Það er það, það er það, það er það.Og sagði þið, þetta lagast, þetta lagast.Og ég trúði því alveg að þetta myndi lagast að því að maður hefði sagt þá.Fyrir einu og hálfu ári leitaði ég, Þórdís Gísladóttir,skjóls í fortbókabúð í Fíjólstreiði í Kaupmannhöfn.Það hellir ringdi úti og loftið inn í bókabúðinni var raka mettað.Ég gekk með fram hillunumog rendi yfir bókatýtla án þess að vera að leita nokkur sérstöku.Ég namn staðar því ég rakst á þunna fölgugla bókí raunmætti kallana heftimeð týtilinn Sjärfi og frútrúse af úði og jemmets histórieða Sjärfi og frútrúse úr sögu úði og jemmi.Ég dró bókina fram úr hillinu og þá blasti við mér kápameð andlitsmyndum af tveimur manneskum, kartli og konu.Andlit konunar fannst mér mjög kunnulegt.Fram hún á bókinni kemur fram að hún hafi komið út árið 1993í rauð fræðirita sem Álaborgar háskóli gaf út.Höfundurinn heitir Klaus Ingemann Jöhansen.Ég tilti mér á stól út í hortni og rendi yfir fyrsti síðurnar.Fljóðlega lendi ég á eftirfærandi tilvittnin í danska skáltsöguog nú þýði ég úr dansku.Skáldkonan frú Drússe bjóði gömlu húsi í fjólustræti.Hýpili hennar voru látt himbruð og dimm og fullað öllu þvísem listrænu kvennfólki finnst nöðsynlegt að sankka að sér.Þarna voru gifs afstöypur af dauða grímum Dantes og Beethovensog af stólkunu sem druknaði í sygnu.Sumulegis gítar með lausum strengjum.Á þennan gítar hafði Drússe heitinn sjálfur spilaðþegar hann söng loftsöng til satans fyrir eiginkonu sína.Og þarna var búttastitt á kross og talnaband og kýmera úr Notre Dameog lítill ólíulampi og svo voru þarna auðvita stjagar með háum kertum.Að sjálfsögu vanteði heldur ekki hefbundinu vefnað og rokk til að spinna á.Þarna var líka fullt af koparmunum.Frú Drússe bar sjálf hálsmenn úr málmi að þeirri gerð sem kallast sennilega nisti.Hún bar stóra lavandi erðnalokka og var með kögur á ermunumsem hristist með myndrænum hætti þegar hún lyfti handleikjónum um faðmandi.Hún sat oft með lokuða augu, talaði hægt og var lámælt.Hún hafði einsinni skrifaskald sögu sem var eins konar handbókyfir útjöskuðustu og ofnótuðustu orrtökk bókmyndana.Hanna má vist enn finna í Kossumfórt bókabúða fyrir tíu öyra.Móður hjartað heitir hún.Þetta er tilvitnun í skald söguna Dönduðu mann eftir hans sérfisem kom út ára 1937 og þarna er líst á bísna hæðinneslegan háttlitri ykri sögu personu, skald koninu frú Drússe sem bjóði fíölstreiðigötunni þar sem ég satt og las þennan stutt að texta bút.Fræði maðurinn frá Ólaborg segi frá því að skaldsagnapersonan frú Drússehafi átt sér raunvurulega fyrirmynd og næstu síðu byrtist mér myndaf þeirri konu. Þarna áttaði ég með á því hvers vegna ég þekktiandlið þennar á bókakápunni. Myndin er af Tóve Kjærval.Ég hef bæði séð af henni ljósmyndir og tekningar og þar hefur égeðast upp fyrir mér að fyrir mörgum árum sagði mér afkomandi Tóveog eigimanns hennar, listmálar hans Jóanesar Kjærvals, að hún hefðiennmitt verið fyrir mynd frú Drússe sem er kona sem kemur fyrirmörgum skaldsugum hans sérfiks. Meðal annars rámaði mig í hanaúr den forsvúne fólmæktík sem kom út 1938 og ég las í dönskuí Flensburg. Raunar var það fyrir mér óskiljanlegt val á bókmyndumfyrir fólk sem var í mentaskóla á nýjunda áratögnum. En það ernú hennu að segja. En þeir eru kannski einhver sem tengi nafniðfrú Drússe við aðra konu. Það er frú Drússe sem er einn afaðalpersonum í sjónastáttum Las von Tries Ríet frá því fyrirsíðustu aldamót. Frú Drússe í Ríet fyrir taugarnar og sænskalækninum Stíg Helmer sem leikin er eftirminnilega af ennst húká ég rekord. Hún er rams gegn andatrúakona og ef ég mannþættina rétt lætur hún reglulega leggja sig inn á ríkispítalanundir alls konar yfirskinni en notar dvalatíman á sjúkraúsnu til aðrannsaka myrk leindarmál sem tengjast aftugöngu lítilla stúlku semdó árið 1990. Nafn frú Drússe í þáttum Las von Tries er alvegáriðanlega engin tilviljun. Hann hefur ákveðið að láta þessaskignu konu úr bókum sérfiks eignast framhaldslíf í þáttaruðsinni.Læm.Hvort stumí detterum.Hérpp Bron.Er du a maryi sano hlætt?Ég vil Fascinaty tilич skenfèði hishjemaleik.Brón eð unar ishospitali heinmosứjó raising,Það er sem om kúlinn og fúttin er vend tilbæð.Þetta bóði að hinsa um því.Tófi Merrill fættist þann 24. oktober 1890.Fjölskyldan bjóði Rauhólms skaði eitt í Kaupmannahöfn.Fadur hennar var maðskristján maðsenn Merrill,lauti natt og yfir trompetleikari í Hjómsveit Hersins.Hann var svonu þögt tónlistamanns í Holstebruog maðskristján starfiði einni í áratöyu sem danstónlistarmadurog við tónlistarfluttning í leikusi í Kaupmannahöfn.Í fjölskyldu hans var fjöldilistamanna, myndlistamenn og dansarar,leikarar og músikantar.Móðurinn hétt fransiska henriett Katríne Fætt Hansenog hún var einni músikor.Hún var fjölskyldu listafólks og fjölskyldu listafólksen hún starfaði við sauma og sem nuttariog einhvers konar handa yfirleikari og heilari.En fransiska Merrill var spýritisti með skikningáðu.Samkvæmt heimildminni áttuðu hlýlegt og fallegt heimili og gott lífog Tófi var þriðja í rauð fjögur að sískina,tvær sýstur voru eldri og bróðir var yngri.Marjan Merrill hétt bókmöntafræðingur,lektor og fjárskildur ættingi Tófi sem skrifaði árið 1994rítgerð við Norrannu deilt háskólansi Óðansi um verk Tófi Kjærvald.Yngangur að rítgerðinni fjallar um æfi Tófiog hann er miklu eiti byggður á viðtölumsem Marjan áttu við Ósi Lökkenn,doktur Jónessar og Tófi Kjærvald.Einni hafðunundur höndum eins konar sjálfsæfi sögulegt myndaalbum sem Tófi setti samanog gaf dokturinu í Jólagjöf árið 1942.Í ynganginum að rítgerðinni segir bókmöntafræðingurinnað hverki hafi verið fjallað heiltstætt um verk Tófi Kjærvald,þau séu flestum lítkunnog að sömuleiðis hefi æfi hennar ekki verið gerð skilan einu margi.Hún nefni líka að Ósi segist ofta að lendi því í Íslands heimsóknumað fólk hafi voruð kvumsa eða jafnvel tortrikiðog reynda rengjana þegar hún segist að vera doktur í Jóhannesar Kjærvald.Engurir íslendingar hafi beinlýnist þrætt fyrirað Kjærvald hafi nokkuð tíma verið kventur fjölskyldumöðurog egnast tvö börn.Eftir hefðbundi skólan om starfaði Tófi Merreld við skrifstofustörfen hún byrti líka stuttar sögur og reytgerðir í blöðum.Skömmu eftir tvítugt láguleyðir hennar og Jóhanneser Sveinsunar Kjærvald saman í Kaupmannhöfn.Þau kynntust á vinnustofu Einars Jónssonar myndtökvara.Þau giftu sig fyrsta mæ 1915 þegar Tófi var 24 ára en Jóhannes 29.Og það hefur líklega aldrei komið til tals að Tófi geristheimavinandi húsmaður í fullu starfi.Í hennar nánustu fjölskyldu voru konur sjálfstæðar og útvinandiog auk þess margar gifta listamennu með stópular tekjursvo samband hennar við listnæma hefur ekki endilega þótteitthvað sérstakt sem orð var á gerandi.Tófi held áfram að vinna eftir giftingu bæði úti og við skriftirog hún vann fyrir einmanninum sem hafði engin töku á að sjáfæri fjölskyldukvarki þán í síðar.Doktorinn Ósi sem á Íslandi var köllu Ása fættist þeim 1916sama ár og fyrsta skald segja Tófi Kjærvaldaf stöf erdu kommet eða af moldu erdu kominkom út.Bókin fjallar um unga rústneska konu sem á tímum keisara veldisinser sendið refsöfist til Sýbergien er síðan náðuð og giftist en deyra af bassförum.Þarna byrti strax þema sem finna mái mörgum verkum Tófi Kjærvald.Bækur hennar fjallar um óður hlutverkið og hjónabandiðog ýmsar áskoranir sem konur þurfa að taka stáfið.Nesta bók Tófi, Móa eða Móðirkom út tveimurónum setna og fjallar um sex barnamóðirsem far andlega vitrun eftir fæðingu svona sínssem veldur því að hún upplifur eftir það að einhvers konaryfirnátturlega öll vaki yfir henni og veiti henni stuðning í lífinu.Árið 1990 kom síðan þriðja skaldsagan eftir Tófi.Þá hafði hann gefið út þrjár bækur á tæpum fjórum árum.Svo heitir fröðlös og fjallar um ungan mannsem er með óraun sæmarkmið um að leysa neyð og fátakt heimsinsá eigin spýtur.Hann kvænist í Nórien eiginkonan deyir ung því hann sínir henni ástleysiog er ekki til staðar þegar hún þarf á hannum að halda.Eftir dauða eiginkonunar áttar hann sé á eigin tvískinungiog ósamræmi meðli orða sinna og gjörðaog býður andlegt skipabrótt.Þetta er eina bók Tófi Kjærvaldað sem aðalpersonan er karlmaður.Árið 1990 egnuðust Jóhannes og Tófi Kjærvaldsvonin Svein.Mér finnst sérstaklega merkilegt að á sama tímaog neignast tvö börn með stuttumillibiligefur Tófi út þrjár langarskaldsugurog þar átt fyrir að þau Jóhannes væri í hjónabandivar hann í raun einstaðum óðirþví listamæðurinn dvaldi á þessu tímabiliaðalega á Íslandi og kom bara í stuttar heimsóknir.Þegar Svein var einsásfóru Tófi og Jóhannes í vinnuferðtil Ítalið í nokkra mánuðien börnin voru skilin eftir í pössunhjá vinafjölskyldu.Það er endar til skemmtileg heimildumog Tófi hafa notað Íslenskan stúdentsem barnapíu.Siguru Tóratsen sem kynntist Kjærvald sjónunumþegar hann var í verkfræðinámi í Kaupmanahöfnsegir í enduminningum sínumað hann hafi stundum passa krakkana fyrir þauþegar þau þurft að skreppa frá.Siguru rosa líka Tófiog segir hann hafi verið geðsleg manneskaog raun sæ.Fyrir Ítaliðu dvölunafekk hún greittan farareyrifrá útgefanda sínum, Koppelsem hafi gefið út bækurinn á þrjáren þær hafiði fengið góðar viðtökurog tvær verið enduprentaðar.Hjónund veldu fyrst í Rómog síðan í Grendvi Flórens.Ítaliðu dvölun var þennieinblastur í fjóruðu skaldsöðunaLille Madonnasem hún lauk endanlega viðá með húnum bjó á Íslandi1922-1924en útgefandunumleist ekki nú og vel á handritiðog hún fekk bókin ekki útgefnafyrir 1928 eftir endurskryfog þá hjá öðru forlegi.Lille Madonnafjallar um frölsund konunar.Madonnan er í upphafið þrællen endar sem jafningiog samverka manneska Karlsins.Í minnisblöðum skaldkonunarfrá Ítaliðu dvölunnimá lesa að hún sé mikið að veltafyrir sér tilvist konunar á jörðinnien ekki síður á himnaplaninuog hún erþess fullviss að fyrir herranumá efsta degi standi Karlkinniog kvenkinni jöfnþó að jábraði kinnjana skorti í jærlífinu.Í minnispunktunum kemur framað Tófi trúði á endurfæðinguog anna líf.Vori 1922fluttu Jónes og Tófi með börnin til Íslandsog hófi þó í raunsína fyrstu sambúð eftir síðára hjónaband.Sankant æfisugKjárvalds eftir Indreða G. Þorstenssondvöldu þau um sumariðá borgarferði Estraen sendum höstið fluttuðu til Reykjavíkurog fengur leikt í Rísinuá fjólugötu 25.Ef fólk er kunnugt þeirri götuþá kannast það kannski við húsiðþví það er með torfklætu þakiog hefur alltaf verið.Jónes Kjárvald hafið samt engan hugaá að búa til langframma í Rísíbúðog sótum byggingalóð í öskulíðinni.Hann skrifaði bæjarstjórn Reykjavíkurbreyf þar sem segirÉg undirreitaðurleifi mér hér meðað sækja til háttvirtrar bæjarstjórnarog fastegna nefnda Reykjavíkurum að veita mérábúðar og erðafestu landí öskulíðinni vestriá hámelnumþar sem ég tel best útsýnitil allara fjögura átta.Á Íslandi kynntistTóveg Vudspegir hefingunnihún var vinkona Harriett Kéryfir hjúkurna konu í Lauganesiog aðalberga Siguradóttur Rittvundarog sóttu fundi Guðspegginga.Hún egnast marga viní Reykjavíken undir sér þó ekkiog í lok árs 1924flutti Tóveg til Kaupmannhafnarog þau Jóhannes skildu árið eftireftir tíara hjónaband.Í albuminusem Tóveg gaf dóttursunni1942 er mynda Tóvegþar sem hún stendur við borstokkinn og skipsem hún syldi með frá Íslanditil Danmarkur.Viðmyndina er skrifað.Hér endaði æfintýriðþað var fremur tragístog meðan ég laga á spítalavar pappi ástfanginaf imbu Frankusinni sem sá um heimilifyrir mig. Hún var sætt stelpaog saglös.Hann sagði sjálfur setna við migað hann hafi hlotið að verða eitthvað klikkaðuren hafa nú alltafundarlegur.Ég veit að það var nú ekkit pælinginað fjalla mikið um Jóhannis Kjarvaldí þessum þætti.Nei, ég reyndi svolítið að halda hann umeinhverstaða fjæri.Það hefur gert tölvært af þvíen það var alltafsérstækt þessilanga fjærbúðminn þau eru náttúrulega bara búið ekkit samanfyrstu árið búið lítið samanog hann var bara í burtubúið mikið. Ég held barahann hafi aldreiþað sem maður lesa, hann hafi svo sem aldreibreytt neynu í sín lífi þó hann hafikvænst þessari konu og eignast börn og heimiljósunhann var bara ekkert neynu í sínuþað var bara þannig, hann var bara listamöðurog gerði það sem hann þarft að geraog það var bara þannig.Hún fyrirst að stjórna þess að það er svo hægt og ekki.Já, hún kemur alltaf úr fjölskyldu sem aðþetta er bara gert, kannski.Og ég held að hún hafa aldreieitthvað ásakaðan fyrir þetta, þau vorualltaf í góðu sambandi þó þau voruí skilin og hún segi náttúrulega bara hann varfyrðulegur.Ég mitt, það sem er svonaloka orðið ofta er að rættir í kjærval.Já.Að maður fæði svona einhverju tilfinninguum að þettahefði þið kannski aldrei geta orðiðí nýtt endalist langt sambandþað gengi ekkiendalist svona einhvereða hvað?Sumir mennfóru nú að koma svona eins og þeim síndistmeðskilst nú að haldur lagst nes að það hefði fariðeinhver margra mánu að ferðalögog konan hann sagði ekki þetta endilega að fariðmeð honum. En það sem gerðiútslægi kannski var þessi flutningatil Íslands. Þar vorum við einangru og nú maðurþekktu danskur höfundur. Þá náttúrulegagetið auðveld að veradanskur hýttundur og búa í Íslandiárið 1922-3þannig að kannski var þettafull mikil bjart síni að flytja til Íslandsog alltaf gerast húsmaður í Íslandimeð að búa meðJónissi Kjærval og vera líka réttöfundurí Danmörku. Það hefði auðvitað aldrei gengið.Hljóman Þesson hafi liðiðvel hér en Hljóman Ísland eins og Íslandhafi ekki endilega veriðrétti staðinu fyrir þess að konuréttöfund með mikinn metna.Nei, ég held ekki. Ekki danskar réttöfund meðkonu og danskar réttöfund með metna.Nei, ég held ekki.Hún stóð einnog þurft að sjá fyrir sér og börnunumog þó að hún væri nokkuð þekkturéttöfundur þá dugðu réttluninnþeim engan veginn til framfæsli.Tófi legði árum saman útherbeggi íbúðinni sem hún legðií admíraldskaði í Kvæpmannahöfnog stundum byggu Íslandingarhjá henni. Hún tóksig líka ímislegt annafyrir hendurtil að sjá fjölskyldinni farborða.Eitt af því var að setjastofn einhvers konar geistlalækningastofuá strikinu í Kvæpmannahöfn.Þetta var árið 1927.Hverki hef égséð fjallað um þetta málnema ég handskrifaðir í dómabókfrá bæjarétti Kvæpmannahöfnarsem ég las á RíkiskelasafniDanmerkur. Þar kemur fram aðþann 11. oktober 1927hafi líðhelsustofnunSónheðsstýrelsenKertfrú Tófi Kjærvaladmíraldskaði 31og Georg Hansen skrifstofustjórnKlassenskaði 25atil Láreglunar.Fyrir að hún hafi rekiðólöglega lækningastofuog hann auðlist starfseminnaí dagblæðinu nasjonaltíðinnifram kemur að Georg Hansensé ábyrðamöðu blæðsinsen að Tófi Kjærvalreki fyrirtækið rativeldepotet. Í domnumstendur að rativel sé efnisem hafi verið markasett í lækningaog að dagblæðin nasjonaltíðinnihafi byrt umfjöllun um að þettaefni sé vísindilega prófaðog gagn reynd við ymsum sjúkdómumog veitni að í blæðinuhafi staðið að rativelinnihaldi efniði ratíumog lækni meðal annars ymsagíkta sjúkdóma og kvillaog borð við srebleysi.Í domskjölunumstendur að frú Kjærval og herra Hansenhafi áður fengið viðvaranirfrá helbriðisöfjöldumsem þau hafi ekki sindt.Dómur í málinu fjöll 2. desember1927.Tófi var dæmt til að leggja niðurskottuleikningarnar og greiða200 krónur í segten Georg Hansen 50 krónur.Sumari 1930fekk Tófi Stirkfrá danskari töfundasambandinutil að dvelja íSan Cataldo, klöstri á Sigileien í ferðinni heimsótt hún líkaMilano og Amalfistrandiá Sigileivar núna skrifum sögunar Marta og Marjasem kom út 1932myndlýst með trýaristumeftir vinennar listamanninPól Rutter.Þetta er stutt saga sem fjallar um tvær mæðurí tveimur löndumá ólíkum tímum.Marja guðusmóður og mörtumóður í nútímanumsem er að ala upp kynnslóð framtíðar.Undirliggur á móðurhlutverkið af alltaf verið eins á öllumtímum og það aðsamræma hlutverk móðurinnarog önnur störf hafi alltaf verið erfittfyrir konuna. Þessi saga var lesiní útvarpa af þekktri leikonuEllen Malbergsem síðan fór í uppblestrarferðirí Vít og Breittum Danmörguog las söguna með leikarannum tilbyrðum.Tófi var líka listræn á öðrumsviðum en því sem snýra skaldskapog reyðlist.Hún spann og saumaði og skreittivekkfóðurinn og heimilum sínum sjálf.Börninannar,barnaböðn og vinirfengu líka gjafir frá henni sem gáttu veriðkölnar vatsflöskur sem hún hafið málaðog vindlakassareða kekskassar sem voru fallega skreittir.Kól Brúnssonadóttir hennar og ímislegt slíkt í fórum sínumtil dæmis nokkur íláttog einstaklega smeklega málaðan bakka.Það er svona glæsilega bakkisog þeir hengur upp í hjá mörgum.Það er eins og minn.Já, það er svona klókartilega hengið upp.Já, skæmlega.Og ég hugsa að hann sé á leiðinuupp hjá mér líka.Það er svona svítið blóm.Alltaf þessi blóm.Öðna krysan.Já.Og svo punta sem hún ramar oftog það er svona svítið blóm.Og það er svona svítið blóm.Og það er svona svítið blóm.Það er myndina inn með punktumí miðsmjöndi litum.Þetta er svo fingert.Þetta er svo fingert.Þú sé hvernig hún nota pensilinn svo fallið.Og ofsalega fallið litil.Já.Mjög smöggleg sko.Já.Og svo fyllur hún upp með punktum.Hvernig amma var Tóða Kjárvald?Hún var bara alveg stórkonslegið amma.Og ég man alveg eftir hennarþví við byggum íDanmörku þanga 10-5 ára.Og Jólin hjá hennií Norti fríhánskaðivoru alveg einstökkaf því hún bæði skreitti mikiðog svo var allt það svo mikið gleyðiog pappa og mamma voruog Ása Óseföðursýsti mínog Jakob maðurinn hennarog þau gáttu tvei börnog við vorum þrjúog það var svo mikið gleyðií fulláðna fólkinnibara að kasta uppeinhverjum gúmiblöðrumsem að maður gæti náðiog alveg ég man eftir ömmuog hann alltaf reyna að ná á undan öllumog það var barasvo góð stemningfulláðnir og börn saman.Það voru svonaþetta aldrei strángar síðaregluvið borðhald hjá okkur alltafpappi, kenda okkur að borðameð blöðundur höndonumsvo við værim ekki að reyka holbúanog þetta er frá hennialveg og alltafþegar við vorum að sko orðinþannig að við gáttum borða með nýva gaflirþá fengum við nývaparasettfrá henni úr sylfrien engin okkar fekk einsmunstur. Það var skeiðog gafall.Hún virkar um við sem svo ótrúlega útsjónasu.Mamma var þannig líkahún saumaði heima mammaog handafinna það sem hún varað gera í söluog amma átti svo marga vinisem að vorulistamenn, handvershólksem að voru með gallir íkaupmannuhöfnu og voru að reynaað lifa af því að búa tileins og maður einirog þá verðum að svolítið útsjónasamur.Hún gætt verið dramatískhún gætt verið dramadrötningen hún var líkaskemmtileg.En hvernig var þetta sambandhérna viðafaðinn eftir að þið skildu?Voruð þið alltaf í góðu sambandi?Já, og hún reyndi alltafað koma áframfæri úti sem listamanniog hún var í sambandivið aðra ríðtöndaheimá Íslandi ogég held að það hefði alltaf veriðkærleikursem að var ekki takthann varég erna gett svo sem alveg notaðorðið skrítin en það er svo margt annaðef að hann hefði veriðuppi barn í dagþá hefði hann verið greindurbara með allt stafröð held égog svo, og ég hef þess aðmamma myndi samþykja það alvegþað er ekki ástæðu lausuað hún gafst upp með börninog hún varð að taka tillití barnana fyrst og fremstmér finnst hún hafi veriðalveg stórkonsleg konaog mér finnst það hafi verið svolítiðtvökkun í kringum hann á Íslandiaf því að hún bæði bjóð húná borgarferðið Estri þegar bjögguð þarog konurnar á borgarferðið Estrimyndu eftir henniog samfélaginuog lærið það að spinna á íslenskan rockjá, það er mér til myndafinnþað er til myndafinn, já, ég hef myndþað sem hún er með að spinna á rockjá, já, og lærið það á borgarferðið Estriogmér finnst það alveg hrigalega spennandisvo var hann svo smalt glættí svona sergimeð miklum blómumog ég átti lengi velég var að reyna að finnaég var eins og sem að hengja hann uppþegar það var nátslöpun hennar svarturmeð brótir eða blómum að framanón svona, það var svona japanskog svo að ég hef búin aðgeyma þetta í hundra árs og finn ég hann ekki núnaÁ fjörða áratöknum var Tófi Kjærvaldráðinn sem réttstjóri danskavikublasins úði og hjemmiþar sem hún starfaði í nokkur árFrumkvæði að ráðningunniátti danski landkönnugurinn og réttöfundurinnPetar Fröyhennsem aði dvali langtvölum á grænlandien fjölskylda hans stopnaði bladiðog gerðana réttstjóraHann réði Tófi sem eftirmann sinnþegar hans nýri sér á öðrum verkefnumÞarna var þúnörlega valdur réttöfundarinsHans Hjarfígsþess sem ég og mín kynslu lásumí dansku í menntaskóla á Íslandiog nú kem ég aftur á bókinnisem ég regst á í fórtbókavesluninnií Fíjólstreiði í KaupmannahöfnTófi Kjærvald réði Hans Hjarfígsem skrif sem réttöfundurtil að skrifa fyrir úði á hjemmiog gerði hann að þekkt um höfundien hann launaði henni með því að hafa hannað sem fyrirmynd að kjánalegu skáldkonunufrú DrúseÍ bókinni Sjarfíg og frú Drúsesegir höfundurinn Ingemann Jörnsenað Sjarfíg hafi undir réttstjórnTófi Kjærvald fengið gríðarlega þjálfunniað skrifa en hann hafi bæði skrifaðundir eiginnafnu og ýmsum dullnafnumog greinar hans og sögurskiptu hundruðumStundum voru sögurnar augurandi og djarfarog greinarnar höfðuoft mjög pólitiska slagstíðuHann fór ekki í grafgötu meðað hann var marxistiog eindrægin andstæðingur nazismaÖg þess fjekk hann góð launfyrir skrifin, því Tófihafandi sjálf reynd að sjá fyrir sig meðrítstörfum, fannst óhæfthvað skriftir voru ylla launadarog markfaldaði hinna venjulegu þokkununmeðau hvað önnur blöðTófi réði einnigeiginkonu hans sérfikslistakonuna Elisabeth Karolinskitil að gera fórsýðmyndirog myndskreita bladiðÞegar Tófi léttaf starfi rítstjóra árið 1937setti hún á stopnrítlistarskólaog auglisti eftir nemyndumsem flyktu staðÍ tengslum við þennan skóla skiplaði húnríð töfundakvöld þar sem ungirleikarar lásu upp úr nýjum verkumog höfundar rættu verk sínÞessi kvöldurðu svo vinsæl að fólk stóði í byðröðumáður en húsi var opnaðen uppákominnar voru haldnar ílitling kjallara í miðborg KaupmannhafnarÞar var bóðu upp á kaffiog borð voru dúguðog kveikt á kjertumaðgangsærir var tvær krónurEn rítlistarskólin bar sig ekkiTófi kostaði heilmiklu tilog gerði þetta miklu metnaðiog fjekti liðs við síð þekta höfundaen hún tapaði heilmiklum peningumog þurfti að flytja stór skulduinn til vinkunu sinnur um tímaá meðun hún rétti afskuldahallanÞegar ég fór að rannsakaæfi Tófi Kjárval fann égímislegt um hana í Íslenskum blöðumÞegar hún bjóð á Íslandi byrtist við hanaviðtöl, hún flutti fyrirlestraog sögur Tófi voru lesnarí útvarp og þar byrtist íÍslenskum tímaritumþýtti Elias Marr verk eftir hanaá setta áratöknumÍ æfisugu Jónassar Kjárval skrifarIndriði G. Þorstenssonað Tófi hafi við giftingu tekið uppættarnapni Kjárvalsangkvænt danskri vennju og haldi þvítil æfi lokaÞegar ég fletti upp í kirkjubókGarnison Sognar í Kaupmannhöfnkomst ég að því að þetta er ekki 100%rétt hjá IndriðaÞað komir á óvart að viðnafnunnarí kirkjubókinni hafi verið skrifaðá 1946að Tófi Göttsfætt Merrill hafi látið breytanafni sínu og hún hafi afturtekið upp ættarnapni Kjárvalog heiti sem sé frá 1946aftur Tófi KjárvalHvaðan kom ættarnapni Göttssem Tófi notaði greinlegum tíma?Ég rannsakaði máliðog komst að því að réttfyrir stríð giftist TófiÞýskum flóttamanniOtto Johnny Göttssem var fættur18 og því átjónorum yngur en húnSkáldkonan létií veðri vaka þetta gerðuná góðmennsku einni en sangkvæmtÓse, dótturunar, var það ekkiendilega bara þannigJohnny var fjallmyndalegu maðurhávaksuð og vöðvast allt glæsimenniog dótturinn sagði aðmóður hennar hafi alltaf verið svagfyrir hugulegum karlmennumHjónabandið mun ekki hafi verið farsæltÓse sagði sveinbróðu sinn hafi verið alfarð á mótiráðahagnumog flutt til föðu sinnsá ÍslandiEn líklega var ástæðan freka svo að Tófikvatti hann til í Íslandsfarar vegnayfirvofandi styrjaldarHjónaband hennar og Johnny stóð til1943en Tófi rætti sambandið ógernaeftir skilnaðinMyndir af 8 á Johnny Gutshurfu úr myndaalbúminu hennarog eins og fyrir sagði tók húnaftur upp kjærvalsnafniðÞað er svona þetta hljómar eins ogTófi hafi alltafsvona hún hafi alltaf verið eitthvaðneina að gera eitthvaðog skrifa eitthvaðog skreita eitthvaðog hérnaJá hún hefur bara verið eina þessum konusem fjall aldrei verk úr hendiþetta er hljómar þannigað hún hérna á Íslandiþegar hún var hér þáhérna fekk hún fólk til að passa betninþegar hún þurfti að fara á fundi í Guðsbyggi félaginuog í kaupmanauöfnu var húníslenska studenta til að passa betninþegar hún þurfti að fara á einhverja fundiog halda einhver höfundakvöld og gera eitthvaðþannig að hún var bara alltaf aðog maður það ávist að þessari útsjóna sem er líkaþegar hún er alltaf að skipta um starfsveitfangog finna einhverja nýja leiðir sem erusjálfnest einhverja svonahefðbundnar leiðir kvennatil að sko sjá fyrir sérÞað eru rúglega eitthvað sem hún hefur gertnáttúrulega nokkuð tíma að tala um þessaþessa lakningastofu innan gæsi lappasem hún rakk og hún reyndi baramikið og svo var hún líka útsjón semhún kæft sér til dæmis meðan húnbjóð með þessum þíska flótamanniþá kæft hún bátog hafði hann alltaf í söðurhöfninniog bjóð bara í honum og leiði stundum út frá sérhún var bara að retta sér peningumog þegar Jóhannes Kjærvald kom til Danmerkurþá hérna leiði hún á búi íbúinnog hún var bara einhvern veginnhefur verið barajá, þetta er mjög merkilegthún var ekkert heimið hjá sér að prjónaog horfði út um glukkan, það var barahún var heimið hjá sér að prjóna og skrifa bækurog reyka skóla og bara gera alltsem að maður finnst eiginlega óhugsandiEftir að starfsemi gistlalækningastofunarvar bönnuðog reytt stjóra og reytt listarskólastýruferðli Tóver Kjærvalaukmeð gjaldþrótiog hvað nýtt að gerahún snýrði sér að því að skrifa frásagniraf ferðum sínum Erlendisog flytja í útvarphún skrifaði einni smásugur og leikritfyrir danska ríkisútvarpiðog naut vinsalda hjá hljóstendumRittstörfin gengur upp og ofanhún skrifaði gríðarlega mikiðaf efni og sömu var hafnaðen öðru var tekið fagnandihún skrifaði líka á setni árumnokkur stórhuga kveikmyndahandritNordisk Filmkefti af henni eitt þessara handrisem aldrei fór þau framlegsluhún reyndi að fáleikstjóran Erik Ballingtil samstarfsviðsig um gerð stórmyndarskriflegt svaranseftir að hafa lesið handritiðer þetta aldrei sérstakthúnum finnst þetta metnaða fullt hjá henniog er margt áhugaverten byður hún að vinn samlegaðastað skrifa ekki svona nákvæm fyrirmælivarandi sviðsmynd, búninga og lýsinguef hún ætla að halda áframað skrifa kveikmyndahandritauk þessa var tóveikí sambandi við einhverja íslenska réttöfundaog það er til handritsem líklega þýðing hennar á leikritieftir Davíð Stefánssonog þau áttu í breyfaskiptumen skjálasab Davíðs er að því að mérer sagt harlæstsvo ekki hefur getið lesið neinn breyfinartil hanseftir stríðið hófun svo að vinna að sexbeinda verki, Stjænin er syngaStjörnundna syngjaSagnabálki sem gerist í kaupmannahöfná nítjóndu öldog er samtals fjórtánundur síðurþær bækur kom ekki útfyrir hennar henni látunniVinkona Tófi Kjárvalskáldkonan og nafn hennar Tófi Mægirsegir í minninga greinað frú Kjárval hafa alltaf sett sjálf á sigá sviðhún hafi viljað koma fram sem mystískog framandimargt fólk dáði staðinnifyrir smartheit og elegansskvartaldi feymið eða smykt við hennimyndir sem teknar er að tófuog byrtist í fjölmjölumeð í tengsli með verkanareru allar mjög svipaðarhún er alvarleg og fjarrræn á svipinhárið er vandlega greitt að setja upp í núthún er alltaf klætt í skýrtueða kjól sem nær alveg upp í hálsog virkar dölafullí viðtölumsagði hún að fólk hefur stundun talið hannað vera ættað frá Östurlöndum eða Íslandiog hún kynnti að sögnvinkununarundir þær sögusagnirTófu var líka formaðufélagsins vinir Indlandssem var fríðarhreyfingsem gaf út samnefn blað Indiens vennarsem meðal annarsvar styrkt af Mahatma GandhiÍ öðrum þættinum í þessariþátturöð, sáþátturhefur títilinn Ljósmóðrun og listamennirvar fjallöðun lögsem Danir settu eftir setniheimstirjöldþar sem meðal annars voru teknur upp dauðarefsingarfólk sem hafði unni fyrir nazistafríðarsinninn Tófu Kjarvaldmótmælti þessari lagasetninguog lendi deilum viðnorska nóbalsveljanauhafundin Sigrid Unnsettsem var mjög fylgjandidauðarefsingusem rauk fyrir skoðun sinnivitnaði Sigrid Unnsettí matteauðsorg við spjallþar sem segir allir sem sverði bregðamunu fyrir sverði fallaSvar Tófu Kjarvald við þessu varað fólk sem kjósa vitnaí Bibliun alla réttlæta aftökumeð í gerðna rifja upporði Jésu Krist úr fjallræðunnielskið ofinni yðarSíðustu 12 áraæfinar frá 1946til 1958mun Tófu ekki hafa farið mikið útaf heimilið sínu vegnahjartasjúkdóms en húnlésst á sjúkrahússi Diakonissestiftelsen á Petri Banksvæá Fredriksbergi þann 5. mars195867 ára gömulÍtaldísulegumRósalvRaunbo FjallírðakísvöldaðraÍtalíuÍtaldísulegumÍtalíuÍtalíuÍtalíuÍtalíuÍtalíumyndinni. Hvað er þettatekið segið? Ég held að það stenduraftan á. Má við séða, það stendur aftan á.Þetta er tekið á segileg1930. Já.Þetta er eins og, þetta er einhver sylkikjöll. Hvað er hauskóall þetta séð?Þetta er ekki af því.Ég get alvegbyrjað að skrifa og lauði þaðeins og þessu.Þannig heldur hún á.Það sem umgengstanasegja að hún hefði staðiðförst á sínum skoðunumverið eldtöyi sem létt sér fáttfyrir brjóstubrenna og auk þess aðvinna stövugt að eiginverkumvan hún að friðarmálum og aðstóðaðiunga listamenn og fólk sem hennifannst standa höllum fæti.Í bókinni sem var á vegimínum í fíjálstriði og fjallarumeitt þektasta réttöfun Danahans sérfíg og skrif hans íbladið sem Tófi Kjarval rittstýrðikemur skýrt framað fræðimannunum Ingemann Jöhanssonfinnst sérfíg hafa misnáðað kynni sína af góðum rittstjóraupphafið sjálfan sigog gert geði samannesku sem hann stóðitakkaskvöld við, konusem stóð með honum þegar hann var aðstíga fyrstu skrefin sem réttöfundur.Þar ákveði samlegskorn í þessum frú drússer og ónætanlega spauðileg sögupersonaen svo er það auðvitaðsígilt ára og síða að gera geðsakvennkins réttöfundumekki síst ef höfundurum fjallar um móðurhlutverkið og markbreytilega þess.En ég á samt erfittmeð að álasa sérfíg fyrir þettaréttöfundur geta notasamferðarfólk sítt sem fyrirmyndurog þeir mig að skrumskjæla personuenkinni þeirra, ef þeim sínistog höfundar gera þaðeða þetta óspart.Tófi Kjærvald var að sögn vina sinnalúmskur húmurustiog mér finnst ekki ólíklegt að hún hafiskemmt sér dálitið og skemmti sigeppvel enn, yfir frú drússog flöðnu heimili hennarog glamrandi skartgripumeiginmanninum sem fluttu óðtil Satansog samtölum hennar við anda framliðina.Tófi Kjærvald
