Ég ákomiði heilar og sælur kæru hlustendur og verið hjartala velkominn í heilsu hlaða varf okkar Lukku og Jónu Viljáms.Lukka er vantvill áttin í dag en ég er með frábæran gest og ótrúlega áhugavert mál sem tengist okkur öllumen við kannski leiðum allt og sjaldan hugan að því og kannski berum ekki eins og makla virðingu fyrir þessum mikilvægu eiginlegum í lífinu.Og þetta er hyrnin okkar og ég er svona einhvern veginn á dögunum eða fyrir einhverju síðan að þá hyrði ég að hyrnin værieða semst eitt stæsti áhugtu þætt þáttur í heilabiljun væri hyrnalisi og mér fannst þetta alveg ótrúlega áhugavertþví að eins og ég segi mér finnst kannski svona flestir leiða, við leiðum bara líti hugan að hyrniní tölum líti um hyrnina og ég veit ekki hvort við gerum okkar eins og grein fyrir því þegar við fyrir með að heyra yllaen svo kemur þetta hyrnin inn og svo margt annað og ég ætla nú að fara yfir það líka bara til dæmis hyrð barnaog hvernig hyrð barna skiptir gríðalega máli bara varðandi, já bara lífi sjált og þetta málþróskan fyrst og fremst sem hefur síðan auðvita áhrif á lífi sjáltmeð algjört heyrnaleysi sem að fer í gegnum lífið og gerir það bara ágjörlega þannig að þetta er marg slungið og við ætlum bara að fara í gegnum þessakrokokima með henni Efu Albrektsen sem að er hálsni og heyrnalagnir en hefur sérat síðan heyrnarfræðum og er að vinna bæðið á landsbytala og hérna og svo hjá tal ogþetta er nú eiginlega að vera með alveg rétt hérnaog tal meina stuð Íslands Ef að hjartalega velkominJá, takk fyrir þaðSko, þetta er svo stórt svið og ótrúlega áhugavert og þetta er eitthvað sem skiptur okkur allt gríðalega miklu málien er það ekki rétt hjá mér? Við erum allt á lítið kannski að leiða huga naði eða svona að bera virðingu fyrir heyrnin okkurJá, við erum það þar til að hún skerðist, þá förum við að hugsa mikið um hana og hvað er hvers við höfum mist þegar hún hverfurÞað er okkur grein fyrir því, endilega sjálf, hvernar við erum farin að heyra ylla?Það er mjög sérft, það fer eftir hversu hrattu að hægt og missir heyrnina, það er hægt að missa heyrnina mjög skindilegaOg í hvernig tilvökun þá bara slísum eða eitthvað svo leiðist?Bæði slísum en það getur líka bara gerst anþess að við vitum það, það er velþægt skindileg heyrnaskerðing sem kemur bara frá einn tíma til annarsEn er þetta þá eitthvað bólkur sem eru í gangi eða eitthvað, getur það verið vírus eða er það bara ekki vita?Bara allt það, við bara vitum það ekki í flestum tilvökun, vitum við ekki þegar það geristVið sendum fólk í vissu uppfinnslu en sjaldan kemur eitthvað út af því, síðan er maður skoðar þettaKanski fimm ára setna þá fáum við útskýringar á hlutafiEn það er stór greining sem heitur skindileg heyrnaskerðing orsakóþægtÞað er bara svo leiðsEn fyrir maður að síða þetta, ég veit að þetta er resa stórt, hvað þýðir heyrninn fyrir okkur?Þetta getur við kannski alveg sagt okkur að sjálfsuna að stæðist að leytinuEn þú veist bara, heyrninn skiptar alveg reyðilega miklu máli í samskiptum okkar viðUngverfið, við okkar nánustu viðVið í raun alltLángflest er einstaklingar nýta heyrnina til að eiga í samskiptum við aðra einstaklingaÞað eru minni hluti sem eru heyrnalusir og nýta ekki heyrnina til samskiptaEn við gerum það langflestÞannig að þannig ekki bara samskipti heldur líka félagslega nánd, félagslega samskiptiTilfinningaleg, vitsmunaleg, þróskalegÍ raun bara alltOg svo eru þetta líka ekki bara talið heldurÞað eru bara alls konar umhverfisljóðUngverfisljóð átta sig á hérna lesomili eyða í ölluHvort sem það er umhverfisljóðum, hvort sem það sé eitthvað sem einhverja að segjaLesomili lína, skilja blæbreiði málsSkilja kaltaðinni, skilja húmorAlltaf þetta hefur með heyrnina ekkiÞað er það að gera og skerðing og þrósk á heyrniniGerða að verkum að einstaklega missa af þessuEn þú heyrir illa, þá lærir ekki endilega húmorEða kaltaðinniJá, hugsaði þérEn ég er líka með þú bara að hugsa, þú veist, að heyra fjöglunum syngjaÞú veist, allt þetta, bara hérnaTrílauvi vindablakta eða þú veist, hvað sem erÞetta er bara allt þetta fínaEn þegar þú fæðistÁn heyrnar, þá veintilega lærir þú að nota þá önnurÞað komur svona önnur skinnfæriÞví fór að tala um að heyrna leysi væriOg heyrna skerðing stór áhoti þátturOg eitt svo stæst í heilabilun, er það ekki rétt?Þetta er ekki bein orsugFyrir heilabilun, heyrna skerðingÞú hefur ákveðin veiklegaFyrir því að fá heilabilunEf að þú ofan á þaðHeyrir illaÞá verður örfun á heilanu minniEn hún hefði allar orðiðFólk dreif svo í hljeOg heilabilun verður meira áberandiEða einstaklingum raka rafarAf því að hann færi ekki örfun á heilanNei, og það er akkur þaðEn heyrna skerðingi sem slíkEr ekki orsaka þáttur fyrir heilabilunNei, af því aðVið vorum með heilavísta mann sem sagðiÞetta verði stóri þátturinn í þessuEn eins og þú segir, þáÞetta getur hraðar þvíOg að því að maður spyrir sigAkkur er þetta svonaOg ég ætla nú kannski bara að fara beturÉg er að hoppa yfir nokkur aðriðHérna, hvað er strax komin í þettaÞað er nú ekki að fara hér straxEn þáÞví að þú ert ekki með þá þessa örfunSem aðÞú veist, þú trefur þið bæðiÞú veist, það er svona alls konarAlls konar afleggingar af þvíAð heyra illa þáNú erum við að tala um eldriEða fullorna einstaklinga sem hafa áður heyrstAð þeirDraga sér frekar í hlýjeFá þar alveg enn til minni örfunMaður þarf örfunTil að halda sér fungerandiJáOg ef þú ert alltaf að draga þér í hlýjeFærðing á örfunÞá ítir það undir það aðTil dæmis heilabilunVerður meira ábyrrandiOg kannski verðurBerri hraðarOg síðan náttúrulegaSvo hefur viðTala líku um aðAðÞú veist hvað gerist íÞú veist heyrna leysinuEr þetta þá að því að það verður talað um að einn ástandGetur líka verið að það verður bara meira álagEkkert enn á taugakerfiðÞú veist að þér út að reynaAð heyra en heyrir ekkiEða þá að þú út að reyna að greina hljóðOg getur ekki greint þauSko við byrjum kannskiÁ byrjunniAð sko orsakir heyrnaskerðingarHún geturEða komið fram í raun hvernig sem erÞú getur fæðistMeð heyrnaskerðingu eða heyrna leysEða heyrandiKvort sem aðÞú missir heyrninaÁður og fæðist eða setnaEr lang oftastYkkur erðathátturErðirnar okkarEru áhættu þáttir fyrir heyrnaskerðinguÍ meira en 50% tilfellaJá það er svo leysOg það skiptir engum máli hvort þú ert að missa heyrninaSem bannEða setnaEn hvað eru það íEn svo eru náttúrulega umhverfstættirSem að áhrifin svo að vera inn í miklum háaðaOg allt þetta ekki sattÞað bætir séðan ofan áOg þú getur líka af náttúrunarhendiVerið viðkvæmari fyrir háaðaEn aðrisÉg voru að tala með þettaÞau setjast í sjónvarpinMadur hann var að vinna í flýiOg það er mikið söð og háaðiInn í vélanumEn hún er alltaf beinum að hækja í sjónvarpinuAf því ég voru að velta fyrir mérHvernig þarf maður að fara að velta þessu fyrir sérLíka til þess að það íti ekki þó undirHeilabilinEða alliklöpEða altsamirEða hvað sem erAð því að hann erAð fimmarum eldur en húnBúin að vera í sem háaðaEn hann verist heyra miklu betur í sjónvarpinuEn þá getur hún verið viðkvæmari fyrirSvona upp á það að missa heyrnin eða eitthvaðÞað er möguleikiLangflestir er margir þekkja það úr sinni ættMamma var svonaAmma var svonaPappi vann í háaðaVarðaði heyrna lausÞað fylgir oft fólki þessi sagaÞannig að við erum mismunandiOg til dæmisAlþjóðla helbreyðstofnuninHún mæli með því að maður skými fullarðu fólkAð maður bara reynlegaMæli það í kringu fymtugtJá, eigum við að gera þetta í kringu fymtugtÞað er akkur það sem ég ætlaði að spyrja þigEf að þú ert ekki með áhættu þáttSvona við veistumEf að þið sjálfum grunar ekki heyrnaskerðinguEf þú hefur aldrei pælt í þessuJá, þá myndi ég að segjaÁ fymtugsamvælinuÆttur að gefa sjálf þeir heyrnamælinguÞað er bara við allJá, mér finnst þaðVið erum ekki komið með það inn í kerfiVið erum bara að skeima nýbura eins og erÞannig að þetta er ekki komiðEn svo ristir speiklun og þess aftarSem við fáum með fymtugsamvæli skjöfNei, en þetta fara hjálpotekinÁ að fá þettaÞú getur skeimaÉg er auðvitað á símanuðin um sjálfÞað er alls konar uppEf þú vilt skeimaÞað eru alls konarEf ég googla baraApp for checking my hearingHearing screeningÞá getur þú skeimaÞað eru alls konarÞað eru alls konarOg ef þú færið ekki alveg100% út úr þvíÞá er fínt að skoðaAnnars það erÞað sem skiptir máliÞess öllu samanEr að maður gerir þettaNó snemma, ekki sættJú, svona uppOg fymtugt, myndi ég að segjaAð meðaltals aldurinnEr fyrir það að byrja að missa hearingEn svo er bara, þetta getur gerst hvenaSem er á æfinniJá, en er það þannigSko, þannig aðJá, ég myndi aðMér finnst bara allt til þess að vinnaEf þetta, hérnaEf að hirnaðar þessi flýtirHeilabilun, skoEða Alzheimer eða svoleisÞá myndi ég nú alveg vilja gera þaðEn það var náttúrulega verið oft fordómarFyrir sem hirna tekjumEn þau eru náttúrulega baraBúin að, sko, stökk breytastOg þetta er allt orðið svo fínt og fíntFallegt og fólk er líka meðHérna, þú veist, airpodsÍ eironum og finnst það ekkert mál, skoÞað er réttOg sérstaklega úlingarnir eru ganga umMaður séru allur úlinga á hans að vera með airpoda í eironumEnEn hirna það ekki vissulegaVerða betriMeð tímanumÞú gera það, en þú þartAlltaf að hafa eitthvað á eironumOg jú, það eru fordómar fyrir þvíSérstaklega meðan leldri einstaklingaJá, en er maður eitthvaðÉg heyri það líkaEn maður eru, skoEn maður eru að tekka á þessuYkkur áttræðu eða eitthvaðEða mun eldra allavega heldur enn 50Og maður eru kannski búin að búaÞað eru eitthvað hernilegsi í eitthvað tímaOg þetta eru að vera eitthvað svonaJá, þetta hefur jæfnilega ágerstEr eitthvað punktur þar semÞað eru að vera að setja á þessuNeiSvo framalega sem að einstaklingurGetur unni með manniOg sé ekki alltaf að rífa tækin úrOg þess aftarEnÞetta er alltafÞeimum fyrr, þeimum betraEn maður hefur verið lengiHirdnaskerturÞá er þetta svolítið eins og vöðviSem maður örvar ekkiAð hann verður slagurEn maður getur nýtt þettaMaður er með hirdna minniEn maður þarf að vennjast tækjanJá, þannig að það er ekkiÞannig að þú sér bara búin að missaHæfalinga til að skeinja ykkur hljóðOg þetta verður bara svokur háað í eranum aðurÞað fyrir alveg eftir hvernigHirdnaskerningin erHirdnatæki þau magna uppUtan að koma til hljóðOg oftast missuAlgengast að tegundina hirdnaskerninguEr hátíðin hirdnaskerningÞað er að segja, ef maður ímynda sér píanóiðÞá er maður við bassa vinstrameginOg hátíðin að hæra meginManneskjanLang flestir missa hátíðinHirdna hækandi aldreiSvo sem er hæra megin og píanónuLjósuljóðinHáuljóðinÞau kverfaEða minga og skerðastEn þau kverfi ekkiÞau verða bara að þú er kannski heyri betur í bassanumEn svo heyrirum unn veri hátíðinniOg það sem að hirdnatækin geraÞau magna upp þau hljóð hjá þérSem að þú heyrir verÞannig að það verður að stilla það sérstaklegaÚt af því hvernig þú ertStilla það nákalla eftir þinni hirdnaskerðinguÞví að ég sá svona tækjum dæginÞað bara eitthvað ótjópolÞannig að þú veistum að það er mjög óterÞað er heldur en þú fyrir að lekna í sér og pantaÞú veistu, þú getur bara að panta þetta onlineEr það hægt að stilla þau þó líka?Ég er bara þekki það ekkiNei, þau voru ekki nema kannski að kostaMellir 50-100 áskallEitthvað svo leiðisÉg þekki þau ekkiÉg er ekki hirdnafræðingurÉg er ekki svo sem sérum að stilla tækinEn heldur er ég í því aðÍ greiningum á hirdnaskerðingunumJáOg þannig að það getur verið mismunandiHvernig við missum hirdninaEn oftast er þetta hátinn í hljóðinÞað er algengast að tegunda hirdnaskerðingumJáÞví að það er svo skerðing sem kemur um að hækanda aldreiSko, ég man eftir svona app á símanumÞá er svona eitthvað hljóðHvar hætti maður að heyra það?Er það eitthvað sem aðEr það eitthvað sko græningOg því hvað er ég stöldHljómar eins ogOg svo heyra unga fólki að heyra lengurJá, það er hljómar eins og hirdnamælingSvona viss tegunda hirdnamælingMeð skímunEn hvernigSko, varnandiEn svo þú segirEr það þáttur að skipta miklu máliOg verið mismundi viðkvæmFyrir því að missa hirdninaEn hvað eru við að gera í dagSem er að fara illa með hirdnin okkarVið töluðum nú um að krakkarnir eru mikiðMeð iPod-in í eironum og svonaEr það að hafa áhrif?Við vitum það ekki, en öruglaVið erum alveg vissum um þaðVið vitum það að gamlu kalladnirSem vinnu alltaf í miklum háaðaÞeir mistu hirdninaMjög fyrir enn jafnaldra þeirraSem vinnu ekki að háa þaðOkkur eitt að vera öðruvísiMeð háaðan og sem þú færðMeð tónlist eða hvað sem vart að hlusta áEn við höfum eitthvað langtíma rannsóknÁ þessum börnum sem eru að notaHirdnatólin í dagÞetta kemur ekki framFyrir en eftir 20-30 árÞað er rosalegtÞetta verður ekkiÞað voru svo sem gamlu kalladnir líkaEn þettaHirdnaskerðingÞó ég hafi talað um skindilaHirdnaskerðingu áðanÞá kemur hún öllu jafna ekki fram skindilaNei, akkuratHún gerist hægtVið fáum ákveðin kvótaÞegar við fæðumstOg þann ræðist af erðafræðinniHvað við fáum í vökkugjöfOg hvað við útsettum hirdnina fyrirÍ gegnum æfina, umhverjusáhrifOgÞú finnur ekkit endila fyrir þvíEða þú verður notarOg ert í háfaðaÞegar þú ert tvítugurHeldur koma þau enginni framEftir 50 eða 60Og hvernig koma þau það fram?Sem hirdnaskerðing á þeim tímaEn veikleikinVarðu mögulega í kringum þann tímaSem þú vannst í háfaðaÞannig að ef við hefðum sama burðEf við hefðum alltaf tvípuraAnnar var í háfaða þegar hún tvítugurEn hinn ekkiÞá myndi það sannastAð háfaðin væri mandamáliÞegar þeir eru 60 og fara í hirdamælinguHvað er mikiðHáfaði sem við þólumEn væntalega er þetta mismundiEftir erðaþóttum eins og þú segirÞað er mjög mismunandiÞetta er bara eins ogEn maður hugsa sérEn maður er viðkvæmur fyrir lúnakrabamenniOg maður hefur aldrei reyktEn fær samt lúnakrabamennEn svo ertumAnnan einstakling sem reykir og reykirOg reykir og fær aldrei lúnakrabamennJá, auðvitað er þetta tilÞað er ekki dréttlætt í þessuNei, það er ekki dréttlætt í þessuEn segði mig samt annað þáEn bara svona, einstaklega voru tánlikaOg vera bara nálat sviðinuÞú veist, ég mun að myndur að mæla með þvíAð fólk myndur bara að setja sér hernatappaAlltafJá, hugsað, en hver er að gera það?Ég, það er nú oftast bóðiðUpp á hernatappaÁ allan einhverjum tónlikumEn ég held aðFáir pæli í þvíJá, en pæli í þessuOg þarna getur maður bara á einan tónlikuGetur maður orðið fyrir hernaskerringuEða eifilegingu áHvað er það sem gerist í hernaskerringunni?Þannig að hvað er það?Lífefnað, lífeðlisLífeðlisfræðilegaJá, og áður en við heldum áframViljum minn ykkur á aðÍ reyfingu er að byrja námskeið bara núnaÍ dag og næstu dagaFjöldin allur á frábæra námskeiðumOg það er alltaf að skrá sig íMismunandi aðild og það er alltaf að ringjaOg að fá bara sérstaklega leiðbyrningar umHvað hendar bestVið hvetum ykkur til að fara nú á reyfing.isOg kíkja á það sem það erNú, heilsut á nettoByrjaði núna fyrir helgiÞannig að kíkja inn á netto.isÞað er ótrúlega mikið af flottum tilbóðumBæði á alls konar skemmtilegumBara svona heimilistækjumOg svona heilsu áhöldumOg síðan er það bara líka vítaminOg alls konar aðra vörur sem eru á frábæri tilbóðiEndilega kíkja inn á netto.isNú, og svo er þaðGeo silikaMeð sína frábæru íslenskuVörur sem eru núHér þetta vatni, það er kísillinSem að erst nefnlefniSem að kemur að myndun og viðhaldiBandrefs, kollagens og beinaOg er bara mjög mikilvægFyrir bein, húð og hár, neglur og liðamótInn á geosilika.isEru frábærar reynslusögurOg svo maður fari í áskriftOg þá fái þið 15% afslátt af vörunumNú, og svo er það greenfitHeilsuminstöðin hérnaÞar sem við sitjum og tökum nú upp þessa þættiOg þar er í bóðiAlls konar mælingarOg líka styrtaþjálfun, líkamismælingarOg meðferðir eins og rauðauðljósKvöldameðferð og súrefnismeðferðOg síðast en ekki síst, happy hydrateSem að hjálpa okkur um unna vögunStýnst ekki bara um vatnEn þessar vörur eru mjög handhægur vörurOg hægt að hafa með sér hvar sem erOg setja út í vatniðMeð þessum electrolytesÞessum mikilvægu efnumSem að gera okkur bara kleiftaAð veraÞessar rafverur sem við umverulega erumOrkuverur, natrium, kaliumOg magnísiumEn við ætlum núna að halda áframAð ræða hirninaÖrgla mísmundiMidlengistaglingaEn við erum með hórfrumurSem taka við bóðanumVið hljóðbóðanumHórfrumurnar breyta hljóðbylgjumÍ rafbylgjur sem að heilins ég að tólkarOg það er virkniÞessar hórfruma sem skerðistÞannig að ef hórfrumurnarVirka verAð þá berastMinni bóðinn til heilansEn hvernig skemmast hórfrumurnarVið háaða?Það er eitthvað í byggingunni þeirra sem skerðistVið þrýstinginVið háaðanÞjá að því að háað er umverulega bara svo þrýstingurInn í eiraðPælti ekki saman hvaðÞetta er ótrúlegaFylgkomiðKerviðÞetta er hríkala flott kerviÞannig aðÞað eru hórfrumurnarOg þær breyta þessum byggjumÍ rafskilabóð til heilansÞannig að það eru umverulega heilin sem er að heyraÞað er alltaf heilin sem tólkarÍ rauð öll skilabóðinÖll skilabóð sem við fáumHann tólkar hvað liktinn þýðirSem við finnumHann tólkar það sem þú ert að sjáEn þú þarf að læraAð tólka þetta réttOg það er það sem heilin gerir fyrir börnAð þau kenna er á hljóðinnKenna er hvað hljóðinn þýðaEnÞú þarf svo að framleiða orðinnÞegar þú ert búinn að læra hvað hljóðinn þýðaHuxaðu hvað þetta erÓtrúllt þetta kerfiEn þannig að þetta eru hórfrumurnarOg það er endur nýjað sér ekkiÞað er upp á einhverju margi kannskiNei, ekki neina margi, það eru einnótaEins og er einn allt okkar taugakerfiAllt okkar taugakerfiEr einnótaEn við verðum fyrir með eitthvað skada í taugakerfinuÞá er það óafturkræfu skadiÍ langflestum tilfellumEn eins og til dæmis þurfu að fara bælspelsiOg andlistögin lamast eða skadastEða til dæmis hérnaÉg er nú með eitt sem er kljóst viðHérna að skada á longþorassig nörfSem erTögin sem stýrirVöðvannum sem stýrir heldur við herðablaðiEn þá er bara að tala þeim aðÞað getur græðAlveg svo bælspelsiFyrir tilbaka í mörgum tilvikumÍ sögum tilvikumÞað tala svona um þriðjung, þriðjung og þriðjungOg svo eins með þessa taugEn það gengurEf þú ert búin að vera með andlistöguOg lögumun í meiraEn þrjá mánuðiÞá er mjög ólíklegt að ganga tilbakaÞannig að jú það er að vissu leitiEitthvað glukkiEn hann er ekki lengriEn eitthvað vikur maks mánuðirÞannig að ef aðMaður verður fyrir semsuSvo að þú verður fyrir sprengingu á gamlaskvöldOgÞað er nú einn að hóttu þátturinnJá, en þú finnum fyrirAð heyrðnin skerðist mjög skindilegaVið sjáum ofta heyrðninKomi upp að vissu leitiEftir svona sprengingarEn þannig ertuJafnveld þá hún komuÞannig ertu aftur komin með viðkvæmniÍ því eira sem varFyrir mesta hugginuOg heyrðnaskerningSem kemur þó kannski beturTil greinaBetur framSetna þegar við komum til eldistOg þá verður þetta eira alltaf verraEn hitt eiraÞjá þarna var einhver skaðiJafnveld þó það gekk eitthvað tilbakaEn með tímunum verðurJafnveld munur er meiriEn það er áhugavert að því maður sér það líkaMeð svona gömul meðislOg þú er nú íþróttukonaGömulEn hérna aðÞegar fólk eldistÞað er oft þarf sem að það slasaðistÞað er svona verist komaEf þessi veikl ekki byrtistJá það hefur orðið einhver skaðiOgLýþói eða eitthvaðÞannig að þú ert viðkvæm þarnaSvo fer það baraGerist lífið og þingist kannskiOg þá hefur það meiri áhrif áÞennan hluta sem varð fyrir skaðaOgÞó þú hafi verið einhverna lausKanski á milli einhver tuttu árÞá er þetta kannski það fyrsta sem þú finnur fyrir í hinn hennuÞegarNáturlega hörnumFer aðKika betur innEn hvað með skoVið erum að tala um hérna þessarHárufröymur sem að tólkaBylgirnar og þú veist þetta er í rafbóðEn svo er það kvöðungurinnÞú veist það eru fleiri í lífæraðarna sem að koma tilSögu í heyrninniJá sko kvöðungurinn er heyrna lífærað okkarOg hárufröymurnar eru inn í kvöðungnaJáOg kvöðungurinn er þannig byggður aðÞú tekur píjano eða eins og ég nefndi á þannOg þú snýrði uppÞannig að bassaljóðin eru inn í miðjunniJáÞannig að þær hárufröymur sem nefna bassatónaEru innst inn í kvöðungnumOg þær bassafröymur sem nefnaHátinnljóðin eru ist í kvöðungnumÞannig að þær skemmastÞess vegna er þetta svonaÞannig að þær eru istÞannig aðÞað er í raun byggingin áÞessum kvöðungiSem ger það verkum að við getum til dæmisOg að tæknaSvo kvöðungsíkraði hefur verið fundinu uppAð því að kvöðungurinnEr svo falleg og vel byggðurAð þessi tónarEða þessiDreifing á tónum inn í kvöðungnumHann helst í hernatöginniSjálfri og í heilanum líkaÞannig aðÞegar þú heyri bassaljóðÞá eru fast einsti hlutin á kvöðungnumOg ákveðinHluti af heilanumTólkar bassaljóðinOg sama með hátinnnaÞá eru fast einsti hlutin í kvöðungnumOg annar hlutiAf heilanum tólkarÞað er þau hljóðSvo auðvitað er þetta alltaf blöndunVið heyrum aldreiNefnum að við séum bara ít á tónin í píanónuÞá heyrum við aldreiBara þettaÞetta er auðvitað alltaf samblandaAf mörgum tónumOg flóknari hlutumUngvarisli og þeir eru einnfaldariUpp í tónlistSem verður með því flóknastEn hvað er að gerastÞegar þú fyrir bara að heyra söðOg það gerast í heyrnalessi líkaÞú þólir ekkertEn ekki að vera inn í margmenniÞað er kannskiTönddóliðSöð er ekki endilega það að þóla verið í margmenniEn fólk á mjög erfittAð það fyrir að heyra yllaAð þáEr erfiðar að tólka hljóðÞegar það er mikið að keppast umÞað er mikið að keppast umÞannig aðEf að hún er til dæmis ekki að sjá framann íOg getur fyllt upp í eigður meðÞví að lesa vörumAð þáEr mann svolítið að draga sig íMiklum unkariskliðOg það sem er líkaÞegar við eldumst að við erum að klára að tala umHórfrumurAð við erum með tvær mismundi hórfrumurEða tegundur hórfrumur í raun og veruVið erum með inri hórfrumunarSem að nema þessi hljóðSem ég er að tala umFrá bassanum upp í hátinaEn svo erum við með ytri hórfrumurSem að erum mjög virkjaBöndnumOg þau magnaAnnarkvært hljóð sem eru áhugaverðEða deppa niður hljóðSem við erum minna áhuga áÞannig að virka eru eins og petalin á píanónuÞessiYtri hórfrumur nýtu viðTil dæmis í að skeima nýburaÞannig að þau eru mjög virkÞannig að þegar maður sendir innBóðin í eiraðÞá endur kastast þau tilbaka í nýburumOg við vitum þá aðKvöðungurinn er virkurJá, þannig eru mælingarnarEn þegar við eldumstAð þá eru það ytri hórfrumurRuna veru sem skerðast fyrstÞannig aðSá hæfileg ekki okkar aðSýja út hljóðAð við erum ekki að hugsaÞað er um suðiðEða háfaðin sem er bak við okkurHann hættir að verða í raunVinna eiransHeilin að fara að taka viðÞannig að þá þarf þú virkt að fara að hugsaÉg ætla ekki að hlusta á kliðinÉg ætla bara að hlusta á manneskunum sem er að talaEn þeimunHávarari sem umhverfiskliðunum verðurÞeimun bara meira álagaErða á heilanAð síja þetta útOg ef hann er þreyturEða úr deitla upplæðurÞá gefstu hún bara uppJá, þá er þetta bara alltaf mikið áriðiOg þá nærði geinusinuAð sko heyra égHvað fólk er að segja við þvíEf umhverfisáðan eru mikillÞetta er alltÞetta er að blanda að verða í træri guðurEn þegar þú farðir heyrnatæki, þá lagast það?Það er ekki að þetta segja að það lagastNeiHeyrnatæki, það kemur ekkertÍ staðin fyrir þennan fullkomlegaFlotta kuðungSem við fæðumst meðÞað virkar velHeyrnatæki magna uppljóðÞannig að kuðungurinn hafi úr meira vinnurJáOg magna uppljóðin sem eru næstirÞað er ekki þessi umhverfisljóðNýjastu heyrnatækin reynaMagna uppljóðin sem eru fyrir frama þigOg dempa hljóðin sem eru fyrir aftar þigEr þetta ekki bara alveg eins ogHeyrnatálu, allt þetta sem er í gangi núnaÞetta er líka eins og AirPodsÞá getur þauGetur þau reynt að síja út umhverfisljóðinEn þetta verður aldrei jafnvirtOg í nýfættu badni með fullkomin kuðungEr fólk að nota AirPodsÍ einhverjum svona tilgangiÞú veistÞví eitt er að hlusta á eitthvaðEn annað erÉg hef þekkið ekkiÉg hef þekkið ekkiEr þetta AirPods sem heyrnatækiÉg hef heyrtaÍ iPhone hefur verið að framleiðaEða verið með forritSem tengist AirPodsumÞannig að þau geta magna uppEn ég hef ekki kynnt mér það sérstaklegaÞannig að ég get ekkiÞú ert ekki heyrnatækja byggsnesnumNei, ég er bara alls ekki heyrnatækja byggsnesnumNei, en þú ert að gera sér prófOg þú ert aðalega veriðAðHérnar og talmennastöðunniÞá hefur verið að fókuseraMikið á börninOg nýfættu börnin og skemaninnarJá, börnin eru mjög stór fókus í okkurOg börn eruHeyrnaskert börn eru engunguÍ þjónustöðu á heyrnartalmennastöðuÞað er í raun eina stopnunin á landinuSem sinnir þessum börninSem eru með heyrnaskerðinguOg þið finniðu með þessumSkimunumSem að öll börn fara í dagÖll börn eru skimuðÁ fæðingarstöðumÁ landinuÍ fymta afskoðunEða í tengslu við að þau séu að útskrafast heima fæðingatiltÞannig að það byrjaði á landsbytalanum2007Og við erum nú búin að koma því áNánast öllum fæðingarstöðum á landinuJá, og ert ánum með það kerfiÉg menna eru börnaFljóta þetta í gegn sem aðJá, ég er mjögÉg er mjög ána með þetta kerfiVið erum að standa okkur mjög velVið erum með yfir 95% skimunum hlutvallÞannig að við erum mjög ána með þettaOg þessi einstaklingarEða þessi starfsólk sem er að skimaÁ bæði landsbytalanumOg akkur er í neskuppstafVið erum með í VespunniUm self-hósi keplaðiÞað er að standa sér ótrúlega velEn er ykkur börna núti sem aðSem að við erum ekki að fangaSko við erum að náÍs og segja 95% börnumVið fæðinguEn það er eina skimunumSem er á heyrðin í dagÁ ÍslandiBörn er ekki skimuð eftir fæðinguEn myndur þið vilja aðBörn verður skimuð afturJá, ég myndi viljaOg við erum að reyna að vinna í því að komaAf stað afturSkimun í kringum skólabyrjunÉg man eftir því að faraSólist pró í kringum skólabyrjunÞað varÞað var áÞað var alltaf gertÁður en að nýbröðarskimun kom áEn svo vissi að hún var 2007Þannig að fyrir það var skólaskimunÍ kringu 6 ára aldurÞað er mísmunandi hvort að segja4-5-6 áraEn hérna hún var afnuminnÁrið 2012Bara í spartnaðaskinu meintalegaJá og hérnaÞað varÞað voru tegnar saman tölurSem voru eindar svolítið skakkarSem síndu ekki fram áHagnaði það að skimaVið værum ekki að finna börninEn þér finnÞín reynsla segir eitthvað annaðJá við á hernar og talmennastöðHöfum haftÁyggjur af þessuOg tilfinningu fyrir því aðOkkur vantar börnOg höfum undarfærið náðurÞegar við tökum saman tölunar okkarSeda það að fjöldi patnaSem er í eftirliti hjá okkurSem stemmer enga meðVið fólksfjölda á sama tímaÞannig að miða viðÞann fjölda sem við vorum með í eftirlitiKringu 2015Og síðan tíu árið setnaAð þá vantur okkurMillir 50-100 börnMeð einhvers konar hernaskerðinguÍ eftirlitiOg hvaða þýðingu hefur það fyrir þessi börnSem er með hernaskerðinguAð fá enga þjónustuEða neitt í tengslu með þaðÞað hefurMjög mikla þýðinguÞetta erÍ mörgum tilvikumEr þetta börn með einhliða hernaskerðinguEða væga hernaskerðinguHvað er einhliða hernaskerðingu?Það er hernaskerðingu á öðru eirannuAnnarkvöld að vera bara með vægaTil alvarlega hernaskerðinguBara á öðru eirannuOg þegar þú heyrir bara með öðru eirannuÞá missur í raun þrývítinaÍ hernar upplifunÞú veist ekki úr hvaða áttljóði kemurÞannig að heimurðin erAlltaf þeim megin við þigSem að þú heyrirÞannig að það missur að fullta hljóði líkaOg aftar ekki á einhvern veginVittinni í hljóðinuJá, þú veist bara ekki úr hvaðaÁtt er vera að kalla á þigÞú átt erfiðra meðAð heyra í kliðAf því að bæði kliðurinn ogÞað sem þú ætlar að heyra er allt sem meginHeilin þarf þrývítinaTil að getaSkjermt útUmhverjast hljóðinÞannig að þetta er alveg rosalt álagRömmverulega fyrir þá sem eruOg sérstaklega fyrir börnSem eru áMálþrófskaskeiðiEru í leikskólaEru í skólaEru að læraÞetta er mjög mikið álagOg hvaða áhrif getur þetta haft?Þetta getur bara haft áhrif á lífi til frambúðar?Þetta getur haft, jáÞetta getur haft áhrif áBaraMálþrófska þeirraHjá einlega börnum kannski ekkiHjá mikið og hjá börnum sem eruMeð tvíliðaEn þegar umhverfiEins og í skóla og námiVerður meira kremjandiAð þá sjáum við að börnMeð vægaEða einlega hirna skerninguÞau eru að dragast afturÞau eru að missa fyrirmælumÞau eru ekki að ná að fylgjast meðOg þauÖttaferða eftir personleika líkaEn mörg hver bara gefa stuðSum hverHaga sér fanni að þið eruÓþekkubörninn og fara kannskiÍ uppvinnslu vegnaAðeglisbrest eða ofvirknisEn það kannski verður að greina sér börnMeð rungum hættiAf því að þau eru með hirna skerninguÞannig að maður er ekki að hugsaUm réttu aðdreiðinOg þetta er kannski ekki að koma framFyrir enn svona skólakerfiVerður meira kremjandiÞannig að börnir ná að verða8, 9, 10, 11 áraEn við hefðum mögulega geta náðiðUm 6 áraOg komið af stað í hlutunOg upplýsingum til kennaraOg fóröldraUm þessi aðdreiðÞannig að hægt væri að taka áÞessu einstaklingi og allt annan háttEn þannig aðEf þetta er ekki þannigAð þá raunverulega líka hefur þetta áhrif að málÞað er ekki að þetta áhrif að bara tækjaÞað er náms til að tengjaEn kemur þettaÞú veist að það tek 11 áraÉg meina ekkiKemur þetta þá í mörgum tilvíkumEr það að fá krakka inn þá setnaJá, jáÞau eru að koma inn setnaEn við hefðum 11 á þeimEn hvernig áttar þáUmkvarfið sig áAð þetta barn er með heyrðnaskerfinguLóksinsStundum segir krakkin þá sjálfurÞegar hann fyrir að spá í þessuEitthvað tíman var það þannigAð maður var rétt að börnunumSímaÞegar maður kannskiTalaði meira í síma alminlegaOg krakki setti síman hérEn svo sagði hannNei, nei, ég heyr ekki þarnaÉg þarf alltaf að tala hérnaBarni veit ekki að það sé eitthvað aðMaður að missi heyrðina sérstaklegaEn stundum er það eitthvað í umkvarfinuStundum er það eitthvað sem áttar sig áAð það sé eitthvað aðEr það eitthvað sem við getumBæði ekki að kvarta okkur sjálfumOg síðan öðrum og börnum sérstaklegaFyrir utan eitthvað svona augljóstaBarni heyr ekki með öru eiran eða eitthvaðEr það eitthvað sem við getumHort til eða verið meðvitiðumEða vakandi yfirJá, auðvitaðÞað fylgjast með barninuOg sjá, en þetta erÞetta er dölið og eins og ég segiBarni sjálf þekkir ekkit annaðÞetta er bara heimur barsinsJá, vel þó hann sé hirnalus og öru eiranuHann veit ekki það aðrirHeyr ekkiEn ég er auðvitað með mér eða mitt skoÞegar þú segir eða mitt að þetta getur komið fram í því aðÞú veist, börn er ekki bara ná að fylgjast meðEða gera sem það geraEða takk ekki eftirEða jafnvel hérnaOfvirkni og eitthvað allt svonaOg ef maður með þannig patna þá er kannski alvegHérna ástæði til þess aðÞví að þú veist, fólki kemur ut að bara feist til hugarEitthvað námsörðuleikarEða eitthvað tögaraskanirEða eitthvað áleikaEn þá er alvegÞá er ástæði til þess að gera þaðÞá er hérna að mæla þess aðEn það er ekki gertNefna fólk er bara að fara fram að þaðJá það er gert í vissum tilvælumÞegar barni er komið íUppvinnslu vegna eitthvaðÞá er því vísað áHérnar talmenastöðEn hérnaÞað er oft aðeins seintVið hefum viljaði fáðu fyrrJáEn hvað með þá sem að því að nú eru talaðumÞað hafi áhrif á svonaHeila helsuOgÞú veist og eins og þú segirÞeir sem eru alveg hérna lausirFar á misvið ímislegtEn ef þetta er þannig frá fæðinguÞá eru þetta ykkurinn til ykkurEnnur skinnfæri sem að taka viðOg verða kannski næmari heldur enn hjókurSem eru með hérninaJá það erÞað var allt að talaðumÞað er allt að talaðumAð hérnalessbötna þau eru með augÍ nakkanumOgÞetta var þettaMjög áberandiHjá bötnum sem voru í raun að vera hérnalessEn við vissum það ekkiOg foreldrar tala um þaðAð jæfnvel þóÞau heyrðu ekkiÞá snýruðu þau sig alltaf viðÞegar maður lappaði inn í herbergiOg þá er ekki þetta endilaÞví að þau heyrðu í fólkiÉg heldur að þau nema breytinguÁ loftflæði í herberginuEða finna lyktAð mamma sé kominEðaSkinnja skuggaSem að börn sem heyra spá ekki íÞví að þau eruHeyrðnin er búin að segjaHeyrandi bötnumMamma er að komaEn heyrðnaless bötnEr ekki búin að heyraÞannig að þau eru búin að nýta sérÞað að horfaMjög mikið til hliðarOg skinnja breyting og ljósiEða ymmit lyktEða eitthvað svo leiðistEn þúTapar einu skinnfæriAð þá verðaHinn kannski ekki öflugriEn þau verða meiri virkEn svo náttúrulega líkaÞegar þú ert alveg heyrðnalessÞá lærir þau bara líkaAðra tjáningamátaEn svo tákmáliÞað þarf að kenna þaðJá það þarf að kenna þaðÞað kemur ekki sjálfkrafaEf þú ert heyrðnalessÞá lærir þau ekki tákmál sjálfkrafaNei neini algjörlegaÞað þarf að kenna þaðEn það vegur þá uppvæntalegaMótiMestuleitiEða kannski ekki mestuleitiEn því að þú sérst að missaÞað sem geristVið heyrðnaskerðinguEr til dæmis aldra að það sé þáAð ræða fyrir heila byljunEn að því að þú ert að taka þettaFrá byrjun og þú þjálfur að njöskinnÞað er allt annað málHeyrðnaskerðingHjá nýfættibötnum og heyrðnaskerðingKvöllurna er tentóldVið getum ekki búið þetta samaOg það sama varðar þegar maður ræðirKvöðungsíkressluEn með tákmáliðAð þá þarf barn jafnmikla örfunMeð tákmáliOg heyrðna örfunTil að ná málinuOg ef þú ert meðStaktbann og fæðast flestHeyrðnalusbötn inn í fjölskyldurSem eru heyrandiÞannig að foreldrar kunna ekki tákmálSem að eignast heyrðnalusbötnÞannig er tölfræðin aðSjö til átta bötnAf tíu þau eiga heyrandiÞoreldraÞannig að ef þú ætlarAð barnið fariOg læri tákmálOg noti tákmál til tjáskiptaÞá þarf öll fjölskyldanOg umhverju barnsins líkaAð verða fullt talandiÁ tákmáliÞað er ekki nógu að barnið gerða líkaÞví það þarf eiga í samskiptum viðAðra einstakleikaOg svo bara vinirOg þetta er náttúrulegaÁskorum fyrir allt umhverfiðÞað er áskorum fyrir allt umhverfiðOg samfélagHeirna lausur að verður í raunMinn og minna í dagMeð tilkomið tækniÞað sem aðÞá færði heyrnin afturÞú færð ekki heyrnin afturNei þú færðJá hún var ekkiNei hún var ekkiEn þú lærir að heyra með aðstökuHú lærir að talaEn það er alveg magnaðOg það er ekki rosalega mikið áskorumÞú erut að fá húðum síkræslu seintÞví að þú hefur ekki þjálfaðÞetta uppEn eins og ég sæðiHeyrna leysiðHeyrna sker en kvöllorna og batna erTvent álíktÞú setur húðungiHúðungur seti húðungsíkraðiEkki húðungurHeldur húðungsíkraðiÞannig að þú tegur rafskautOg þræðir inn í húðungiÞannig að rafskautÖrvar húðunginÁ réttum stöðumÞannig að í staðin fyrir að hljóðbylgjurnarÖrfaEða örfa hárfrumurnarÁ réttum staði að heyrna töyinaAð þá er það ígræðiSem breytir hljóðbylgjurnumÍ rafbylgjurEn ígræðið inniÍ húðungnumKemur búðanum á réttan staðÞetta er magnaHvenar var þessi tekni svona almenn?Það var núAlmennÞað er upp í kringum aldamótÞað fyrir aldamótÍ kringum aldamótFrá aldamótum hafa öllumÍslenska börnum verið búiðKvöms ígræðið að það fæðast hirknalusÞannig að þettaÞetta gefur þeim hirnÞetta gefur þeimÞetta gefur þeim hirnÞetta gefur þeim hæfileika til að nema hljóðEn heilin þarf alltaf að læraAð hvað hljóðin týðaEins og hjóðEn munurinn erÞetta er ekki náttúrulegtÞetta er öðruvísiÖrfunÞannig að börn meðJú, hún er þaðÞví að börn með kvöms ígræðiðÞau tala nákvæmlega eins og ég og þúEf að þau hafa fengið ígræðiðSem fyrstEn þau þurfa miklu meiri þjálfunÞannig að ef við segjumAð eðlilega heyrandi batÞarf að heyra ákveð orðSegja mamma, hundra sinnumTil að skilja merkingunaBak við orðiðOg læra að framlega þaðAð þá þarfBat með ígræði að heyraOrðið kannski50 til 100 sinnum oftarEn eðlilega heyrandi batniðTil að sama ferliFar í gangÞannig að þessi börn eru í gríðala mikluÞjálfun fyrstu árinÞetta er alveg rosalegtEn ótrúlega frábærtAð þetta sé til í dagÞannig aðOg þetta er gríðala mikilvægtOg nýbröskinimunin gerir okkur kleiftAð gefaÞessum börnumMestan möguleika á að fylgjaSínu jafnöldrum í málþróskaEnÞað skiptir öllu máli þeimFyrr þeim er betraJá og þess vegna er þessi nýbröskinimuninAlgjör gríðala ratriðiOg allar ansóknir hafa sínt þaðAð börn sem hafa þengiKvjóns ígræði setnaEftir eins ásaldurAð þau eru alltaf exÁ eftir sínum jafnöldrumÉg fylg þóðu taki alltaf framförumMeð ígræðinuÞá eru þau samt eitthvað ekki stagalfrákiUndir í málþróskaMiða við sína jafnöldraEn krakkar sem fara í ígræðiFyrir eins ásÞau ná sínum jafnöldrum fyrir fjóra ára aldurMeðÞjálfun og syllingumÞetta er ekki eitthvað sem kemur baraMeð því að fara í aðgerfNei þannig að kerfi verður aldrei eins fylgkomiðEn svo það er þegar það erNei en þarna eru viðÞarna eru við meðKauðung sem að virka ekkiÞannig að þetta er gríðalaFlott tækni sem við getum bóðiðOg við erum að bjóða þáHeyrandi foreldrumAð batna er að hafi tækifæri tilAð eiga sama samskiptamáta úr þauJá það er bara stórkoslagtEn ef maður missir allt í hérnaEn á miðjum aldreiGengur svona tækni þáÞá ertu bara þjálfaðurÞú ert komið með þessa þjálfunÞá ertu með hirna minniVið erum öll með hirna minniOg við getum öllVið konnumst við að viðHérna lesum í eyðurEða er mikill umhverfisglýðurOg þú heyrir ekkiÞá nærðu oftast að fylgja samtaliSérstaklega þú vistum hvað samtali er umAkkuratOg það er þetta hirna minniOg við nýtum það auðvitað meir og meirEftir því sem við missum meiri heyrnJáEn við erum auðvitað mjög stöglegAð lesa í eyðurEn ígræði byggir á þvíAðEinstaklíkur hafi hirna minniOg það á viðFráTvekja ára aldriTvekja til fjár áraOg bara til döðadagsÍ raun og veruÞeir einstaklíkar geta fengið kuðn og sígræðiEf þeir eru með hirna minniÞað er algið fórsvendaHeyrnalust batn sem hefur verið heyrnalustFrá fæðinguTil tvekja áraTvekja til fjár áraÞetta er alltaf svonaSvolítið grátt svæðiEn það er mjögErumÞað er veriðAðlags kuðn og sígræðiEf maður hefur ekkert hirna minniÞað er mjög merkilegtEn þetta er alltafRísa áskurunÞegar maður færi inn aldra batnSem að kemur í ljósaÞað heyrir ekkiEf við veitum ekki hvernig það hefur heyrst frá uppafiÞessi bötSegja okkur það ekkiÞannig að þessi böt þurfa í flestum tilvökun þáAð nýta sérTakkmálið og þeirra aðstandandurJáÞetta erEkki hér á landiSem betur fyrirErum við bara það góð að skýmaAð þettaÞetta að það er algjört undatekningatilvigEn við erum að sjáTil dæmis þegarVið erum að fá innflytjandurÞað sem við veitum ekkiÞað var engin skýmungerðOg þau eru kannski með bötSem eru 3-4-5 áraSem eru ekki byrjuð að talaKemur í ljósÞegar við gerumRannsóknir að þau heyr ekkiÞið veitum ég hvort þau heyrðu eitthvað tímanNákvæmlegaÞannig að þetta erÞað er svolítið stóra áskorunOg jú eða þú ert meðBatt sem er hérna lögSem getur ekki fengið hún síkraðiAð þá verður maður að komaEitthvað öðruEitthvað öðru samskiptamótiEn segð mérÞví við fórum að sjáHvað getur við gert til að venda hérnin okkarOg við erum aðeins búin að tala umÉg menna að fara tónleikaÞú vilt bara að fólk setja sér hérna dæpaÞú veist hvaðEr það eitthvað decibílÞú veitum að það er svolítið íþráttuleikum líkaOg þú þekkið það úr handbóltanumOg ég veit bara hvernig það setja upp í stúkuOg sérstaklega hlýðin á þau sem eru á trómminuÞú veistEr það eitthvað decibíl sem við þólum ekkiÞú veist upp í einhvern ákveðin háað og líkaBara ráð til fólk sem er með þessiÞað er tækilt af ég er hann umÞú veist hvað stillingar eruOg auðvitað náttúrulega kannski reynir fólk bara að hafa þetta þannig að það heyriEn þú veistÞetta er ekki auðvöld svarAf því aðÞað er tala umAðMan ekki hvort aðÞað er líklega 80 decibílYfir heilna vinnudag erÓmikiðFyrir einstaklingin en það er engi sem gengurUm að mælir decibíl alla liðlunda daginnEn samtÞað er hlýttur að vera til app sem mælir þaðJújú, það er vissulega app sem mælir þaðOg það er líkaInnbyggt allavegaÍ iPhone að hannSegir nú ertu búin að hlusta allt og mikiðKvilduði frá erpotanöginumÞað er eitthvað svonaKomið inn í iPhone allavegaÉg fæ það allavega þegar ég er að hlusta alveg mikiðÍ alvöru og áðans að þú byggði rjönda þaðJá, það kom bara í einhverju fæslu hjá mérÞannig aðÞú veistAllir sé leikir, íþróttaleikirVerri handbóltinn en fókbóltinnFókbóltinn eru útiÞar verður hráðan genið særandiEn auðvitað ætti maður að veraMeð eirnatapaEn sko maður sé að fólk setja þettaÁ börnin sín, eðlilegaBara svona heirnatEða hvað kallar maður svona verndandiHeirnat skjólHeirnat skjól, jáEn fólkÞað verður nú mjög skrítið að fara að sjáAllar bara með heirnat skjólÁ börnunum, skoEn égOg þú er byggilega veist að betra en égBúin að vera í bóltanumÞað eru ekki margir að setja þessi heirnatapaFyrir leikin að þaðEngin, held égNei, ekkit fyrir fóruldran sem setja á börninNei, en þetta er alltEf við viljum fara vel með heirnin okkarOg reyna að passa sem bestu uppOg það að það sé að vita hvernig er það þáttEn að þá er að gera þettaJáÞað er að gera þettaÞetta er alltaf almenn skinnsemiLíkaÞú veist alveg að þú ert að fara tónleikaOg svendur við liðin á hátallarinnÞú veist alveg að þetta er ekki gottFyrir heirninaEn þú finnur kannski ekkiFyrir þessu, fyrir en eftir 30 árOg það er vandamáli með til dæmis úlingarnaAð þeir hugsaEkki til 30 árNú líðu þeim velOg hvað sem geristÞegar ég verið 60 ár, mér er eiginlega alveg saman þaðEða bara veltaði ekki fyrir sérVeltaði ekki fyrir sérÞannig að það er ekki auðvelt að koma þessu innBara hættan notaHlust og svona háværa tónlist60 ára gamli þú munn þakkaði fyrirÞetta er ekki neittSvo segi við neitt núlingi dagEn bara fyrir okkurEn þú veist alltafVið getum kannski að fara eða eftir þessuEn líka ræðalagt þáEn eins og ég segi, mér finnst þetta bara að vera svo lítiðÍ umræðinniOg bara einhvern veginnMarr heyrir eitthvað um eitthvað svonaEn æðis og ferði bara á þessu tónleikaOg ferði á hana leikOg þú veistOg maður pælir ekki í því að því aðOg maður tengir ekkert viðÞennar leika, þessar tónleikaÞegar þú ferir hirna mælingu þegar þú ert 60NeiOg þetta er bara svona uppsapnaður háaðiEn við höfumVið höfum vissulega náðu langtÍ yðnaðinumAð það er nú notarNota allir hirna skjólSem er að vinna í háaðaÞað er allavega unntotekningÞannig að fólk lærð alveg afGömlu köllunumSem að mistu hirninaFyrr enn aðrirEða jafnaldra þeirraEn við erum kannski alltafAðeins tegum þeirum skrifum að eftirOg svo er þaðÍ það sprengjurnarÁ gamlasOg það er auðvitað baraÞað er bara tilviljunAuðvitað eiga allir að vera með hirna skjólOg gamla skvöldEn maður ætlar að vera auðvitaðÞannig að ekki með hirna skjólEkki nema litlu bönnirOg ekki þetta endilegaEn auðvitað er það tilviljunHvar sprengjan verðurOg þú getur ekki stjórna þvíÞannig að það er nálagtÞannig að það er eitthvað fleiraSem að við getum gert til að venda hirnin okkarÞað er því miður erfittAð stjórna umhverjun okkarÞannig að það erÞað er engin fæðubótaefniSem hafa syngt neina margtakamunAð varðveiti hirnina beturEkkertEkkert sem við vitum umEn snýst þetta ekki líka umHérna að því aðSvo mikið talaðumÞannig að segja mammaAð skipta með álugkvartaSjá reynumataræðiEða þú veistMataræði sem að veldur ekkiOffitu eða bólgumEða sjútumBólgur eru mjög breytt hugtakÞað skiptur auðvitað baraGreiðalega miklu máli fyrir okkar helsuAlmen skynstum og fara vel með okkurNákvæmlegaOg það hefur auðvitað baraÁhrif á alla líkaMann ekki bara hirnin og sjóninaOg þess áttarEn til dæmis hefur verið sínt fram á þaðÞeir sem séu með efnaskipta villuSéu með verri heirinEn það er kannski bara ekki búið að gera þannig rannsóknirEða séku síkískerti heirinEða ávinninSko það erNei það er í raun ekkiNeitt svona staðfestAð þetta hefur áhrifOg ég tel að það séuMögulega einhver hlutiAf heirinaskerðinguSem tengjast kannskiHjart á æðasjúkdómiJá nákvæmlegaEn það er ekkert sem er sannaVið getum ekki myndað eiraEn þá það er vel að við sjáumÞessar litlu blæðingarEða litlu blóðfjörðarsvæðiÍ eirannuÞannig að mögulega mögum það að koma í framtíðinAð við getum kortlagt beturEn eins og er að þá er blóðflæðiTil kvöðungsinsTil eirinnanaÞað litlar æðarAð þetta er ekki neitt sem við sjáumÁ myndatökum í dagHér ég er baraÉg fór að spraða tjatti hérna baraNý metagreining frá 2005Tók sama 39 ansóknirMeð 88.395 einstaklingumÍ Sikusiki 2Og rúmlega 20.000 samanbörðar aðalumÞað var klínist margtæk hérnaskerðingHjá 53% fólks með SikusikiSamanbóra við 25.2%Við meðarhópsinsRekn og hlutvæslega á þettaVarum 2.3 fölgMest varumSensori nöyral hérnaskerðingÞað er skindauðkerðingÞað er skerðing í kvöðungnumSem er algengast að tegunda í hérnaskerðingOg það er þaðVar það sem við tölum um hérnaFyrstJáOg svo er alveg ný metagreiningFrá júni 2006Það voru 29 ansóknirTeknar samanOg það voru2.4 falt meiri líkurÁ meilungs til alvarlegri hérnaskerðinguAðdækisvert að sambatiðVar sérstaklega stertið fólkiYngre en 60 áraPælti þessuÞað erÞað erÞað erÞað erÞað erÞað erÞað erÞað er stort umræðinuJá, þetta er stort umræðinuOg þú ert náttúrulega búin að veraHvernig færð þú í læknasfræðina?Færðu þið bara strax eftirStudentJáÞað eru náðurJáOg okkur er valdur að hálsnefaÍ hérnalæningar?Þetta er alltaf tilvillinu held égÉg varÉg dró hálsnefa í hérnadeldinaÞegar ég var fjóruð árs læknanemiOg fekk að vinna þar yfir sumariðEftir fjóruð ára mittJá, hvað segir þið?Og það var bara tilvillinLottoHjá okkur læknanemumOg var þá áHálsnefa í hérnadeldinaÍ þrjá mónuðiOg þeir bara tókuSvo vel á mótu mérLæknanni þarAð ég heitlaðist að þessuÞað var ekkit aftur snúið?Nei, ég reynu að vera ekkiNeiÞannig að égÉg endaði þarOg fór í sérnumJá, svo heitlaðist aðHeirnarfræðunumJáOg hvað var það við það?Það var svoÞá var ég í sérnumÓti í NúriOgÞað varÞannig að verða búið með mittSérnumEn aðstæðurHjá mér og manninu mínumVore þannig að maðurinn minnVar að fara að flytja heimJáEn ég var ekki búið með mitt sérnumOg vildi klára þaðEnVissi ekki alveg svonaÍ hvað átti ég ætlaði að faraInnan hálsni og heirnarleikningarÞannig að þrátt verið þaðÞetta séu bara leikningar fyrir óan viðbeinAð þá er hægt að sérhafa sigEnn meira þarOg það var leiknir í NúriSem hafði mikil áhugaÁ heirninniOg heirnarfræðumOg kynnti mig fyrirProfessor frá SvíþjóðSem að vantaðiSérnumslækni í heirnarfræðumÞannig að égÞað eru einn ægslastÞannig að þáÉg fæ leiðiÍ raun frá manninu mínumAð fara með börnin okkarOg flytja til Svíþjóður í þrjú árOg klára það rundi sérhafinguÍ heirnarfræðumOg maðurinn minn var pendlandiFrá og tilbaka á meðanÞannig aðÞar fekk ég mjög góðaSérhafinguHjáÍSveitafjöla í SvíþjóðÞað sem er mjög mikið umHeirnaskerninguJá og akkur eru svona mikið um heirnaskerningu þar?Því að þetta sveitafjöla býður uppÁ þjónustu fyrirHeirnalus og heirnaskertaÞannig aðÞað erLeikskóli og skóliFramhaldsskóli og háskóliÞað sem er deilt sem að kennir á takmáliÞannig að það flytja mjög margirHeirnalusirÞangarHitta þá aðra heirnalusaEignast heirnalusbötnaHeirnaskertbötn og þar leðandi verðurHvað maður að segjaTýðinni heirnaskerninga verðurÞað er þetta herrið þarnaÞví að þetta eistæklingarnir sapnast fyrirÞannig að ég sá mjög mikiðAf heirnaskertumOg mismundi orsugumOg hvernig gekk samfélagSvona margir heirnaskerter eru?Þetta er nú kannski ekkiNeitt meiri hlutiÍ örbrúÞar sem ég var alls ekkiEn maður sá vissulega miklu fleiriEinstaklinga tala tákmálÚt á götu en nokkuð tíma hérHér er það algjör undatekningaÞannig að maður sér fólk talaNota hendunar til samskiptaEn þarna var þetta bara mjög algengt út áGöngugötu og í búðunumOg dótti mín varTil dæmis í kórOg þau notuð tákmáliðÍ bland við að syngjaÞannig að þetta er svona kannski ríkjandiOg hún var til dæmis í bekkMeð stelpu sem er heyrandiEn á hernalis og fórildraÞannig að alltaf fórildrafundumÞá var tákmálstólkurEn það er svo eins og þú segirÞá er þetta bara svonaKanski ekki alveg að vatnast útEn með þessum skiminumOg því að geta greitt þetta í kvöðunginAð þá er reyndverulega alltaf færra færriSin þurfa að nota tákmálJá, það er þaðBara í heiminum öllEn hvað er þettaÉg spurði ekkiEr það þetta skipta mikluMáli, en hverjir eru á þettaÞað er þetta að þú skal ákveði fæðistBörn hernalisLangflaustum tilfellum er það erðaþátturÞað erOg það erErðaþáttunir eru langflaustum tilfellumVíkjandi, það er að leiðandi fórildrarEru einhjarnalísir berarHafa ekki hernaskerðinguEn tölfræðinu þannig að25% af þeirra börnumGeta erft báðaVíkjandi þættiÞannig að barni verður hernalistÞað er aðal ástæðinÞað er aðal ástæðinOg þessna er þetta almennt ekki þekktÍ fjölskyldumHín ástæðan, stóra ástæðanEr það sem kallumSítomegaloveiraSem er meðfættVeira eða móðir færHvefpest á meðgönguOg þetta erHvefveiraEn þessi veira hefur skemmandi áhrifÁ mismundi líffæriFóstursins eftir því hvenar á meðgöngunniHún fær veirunaEn þetta er eitthvað mjög sjálfgeftÞetta er mjög algeng veiraAllir krakkarLeikskólakrakkarEr meðan að hafa fengiðHvef vegna þessara veiruEn hérnaVið myndum ótefniVið getum síkst oftaAlls með COVIDEn við myndum ótefniÞannig að við bröðum okkar verða minniEfum aðra, þriðiðAð fjóruðu síkingu er að ræðaEn ef að móður eru að fá þettaSkipti sem er nú kannski eitthvað litla líkurÞetta er náttúrulega spurningÞá hvernig ónum við skjóru bröðst viðKannski þannig hvort þetta getur valdið skaðið ekkiÞetta fer fyrst og fremst eftirHvenar á meðgöngu móðurinn síkistOg fyrsti, triðungur er alltaf hætturlásturEn ef maður farið kvevpestÞá má nú kannski geta eitthvað mikið að velta þið fyrir sérAð þetta geti skemmt eitthvaðNei, maður er ekkert að velta þið fyrir sérÞetta eru ekki mörg börn á áriEkki á ÍslandiEn þetta er önnur algengasta ástæðaHirtnaskerningar í heiminum og eftir erðumEn við skemumFyrir þessari veiruHjá börnum sem að falla á hirtnaskerningarJá, og komist þið þá að þvíHvort að barnið hafi fengið þessa veiruEða fóstrið hafi fengið á meðgönguOg hvað er það stór hluti af þvíÞað er það sem fæðarsólisEn svo ég segi, við erum ekki aðÞetta eru ekki sérstaklega mörg börn á áriÁ Íslandi, þannig að það er tala umAð hirtnaskerningarTýnin er3-4 börnPer þúsund fæðingaÞannig að við miðum við að við erum4.000 fæðingar á ÍslandiÞá er þetta 12 börn á áriSem eru með einhverja tegunda hirtnaskerninguOg það getur verið alveg fráAlgjör hirtnalisa báðum meirumUpp í væga einhliðaEða væga skerninguOg öru eirannuÞannig að þetta er rosalega stort bylEn varna þess að veruBara svo sjálf og hreinuKona fær ekki verið eitthvað hrættarVið hérna ef að fá kvef á fyrsta þrjöngiEr þáÞá er í flestum tilvikumSkilir þú, þegar þú farið eitthvað að kvef veruOg þessa veruSegin það baraAð þá þú fórn á fyrsta þrjöngiÞá þarf eitthvað ekki að þýða hirna skerninguNei, það þarf ekki að þýða hirna skerninguEn það erÞetta erMjög algengt að þetta erSjáðs að mæður sem erEignast bannum með tvö og fyrsta bannEr á leikskólaOg það sem skiptir öllu máliÍ forvörnum er handfótturAð við erum ekki að deilaSkeið meðBanninuðinu sem var að koma heim úr leikskólanumVið erum ekki að kissa það á munninOg þess aftarÞetta er ekkert neittGríðalega smítandi veiraEn við vitum það alveg aðMæður taka snuðu bannunum sínumOg sleikið og setja svo uppiEða nota svömu skeið og bannniðOg þar er stæsti áhættið þótturinnÞannig að þú þurft alls ekki aðForðast leikskóla bannuðittEn almenn skinn sem erVarðandi handa þóttVarðandi þessa þættiOg þetta er semst algengar að mæðurMeð bannum með tvöMeð bann og leikskólaJáOg það er svolítið trendiðAð það er bannum með tvöEn svo einmitt að því að þetta gerastÞað gerir í öllum tilvökumOg þá eru þetta þáttur ónumiskerfiSvæntalega með einhverjum hættiSem spilar inn í þaðHvort það er að vera náiðÞeim magni eða því að skadaÞetta er ekkertÞú getur smítast á þess að þetta geristJáVið getur það en við vitumOftast ekki hvaða erSem er að valda hverjafinnHverju sinniÞannig að það þarf ekkert að veraSem að vera sem er að valda hverjafinnHjóðlumEn bara með alltÞá skiptir forvarnirSkiptir máliVið lærðum þetta allt í COVIDNei algjörlega og líka bara hugsa um ónumiskerfi settÞú veist, við erum út í sólinniTakka díavitamin, þú veist, borða hotlan matÚt í veran og allt þetta sem við erum að ræðaÞað er nýstum þáttuEn hérna, sko, ég veit að þú saði við migHérna rétt fyrir áður og fórum í loftu, skoÉg veit ekki hvort við, ef við förum í þettaÞá getur nú umræðan fara náttúrulega viðamöllEn því að, sko, viðÞau eru meila ekkert kannski endilega að fara í þaðMér langar samt bara að hans að minna stáð og mér langar líkaÞví að koma hans inn og suði það á þann, skoOg tinnitus og allt þetta, skoÞú veist, og ég veit að það er líka búið að veraEn þú veist, það er alls konar sem er í gangiMargi fengur nú tinnitus í COVIDHvernig sem það var COVIDEða bólusenningarna, hvaðEn það er búið, þú veist, þannig að það erMargi búin að vera að prófa alls konarOg hefur þú eitthvað, fyrir maðurJú, byrjum á þvíÞú veist, er hvað, til dæmisÞegar fólk fær þetta suðOg tinnitus, það getur verið alveg ótrúlegaBara svo við tinnitusOg suð er ekkiJú, það er samaTinnitus, suð erTinnitus, nákvæmlegaOg suð er reklífa hugdagÍ raun og veru, suð er hljóðSem að þú heyrirSem að er ekki utan að koma til hljóðSem að við hinn heyrum ekkiOg akkur heyrum við þetta?Góð spurningSko, það eru margar tíundir á suðiOg það er það sem er vandamáliÞað er ekki bara eitthvað eitt sem veldur suðiÞað eru margi þættir sem veldur suðiÞannig að flesti þengja þetta við hernaðskerðinguOg þá getur við líktÞessu við draugaverkiEn svo vorum við að tala um á þannOg það er ákveðið hluti afHernaðsviðinuðinu sem er skertÞað er að segja ákveðið hluti afHórfrumunum sem eru skertarMinn ekki ég að velOg heilin upplifirSamt þessa skerðinguÞess að vanvirkni áHórfrumunum semStöðuga örfunÞannig að eins ogEf maður myndi missa eitt puttaEn þú ert alltaf með verkÍ nöglinniÞannig er suð vegna hernaðskerðingarÞetta heilin er að miskiljaEitthvað örfunSem stöðuga örfunÞað er ein skýringin á suðinuÞannig að það er ein tegundAf hernaðskerðinguNei af suðiEn þannig að þegar þú ert farin aðHera svona suðÞá er þetta kannski tíma til að fara í hernaðskerðinguÞað er alltafVísbendingum og þú eir allan að mæla hernaðskerðinaJá og ég heyrst undir svona suðÞegar ég er í algjörðu þögnJá og við gerum þaðFlestFlest þegar ég er með einhvers konar hljóðÞegar ég heira í mikill í þögnJá og svoOg ef maður veitir aðtekliEn svo glemar þiðÞú veist það er ekki það mikið að það yfirtekkiOg þetta er mjög hávartTjá fólkiOg það er ekkertVið höfum með ynga leið til að mæla þettaNákvæmlega og enda er upplifuninMísminandiSumir, það tröflar sumalGríðala mikið og meðan aðrirEr bara þetta bara hanaÉg er ekkert að pæli þessuOg þá er hávan þinn mísmikiðEn það er ekkert að beraTvo einstaklika með suðu samanÞví að viðFurum gynni heilan hjá einhverjumOg það myndi ekkert því það endilegaÞannig að, ok, þetta er merkjumHerðnaskerringu, ef ég fengi mér herðnatækiÞáLagar það ekkert endilega ástandiÞví að ástandiEr bara skemmtSumir upplifaÞað að fá herðnatækiÞað sem er verið að magna uppSviði sem er skjartAð það skjermi í burtuSuðið sem þú ert meðEn síðan eru aðri þættirÞað sem ásaka suðSem tengjast ekki herðninniAllavega ekki beintOg það er andlegt álagtOg það getur vissulega tengtHerðninni að heyraIll að vera stöðugtAð fylgjast meðOg sért ekki að missa neinuÞú ert með alla unga útiÞú ert að lesa vörumÞú ert að lesa í aðstæðurÞú ert að kiska í eigðurOg heilin verður bara þreyturAð þurfa stöðugt að hugsaHvað er að segja? Hverju var ég að missa?Hvað er að gerast?Það verður bara þreyturÞannig að þá er þetta eins og hraðsugetilSem verður bara þreytÞannig að það verður bara hávarir og hávarirOg þetta mitt var nú að talaÞegar maður getur verið einn líka einn ástæðinFyrir því að heyrnaskerinn getur flýttFyrir heilabilunÞú veist að það er svo mikið áláð heilanÞú veist að þetta verður bara svokur stöðugkettÞú veist þetta er baraKenning tilgatiðEn þannig að þaðEn í svoleist tilvirkumÞá er þetta bara eina legin að kvilaEða frá heyrnatækiEf þú heyrir illaOg heylin er á söðupunktiVegna þess að þú heyrir illaÞá hjálpa heyrnatækiGriðala mikið þarEn svo eru sömurinn mittVegna streytuFá söðSöð er byrtingamind streytunarFólk er að fá kvíðaköstÞað sem þau fá gríðala mikið söðOffsa kvíðaköstÞað sem bara söðið yfirgna yfir alltÞá ertu komin með eitthvað semHeylin er að framlegaÞetta er hans leið til aðHann fær einhvers konar útrausMeð söðinuÞegar allt er komið baraÁ yfirstúning vegna kvíðaEða andlegs álagStreytuOg þeir sem finna fyrir sóleisHvað er það bara að slaka á?Það er erfitt að segjaÞað er það að slaka áÞetta getur verið merkFyrir þennan einstaklingMan þarf svolítið að læra sjálfa sigLæra á hvað þýðir söðið mittOg ef maður er að finna fyrir söðiðÞá getur það verið fyrstu merkjumÞað að það er að koma eitthvað kvíðakastOg vonandi þá getur viðgóðandi lærtAð herðu ég þarf þá að stiga að skriða tilbakaEn ég er ekki að meinaÞað er það að stiga að skriða tilbakaÞað getur líkaEinstaklingar sem er í kulnunTalar mjög margir umÞað sé mikið söðOg þá er bara heilinGreinlega bara búinOg þreitan kemur þá fráSamm í einhvers konar söðiEða háfa það inn í höfðinuOgÞað er bara mísmyndiHvernig fólk þarf að vinna úr þvíEn þú ert ekki að meðhandlaEitthvað svona en hvernig er viðHvað erMeðferðin viðKulnunNei ég er að tala bara um þessu söðiÞú þart að finna undirligjandi orsökSöði er nefnilega ekkiBara eitt þátturOg þriðið þátturinn sem veldur söðiErVöðabólkaJá þú getur fengið söðu vegna vöðabólkuÞannig að það er alls konarÞað er alls konar þannig að því þið er ekkit að setjaHirdnatæki einstakling sem er söðuVegna vöðabólkuOg þú getur verið með sama einstaklingSem er með söð vegna hirdnaskerðingarVegna álagsVegna vöðabólkuÞað er bara alls konar þannig að þú þart aðÞetta er ekki bara eitthvað einfalt að þú þart alveg að fara íÍ greiningavinnunaJáMan þarf svolítið að bara auðvitað í fyrstalagiAð gera hirdnamælinguOg sjá er hirdnaskerðingEn líka þaðBara að heyra hvað er fólk að segjaHvenar er það að finna fyrir söðinuEr það að vera á kveldinuEr það að vera á mótnanaEr það að spenna sama kjálkonum á nóttinniOg er með mjög miklu stífleikaÍ kjálkonumMan þarf aðSöð er ekki bara söðÞetta er svo margirÞetta er svo margirÞað er svona mismundi stígiOg svo getur þetta verið það mikiðÞetta verður alvegÞetta er bara svona tekur yfirGjörðsamlegaOg það er bara erfitt að lifa með þvíÞað náttu aftur kominÍ persónuleika hversu einsOg það erÞað eru sumirSem eru viðkvæmariEf við erum undir miklu álægiÞá eru við enn viðkvæmariÞað eruEinstaklingar sem hafi verið með söðMeirlutan æfiniOg segja bara þetta er vinum minnÞað er bara svo listÞetta er bara þarnaÉg er því emmana ef þetta væri ekkiÞað er mjög verðurOg allt það er á milliEn þeir einstaklingarSem tröflast á söðinuÞað sem þetta ferÍ töðnaróðinÞað eru þeir einstaklingar sem eru háværaristirÖtaÞeir eru að leitaÞeir eru að leita leðið til að hosna við þettaJá, af því að þeir þólit ekkiAf því að þeir þólitJáEn það er ekki neitt eitt kvikkviksOg það gerðarMjög margar ansóknirÁ því á söðiÁ hvaða meðferði bestHvort þetta virkiÞetta lífi, þetta fæði bóttarefniEn í raun og veruEr bara ein aðferð sem hefur síntMarktakan munÁ meðferði söðiOg það er hugra nattvels meðferðSólfræði meðferðJá, hugsa þér, þannig að það eru ekki komiðAð eitthvað efni til að taka innHeldur baraHvernig þú stjórnar huganumHvernig þú stjórnar huganumHvernig þú takst á við þetta áreitiAð geta leitt huganAf einhverju öðruOg í raun og veru að glimta sérJá, en það er magna samt að við erum ekki búin að finnaEitthvað svona til þess að geta baraÚtlöka þetta skoEn þetta eru eitthvað flókið fyrir baraÞetta er ekki eitt sjúkdómÞetta eru eitthvað sjúkdómEn þetta eru alls konar ástæðurMarkir undirlegendiJá, og svo að þér í COVID-inuÉg veit að þú veist, bæðum við maður hittFólk sem að, hérna, tala umSjóta COVID eða út af bólusöðningunumÞú veist, en þá er eitthvað sem að veldurEitthvað álagi áKerviðÞú veistOg við höfum ekki séðNeina rannsóknirNýja hjá okkurAð einstaklegar sem fengur COVIDAð þeir mistu hirfnin eitthvað frekar en aðriNei, þannig að það er ekkert að þvíNei, það hefur ekki verið sínt fram á þaðAð þaðSér áhættu þáttur fyrir hirfnaskerðinguAð það fengi bólusöðninguEða að það fengi COVIDJá, og að það fengi hirfnaskerðinguEn þetta tinnitustæmi, þú veistJá, það er aftur huglægt matFyrir hverju mænumOg það er mismyndi hvort það er rannsóknirEn sko, að það fengi COVIDÞetta long COVIDPost-viral helgeniÞessi mikla þreitaSem er, svo sem að þetta seta í sumu skuffuOg kölnunÞetta er mjög svipuð enkjenniAð það erÞetta er frekar merki um þaðAð kervið er eitthvað nefnir ekkiAð funkaKervið sé í raun og veru bara punktir afBara búið, bara kölnaðÞað er eins og orðið segirOg hvort að sé einhverÖnnurUndirlikjandi ástæði í COVIDVersusKölnunHvor er hvað, ég get ekki alveg svarað þvíNei, þetta er ábyggilegaÞú veist, bara eins breytilegtEn svo þetta eru mörg dæminEn þetta eru svonaMikið áskurðu fyrir margaAð takast á veðin eins og þú segirÖglustlega mismunandiMjög mismunandi og ferMjög mikið eftir, eins og ég segiÁstandi fólks og persónleika fólksJá, áhugavert, en svo er eitt annaðVið heldum kannski ekki að faraAð fara eitthvað alveg djúst í þaðEn það er parturinn afHvern okkar er það jafnvæðOg hvernig, það tengist hirdninniEða þú veist hvernigÞað tengist ekki hirdninni beinÞað tengist ekki hirdninni beinÍ raun er einra eirað tvö lífariÞað er kvöðungurinn sem er hirdnalífarið okkarOg svo bógagönginn sem eruJafnvæðslífarið okkarOg frá bógagöngurinn ganga tvær taugarOg einn taug frá kvöðungnumOg það er fara vissulegaÍ sama slýðriTil heilansOg hérnaEn ég eru í raun þrjárMísmyndu dögverJá, þó er þetta síðan í sama slýðrinuJáBara náttúrulega gera það þannig aðÞú þurft ekki ekki eitthvað fleiri slýðurÞetta er bara á sama staðJá, það eruÞetta er flóki kerfiOg það er einhver samvinnaðÁ milliEn jafnvæði er samt sem áðurAllt annað kerfi en hirdnaKerfiÞannig að það er ekkit að þetta tengi þetta samanÞví við erum okkar að tala um hirdnina hérnaNúna sérstaklega skoOg hvernigJá, hvernig viðSvona getum líka að vera aðtúlMeð okkar í kerfiOg hver það stendur skoÞannig að það er ekkit varandi jafnvæði sem kemur hérna inn í þaðSko jafnvæði og hirdninTengjast að einhver leitiOg það eru einhverjar frumurÞannig inn í sem að eru sömuOg einhverjar sem eru ólíkarOkOg það er viss sluta bötnum sem fæðast hirdnaLaus sem eru líka alveg jafnvæðislagsEr ekki með neitt jafnvæðiskerfiEn ég hef ekki tilfinningu fyrir þvíÞegar ég hittiEldri einstaklingaAð það sé tengjing þar á melliÞegar fólk missirHirdninaMissum hins vegar líka jafnvæðiMeð vaksandaldriÍ eiranuVið gerum þaðEn ólíkt hirdniniAð þá er jafnvæðið okkar samspilFleiri þátt að en bara eiransÞað er eirað sem nefnurHröðun fram og tilbakaOg upp og niðurOg snúning í alla ráttirEn síðan eru augunÞau hjálpa tilVið að halda jafnvæðiOg allt stóðkerfið okkarÍ raun og veru bara frá húðinniOg alveg inn á beinniMiklu fleiri kerfið sem koma þar samanOg miklu fleiri kerfið sem geta bætt uppEða að vera skerðing í einu kerfiÞannig að ef við missumHluta af jafnvæðiskerfinuAð þá bætir stóðkerfiðUpp fyrirOg við finnum ekki endilega fyrir þessuEn við verðum auðvitað meira órugMeð aldriSérstaklega ef við æfum yllaOg stóðkerfið okkar getur viðÍ raun styrkt alla æfiOg það er líka til að styðjaVið jafnvæðiÞannig aðÞetta er áhugavert, þetta er allt hlutirSem að það þarf að hugsa vel umSvona þegar maður er eldastOg sérstaklega bara eins og æfingar líka út frá þettaÚt frá öllu baraÞegar heila heilsuOg veðvarnir eru líka baraSvona halkjört innkjörlekerfinEn þetta er bara svo ótrúlega áhugavertSem að hefurJákvæða áhrif að heilanEn svo líka þetta er mittÞví að ef maður er að missaEf að drefur og hlutverkiEiransi jafnvæðinuÞað þarf annað að koma mótiOg það er enni nástaðan til þaðVið sjáum það aðEinstaklegar getaEins og er geta fengið skindilegaAndlistögulegumunÞetta er svona talaUm einn tauga áföllÞað er skindilega andlistögulegumunSkindilega hirna skerðingEða skindilega svimiOg þetta er allt svona einn taugSem að skerðist mjög skindilaEn við sjáum það aðEinstaklegar sem fá svona skindilega svimaOft tala um vírusÁ jafnvæðistöginnaFá mikinn svimaEr alveg ómögulegirOg þeir eru bara eins og er séinu í þvottavillÍ nokkra dagaEn síðan hægt og bítandiAð jafnvel þáVið mælum mikla skerðinguÁ jafnvæðinu og öðru eirannuAð þá finna þeir jafnvæðinu afturOg þá er það kerfiðSérstaklega stóðkerfið og augunSem að taka viðOg bæta upp fyrirSkerðingunaÞannig að heilin hættir að þurfa að veraMeð jafna örfun frá báðu eirannumOg lærir áMísmuninn með því að hlusta betur áVöðvonaOg það er gríðarlega mikilvægtÆnstaklingar sem lenda íSvona skindilegum svimaSama hver undirleggjandi orsökiEr og afturVítu við ekki undirleggjandi orsökSkindileg svimaSkindileg svimaAð það er gríðarlega mikilvægtAð þau fá rétt að þjálfunAð rétt að þjálfun til að tryggjaSamspil, augna, erðnaErðna stóðkerfisinsÞað skiptir öllum óliÞað skiptir öllum óliEn hvað er þettaHvað kallast það? Eitthvað standurEitthvað ringl inn í eirannu sem aðKristallarnir, hvað eru þeir?Þeir eruMálta stöðubundum svimaÞað er að þegar við skiptum um stöðuLeggjumst í rúm með að förum fram úrÞá færir maðurInna við mínótu stutt varandi mikil svimaOg það er inn íBógagöngunum sjálfumBógagöngin sem eruÞað er að ég fæslið farinnEru svona pýpurMeð vögvæniÞannig að þegar við snúum okkurÞá færist vögvinnÍ átt að þingÞingdaraflinuOg heilin fær þá skilaboðUm hversu mikið þú ert að reyfa þigMiða við hversu rætt vögvinnFlæðir neyri bót pýpunarÞannig að viðKristallarnirEru í rauninu svo bætir sandiInn í röruðÞannig að þegar þú færi þigOg vatni rennu neyri botninAð sandurinn gera það verkumAðVögvinn rennu hraðarJá, af því að þingdaraflin dregu hraðarÍ vögvanÞá heldur heilin að þú sér dalt í hennuBara komin inn í þottavelinaOg þú finnur fyrir svimaÞví heilin er reynið að liðréttaFyrir þess að miklu hreyfingu sem hann heldurAð sé í gangiEn svo hættir þaðÞegar vögvinnHægir á sérVið vitum það ekkiEins og MartaEn Kristallarnir eru öruglegaEindirSmá eindir sem eru að losnaBara úr vegnuInn í bókvöngunumÞað er talað um KristallaÞað er talað um steinaÞað er talað um sandÞað er talað um alls konarOg þegar maður fær svonaÞað er hægt að geraMjög ákveðnar æfingarSem færirÍ raunKristallarna yfirÍ pókaÞað sem að það er gerað enga nuslaÞað er bara svo leiðMeð tímanum að þá leysist þetta uppOg þá ferur þetta eftirHversu stórar eindirnar eruSem eru inn í bókvöngunumÞannig aðFlestir sem gera ekki æfingunAð finna það að á einhverjum dögumEða vikum að þá minga engininOg enginin eru þannig að þú fara alltafSveima þegar þú gerir sömu reyfingunaÞannig að lang oftast að fólkFinni fyrir þessu þegar hann hvað leggst í rúmiðEða fer fram úr á mátnanaFerum við að freka fyrir þessu með aldrinumÞetta er algengaraMeð hægandaldrinÞetta er algengara hjá konumÞetta er algengara ef þú hefur fengið þetta áðurÞá því miður ertuLíklegir til að fá þetta afturJá, en þetta er alvegSko, og ekkert sem að geta gertÞað er ekki það, þetta er kannski ekki það algengtÞað er ekki það að velta fyrir sérÞetta er ekki það að geta gerst fyrir mannÞannig að þetta er ekki að vita okkurÞá er ekki þetta að reyna að fyrirbyggja það heldurÞetta er eins og ég segiÞetta er eitthvað sem er að losna úr bygginguHérnaEnni í þessum pípumOg við veitum, það er algengtNokkuð algengt aðFólku upplifir þetta eftir að vera hjá tannleiknumOg hann hefur bóra mikillÞannig að það er eitthvað teitringur þarnaSem að losa þettaÞetta kemurOft fyrir eftir höfðhugÞað er eitthvað sem losnarÞað er eitthvað sem losnar úr vegnumEn það eru svo litla reyndir að við erum bara nýfæriÞannig að geta mynda þettaEn meðferð viðEr alltaf gömulÞað var eitthvað sem bara aukveit að nota þýndarrapliðÞannig að maður er svolítið að svipla fólkiTil aðKomið sér fyrir okkur um okkur stafTil að færa þetta yfirÞannig að nota maðurHruðunina til að haldaHvernig svipla maður fólki baraÞað eru til rosalega mörg myndbundÞað eru til mörg myndbundÞað eru til rosalega mörg myndbundÞað eru til rosalega mörg myndbundÞað eru til rosalega mörg myndbundÞað er allir aldrei skoVið sumu getum verið að sjó eins og ekkert séOg meðan aðri gerðsamlegaBara getað ekkiOg hvað er það?Og er þetta bara laga það?Nei, ég, hérnaVið erum í sviðkvæmÞað er fanningOg eins og þú segirÞað eru sjómann sem bara finn ekki fyrir neinuEn hvað er það inn í eirannu þá?Það er vikvæminn íHérna, ég baistí innræðirannu. Í þessari taughérna eða þú veist þetta? Nei, í bóðgöngunumí bóðgöngunum og þessu vastæmihérna sem að fer fram og tilbakaog næmnin í raunjá, í tauginni og hvernigheilin tekur við þeimbóðum, hversu viðkvæmur heilin erfyrir áreiti þarnaog það sama og við líka umhernina, við erum mís viðkvæmfyrir ákveðin hljóðum sem erþólik í ákveðin hljóðum eða það tröflar ekkiaðra og þetta er alveg teilinsem að er bara mísviðkvæmurog það getur líkaskipt máli hvernig andlega ástandi er á manniþannig að eins og við vorum að tala umaðan einstaklingar í kölnuntala um það að þeir eru rosalega viðkvæmirfyrir bara hljóðáreitiog það er þá bara þessiofur viðkvæmni í heilunumen ég er ekkialveg með útskýringuna á þaðnákala ákveður sem við verðum meirasjóðveikir en aðrirog ekkert að það gera eitthvað í þvíeitthvað nýjar uppgötanar í því aðverða bara ekki sjóðveikurog bírveikurþetta er líka alvegferðaveikien þetta ereins og með suði það er sumir sem aðað þeir fá vöðvapólkuþá verður þeim óglattog þetta tengisteinhvern veginn stöðinniá því hvernig þú ert og heilin sé að upplifaað þú sért á einhverju ferðaþví að bólkaní vöðvonumgefur heilanum upplýsingarumað þú sért að reyfa þigen þú ert í raun og verður ekki að gera þaðog ef þú ert viðkvæmursérstaklega að þú verður letilega bílað sjóðveikurað þá upplifur þú frekar ógleðiog ferðaveikií tengsli við að hafa mikla vöðvapólkuJáen svo er áhugavert bara í þessu allir samanog það er bara eins og við erum komið að hérnaþað er stóra myndinað fara vel með sig og reyfa sigog stóðkerfið og allt þettaþú veist þetta spilar allt samanþetta spilar allt samanen það er ekki alltaf sem við erum stjórn á aðstöðumog getum stjórn á aðstöðumþegar við getum það þá ættum við að gera okkur bestaJá, við erum búin að fara við breytt sviðer eitthvað sem að þú myndir að koma að hérnaáður en við ljúkum þessuNei, það erheld að við höfum núdekkaðer það ekki?Svolítið vel, það sem við ætlum að fara yfirog kannski aðeins umfram þaðJá, aðeins umfram þaðNei, ég veist kannski líkamikilvægt að fólk taki með sérkannski þetta varðandi heyrninaog að vera svona daldi vakataðteklið með bæðibörn en líka sjálft sigog sérstaklega þegar þau eru með eldastog þetta ráð þitt aðgefa sér heyrnamælinguí fymtug sammæluskjöfJá, mælu með þvíNákvæmlega, ég er orðin 55sko, þannig að ég er ekki anþá fariní heyrnamælingunni, ég eru sem að gera þaðog svo er þetta svo nett heyrnantekkien maður vil gera einhvern veginn allttil þess að fyrirbyggjaég verð bara að segja eins og þérheila pillineða þú veist, allavega ég geti gertsem mest til þess að fyrirbyggjaog verðihún ræði sér ekki allavegaeða verði verri út af þessuEn eins og með alltþannig við þetta vitum meir og meirum okkarhilsu og getur lesiðí fóreldra okkar og þess að það erþannig að ef það erveiklekið, ef það erþektur sjúkdómur, hvort sem það erhjertuæðasjúkdómur eðaheila pillin, að þá veit aðeinblínum er á þáþætti ogfara vel með sér þarÉg veit það og svo náttúrulega vinnur þetta allt samanog þú veist, ég myndi vorum að talaum heila pillin viðsérfræðingi í þvíog þú veist, og auðvitað eins og hann var að segjaþú veist, þá er náttúrulega heilinbara partur af, þetta er allthér, þú veist, æðakæra við okkar að geraog þess að bólgur og efnarskiptavillan, þetta er alltaf samaÞetta er eitt líka með sem það er að virkaþví ég er ekkit að horfa með smá sjá baraá eitt hlut þó að éghafi nú sérhæft mig í minsta lífarilíkamassa þáog þetta er minsta lífari líkamassþað er nefnilegaalveg magnaðen ótrúlega fullkomiðþegar það virkar þá er þaðótrúlega fullkomið, jáég meina það, bara þessi sköpuná þessu, þetta er náttúrulega alveg magnaðen Eva Albrechtdóttirhálfsnið og örnaleknir og sérfræðingurhjá Herðnara Talmjörnsta Íslandsbara einnlar það ekki verið komuna, þetta er ótrúlega áhugavertTakk fyrir mig
