgerðin sem fælst ísamspilinu við lesandaeru leikurssérstaklega núna þegar við erum öllháð litlu ferhyrningunum okkarprentuð bóksem þú sittur með í hljóði og lestklukkutímum saman, það er mjög leikrættaðbörðuraf hverju spyr Porter sjálfansiekki bara að vinna með þetta beinlýnisþá stjórnar hann lýsingunnihann stjórnar hljóðinuhann velur leikaranaþannig að frábókinni Lanniog þar til núna varþessi stíl komin í fastar skorðurhann var meðvitaður umkostina, þannig að þegar hannfór og ferðaðist með bækur sínarog hitti fólkhversu leiðilegt og metnaðilust erað lesa bara, spurðanþannig að hann tók með sér bassarleikaraog ímsa aðra hljóðferðarleikarasem tóku uppumferðarhljóð og fugglasöngog þau byggur til ísaminningu markóma upplifunog þá, segi Pórtirsæðist hann hafa lærtað það er ólíkt í hvert skiptimiklu betra aðæfa það ekkiþví allt snýstum orkuna í salnumekki hugsa þetta baraeins og hann sé aðalað hann sé mikilögur við erum listamenninirþið eru áhórundurog þá lærði hannaðferðina við þettahann fór að vinna meira með ótalólíkum listamennum á hverjum staðsem var í nýju og nýjusamtali við textanþegar Shai bókin kom útgerði hann það samavann með alls konar tónlistafólki og fluttihluta úr verkinu í spuna flutningiog þannig kynntist hann textanumupp á nýtt í hvert skiptieitt kvöldi var hann sérstaklega reyðurog pyrraður ogShai sem er skáltsaga umtáningsangist og ávarpumkarlmennsku nútímansvarð eins og flutningsleiðeinhver útrás fyrir alla hanspólitísku gremju og sorgog þetta kvöld var hanngrátandi og emjandi á sviðinuað tólka tilfinningar þessaunglingspilt svo kannski allraunglingspildasögumadurinn varð eins og táknumbrosna félagstöðu þeirraþegar síðan allanþennan óramurlega tímaverkið sem Porter flutti í tjarnabíóikom út, þá var þettaferli fullkomnað, segir hanneða þessi tegund tjáningarhann segir það dásamlegtað byggja tónlistamennum að spilameð honum og venjulegasegir þér, jáÉg kom ingatil að byggja stafsökunarþú veistég ranga við mérá miðjum degiæfifærðar minnarí myrkriþrúgnum skóog hérna er égí skóihuga mínsog sérkvertri er skömmallar lifandi verureru ákúrurog rennur upp fyrir mérað núnaverði égað tala hendutáður en ég glataþérog lesturinnhérí tjarnabíusegir Porterhafa verið alveg sérstakannhann gerði margt sem hann hefur aldrei gert áðurog var það í virku samtalivið hljóðfæraleganaog þá gerist eitthvað nýttþað er eitthvað nánthver svo sem orsökin ereitthvað ófyrir sjáanlegtog það tengdi hann beturvið bókmyndirnarað sökka sér í þærá þennan háttnæst spurði égMax Porter út í personunarþví margar þeirraog sérstaklega sögumærinnireru gjarnan með ræðu sinniá sama tíma að afsaka sigog gjörðir sínaren einnig verja sigogþeirra hugsanir og gjörðirog tótnin í verkunumer oft bríðég notaði enska orðiðurgentog það er eins og að séerfitt að hemja tjáningunaog margt ef ekki allter í húfiað verða að koma ykkur í orðog verða að koma þið til skilageta ekki byrtað innief þú vilt afsökunarbyðniþá skal ég byðast afsökunará því hvernigvatnið streymdi reyntog rættyfir helluna og ofan í holrúmiðundir verundinnisvo svefnerbyggiskólu við fúnaðiog fyrirgeðuað ég skuli ekki hafafjárfest ammalis ávísununumað meiri skynse migþað er aðþað er afsökunarbyðinnisem ég get fóta mig ístaðið keikurog brennumert mérfyrirgeðu að ég skuli hafa svindlaá landaðiðþað fræðið prófihort beint í augun og kennaranameðan ég sór að ég hefði ekki svindlafyrirgeðu að ég hefði notað plastog dísil og kjarnorkuog bensín og mettaða fýtuog skotnars glimmerog flóiðþess og krusum þessa plánettuog verið drullég get ekki byrtað innisegi Bortirþað er margt sem býr þar undirsegir hannþað er einhver döða kvatihluti af því er líka að liggja mikið áað flýta sérhann verður að segja eitthvað áður en það er of seinteins og segir íallan þennan óramörlegan tímahluti af þessu er óþólinmæðihann hefur lítið þól fyrir tímasónsem fælst í þeimóheiðarleikaforðasluti eða hreinlega ljúamaður kveikist undir maður útvarpinu og það eru tvær manneskurað tala saman og hvorug segirnákvæmlega það sem býr þeim í brjóstibáðar nota tungutakeinhver skrautkvörfmerkingalösa pólitíska ræðusem er fulla frösumeða ræða sem hefur verið tróðið í gegnumeitthvað hugveitu hjálströmlínulagað tal sem kemur í vekkfyrir að manni verið slöyfaðeða maður verið miskilinnog þess vegna vantar stundumandan eðasannfæringuna í slíku samtalifyrir porter er það bara eins og söðeða bátt sem smittaren það þýðir ekkertbækur hafa orðið eins og kveinneyðar úræðaog er í kannski nýjörðiyfir texta sem er örðsjöndþað er nöðsynlegt að segja eitthvaðhvað ernöðsynlegt að segja eitthvaðhvað er nöðsynlegt að segja eitthvaðskýturinn og pissiðeins og hann komst sjálfur að orðisíndu mér líkiðþað er því örvændingí þessum textumhann nefnir sjæ og krákunasem finnum á í grífis a thing with feathersþað er hafsjóð af áhugaverðufólki fortíðar og textarog þekking sem hægt er aðlæra af og nýtaen í staðin er oft öysið úr pínulitlumbrunni, orða, endutekninga og frasaen það sem bækurporters eiga oftsamílegt ersorg og gremmjasem síðan er fundin leiðtil að enda í dúrhljómeins og porter orðaði þaðþví hann segist trúa á þaðað ömmadur hefur röttámaður að nota hana eins velog varfærtnislegaog af ábyrð og hægt ermarkmiðið hlýtur að vera að skiljalesandana eftir þegar textanum líkurí einhverji hugsuneða spegglun við sjálfan sigog aðraporter segir að það að skilja lesandur eftirí dúrhljómþarf að segja í einhverjus konarbjart sínií stað þess að örfendingin nái völdumsé viljandi gertþá þýðir ekkit endilega farsæl sögulokkeða hafið með hreinansiðgæðis bóðskap að geraen það verður að hafa hljómgrunní möguleikum eða tækifærumog út frá þessari pælingusagðist porteroftsinnis hafa fengið að heyraþað að hann sé væmineða að bera tilfinningarnar ofumikiðutan á séren hann þver tekur fyrir að það sé að finna slæmaþað tröflar hann ekkiekki láta sigrastaf bölsíni, segir hannhann vil standa fyrir sigrieinlagninar fram yfir kalthaðinniÞað er að byrja hannmeð nætaÞað er að byrja hanní því að það þýrstvið ofstjáðum hannmeð hrjóðeða að það ermeð að hljómgrunnég erég erég erég erþað erþað erþað erþað erþað erþað erþað erþað erþað erþað erþað erTil dæmis fór hann að skoða Íslandog hugsaðiég má alveg ljóma upp hérvið þetta fjalleða þennan fossog segja bara wowen ekki bara ok flott og taka myndog svo bara búiðþví ef slík kraftaverkreyfa ekki við okkurhvað í anskotan eru við þá að gera þettaEn það að hafa þessi áhrifsem Porter talar umer einstakt í bókmyndumog geta talað við margaí einu í enga samtaliekki að gala það framvið hópinheldur er hver upplifun af lestrienga upplifun hvers og einsog það næst betur í gegnum ljóðlistinaog hefur skrifað á orðþessi hæga melding skálskaparinssem getur líka ferðast í tímaÉg hef mikinn áhuga á þessuþótt ég sé kannski ekki hæfurtil að svara spurningum umeðli ljóðlistarinnar, segir Porteren að finna merkingu til dæmisí gömlum texta, hvernig hann geturendur ómað á splunguníanháttfyrir einstaklingi laungu síðarþað er galdur bókmyndanaað tala handan dauðansþvert á tungumálog að samfélagið geti skiliðmismunandi vísanir og tilvindanirólíkan tón eða brandaraþað er eins og dansmelli skáls og lesendaog í þessu landslægieða vistkerfi bókmyndanaþar búa flókin tóknen af því að það er sameigner einhvers konar samkomulagum að taka þetta alvarlegavið eigumönda, þetta eru viðog það er ástæðan fyrir þvíað bókmyndinar levaog það hefur kraft sem er utanallar reyðarinnar í samfélaginuutan til dæmisviðskiptafrumbikja samfélagur vita þettaog það er engin tilviljun að mörg ljóðskaldtala um nákvæmlega þettaþað er ekki sjálfum gleðií bókmyndana, heldur bara auðmíkjandiniður rif egosinsþað þarf ekkert endilegaað setja nabd sitt við bækurnaref þú ert í alvörun að skrifa skaldskapsaði Porterþetta er frá hinnum dauðu til hinn að dauðuog til okkar allara, þess vegnaendar hann alltaf á ljóðlistinnikannski til að komast undanskaldsagna hattinumþað er einringnir skaldskapnýt af þetta, nálur verdadegaég er ekkert að hann varðilíðurjakonlega hluti í bókef þú er ekki hluti í skaldskapþað er fyrir verðfrá verði og fyrir verðiog fyrir því það er fyrir alla.Ég finn að þetta er einan af skaldskapþað er einn af því að ég hefað ég hef að það ekki að í þessuþað eru fórmálir hefðiþví að ég hef að það ég hef það á þaðÞað er að skiljanovelistins hattekki betra en það ereinhvers konar sveigrúm eða frelsitil að hefja textan upp í eitthvað annaðog alltjóðlegtog það er eitthvað að sveiga og endurskóðaþýðingar. Það í samengivið fluttning á bókmyndumer það líka hitt óvæntá leikræna sem er mögulegtÞetta er stóra spurninginsvarar Porter. Hann spyrhver er Homer? Hvaða útgáðulesmaður? Hef ég lesiðLaksnes ef ég hef lesið útgáðuMagnúsar Magnússonar? Í raun ekki.Hann segir leikilinnað vera ekki hrættan við þettasamtal. Hann vittnar í skemmtilegtsamtal hans og Fríðu Ísberg umþá pælingu að rétt höfundursem heldur hans í býtladniren í þýðingu hljómar hann kannskimeira henn svo Ed Sýranog það er ekkit við því að geraHann fer svo að hitti lesendur sínaí öðru landi og þau eru alltafhlusta á Ed Sýran en hann heldur hans í býtladnirEn mestumáli skiptir í þessusamengi að hafa bara áhuga og veravakandi fyrir þessu. Ef maður lesönnu Karinínu eftir Tolstói, er maður ekki aðlesa Tolstói, heldurteksta sem hefur farið í gegnum fylterfræðana undir áhrifum franskraþýðinga, innblósturfrá tíðarandanum, stjættkinngerfi og hín og þessuog svo nálgast nútímamaðurinn, hann með sínareigin hugmyndir, fordóma ogstillingar og tengirvið þær á nýjanhátt. En þvímeira sem maður hugsa um þetta, þvíríkari verður reynslan, lestrarreynslan ogsíðan grýpur Porter til líkingarog byggist eiginlega afsökunar áréttöfundatilgerðinniað bókmynda þýðingar ætti að vera meira eins ogmyndlist. Ég þarfá einhverjum tímapúnti, segir hannað skila af mér málverkinu á þess aðvita hvort það sé tilbúið.Gallir ég þarf eitthvað til að selja.En það er ekki tilbúið og bókinsjæi eftir Portersegir hann, auðvita ekki vera tilbúnaheldur. Málingin er enþá blöydog það er einmitttilgangurinn. Og í fluttningier það áhugavert að skoðahvernig hægt er að reyfa hluti í textanumtil í nýju samhengitólkunar möguleikarnir veraað haldast opni.Har þátt ég að fæða þettaog það var líka át í ræðinum.Það sé tilbúið á að skoða hluti í textanumog hérna er ekki fætt tilbúinog hvað er að skoða í textanumeða hvað ég át át að skoðaall the interpretive doors are openis he a joke, is he a figmentof the father's imaginationis he a homage to Ted Hughesis he a symptom of a major psychological breakdownis he the children's idea of a jokeall those things are yes to mewhen everyone says to me, is the crowI go yes, because whatever you think he is, he isbut of course the film, he is just one thingJá, tulkunar möguleikunirþeir skulle standa opnir áframog þannig ljúkum við þætti dagsinsþað var Max Porter sem rætti við migum eigin ljóðlist og bókmyndirsem mælt mál og mát þýðingamæli með að fólk kynni sér verkþessar höfundar sem vinnir á afskaplegaspennandi slóðum bókmyndanaog þar aður var það auðvitaðrétt höfundur vikunarnýja Nobel-skáltið Ann Carsonvið rættum við Helgu DöggÓlaf Stóttur Grafiskan Hönnuðog bókabúða eigandasem nefndibókabúðuna sínaGarg eftir texta Carsonsog við töluðum einnigvið Þorstin Vilhelmssonfornfræðing um fræðallitNobel-skált sinsen þetta er búið í dagþángatil við heyrumstá sama tíma að viku liðinnibendi ég á Rúf Spilaranþar sem allt efni er til staðarog aðgengilegt hvenna sem erég heiti Jóhannes Ólafssonog þetta voru bara bækurtakk fyrir samfélgdinabless you Billybúið í dag
