Það er því að það er þvíform þetta jájá. Ég gengur til þetta form sem útvarpið hefurvinsamlega bóðið mér. Samtal við herra.Það var stórhuga og bjart sín þjóð sem bygði landið þegarríkisútvarpið var stopnað 1930 og tungan var í haugum margraákveðið sammeningartákun. Ég heiti Guðrún Lindberg Guðjónsdóttirvið Anna Sigriur Þráinsdóttir aðlum að gramsa í kistur ríkisútvarpinsí orði af orði í dag. Heira daglegt mál í umsjón Eiriks HrensFinn Bóassonar og blafa í útvarpstíðendum.Ríkisrekstur útvarpst hóst í desember 1930 eftir nokkra tilraunir tilenga útvarpst sem syldu í strand. Gunnar Stefansson skrifar í söguríkisútvarpinsins.1930 til 1960 að 8 björnarnar símfræðingur og fleiri frumherjar á sviðiútvarpstækni hafi rutt bröytina og öllum hafi á þessum tíma verið orðinljós þýðing útvarps. Íslendingar voru rúmlega 106.000 talsins um þettaleiti og Jón Eithorsson, veðurfræðingur og útvarpstmaður skrifar í tímaní tilefni 10 ára afmælis útvarps að þegar það tók til starfa hafi verið innan viðsundruð viðtæki á landinu. Hann skrifarÚtvarpið var eitt af þau mörgu stórvirkjum sem ráðist var í á framsóknar tímabilinu1927 til 1930. Um þær myndir var gott í ári, þjóðin var stórhuga og bjart sín.Alþingisháttíðin var í vændum og ítti meðal annars undir stopnun útvarpstins.Ællast var til að stöðin yrði full gerð fyrir háttíðina, svo að þeir sem ekkidætu sótt til finkvalla ættu þess samt kost að heyra tal og tóna frá hinnumfornhelga höfuðstaðar landsins. En tímin reyndist of nöymur, engum sættir þess að smíðistöðvarhúsins tafðist vegna frosta og snjóa veturinn áður.Sjálfstæðisbaróttan var líklega mörgum í fersku minni á þessum tíma við upphaf útvarpstútsendinga. Tungan var saminningartákn og í nánum tengslum við hugmyndir um þjóðríki ogfullveldi 1918.Og þessar hugmyndir lifaðu þetta enn, en eftir vil koma þær aðalega upp á tillitögum ogí tengslum við líðveldistofnun 1944. Pál Pétursson, þingmaður, lét til að mynda þauorðfalla á hálrar aldar afmæli líðveldisins á Þingvöllum 1994 að það sem öðru fremurgerði Íslendinga að þjóð væri tungan.Frú fórseti, góðir Íslendingar.Hvað er það sem gerir Íslendinga að þjóð? Það er öðrufremur tungan, hún tengir okkur saman og gerir okkur að sérstakum hópi í samfélagi veraldurinnar.Hún gefur okkur tækifæri til að halda upp í bókmentum á menningarlífi sem er frábrygðið menninguannara þjóða. Hún varðveitir menningararv fyrir alda og gefur okkur eigin sögu sem kemur okkur við og tengir okkur þjóða.Hún varðveitir menningararv fyrir alda og gefur okkur eigin sögu sem kemur okkur við og tengir okkur þjóða.Hún varðveitir menningararv fyrir alda og gefur okkur eigin sögu sem kemur okkur við og tengir okkur við og tengir okkur við fortíðina og landið sem við byggjum.Fleiri tóku svona til orða, til dæmis Veitís Fimboadóttir þegar hún tók við embætti fórseta Íslands.Við erum ofta á það mynd að það er íslensk tunga sem öðrufremur gerir okkur að Íslendingun.Tungan geymi sjóð minningana, hún ljægir okkur orðin um vonir okkar og drauma.Hún er fyrir umverulega saminningar takkn okkar og saminningar afl.En Íslensk tunga gerur okkur ekki bara að Íslendingun.Hún gerur okkur að mönnum.Hún gerur okkur að heimsþegnum sem fer skilda til að leggja sem mestan skerf til stöðugra framfara mannsandans.Orðin eru kastalar okkar Íslendinga.Í fámenni og fátakt týndum við aldrei mandómi okkar.Í fámenni og fátakt týndum við aldrei mandómi okkar.Í fámenni og fátakt týndum við aldrei mandómi okkar.Við glemdum aldrei að setja í orð hinn eina varanlega efni við sem við eigum.Við glemdum aldrei að setja í orð hinn eina varanlega efni við sem við eigum.Allan hag okkar og alla hugsun.Allan hag okkar og alla hugsun.Vegdís fjallaði í innsetningaræðusinni og oft síðar um þýðingu íslenskara tungu fyrir þjóðina.og margir löngu fyrr, til dæmis gýstli Brynjólfsson og fleiri í nýjum félagsaritum, þar sem þeir félagar segjast hafa á því nokkura ábyrð,að móðurmálvort njóti þeirra viðreistnar og verndar sem það á skilið.Þessi dýrgripur vor og einasti vottur, hins fyrra þjóðurnisvors og Fræðar.Þessi dýrgripur vor og einasti vottur, hins fyrra þjóðurnisvors og Fræðar.Þessi dýrgripur vor og einasti vottur, hins fyrra þjóðurnisvors og Fræðar.Það er það að það er það að það er.Það er það að það er það að það er.Það er það að það er það að það er.Það er það að það er það að það er.Útvart Reykjavík, útvart Reykjavík, veðurfræðingir.Það er það að það er það að það er.Það er það að það er það að það er.Það er það að það er það að það er.Það er það að það er það að það er.Það er það að það er það að það er.Það er það að það er það að það er.Það er það að það er það að það er.Það er það að það er það að það er.Það er það að það er það að það er.Það er það að það er það að það er.Það er það að það er það að það er.Það er það að það er það að það er.Það er það að það er það að það er.Það er það að það er það að það er það að það er.Það er það að það er það að það er það að það er.Það er það að það er það að það er það að það er.Þetta hefur sennilega verið tilkynnt í útvarpinu.En hlustendur eru óanæðir þegar þessur ekki fylgtog þegar ósamræmi skeitir.Þegar eitt og sama nafnið er ímisbyggt eða ekki.Einnig maður merkja óanæju með ósamræmií því hvað staðir og fólk er yfirleitt kallað.Það er lagd til að skerft sé á þessari yfirlýstu stefnu.Stundum sendir fólk líka almennar málfarspurningar til blaðsins.Sannsagt ekki um máliði útvarpinu.Það er um máliði útvarpinu sérstaklega.Spurtur um beigingu kvenkins orðsins menning,merkingu lýsingar orðsins erðog uppbruna orðsins skemmtun, svo dæmi séu tekin.Björn Guðvinsson, sem þá var íslensku kennari útvarpinsins,er spurður út í ástand íslenskar tunguí viðtæli í útvarpstíðendum í einum af fyrstu tölublóðanum.Hann segir að nýjerðastefnan sé til bótaen hann hefur áhyggjur af erlendum áhrifum á setningagerð.Til bóta má heiklaust tellja hinn mörgu nýjirðisem tekin hafa verið upp í stað erlendra orða eða orðskrýpa.Þar eru málhreinsun að ræða.Hins vegar fara nú mjög í vöxt áhrif erlendra málaá skipun orða á setninga og orðalagi í íslensku.Af þessu stað var málinu veruleg hætta,verð ekki tekið í taumana sem fyrst.Á þessum tíma, á fyrstu árum og áratugum útvarpinsins,er enginn málnemnd,eða annað mál yfirvald til að hlutast markvist til um mál og málnótkun.En færð hafa verið rauk fyrir því að Bjött sjálfurhafi verið eitt helsta mál yfirvaldiðog sjáum að merkja um að hann hafi ringt að taka í taumana með ymsum hætti.Hlustendur sem skrifuðu útvarpstíðendumhafa eins og Bjött Guðfinsson áhyggjur af erlendum áhrifum,vilja að framburður sé skýr og vandaðurog finnst bagalegt ef horfið er frá yfirlýstri stefnu,eins og í beingu erlendra heita.En sumum fannst nóg um gaggrínuna.Brefriðari sem kallar sig Sörla segirstiðan hnerri eða önnur misbríði á ítrustu hæferskuframi fyrir útarslustendum er vitanlega fordæmtog þykir bera vottum skort á menningu.Aði nú ekki reyna að lýsa þeirri ángist og hryllingi sem grýpuref nokkuð ber út af með grammofonblöturnar.Útvarpið á að vera gallalust og óskeikult með öllu.Þar má ekki finnast hið minsta misbríði,engin rukka sem meðir hinn að sárfínu fegurðarkendog menningar smekk Íslandinga.Sörli, sem auðverðir ekki hægt að vitahvort var reynlega starfsmæður útvarpinsins eða útvarpstíðinda,segir að það eigi að vera sjálfsöð krafa að vanda sig til verkaeftir ídrastamegni í öllu starfi útvarpinsins.Stopnunin geti þó ekki verið alfullkomin.Hún sé grein af stopni þjóðarinnar en ekki fallin af himnum ofan.Við getum því ekki vænst að finna þar kennimörk hins óbríðulanýja hins óskeikula.Kröfur hlustenda um ídrustu fáun og vandvirkniséu eigi að síður réttmætar.Átni Böðvarsson skrifar í tungutak árið 1985þegar hann var málfarsraðunauturað gaggrinni á málfarútvarpinsins sé ekki nýja af nálinniog tekur nokkur dæmi úr bókunum útvarsraðus.Í nóvember 1938 kemur fram í bókun frá fundi útvarsraðusað hvarta var yfir röskun á vennjulegum málfarsraðumí fréttum og tilkynningum.En það er ekki gerð nánari grein fyrir þeim málfennjum.Viljálmi Þotn Gíslasinni og Jóni Eithorsinnivar í framhaldi af þessu fælið að kanna málfará innlendum fréttum.Í janúar 1939 kemur fram í bókun ráðsinsað hvertun hafi borist um ymsar málvillurhjá þölum útvarsins, engum í fréttumog að Viljálmur og Jón hafi verið ámyndirum að ljúka störfum sínum.Þarna var heldur ekki gerð grein fyrir málvillunum.Í júni sama ár 1939 ítrekkar útvarsrað ályktunum að lagt verið fyrir fréttamenn að fylgja málfennjuum nótkunn fórsetninga með íslenskum staðaheitum.Nótkunn fórsetninga með íslenskum staðaheitumer þarna tekin fyrir sérstaklega í bókun útvarsraðsog ályktun samþygt í einu hljóði um að fréttamennverði að fylgja málfennju í þessu tiltekna atriði.Þátturinn daglegt mál hefur gungu sína í útvarpinu 1953og er án Eva einn af þeim sem rékja mál til samþygtar útvarsraðs 1938um að taka upp málaflokkin íslensk fræði.Eirikur Hreitn Finnbogason er fyrsti umsjónan maður þáttarinsog gerir grein fyrir rónum í útvarsstíðundum.Þar sem að segja tilgangin fyrst og fremst að taka til aðtugunarhelstu málvillur og orðskrýpi í mæltu máli og blöðumog vekja almenning til umhugsunar um þau efni.Hann tiltekur atriði eins og þáufalsíki, rángar beigingar,erlend áhrif, gömul og ný, ónákvæmni í meðferð málsinsog sljóan skilning á merkingu orða.En segir að mikilvæg málvillum stafi fyrst og fremst að flíti og hróðvirkniekki því að bladamenn sé ekki starfi sínu vaksnir.Elsti þátturinn af daglegu máli sem við finnum í kistu útdarpsinser mertur 24. janúar 1953, en hann er sennilega ekki sá allra fyrsti.Eirikur týnir til minnlegar málskekkjur í fyrirsögnum blada,til útrýmingu sem ætti að vera til útrýmingar,frá hjeðin sem ætti að vera hjeðniog svo var hægt að minnskilja eina fyrirsögn,þannig að flugþærna byggi í ferðartösku.Ímislegt minnlegt heir þann líka í útvarpinuog bendir á að málið á fréttum eigi að vera hreintog látlaust og að varast skuli ennsk áhrif.Við Guðrún Anna og Kormákur Marðarsson tæknumadurljúkum orðiði af orðið í dag á daglegu málií umsjón Eiriks Hreins Finnbóðarssonarfyrir 73 árum.En takið eftir því að allt sem hann nefnirgæti hljómaði þættu um Ísleipurog Íslandst mál í dag.En værið þó eftirluvill í öðrum búningi.Gott kvöld.Ég gerir ráð fyrir að ekki að taf einst mikil áhrifá málfaralmennings nú á tímum útvarp og blöð.Nauðsynlegt eftir því að aðtöka hvernig þessiraðeila rækjar skildur sínar við móðurmáliðog þó að svo aðtökun sé ekki nákvæm kefur margt mísjöfn til ljós.Um sumt er gott eitt að segja, annað ekki.Ég hef litið fyrirsagnir nokkur að dagblæða um skeiðog hlusta ofurlítið á útvarp.En allt og margt verð þá fram hjá mér,því að sumt blöð sé ég ekki nefn endur um og einsog þvímiður missi ég af mörgum útvarsfyrirlesturum.Nefn ég nú nokkur dæmið um það sem mér hefur þótt aðtöka verðtog er þvímiður af allt og mikla taka.Leitinn að þíska tóðrannum er hættstóð stórun stöfum á fremstu síðu eins dagblæðsin skömmu eftir nýjárið.Við spyrjum hverju var leitinn hætt?Hér átt að sjálfsögða standa að leitinni væri hættmeðan væri hættir að leita að þíska tóðrannum.Leitinni að þíska tóðrannum er hætt.Annað blæð byrti viðtal við flugþernu undir stóri fyrirsagn og annari síðu.Fyrirsagnin hljóða svo.Gistið staður í þrem heimsálfum en taskan og flugjelarklefin heimilit.Lesandi hlýttur að hugsa. Getur það verið að flugþernan eigi töskun að heimili, eigi þar heima?Svo taskal hlýttur að vera geið sér haglega smíði.En svo kemur í ljós að þetta er aðeins venjuleg ferðartaskaog misskilningurinn er sprottinn af því að blæðamadurinn kann ekki að gera greinarmun á heimiliog þeim hlutun sem fólk hefur í kringun sé á heimilinu eða skilur ekki við sig.En hlutinnir er ekki heimili, borðir ekki heimili ekki yfirhöfnið að hatturog þá ekki taskaheldur nema í henni sé búið.Þriðja fyrirsög. Dómur í máli yðnaðarmanna gegn velsmiðin í hjedin.Orði hjedin á að standa hér í þáurfalli hérinni eins og orði velsmiðja.Að töfum annað dæmi sem sínir okkur villuna ljósar.Hugsa um okkur að þarna hefði staðið. Dómur í máli réttvísinnargegn vikingnum Egil Skallagrimsson.Allir finna þetta er allrangt. En þó er villan svo sama og engu verrienn í fyrirsökunn blaðsins. Hér átt að standa. Dómur í máli yðnaðarmannagegn velsmiðin í hjedinni eins og standa átt í síðari málsgreininni.Dómur í máli réttvísinnar gegn vikingnum Egli Skallagrimssoni.Geta maður þess að í greininni sjálfur er rétt með orðið hjedin farið.Það stendur þar í þáurfalli í nákvæmlega sama sambandi og vekur það grunnumað hér séu tveir mennað verki. Annar skrifir greinina en hinn semjurí fyrirsökunnina og sé sá síðarnemdi öllur lakari í móðurmálinu og gefir séraukast ekki tíma til að lesa þar í greinar sem hann gefur nafn.Svipuð beigingarvilla kemur fyrir í þessari fyrirsökunni í öðru blaði.Aukin framlög til atvinnumála og útrýmingu helsusbyrlandi í búða.Sleppum orðinu atvinnumál og kemur svo að skekkja hann betri í ljós.Aukin framlög til útrýmingu helsusbyrlandi í búða. Allir finna að skætt er að segjatil útrýmingu. Þá að segja til útrýmingar. Fyrirsökunn átt að hljóðast svo.Aukin framlög til atvinnumála og útrýmingar helsusbyrlandi í búða.Þá er hún harlað þauð þessi fyrirsökunn er í belgrað. Ekki hægt að gera minni kröfurtil fyrirsökunna en að það séu skiljanlegar. En það er þessi ekki.Fyrirsökunn er ekki að vera sjálfstæðið málskrein og segja fulla hugsun.Þessi dæmi eru öll tekin úr fyrirsökunnum blaðana en það er hægt að vera vandaminnst að hafa réttar. Að ég ekki tala um nöysinn þess að það séu réttar.Í öllum dæmónum koma fyrir meinlegar málskekkjur og enn get ég haldið áfram aðtelja lengi en upptalningin kynna að vera þreytandi og sleppi ég henni því.Um útvarfi mætti einnig sitt hvað að segja en ég verð fáarður um það að sinni.Rétta með þess viðast að hafa yllar bifur á sögnin að segja og forðast hann eins og heit hann eldog eru þú fáarsagnir minnluðsanri. Segja þér jafnan í staðinn þar sem því verður við komiðað þessi og þessi hafi látið svo ummælt eða greint svo frá.Finnst við í sumi þetta háttilegra mál en miskilningur er það.Að vísir þetta óvænjulegra mál en óvænjulegt mál er ekki alltaf háttilegt og sjaldan gott.Préttir á að segja á hreinu og látlausu máli þarf ekki verða hverstagslegt fyrir þvíog sögnin að segja er látlausd orð og íslenskt og óþart að forðast hannaen það slæm skipti að nota í staðinn orðasamböndin að láta svo ummælt eða greina frá.Fyrir nokkur var sagt rá því í fréttum að hersauðingi einn hefði látið svo ummæltað herstyrkur óvinnarins væri mikill.Flesti skilja við hvað er átt en orðalagi verður ofrið til broslegt því að óvinnurinn merkir ííslensku máli kölski eins og allir kannast við.Í stað óvinnarins átti viðtannlega að segja óvinna þjóðarinnar eða óvinna þjóðanna.Hér hefur enskan rugglað fréttamanninn eins og oft vil verða nú á tímumen á því máli má láta einntöluna the enemy tákna óvinna þjóðurnar.Munnslíkt orðalag enst hafi verið þýtt hér orðurvétt en margur vítin að varastog best að hafa á öllu gát eins og dæmið sínir.Tímið minn er á þróttum en ég vona að dæmið mín hafi sínt að ímsvegar ábútsa vantí málfæri blaða okkar og útvarfs og er þá vekt að orði komist.Af endingu vil ég byggja útvarfstjólinn sem segir fleira í staði fyrir fleiraað leggja niður þann framburð. Hann er allra ángur þá að segja fleiraog að margt gæti ég fleira talið.Verðið sæl.Já, skost sem enum rétti.Þú þú þú þú, við hefum.Við hefum við.Þú þú þú.Við hefum við.Við hefum við.Þú þú þú.Ar hasta.Ég er aðfira leggja okkur, en þinstið til hægt.Þú þú þú þú.Ég ég ég.Ég ég ég.Ég ég ég.Takk fyrir að hlusta.Takk fyrir að hlusta
