Hvað kemur út úr því?Það er samt að ég hef hafist handa.Hér eru engir múmínálvar.Skrifar listakonan finnsk sænska Tófi Janssoní brefi til túlikki Pietilej, konu sinnar,þegar hún var byrjuð að skrifa bók sem átt að slítanafrá stóra sköpunverkinu, Múmíndal og öllum íbúum hans.Bókin sem fyrst kom út á sænsku árið 1968var að koma út í fyrsta sinn í íslenskri þýðinguog kallast Dóttir Myndhögvaransog það er Gerður Krisni sem þýðir og skrifar formóla.Bókin samastendur af 19 smásögum frá sjónarhorni Barsog lýsa þær æsku Tófi á afar skáldlegan hátttilverunni á listamanna heimilinusem er fullt af sköpun og gáska en líka hættum.Gerður Krisni kemur til mín í heimsók hér rétt straxog ræðir við mig.Tófi Janssonog við heyrum líka brot úr þessari fallegu bók.Og pólski réttöfundurinn og Nóbels hafinnOlga Tokarczukhlauti í vikunni alþjóðleg bókmentavelunHaldurs Laxnes.Þau eru veitt réttöfundi fyrir að eiga þáttí endur nýjun frásagnarlistarinnaren þannig hljómaði ymitt raukstuðningursænsku akademíunar 1955þegar Haldur Laxnes hlaut Nóbels velunin í bókmentum.Olga er svo fymta til að hljóta þessi velunen hún sló á létta strengiþegar hún veitti þeim viðtöku í Norrannahúsinuog sagði um leið og hún þakkaði fyrir veluninað gallin við að fá Nóbels velunsé að maður hætti að fá önnur velun.Til þess að fagna þessum velunumOlga var blásið til uppblestrarmeð okkar bestu pólsku íslensku skáldumEfu MarginiJakob Stachowiakog má Alheimsdótturauk Olgu sjálfrarog Eva Marginikemur til mín í þessum þættiog ræðir við mig umOlgu, Tókartsjúk, bókmentirog Póland.Við verðum austarlega í álfun í dagmeð bæði gamalt og nýtt í handraðanumÉg heiti Jóhannes Ólafssonog þetta eru bara bækur.Við lítum fyrst til FinnlandsTófi Jansson er listakonasem er íslendingum að góðu kunnVið þekkjum Múmin Álvanaog annarkvert heimili áBodla með myndumaf þessum alþjóðlega þekktubarna bókafíkurumEn árið 1968 kom út bóká sænsku þar sem Tófisagði skilið við Múmindalfyrir fullt og allt eða hvaðhún ætlaði að skrifa fyrirfullordna. Múmindalurinnog Múmin Álvanir höfðureynlega tekið yfir líf hennarí rúma tvo áratujiog bókinÁn Múminálfa heitirdóttir Myndhagvaransog hún var að koma út í íslenskri þýðingugerðar kristningarÁrið 1964var Tófi Jansson50 og ferillennar semlistakona stóð einu sinnisem oftar á krossgöðumMúmin skeiðið semhafði verið gövöld og blómlegtvyrtist verað líðundilok að minnstakosti í hennarhuga var komin tími á eitthvaðnýtt og alltaf sóttimálverkið í hannasem var jú hennar frum kölluní listsköpuninniMúmindalur í heltsinni var á bleikuskíi og sveifhægt og rólega frá skapara sínumÍ brefi til túlikkipietileik konu sinnar skrifar Tófiég er byrjið að skrifaen ég hef að sjálfsögur ennenga hugmyndum hvað kemur út úr þvíaðalatriðið er samt að ég hefhafist handa. Hér eruengir Múminalureins og þekkt var með skrifTófi var hún full afefasemdum um einn verkhún endur skrifaði í sífelluog reyndist þrautinþingri að skrifa ómyndlistabók sem ætluðvar fyrir fullorna lesendurhér er Gerður Kristiþýðandi bókarinnar dóttirmyndhökvaransTófi Jansson skrifaði þessa bók1968, hún hefði verið beðinumað skrifa grein eða eitthvað áleikafyrir tímaritt um jólasiðí fjölskyldunarog hún ákvæði að skrifasmásögu og segjafrá því hvernig var að verabarn á heimili sænskrar móðurog finnland sænskspappahvaða síði þaunýttu sér um jólinog úr varðsmásaga sem byrtií þessu safni, dóttir myndhökvaransog svo hjæltum bara áfram að semjaþetta átti vel við hana að segjafrá því hvernig er að vera lítil stúlkaá heimili listamannaog það er greinilegt að hún sækirí sína eigin bernsku þótt hún hafi aldreitalað mikið um það sjálfþetta er kannski svonaeina af þessum bókum semhafi verið svo vinsalaraundanförnir fólk að skrifum sjálft sigautofiksjóná útlenskunniog þetta er feiki velgert hjá henni og sló í gegnbókin var mjög vinsalí Finnlandi þannig að henni varóhægt að halda áfram að skrifabækur sem voru engöngu fyrirfullorna, hún hafi nú aldrei sagtfyrir hverja múminálverðnirvoru skrifaðir, þetta vorubadnabækur eða ekki endi eru þær á mörkunumog fyrir allar, eins og allar goða bækurþannig að hér skrifar húnfyrir fullornaog heldur því áfram og skrifarum tögbóka eftir þettasmá sögur og skáldsögur fyrir fullornamjög vel gert hjá henniog óbóðslega gaman að lesa þessar bækurSkoTófi Jansson skrifaði ásænsku ogvar þarnaá mörkum þessara menningarheima eða svona tungumála heimaFinnlands og Svíþjóðarsem að gleymi sundum að því aðvið tengjum Tófieða allavega múminálunasvo stert við Finnland en bækurnareru skrifaðar á sænskuJá, já, já, okkur finnst þeir vera finnaren hún var Finnlands sænskég veit ekki hvernig þetta pusla samaní hugamannsSkipti það einhverju máli?Hún er skandinaviHún er skandinavi og okkur finnstmúmin dálur auðvitað að veraeitthvað skonar fantasíu heimuren samt sem á þekkjum við okkur svo velí þessum fígúrumþannig að þetta er alltaf einhverjumlandamærumeða út um alltog í þessari bókþá er einmitt svo skemmtilt að sjáað það er barð sem segir fráþessan er tungumálið oft svolítiðbarnalegt eðafrásagnartækninen hérna svo gerur húnsvo lítinn greinarmunn áhversteginum og ímyndanarþessu ímyndaðaÍmyndanar afliðbara tekur við stundumog þá gerast nú undur sem viðhöfum kannski ekki alveg hafthugmyndafljóð í sjálfJáog þessin er þessi bók svo skemmtilegkoma svona vel inn í hugarheimTófi Janssonog vegna þess að við tölum nú oftum að það vantiungmenna bækur á Íslandi þá finnst mér alvegóhægt að rétta þessa bók til dæmiskrökkumá ymsum aldrileiðaðum að prófa að lesa bækureins og neðsögur eins ogum tjölkjólinallt sem gerist þegar krakkifyrir að fýblast eitthvað meðtjölkjól mömmu sinnarog er eitt heimamyrkur ogalls konar djölafull hljóðuberast að utanþetta er mjög skemmtilegtLóks ló á þögn og ég hugsaði með mérhvaða væri nöðsynlegt að getatekið því sem að höndum berþetta væri að minnst að kosti fráég hengdi spari kjólinhennar mömmu upp í fataskapnumog lokaði honumfínast fór ég inn í stofuog horfi á snjóin falladrífan hlóðst uppí fallegum svegjum eftir gólfinusnjórin barst inn umglukkan með kvíslidýrin í dýragarðunum hafði róastog voru hættað ylvrafyrir nú hafði þeim bæst liðsökivindurinn feiktiglukkatjöldunum til og fráog bæriði teknikarnar á vegnumþað var kallt í herriberginuog það hafði tekið á sér nýja myndég var pottlur ólegog mér fannst ég hafa bröðist í ett viðreyndar hafði ég bara bröðistnákamlega eins viðog samborgara mínir hefði gertég meina hver sem ergetur leift háskonum lausumen kunstinn er að beina honumsíðan annaðformið er þessar svonaörstuttu sögursem að tengjast ekki beinten eru svona að gefaeitthvað þverskur, eitthvað myndaf æsku myningumog þetta er svona ótrúlega sterkar sögurþar byrjar rosa skaldlegaað setja þar fram og byrjar rosasvona með sterkri myndog svo endaður oft bara meðsvona hreinu bara nánast eins ogpönslein eða það kemur alltaf svonarosalegur botn í sögurnarhvernig lífi er hún að lýsaþetta erþetta er bara þetta sem elst uppá listamanna heimiliallt er leifilegt greinilegahún býr á listamanna heimiliþað er alltaf verið að skapahún veit frá upphæfi sjálfút af hvað líf listamannsem skengurpappinar var myndtökvariog kemur fram í tillibókarinnarog mamminar var myndskreitirteiknaði mikið frímerki og myndskreitti bækurog tímarittog það var alltafalgjörlega sjálfsagtað tófi yrði listamæðurog bræðurnir tveir semfylgdu síðan í kjölfariðog öll vann fjölskyldan samanoftþannig að þetta bara erer lífbarns sem færaðskapandi lífiað búa eitthvað tilog ímynda sérog leikahún er að leika einhverjar aðtapnirbúa til eitthvað gullkálfí sumarhúsimóðurforeldranaá sænskri eiguþannig að allt er leifilegtallt er leikurtil að skóur sínist nógu stórþarf kvorki að tekna trjákronunnarnýja heimininaðeins mjög sverra og þráðbeina trjástofnalandið er þakið mjögum hæðumsvo langt sem augað eigirog þar minga stöðugtþar til skóurinn verðist óendanlegurþar þurru steinarþóttir sjáust ekkií þúsundir ára hefurmósin fengið næði til að hilja þásé stíð einu sinni á mósanmynda stjúb hólasem hverfur ekki fyrirna viku liðinnisé stíð á hann afturer hólan komin til að veraí þrýðaskiptiðsem stíð er á mósan, drefstaná alvöru skóarmálverkier allt svipað á litinmósin, trjástofnarnirog greinigreinarnarallt myllt og tegnarlegtog mitt ámiðli grára, brútnaog grætna tónaen samt mjög fáragrætnakæri maður sé um er til dæmishægt að bæta við prinsessuhún er alltaf kvít og mjög lítilmeð sítt gullt hárhún er hafðið miðjunnieða henni komið fyrirs eftir reglumgullinsniðsinseftir döið á Jóns Báersauðu prinsessur glæsilegarog gáttu verið í hvaða lit sem varþetta voru bara vennilega börní búningien svo viss hún líka hvaða getur þetta erfiðt að vera listamærþví að pappinna var alltaf að sækja umað fá að búa tilstittur af einhverjummektarmönnumþannig að jáhún gerði sér grein fyrir þvíút af hvað lífið gekkog það segnaði einmittfylgd hún múminalvunum vel eftirþegar þeirurðu frægirog varð svolítið svonaháð þeim og langaðitil að brjótast út úrmúmindalv og gerði það lókumþað liði 25 árafyrstu bókarinnarum þáog þeirra síðustu sem kom úttveimur árum eftir aðdóttir myndtökverðans kom útþannig að þetta var laung múmins sambúðen hérnaog fyrst og fremst langaði hana til að vera listmólariþað var það sem hún lærðihún lærði í Helsingi og Stokkólmiog síðar í Parísþað sem foreldrarinnar hafði með kynstþannig aðjá, múmindalur var svolítiðsvona knýjandi um tíma í lífennaren þarna baravindunum sínu kvæði í krossfyrir að skrifa allt öðruvísi bækurog til allra hafð mikiðkomst hún upp með þaðlesundur vildu þessar bækur frá henniog þær eru margar hverjareinstakarþað er einn þarna sem heitirrent spéltil dæmis um bara hjónum tvær konursem búa samanog um bara hverstæginfair playheitir hún og ennskufyrir þá sem hætta sér ekki sænskunaskoþað eruþrjú áríþegar þessi bók kemur út í aðsko bara samkynniðverði gerð sko lögleg í Finnlandiog bækurnarum múminálunnaþað eru fullar aflindarmálumog vísbendingumsem allir geta lesiðkannski öðvöldar eftir ájá núna sjáum við þettaheimútlinni í kjólnumog rauði rúbíninntákn ástarinnarsem að þöngull og þrasirógast meðsem héttusem er ræðilega þýðingaiðiðjá sem héttuvifslan og tofslaneftir nöfnumTófi og hvað heitum viðjánlegstjórin sem var kærastan hennarum tímaþannig að já nú áttu við okkur á þessuog tikka tújá tikka tú sem er bara byggð ákærastuTófiþær voru sambiliskonuþannig að þetta erjá nú sjáum við þessar vísbendingarog áttum okkur á þessuenenenenen, jáhún undanskildilífsitt ekki skálskapnumhún blandar þessu alveg inniog þær hjóninmættu alveg áofinbyra viðburðií fósettaviðvist og hvað einaTófi varvar marg verlaunudog var bóðið áfínarfínar hátíðirog hún tók bara konuna sína meðhún var ekkikonavívil lengjanahún bara mætti barameð hann upp á arminég veit það voru enginn eitthvaðofinberðareitthvað mótmæli gegð þvíen maður veit svo sem ekki hvað fólk hugsaðineisko múmindalurþetta stóra sköpunverk hennarersko er oftpínu dökkurog á sína dökkulíðarþað er líka svolítiðí þessarieinhver tómaður getur eiginlega ekki alltaf útskýrthvaða er sem erógnvænilegt eðayfirvofandi í þessari frásögneiþað sem okkur þætti kannskisaglau skautaferðverður ægilega dimm og drungalega hjá hennihún þýtur þarna eitt í svellinuog ímynda sérbara eitthvað ógnsem geturnáð á henni takkien þannig hugsa maður líka sem barnog lætur það bara eftir sérað verða hrætturyfir þegar engin ástæð er tiloghúnman þessa bensku sína velfinnst mérhún man hvernig er að vera barnog hvað maður var að velta fyrir sérog kannski eru þetta ekki nákvæmjar minningaren hún man svona keiminaf benskunniog svo er einhver svonanorrænt vetrar mirkurþarna verða að velja jólatriogdýr úr dýragarðinumemja í búrum sínumog þetta er dásamlegtAlbert er einu ára eldri en égef frá eru taldir sex dagarí sex daga er við nefnilegajafn gömulhann satt í víkinni og beitt í línumeð vatnafiskum fyrir pappasinnþú verður að drepa þá fyrstsagði égþað er það að verða að drepa þá fyrstþað er það að verða að drepa þá fyrstþað er ræðilegt að reka önglanaí gegnum þá meðan þeir eru ennþá levandiAlbert yfti annar aukslinniog ég vissiað í því fólst einhvers konar afsökunarbeginniog útskýringað fiskurinn tæki beturef agni var í levandihann var í slittnum samfestingiog með svart kasketisvo eirun á honum stóðu út í loftiðhvernig finnist þérað verða með öngul í bakinusagði égþú hengir þar öskrandireyndir að losna en er þið síðan bara jetinþeir öskra ekkiþetta er alltaf gert svonaþú ert misskunalusöskraði égþú meiðirég vil ekki tala við þið lengurhann leitt svo litið dapur á mig undan derinuog sagði svona svonasvo hjælt hann áfram að beitaog eins og í momindalþá er oknin eila alltafhún kemur alltaf innanfráhún kemur alltaf að utanþað er halastjarni eða flóðieða eitthvað sérsem kemur einhvern veginn svonasem er að nálgast momindaleða er svona á jæðrinumsvolítið eins oghattifattarnireða jájá og þarna er sterk fjölskyldafjölskyldan skiptur öllog hvors en það er momin fjölskyldanmeð mömmunni sem er alltafmeð hálsbrjósikureða hvaða hún er í handtöskunnieða þarna það sem hún ájú pappa og mömmuog það eru ömmurog aðeinsþað var líka og gæstir sem kom í heimsókneinhverjur vísindamæðursem er bankandi í steinaog eitthvað fleira þarna á eigunniþannig að jáþeir mæta þarna, kannski er það óttalega snabbiþarna sem húnþessir gæstur sem kemur þarnaog kærast hann eldirog er ekki droslega skemmtilegóttalega fyll í fjöngaþannig að já, það má alveg sjáþarna samhengi á milliSko þú nefndir aðeinsað þennan áhugaí dag á þessumsjálfsæfisögumog að tala um okkur sjálfog ég meinameð þetta nú bara í hug að nafna hennarDýtlefsen í Danmörkufór með heiminskautum hérnaí ennskum þýðingumfyrir ekkert svo mörgum árumhvað er það við svonabækur sem að eru viðeitthvað upptekinn af þessuað finna eitthvað svonaeitthvað sannleika í þessueitthvað raunveruleika ífrásögnum afokkur sjálfum, svona raunveruleikum sögumTófið Dýtlefsen var náttúrulegastórgóðslegt skaldlæknisfrúin sem fekkárituð svepliog lág barafyrir árumsamanog svo þegar afkomendunir fór að segjafrá sínu lífiþá var nú fjandinlausen já, við þurfumað lesum fólkiðúr fortíðinni eins og Tófið Dýtlefsentil að átt okkur á því okkur við erumeins og við erumþetta eru stór merkilega bækurog þetta, já já, hún var feiki vinsanhér á í Noregiog Breitlandi og þetta er alltlungu til og þýttá íslensku, gömlum þýðingumog jávið erum bara að reyna átt okkurá sjálfum okkur með því að lesahvorsom það ergamlar bækureða það sem hefurskrifað undanförnum árumnorðmenn voru feikibrættir í svona skrifummeð mín kamp, Karl ÓveKnásgórd skrifaði þærég glyfti þar í migog fleiri hafa fylltTómas Espedalog Linn Ulmannsem ég minnist á tvo stóra tilviðbótarnú var það DanirDanir ég satt við í Danmörkuí fyrra og las danskaautofiksjón, þeir erualveg komnir á fyllten þeir þekki aðilega verið að skrifa umfóreldra sínaþað er ekki mikið innávið, það eru fóreldrarnirsem eru umfjöldunar efniðog það er áhugavertennur þeir bara reyna að koma að staðihverðir eru og hvers vegna fór sem fórog hvort við gætum orðiðkannski betri fóreldrarenn kynsluðan og undanþað gæti verið einhvereinhver vegferðhjá dönum núnaÞetta kannski tala er einhvern veginn í tímanað berskjalda sigog segja sína söguganga nærrisér, fara einhvern veginn innað kjarnan umJá og skrifum fórtíðinanú eru Íslandingar á miklubreytingarskeiðitungumáliðar að breytast, hugmyndir okkarum okkur sjálfvið vitum ekki alveghver við erum, hvað við megumsegja, megum við að vera stóltaþví að vera Íslandingar, er það ekki svolítiðvarhugavert, megum viðflagga Íslandska fánunumog fara í uppluttog þá ergott að leita tilfórtíðarinnar og skrifa um hanavið vitum hvaða tungumál vartala þáog það er, þeir sem eru ekki að skrifaþannig bækur, skrifa um framtíðinaskrifa framtíðabækurvið fyrir núna í gegnum breytingarskeiðog það er ekkert að komast fram hjá þvíHvernig talarTófi inn í þetta breytingarskeið?Hvernig teksti er þettafyrir Íslandinga?Sögurnar eruspennandiog myrkarþað er húmor í þeimog alltaf eitthvað sem kemur á óvartog það er alltaf holtþað er holt að taka sér bókihönd og lesagóða bókog finna hvað maður slappar vel af á meðanog hvað er hugmyndindar kviknaaf ýmsu sem við getumhugsanlega unnið úr sjálfeinn daginnLestur ernablega líðhelsaEf hafið ríser hætta á storminýða, hratt og kröftulegaer líka hætta á stormiBögur um sólu getur verið hættumerkiog reglita dökkruttsólarla bóðar heldur ekkert gottÞað væri hægt að nefnamargt fleira en ég kæri mikið um það núnaEf það er ekki eittþá er það annaðAð lokumlendi pappiekki hafa áhyggjur lengurog ítti frá landiHann dróð upp sprittseglið og sagðiMunið að taka ekki neittóþarfa með um borðVið sáttum gravkýrVið máttum ekki lesaÞað væri óverðing við bátinnEkki máttu heldur draga neitt á eftirónumHvorki kaðal nýð barkarbátaþví hafsögumæðurinn gæti síðan til okkarVið síldum í hæfilegum sveigút fyrir sandrifiðekki á litlumþví það gætt kallað á vesenog ekki ófstórumþví það hefði virst of varghártog vakið aðtegli hafsögumannsinsSíðan heldum við að staðGerður Kristnirætti við mig um Tóve Janssonog bókina Dóttirmyndhökvaranssem var að koma út í þýðingugerðar sem einnigrítar formála að bókinniEn næst hugum við að Pólandiþví pólski ríthöfundurinnog Nóbels veluna hafinOlga Tokarczukhlauti vikunni alþjóðleg bókmyndavelunHaldurs LagsnesÞau eru veitt annað hvert áralþjóðlega þekktum ríthöfundifyrir að eiga þátt í endur nýjunfrásagnalistarinnarEn þannig hljómaði einmittRökstuðningur Sænsku Akademíunarþegar Haldur Lagsneshlaut Nóbels veluninn í bókmyndumárið 1955Í umsökkdomnumdarinnarum Olga Tokarczuksegir Salman Röstifyrir um veluna hafiað Tokarczuk sé einfallega einnaf fremstu ríthöfundum heimssem nú er á lífiHann bendi meðal annars á hvernig hún saminarharmleg, kýmni, söguog kaltæðni í verkum sínumÞetta eru fymtu velunog húninn sem veitt eruen fyrri velunahafar eruáður nendur Salman RöstiIan McEwanElif Safak og Andri KurkovOlga Tokarczuker íslenskum lesendum á getlegakunnug, tvær bækureftir hana hafi verið þýttará íslenskudrag plóðinn yfir bein hinn að dauðumog húsdags hús næturbáðar þýttar úrþriðjamáli af Árna Óskarsinnisem sagðimér örlítið frá Olguog þýðingunum í viðtaliárið 2025þegar húsdags hús nætur kom útJá, eins og þú segirég minna þánáttúrulega lesa maður bókinaí þessu tilbygglega á enskuaf því að mér var gert að þvíað þetta eru enskuog svo bara byrja maðuren þá hefur maðurbúin að útvega sértvær aðra þýðingarí þessu tilbygginuþessari síðustu bók þá var þaðþísk þýðing og norskog ég sá nú fljóttað það var svolítið munurþar á þessum þýðingumog enska þýðinginvar svolítið stýttog hérnaog þannig aðþað endaði með því að ég tók ekkert síðurmeð afhinnum tveimu þýðingunumþannig að jáog þetta er svonaog maður er alltafog þetta er alltaf skoþegar maður er meðsvona þrjár þýðingarþá er maður náttúrulega enn lengurað þessu því að maður er alltaf að tekkajá byrju hvernighvernig gerir þessiþýðandiog hvernig hinnog svona maður er að berja þetta samanþannig að þetta hérna verðurnáttúrulega ennþáviða meira skoþetta er náttúrulega sérstaklegamikilvægt þegar maður er ekki að þýðaúr frumvalinu skoþað sem er náttúrulega væriðað stafa, þýða beinten þetta er baramiklu, maður skoverður mikluöryggari líkaað hérna að maður sé aðtrúr frum tægstanumef maður sé þannig aðþessi þrjár þýðingarharmonera svona ymbirðis skoOlga Tokarczuk hefur skrifaðnýju skaldsugurfjögur smá sagnasöpog þrjár bækur meðrittgerðum og hugleiningumhún nam sálfræðiog hefur þekking hennará fræðigreininni meðal annarsendurspeglast í verkum hennaren í tilefni af haldorslagsnes velununum var haldinvið burður sem hamparbókmentatengslum Pólans og Íslandsþar lásu aukOlgu Sjálfrar, skaldinmá Alheimstóttir, JakobStachowiak og Eva Marcineksem öll hafa fest hér ræturog blómstrað í bókmentunumog ég fekk EvaMarcinek til að heimsækja migog ræða við mig um Olgu TokarczukEva hefur meðal annarsgefið út bókina Pólerað Íslandsem er sjálfsæfisögulegog fjallar um reynslunaþví að vera búsett hérá Íslandi og flytja fráPólandiog árið 2018þegar Olga Tokarczuk hlautbókmentavellu Nobels, helt Evastutta ræðu um skaldskap Olguég fekk Eva Marcinektil mín í hljóðverðsegja mér aðeins betur frá þessumstóra höfundi Olgu TokarczukI think on the second yearher short storycame as an exampleof what we were discussingand it was so fabulousI don't think the short story isEva Marcinek segisthafa hirt af Olgu Tokarczukþegar hún var að verðamjög vinsettl eritöfundurí Pólandií kjálfarútgáfu skaldsögunarHúsdags, Hús næturárið 1998sem var hennar skaldsögunarstóra stökk á ferlinumhún hafði hirt um hana en ekki lesiðen setna þegar Eva var ímenningafræði í háskólavar smásaga eftir Olgu lesiní námskeiði og segirEva hanna hafi verið frábæraog mjög viðegandi því hún rýmaðiafar vel við hennareigin reynslu af því að hafadvalið á Íslandiþað er smásaga sem kallastTölur eða Numberssem er á mörgum þess að veraóskálduðlíklega skrifuð snemma eftir að Olgahætti störfum sem sálfræðingurferðaðist í eitt árum Evrópuvann við hitt og þettog fórað skrifa skaldskapí sögunni er fjallaðumHotelþernu sem fer inn íhvert Hotelherbergið og fæturöðru til að þrýfaen sagan fær heimsbyggilegadýft og er falleg hugleðingum hvað ástand herbergiðsinn segir um íbúansem hefur yfirgefið þaðhvað er eftir?hefur hlutónum verið ræðaðog hvað er í ruslatunni?og Eva segir frásögnunaí sögunni vera afar, ljóðrænaog mjög mennskaOlga hefur áhuga á því hver viðerum sem mannfólk og semsamfélag. Þessi saga hefur veriðljós levandi í hennar hugaallt frá því að Eva Marcinek flutitil ÍslandsÞessi mannfræðileganolgun í smásögunnitölur og nánastfordleifa fræðilegan olguná mannskeppnuna er vel í andaolgu Tók Hartsjók að matiEbu. Þetta er það sem hún gerirhún elskar að rannsakaog spyrja spurningaog stundum eru svörin erfiðen það er það fallegavið skrif olgu, segir EvaHún er reynskilinn og jábelbarnalega reynskilinnen það eru forréttindi listamannsinsÞetta er það sem hún gerirolgu Tók Hartsjók að matiÞetta er það sem hún gerirolgu Tók Hartsjók að matiOlgu Tók Hartsjók erreynskilni listamæðurinnsem sækist eftir aðgengi að hinnumannlega og er sífeltrannsakandi. Hún skrifará mörkonum, einhverjum mærumhvort sem það eru mærinmillir landa, ólíkra hópa fólksmillir manna og dýraeða í starra samhengimillir þess sem telst raunvörulegtog hins drömkendaeða góðsaknakenda. SkrifOlgu eru margaræðog bækurnar og efni viðrun sem húnfæst við hverju sinni erafar fjölbreytturog svo verður húnmeð þess að það erufyrir ekki bíljumeða animálum. Það eraðrauvu perspektífuog það er ekkimaður perspektífu.Eftir erur samt mjög áhugaum mannfólk. Sjónarhorfni eroftðröngt, kannski sálfræðilegtað einhver litiog má ítreka í því samhengi að olkastarfaði sem sálfræðinguráður nún færið segja verið írittstörfin. Hún skoðargóðsagnir og sýnir okkur aðmenn eru ekki eins skinsamireða rögriettir og oft erhaldið fram. Það er líka félagsfræðilegutótn í verkónum umsamskipti manna og hvernig við högumokkur. Ekki aðeins semeinstaklingar eða litlareiningar, fjölskyldur eða slíktheldur líka stærri hópar,heilu samfjölögin. Svo er annaðlag í skrifum hennar og þaðkannski snertir á ástæðumþess að Olga fekk Nobel-sveluninen það ersagan eða hefur sagt fræðilegaað skilja hegðuna minnstur okkarí samhengi við tíman.Í öllum þessum þremur lögumeða sjónarhornumí skrifum Olga eru mærieða mörg af að skýren personur hennareru að reyna að komast í gegnumeða átta sig á ogkljást við og þarmyndast átök sem eng hennarfrásagnarháttinu.Mörginmilli hins veraldlega ogalls hins andlega, drauma,góðsagna, stjórnusbekioft fælst í þessu öllumeiri sannleikur eða viðkomum snær sannleikanum heldur enmeð staðrinda upptalningu,sakfræði og raukhauksunar.Það er eitthvað.mannlegu reynslu líka. Við erumgjörðna á að reyna að vera skinsum á daginnen svo förum við öll að sofaklukkutímum saman og þartekur við einhver allt annar reynsluheimur og ég fel drömmfaraeða leinilegra fantasíaog undarlegra áráta.Hvernig erum við saman settsem manneskur?Þegar Olga Tokarczukhlaut Nobel-svelunun í bókmyndumskrifaði Eva Marcinek nokkurorð um hana og verkin.Þar byrjaði hún á að taka framað tímasetningNobel-svelununa á sínu tíma hafi veriðáhugaverð, vikufyrir kostningar í Pólandi.Þetta hafi veriðsaminandi viðbörður ípolitist rafmögnuðuandrumslofti.En breyttu þessi veluninkuru varað Olga Tokarczuk var að enneittpeðið í menningarstríðinu.Eva Marcineksegir að þegar veluninnvoruð tilkynnt hafimeir og minna allir í Pólandi veriðhissa. Bæði þau sem elskaverkanar og skoðaniren líka þau sem er á móti.Kanski voruð þauhissa því hún hafi veriðsvo vinsæll höfundur í Pólandien þegar veluninn voruð tilkynntog Eva fekk sjálfhamingjóskir frá Íslandingumátti hún smá spjall við rithöfundinsjón og aðdándaOlga og það var hann semsannfærði evu um aðOlga væri vel að veluninnkomin hver rík og marglegaverkanar væru.En þegar kemur að pólitiska sviðinuþá er núna rúmuráratögur frá því að það fóru að verðaafar skýr klopningurog skautun í pólskusamfélagi.Nóbelsveluninn voru saminningarafl um einhverjar ríðallir pólverjar fögnuðuOlga þessum mikla heðrisem pólskum bókmyndum var síndur.En Eva sem ermeira fylgjandi skoðunum og heimsinnOlga Tokarczuk fyrir ekkar en hittvelti líka fyrir sér hvort þetta værupólitísk skilabóðeins og oft áður þegarsvo stór velun eru annarsvegar.Því í mjög klopnupólitisku landslei í Pólansannarsvegar framsækin frjálslindistefna og hinsvegar íhaltblandað katholsku og feðraveldishugsun er Olganokkuð augláslega öðru meginí þeirri skiptingu.Koma Olga Tokarczuktil Íslands hefur vakiðaðtegli meðal pólverjaá Íslandi. Á sama tímahafa komið frammjög neikvæð og í sömum tilfellumoknandi ummæliumriðtöndin í pólskumælandi hópumá samfélagsmiðlum.There were some commentson Facebook and I thinkalso on some ofthe news outletsespecially there is a Polish newsoutlet in Icelandbut I think thosevery radical comments, very negativeand aggressive commentsthreateningthey represent a verysmallgroup but very loudgroup. It's oftenJá, því miður segirEva Martínek. En hún segirað þessi öfgafullu og oknandiummæli komi úr afarfámennum en háværum hópiþeirra sem amast úti í olgusem pólitiska fíkuru. Það erhreinlega oft þannig aðþeir sem hafa hæst og segjaöfgakendustu hlutinamagna upp alla aðteglina.En Eva segir að flestirpólverjar á Íslandi séuspendir fyrir þessu öllu og stóltiraf olgu.Eva Martínek hefur sjálfverið áberandi í menningarlífinuundanfarin ár og eitt af því semvakti aðtegli var bókinPólerað Íslandþar sem Eva fer á sjálfsæfisögulegumnótumyfir reynslu sína þvíað flytja til Íslands.Það var því freistandi að spyrjahana út í samskipti þessaramenningar heimahins pólska og hins íslenska.Hér eru þetta stór hópurpólverja og fólksaf pólskum ættumog í bókmentunum erunokkrar rattirsem ættaðar eru frá Pólandiog jafnvel yrkja á íslensku.En þýðingar á pólskumbókmentum erufáar og ekki beint úr pólsku.Það er eitthvað sem vandar.Það er eitthvað sem vandar.Það er eitthvað sem vandar.Það er eitthvað sem vandar.Það er skammur, bara eins og sprenging.Það taki því kannski mörg árnokkrar kynnslóðirað brúa þetta róf.Það sé til þýðandi sem þýðiyfir á pólsku en ekki í hináttina.Í þegumfrábær skáld segir Evasem meira segjaað séu íslenskuíslensk skáldþví þau yrkja á íslenskumá aðlemsdóttir og Jakobsþannig að það horfir til betrivegar. Kanski erueinhverjir af annariðaþriðu kynnslóð af tvítingdumheimilum sem þurfa bara smá áhugastuðning og kvartningutil þess að brúamenningar heimana betur.But we're getting closer.Yes, and they are new generations.You know, they are kidswho are raised inyou know, bilingualhomes, being Icelandicand Polish andI think they are our futurebut just the question is if they get enoughsupport and recognitionfor those two languagesso that can thenthey can later contributewith artistic work.Já, endaði spjall mittvið Efi Marginæk á því hverhennar leið væri inn í höfundaverkOlgu Tók Hartsjúk.Hvar er best að byrja?Probably recommendHouse of DayHouse of Nightthat is also translated to Icelandicas Húsdags Húsnætturbecause it represents her writingin a veryI thinkgood waybut if someone would like to maybe startwith something shorterbecause she alsoshe is very wordyshe likes writing long booksthen I would definitelyrecommenddrive your ploughover the bones of the deadwhich is a shorter bookit's existentialslitherso it's also very interestingHúsdags Húsnætturfangar mjög velallt það sem enkenir Olgusem höfund. Hún skrifar auðvitaðlangar bækur og ef lesundur viljalesa stittra og kannski nýtmiðraættu þeir að lesaDragplóðinn yfir bein hinn að dauðusem hefur spennueða glæpa þráðí blandið töfra á stjórnusbekiþar eru líka textatengstvið aðrar bókmyndireins og til dæmis skaldskapWilliams Blakeþaðan sem dramatískur titill bókarunarer kominog það vil svo til að þetta eruymitt þær bækur sem hafa verið títará íslenskuTakk fyrir kominaTakk fyrir migOg við endum spjall okkarvið Efi Marginak hérHöfundaverk Olgu Tókartsúker stórmerkilegtog von er reyndar átíundu skaldsugu hennarog þeirri síðustu á árinuOlga erþekkt fyrir að það erfyrir að hú vendasínum ferliog nú segist hún vera búinn með reytumönda pakkanþað hefur gustat aðeins um Olguþví að í viðtali fyrir vorsagist hún nýta sér gerfigreindvið vinstlu bókarunartók ekki fram alvegnákvæmlega hvernigfyrir það hefur hún hlótið gaggrinniog margir fyltu í eidurnar með sögumum það að bókin var í skrifuð með gerfigreindog svo framisen hún hefur síðan líst þvíyfir að hún hafi notað hana til aðsortera úr í heimildarvinnuþví eins og oft áður erusakfræðilegar heimildir undir líkjandien hvað sem er rétt í þýmálier augljúst aðviðbröðin við notkun og gerfigreindá skapandi sviðinukalla alltaf ásjóðandi heitviðbröð, aðkallandi viðbröðen sumsiOlga Tókartsjúk hlíturalþjóðleg bókmyndavelun Haldurs Lagsnesí ár, vonandi fá Íslandingarfleiri af hennar bókumþýttar í viðbót við þessa tvær semÁrni Óskarsson hefur þýtt listilegaog vonandi fáum við þærþýttar úr pólsku beintog að því sögðu meira afpólskum bókmyndum yfir höfuðferir áhuga samagerði églitla þáttaröð innanbara bóka í þremur hlutumum pólskar bókmyndir vitt og breyttþar að það finna þáþætti íspilara rúf eins og alla aðraþætti, bara bókaen þetta er búið hjá mér í dagTófi Jansson og fyrsta bók hennarfyrir fullortna og Án Múmin Alvasem kom út ára 1968var að koma út í íslenskri tíðinguDóttir Myndhögvarans heitir húndásanlega bók í frábæri tíðinguGerðar Kristnýjar sem við rættum viðog Guðrún Gunnarsdóttirlas nokkur velvalinn brot úr þeirri bókViðherumst í næstu viku enþanga til eru allir þættir eins og fyrirsegir í spilarunum, ég heitiJóhannes Ólafsson og þetta voru bara bækurÞakk fyrir samveruna og verið þið sælÞakka fyrir samveruna
