Það er því að það er því.Það er því.Ég hef búið að hrifna höstunum maður og hérna og ég líka úr mikið rekjavöku maður þannig að ég byrja náttúrulega að snemma þannig að það er búið að skreita hérna að það er rekjavöku og hér er svona rekjavöku jazz og rekjavöku tónlist í bakgrunni og svona höststemmari.Það er mjög að snemma í oktober núna. Rekkjavökan er náttúrulega ekki fyrir enn í loka oktober. Já, þú ert snemmið í þessu með þetta.Ég er mjög að snemmið í þessu.Já, já, já. Sem minnum ég á það að við þurfum auðvitað kannski að vera með rekjavöku þátt í því hlaðarpunum.Já, algjörlega.Við höfum nú gert það stundum að vera með eitthvað svona skerið þema og þannig að það er nú aldrei vita nefn að við munum gera það núna í lókmánaðarins.Já, við þurfum nú að gera það. Ég hef nú svo gaman rekjavökunum. Ég er svo mikilvæg að lesa í mitt núna og svona reyndlingsbókmentir og okkur þannig.Ég hef náttúrulega gert það alltaf sérstaklega í oktober.Já.Þannig að, jú, við ættum nú að finna eitthvað.Já, það vantar nú ekki horrorenni í sögunni til að tala um svo.Nei, það vantar ekki.Það vantar sko ekki.En já, við erum hlaðarpið sögu skoðun fyrir þá sem er að koma hér ný að viðtækjónum.Þá eru við félagarnir hlaðarpið sögu skoðun sem kemur saman annað slæði til að ræða saman um sögu og segfræðilega málefni.Við hefum nú gert það hér í átta ár og það er ekkert láta á því.Við höldum því áfram hér ótröðir og við erum núna kominir inn í okkar, hvað er þetta áttunda eða nýjunda sísón?Nýjunda sísón held ég, af hlaðarpinu sögu skoðun.Og við vorum nú hér í síðasta þetti að ræða saman um þrælastriðið og söðuríkin eða borgarastriðildinu af amerísku.Það var gaman.Já, það var gaman.Það var áhort efni.Alltaf gaman að tala um eitthvað svona öðruvísi.Það er svo sem ekki þetta öðruvísi við erum nálega tala slætta um ameríku svona núna.Já, en...Já, það er samt svona eins og bandaríkin er nú mikilvægða í dag.Getur maður nálega sagt að við hefum nálega getið að tala meira um bandaríkin.Já.Ég held að ef við lítum nú yfir allar þess að þetta sem við hefum gert,þá hefur við gert ekkert allt og oft tekið bandaríkin sjálf.Þannig séð held ég.En svona hefur við svo að lera tilfinningu fyrir þessu.Ég veit ekki, kannski er við búin að tala hellingum um bandaríkin.Finnist það kannski ekki.Það er náttúrulega hægt að fara inn á suðaskonum.comJá.SkástríkSABNÞar er listi yfir allar þetti og það er hægt aðþú veist, flokkað á eftir efnisknöggumeða hvað heitir efnistöggumog ég get nú aðtöða bara hérnafinnst þú verðist að nefna þetta bandaríkinÞað er nú alveg komið oft fyrir sko.Nú, já, já.En hvenar við um að tala sérstaklega um bandaríkin128. söðuríkin, það var þessi síðasti121. um upprunabandarísku þjóðarinnar91. nýlendurog nýlendu stríði í Nórður AmeríkuÞetta eru svona, það er þættir semsnúast beinlíni sem bandaríkinen síðan eru þetta aðri þættir sem aðhafa bandaríkin semsem svona viðfóngsefnieins og allir mis ástandiðþá tölur við þetta um bandaríska hermenJá, það er verið rétt.Það er tvöfaldur þáttur um kaldastriðiJá, já.Settin heimstuðin svona alltaf líkaJáÞannig aðþetta er, já, jáþað er reynagott að hafa ákveðan að breytti þessuogstundum tölur við umæralendum málefni og stundum tölur við umíslensk málefni og það er nú það sem við ætlum að gera í dagvið ætlum að færa okkurtil Íslands og ræðaíslenska sakfræði sem er nú alltaf skemmtilegakannski komið svolítið síðan við rætumsaman um íslenska sakfræði hérJú, við tölum nú skálholt hérnum dæginJáVið erum ekkert svolítið sérog í þetta erum í dagvið ætlum að tala um sjálfstæðisbaráttunaog svona sjálfstæði Íslandsog svonaþann prósessþá sögu af því hvernigÍsland varð sjálfstættir ríkiá 19. öldog endanlega1944 með stopnumliðvildisinsog þetta er svona kannskieins og við viljum oft gerahérna í hlaðarpunniþetta er auðvitað risastórt málefnisjálfstæðisbaráttanog það eru margirmargir litlirþættir að takaen okkur datt í hugþess að taka bara heldaryfirsín yfirmálefnið og það er kannskioft sem við gerum það í hlaðarpunnivið erum kannski ekki að kafa neitt svo greiðalega djúftí málinvið tökum oft svolítið svonabirds eyeviewjá mittog svo náttúrulega eins og við segjumer þetta náttúrulega svo stórt málefniað maður vil síðan setna meðlítið á okkur einstakar þættirað gera bara sjálfstakar þættirfyrir þaðen það er mitt fínt að byrjaað taka svona yfir litég mittvið ætlum að tala um svo langt tímabillaþví að mér að segja þettasjálfstæðisbarátt að maður kasta frameinhvern ártöðumþú veist hvað ætlað maður að miða viðþú veist hvena varð Ísland sjálfstættvar það 44 með líðveldinuvar það 1918 með fullveldinueða heimastjórnir 1904eða er það stjórnarskrá1874þannig séð þú veist að það er verið að færa rauk fyrirhínum með þessum ártöðumeða var það enn 1809með hundadagakonungnumnákvæmleganákvæmlegaog eins og einsbara nefnafljótt eins og hérna með Noregþað er áhugavert að eins og hér þá er fagnað stjórnarskrástjórnarskránihvað? 1914þrátt fyrir það að Noregsíðan taphaði stríði við Svíþjóðog þvingaður inn í ríkjasamband við Svíþjóðfann til 1905en þessumhvað er það?er það júniþegar sambandi var listu uppkungsambandi við Svíþjóðég maðurþað ekkiég maður það nú ekkisem sínur nú kannski hversu ómerkiluratbyrður það varþað er nefna málirog það er hvað þeim er alltafum mitt stjórnarskráinstjórnarskráin sem er þess að fengja ekkiá 1912það erþað er fenganaþað er nú að breytnúeinhverju litiendala stjórnarskráin kom ekki finn íseptember ektu hannog ég maður það að Svíþjóðvildu um mitt sko aðþeim myndu að halda upp ástjórnarskrátaði ennum mitt í septembersemsem ég held að var aldrei rauninen þú veisten á Íslandijújú það er alveg minnsteins ogfyrsta desemberég manna alveg til þvíeitthvað í skólornum og svonaenen samtfyrsti des erjá fullaldi stæðuren hann náttúrulega felluralgjörlu í skuggan af17. júnisko þú náttúrulega verður að hafaþjóðhaldið þettaum sumarið skoþað er ekki hægt að hafafyrsta dessemþað er alltaf goða punkturjá jáþað er kannski það sem er vandamáliþað er alltaf ískalltog umulöktu veðurþannig aðfyrsta desembereða fullaldi það er komiðtil dæmis íhvað er lók júliþá er hann svonavænlegra til veðursem í júniþað er kannski19. áttjánog hafnasem 20. júlieða eitthvaðþað hefði þá kannski veriðaldagsninginen eins ogþað eru væriðþú veisteins og 17. júniþetta er náttúrulega valinaþví að þaðer náttúrulega dagursem að þeir listuyfir sjálfstæðinuog þú sá dagurþetta er valinaþví að það eramalist dagurJónsí og svonamjög þæglu dagurþettaen ég minnaþú hefðir þettageta haft líkatil dæmisstofnun Alþingis1845til dæmisþað var um sumariheld égþú veistþjóðfundurinnvar5. júlieða eitthvaðhefur mann réttþannig aðþú veistjáog þessir atbyrurauðvitaðnáttúrulegaá 19. öldinniþeir eiga séralltaf stað á sömrunskilur viðþví það er þá semað fólk kemur samanskogerist ekkití vetturinnskoneiþað sýtti aðvið erum bara fastirí bæjáruðun sínumenauðvitað er þaðþannig aðnáttúrulegafyrst í desember1918það er náttúrulegamikilvægast í dagurinnauðvitaðí þessarisögumen það erþað er auðvitað þá sem aðíslenska ríkiþjóðríki í Íslander svonaformlega stopnasem frjálst og fullvaldaríkienþetta auðvitaðöndurspeglarkannskiþað sem er náttúrulegaaðalatriði í þessuauðvitaðer að þetta erlung þróunþetta erauðvitaðog það eru margirþað er engin svonaeinnþú veistef það eftir að veljaeinn atbyrðuþá myndum að veljafullvaldið sem mikilvægastað atbyrðinstjórnarskránaauðvitað1874líka mjög mikilvæguratbyrðuren náttúrulegaþú veistog svo auðvitaðlifildisstopnuninnnáttúrulegakannski svonaalls ekki mikilvægastí atbyrðunen kannski svonamest svonataknræniatbyrðunauðvitaðí þessariþessari vekkferðalgjörlegajáennú eru viðbúin að kastafram fulltaf okkurártölumog svonavið ættumkannski að hoppatilbaka tilég þetta ekkimálefnináttur er svo stortþannig að þaðspurði ykkuráttur líkahverjastnýtt að byrjaskoég myndi að segjaaðþað sem er ágættað ramaðinmeð því að segjaallir með stafað núnaauðvitað hefursjálfstæð í Íslandsog fullvöldi í Íslandsauðvitað veriðsvolítið í umræðinnivið erum alltafvoruð meðtil dæmiseuropassambandskostningunahérna í sömarog þá voruð þettamikið talað umfullvöldi smálog svonaog ég myndi aðmaður heilið þvíþví var flekt framsvonaeitthvaðsvolítið meðíslendingarbörðist ekkifyrir sjálfstæðisínuöldum samanbara til þess aðselja sigaftur íhendurErlendsvaldsvo eitthvað svonasko fyrstilegagetur maður þetta sagtsko ég myndi að sjálfstæðisbaráttanfyrstilegaég náttúrulegagetur maður spurstað hvað miklu leitivar þetta barátaskilurþú veistbarátaþetta krefst þess aðeinn vill eitthvaðog hinn villeitthvað annaðsá sem ræðurvill eitthvað annaðog sá sem ræður ekkikrefstykkversog það er barátaog núningurog átökþá hengur til hinngefur eftirog auðvitað var þettaminnst þetta svonaprósessin ísjálfstæðisbaráttinuog húnþað svona réttsvo nær því að geta talistbaráta finnst mérþað er auðvitað þannigað Íslandingarnireru að berjast fyrir ykkursem þeir fá ekki straxog svo endurhennum fáðir þaðenþað eralls ekki egtað haldaði fram aðsjálfstæðisbaráttinuhafi veriðátökað neinu leitieins og til dæmisfrelsinsbarátturbara í mörgumöðrum löndumþað er það sem að geriríslensku sjálfstæðisbaráttinusvona sérstakæðsvo við viljum aðkoma betur að eftirog síðan eru auðvitaðað hittaað það eru auðvitaðekkisko fyrra áöldumen alltaf ekki tilneitt sem heitiríslensk sjálfstæðisbaráttað bara yfir höfuðþað er bara ekki tilog auðvitaðhafa menní sögurskóðum sjálfstæðisbaráttinuauðvitað reynt aðkannski búa til þá myndmeð því að fara í æfingartil þess að látahlutin að líta þannig úteins og við talaðummeð Jón Arássontil dæmisog svo framvegisen það er ekkertandofeðaeða barótagegn danska konungsveldinufyrir ná 19. önderstu ekki sammálað því?Jó og mér veist kannskisérstaklegagóðurtveir aðal punktarsem hann tegur fram þarnaen það fyrsta ermeð þetta með barótavegna þess aðleiðunóttur orði barótaþáþá séum við að fyrir sérþú veisteinmitt þaðþú veist að séudeilur ogþú veist að séustatt og stuðutverið að berjastfyrir einhverjuog þá eru andstæðingarog íldeilureitthvað slíktog eins og bendir áþað er náttúrulegamjög áhugavertvið íslenskusjálfstæðis baróturnaþó við notumþetta orðaþá er náttúrulegalest enginí þeirri barótueða berða samaneins ogfrelsið stríðisog gríklandsgegn hérnaTyrkjumeðaeða hínurog þess aðsvona sjálfstæðis baróturJá eða Írareðanýlendurna 13eðaþú veisthvað meiramaður er að nefnaskilur við skotaeða nýlendurí stríðineins og Kosovogegn Serbumeðaþú veistþað ermeira sattlitið úkrænum stríðisem ákveðinsvona frelsið sportuákveðin letiJá ogog þetta líkanáttúrulega baraupprisnar öldunabyldingar öldunaá 19.miða 19.öldumalla Evrópuekki minstþað séðast meðþjóðutnins hreyfingarallstaðar sem að voruað koma framJáogvoru oftbarðara niðurmjög harkalegavið þessu eremittog svo hannhittatriði líkaþað séu sjálfstæðisbarótaog hugmyndinþá kannski umfjóðuríkiðþví það hangiþá líka sama með þaðþað er alltaf að talaum svo sjálfstæðisbaróta gegn dönumogég er verið aðvið kynna þaðsvona í mínum öguþá hefur ég alltaf séðaðfyrir áðuren ég byrjaði að kynnamér betur sögunaþá hafðum við aðþessa einföldu sínaþetta var þústdanska ríkisem var verið aðberja skegnaen skohvað var þaðþvídanska þjóðuríkivar heldur ekki tilá þessum tímavið erum að tala umþetta konungsríkistýrt afAldinborgarrættinniog þessarihann aðLukkuborgarrættog hvað þetta erÞísk aðalsfullskildið þaðsem að megnum tiltalaðið Þískukaupan höfð langt framöftirstórlutið þegnaþannig að það voru Þískireins og Sliðsvíkog Hortsættalandiþað vartu líka meðdanska eigarnarJótlandog svo ertu meðFæriðargrænlandog Íslandog þannig aðmeðeitthvað skonaríka sambandsem er saminaf þessumkonungiþessum aðkonungurinn erkonungur yfir sumumen herrt og ekki yfirtil dæmi Sliðsvíkog Hortsættalandiþannig aðá sama tímasem skoÍslenskþjóðutinsvíkjavar að verða tilþá ætlaði aðlíka danskþjóðutinsvíkjaað verða tilog það er nefnilegasvo mikilvægt líkaað hætta þaðpluss auðvitaðekki minnstfisk þjóðutinsvíkjaAlgjörlegaþetta er náttúrulegaleiki punktur í þessari sögursem við þurfum auðvitaðað koma betra að eftiren algjörlegaþú veistað maðurhorfi bara svonaheilt yfirog það getur maður sagtþetta erhluti af upplustaldinn borgaríkisinseða helstatenþetta er hluti afupplustþessar danskaríkissem að Íslandingavoru hluti afallar þessar aldirog það geristí mörgumköblumog ef þú spáir íþú veist barahvernig danskaríkierþið voru að hugsaþetta hérna í dagdanskaríkihvernig þetta landbrotnar uppá mjög skömmum tímaí rauninuná nýtsondöldinég menna fyrster Nóriurtekinþú veist18141864missaðirhertogadæminsvo fer Íslandogí rauninniog mörguleitieru þettahinn storvöldinsem eru aðþvinga þessu uppá Danmörkuég mennaþað erþetta erþetta erustorvöldineftir Napoleonstyrirþetta erubretarog rússarskiluruog svo eru þettaprússarsem eruþú veiststelalandiafdönumskiluruog það erufríðasamlingarsem aðbretareruað stýraumræðunumogsvo framvegiskiluruog þú geturí rauninniséð líkaég mennaÍslandnáttúrulegaþað kannskitengist beinlínisen það er kannskihluti af þessuað ég mennaÍsland færistyfir ásvonahernaðlegtáhrifasvæðiBreitlandsog viðskiptasvæðiBreitlandssamlega þvísem Íslandverður sjálfsleiturekkiog svo auðvitaðerennáttúrulegasíðasti naglinní líkistuna17. júni1944náttúrulegatekið íumhverfiþað sem aðÍsland eralgjörlega komið inná valdsvæðibandaríkjanaskiluruog svo erGrænlandog færi er eftirog við sjáum núhverniger búið að veratóast um Grænlandnúnabandaríkjanaalvegnáttúrulegaauðvitaðlungumbúin að tryggjasér íyfiráðivið þvíþannig séðog vorualltaf að geraþað ennþá beturnúnaennur erStórveldurað berjayfir mikadöðunumþannig aðskoþú geturunnislitið á þannigað þú veistDanska ríkivarreyfið í tætluraf Stórveldunumoghefði alveggetur orðiðrevansjistreittrevisionistríkieins ogUngverilandeða ÞískalandeðaRústlandþessi löndsem aðreysu gegnhvað við segjasegum viðúr hún fyrirheimstirhjaldurá 2000á meðan aðog það sem áhörðiekki þessumsem árið nefnt þaðtil dæmiseinnaþeimmönnumsem höfðumest áhrifvið tölumvið glöfum hann líkaþegar við varum að talaum Sliðsvíkurog Hóltsættalandsþrýðihann Grundtvíkég ætlaekki eins ogreyna að beraþetta fram ádöndskuðunallavegaen svo tölumbera með þettafram hérna í Noregiþvímikilvæg hanssálmumurlíka í Norskursálmabokinuog Grundtvíker mjög þekkturí Noregiog hafði feikiðáhrif hérna líkaen hann varpresturog hann skrifaðitil dæmismikilvægsálmumogljóðumog varsvonaeitthvaðeittsvonaaðaleinn af aðalmönnumog bakviðþað búatil þess aðnýjudöndskuþjóðarsálþar semaðDanirvorusvonaþettasmárikifóraþví aðviðmögum að hafa þaðí hugaað Danmörknáttúrulega varþokkar eittstórveldá sínum tímakonungatinnvoru vellauðirog Danmörkvoru nógu sterttil að grýpainn íþrjátsjárastriðinuoghafið burðitil aðógnaðuríkjónumhætti í kringog reynduþetta líkaað stýraNorðurlöndunumá sínum tímaog svonaog þetta erauðvitaðerfittauðvitað fyrir ríkjónsem við höfum líkagert grínaá ríkjónumog sért meðstórveldishugmyndirstórnorskaríkistórgrískaríkistórfískaríkieða hvaða erflesti ríkjaeiga fyrirhugmyndiren ítjáldöldiner kannskisérstaklega áhugaverðhvað Dani varðafyrir þaðsækir aðþettasterkaríkier mitthægt og rólegaleysist uppogþjóðarsálunog þjóðarýmyndinöll breytistog þetta verðurað þessu litladanskaríkisem við þekkjum í dagnemmittsvona íeinföldu mólinemmittenaftur á þessumeð sjálfþesspartunaog þú veistvið komum betur á þessueftir meðafstuðu dan á allt þettaen að þú veist að nefnaskohvernig maður á að byrjasko það erhugur þér auðvitað sagtskosko ég meinaÍslandnáttúrulega erárið áttjánundruðnáttúrulega baraeins og við höfum talað umÍsland er náttúrulega barahluti af þessudanskaríki og stjórnabara eins ogeins og hér að þvíað bara það er stiftstiftamtíí þessustóra danskaríkihefur enga svona sérstakastjórnaskrálegastöðuinnan ríkisinsog þetta ereinveldiseinveldis ríkiog árið áttjánundruðog nýjuðþá getur þetta geristþessi aðbörðursem við höfum talað um hérþegar Jörgen JörgensenJörgundur Hundadaghún ungurhann tekurstiftamtmanninog lýsir yfir sjálfstæðiÍslandsog þáerenginað vitisem tekur undir þaðþað er engin skilningureða áhugi á því þáog þá erum við að tala umáttjánundruð og nýjuí upphafinýttjándu aldarþú veistþaðþaðþú þarfst að leita lengieftir einhverjumsem að stiðurþessa sjálfstæðistuppreistflestirennbætismenniner lítið á þettasem algjör að vittlisuog það er ekki komináhugifyrirfyrirþjóðrikisem myndir á Íslandief þúspólar áfram30-40 árþá er orðinalgjör viðsnúningurviðhóru í Íslandingaþá ertu komiðmeð mjögsterk að þjóðurnishreyfinguog það er búið að vaknapólitis lífá Íslandiog stór hreyfingþjóðurnisinasem berst fyrirfyrir sjálfræði í Íslandingaog það er mjög skarpbreyning á mjög stuttum tímaogsvogerist þetta mjög hrattþví að þú segirþað fyrir kannski fyrstifyrsti áfóngin í þessuþessumþessum próseser 1845þegar allþingi erstopnað sem ráðgjáðu þing184599 árum setna1944þá er lifildið stopnaðþannig að það eru 100 ár fráþessum fyrsta punktiað þessum síðastaí þessari löngu söguog þetta er svonaeins og hún er talað umsjálfstæðis barótanog getur auðvitað að kalla þetta líka barasjálfstæðis þróuninþetta er þaðþróun og fæðingþjóðuríkis á Íslandiog það finnst mér að ég myndi líka veraað áhuga að vera fyrirbreiðí sögunni þessi tilurþjóðuríkjanavið náttúrulega lifum núna á tímuþjóðuríkjana, öll ríkiheiminum í dagur þjóðuríki að einhverju letiog í dager það svo sjálfsagt en þetta ernáttúrulega undatekningþannig að ég sjögu mannkinsþetta þjóðuríkiog við sjáum náttúrulega sérstaklegaí kjölfar Napoleon styrhjaldanaog 90-öldinni þar sem þessi þjóðuríki vaksaog hugmyndinum þjóðuríkiveru til og svo náttúrulega er þaðmismunandi líka eftir samfélumhvað svo langa tíma það tókog jú, við sjáumþallumist hvernighvernig þetta gekk á Íslandiog hvað tíma það tóken við getum litið öllur ríkinsvo til dæs bara Slovakiþar sem aðþeirra tjekk á Slovaki og var stofnueftir fyrir heimsturöldu varþjóða er þessi vitund Slovakaþað veik að þeir voru bara pressaður innmeð tjekkum og fengu að veraí þessu tjekk á Slovakiska ríkisem síðan hægt og rólega var tilþjóðuríkismyndu þareins og við tölum um þegar vorum að tala um þessiupplust að þessara ríkja í austurarer upp á sínum tímasem leiði síðan til þess að tjekk á Slovakiað klopnaði í tventog svo náttúrulega er þetta kannski með önnu ríkiþar sem að þjóðuríksvitundin var allt ofhvað var það, veikeða varð komseint fram ájá, ekkert neginjá, varð seint tilsvo til þess með Kurdanasem er núna okkur á 40 miljonir en eiga sérkiltþjóðuríki, stærsta þjóði heimmeð án þjóðuríkisog þetta er alltafþetta hóngir alltaf saman viðhvað við segjamenntast égþannig að það er mennta elitinsem býr til þessi þjóðuríksinkenniþetta eru fyrst og fremstprestar og ljóðskáldog rítöfundarog ekkert negin svonabladamenn ekki binnstekkert negin svona menningar elitansem byrjar að skrifaog býr til þessa þjóðuríksvitundsem auðvitað líka er byggða okkurí söglu grútveldi eins og sjá meðJón Sigurssonuog rannsóknir hansá fjórnöldinnien einhverju síður þá er samt áhortað maður getur séð hvernigsvona þjóðuríksvitundjá, innfandlega verður tilog svo séður maður áhrifin af þvíef hún næri að verða nógu sterkÞað er mjög áhortþað er mjög áhort að því aðþú veist, þess að segja1809 þá var þetta ekki til1840þá var þetta komið á flugog við sjáum þetta byrja að myndastmótast svona þessi pólitiskaþessi menningalega íslenska þjóðurnishún kemur framsvona upp úr 1830það er á fjörða áratöknumsem að húnfæðist í rauninniog það er aftur, þú veist, þess að þú segirþað eru þessir mentuð mennsþað eru þessirhafnar íslendingarsem aðverða þetta fyrir áhrifinerlendisaf romantíkinniog þessuog þá hefur þetta verið til svona þessi hugmyndumþað að íslendingarséu sérstöketnisk þjóðsem aðafmarkast, skilurður, aftungumáli og menninguog sögu og afmörkuðusvæðiog sem slík að þásé eðlilegt aðþjóðin stjórnirsér sjálfog sé þar að leiðandi ekki hluti afeinhverju annari þjóð, skilurðurog þetta er náttúrulega þetta svoseg fyrir okkur í dagu þettaen maður er ofta að segja á þvíþegar aðbyltingin á 1909 á sér staðskilur, þá er ekki þetta svonaaugljóst, sko, en það er straxorðið það að það er upp úr1830, skoog til dæmis mikilvægt að halda þetta hagað þegar aðbyltingin átti sér staðþá hansjörundar og ekki minst líkafranska byltinginog það á þvístormað saman tímapiliþá var ennþá einveldií Danmörkuog það einveldi var einveldiaf Guði Snáð og það er mikilvægt að halda þvíþví það eru þetta hugmynd sem eru okkursvo framandi enþað fólst í því aðeinveldi konungs kom ekkifrá fólkinu eðaeitthvað slikt, einveldi konungs komfrá Guði, að ofanog var Guðilegtog þetta, þessi hugmynderu þetta svo hugmynd semjú, þetta var ráðandi, það var svona alltfram að, já, fram yfirhérna nabunastriðlirnarog allt aftur til miðaldaog ég hafði lengurog ég hafði fyrir þaðhinn um þessum samfélögumen það sem að geristsérstaklega eftir byltingarnar1848, þegar svonaþessar hugmyndurúr fransku byltingunnikoma aftur og brótastennþá sterkar framað þá fjalleinveldið íÍndamörkuog konungur þá sótt ekki lengur valdsittfrá Guði heldur frá fólkinuog frá þjóðinniog það hangur þetta saman viðþessa þjóðinni ströymarsem hægtur rólega voru aðjá, brótastfram á allir 19. öldinniog þá andla færður líka spurningareins ogjá, ok, efvaldkonungs kemur frá okkurjú, hann er konungur Danaog Íslendingaog Vinda og ykkur og fleiraað fyndi hann að tala uppkonungur hinn á þessa þjóðaen þá auðvitað er valdi kemurfrá fólkinu, þá lítur fólki líka getatekið valdið tilbakaþað hangi samanog svo tekur þetta tíma hvernig þessar hugmyndirhægtur rólega þróasten þetta líka er eitt líkilatri að skiljaþessar sjálfstæðisparatuá hvernig það tók svona langa tímavegna þessar menn áttur að voru líka mjög ósamur um þetta alltog það er líka það semvar kannski svona vantartaldi umræðuað mér finnst ofta verið sett frameins og menn hafi verið sammálað, það var einn barótaJá, ÍslendingaJá, Íslendingum, en það var rosa klopningurinn á sjálfstæðisparaturnarog meðal Íslendingaog endalur og deilur og spurninghvað leið ótt að fara og hversi lott ótt að gangaog menn ekkertog eitt sattur um hvaði vilduog það er alltaf að kemur líka innút á mismöndu hagsmunilSko, þessi Íslendinga þjóðarþessi ekki, hún byrjarmeð hvað erheitallir að árum mann og alþingiog fjölnismennog Jónas Hallgrímsson og þessigaurar sem eru hann út íút í Damörgu sem eru að skrifaog það er svolítið áhugavert að Jónsegur svona þetta sem að verður svona þessiþessi svona ótvíræðileitt og í sjálfstæðisparaturnarþegar það framlýðast undirþetta er greinlegamikið sköðurungurog hugshuðurað hannkynnistfjölnismennum í köpmannahöfnog gengur í fjellægien þeir eru strax þáá sammála umgrundvallaratriðimeðan hann nabnið á fjellæginuog svonaog þá er tímarittunni fyrirkiðog þá fer Jón til að stopnaný fjellægsrið sem að verðursvona þettanýja tímaritt þessarar sjálfstæðisparaturnsem hann keirirþannig að strax þá er komin ákveðin klopningursem að kannski eru svona ákveðin stef sem átt eftir að sjáaðeins lengur og sjáum þetta líkaí því þessu fyrsta keppikepplisjálfstæðis sinnaeða þeir eru náttúrulega voru ekkisjálfstæðis sinna á þeim tímaen þjóðin sinnaog kannski þessi fyrsti áfangií sjálfstæðisparaturnusem er stopnur alþingisað það ersvona áfangisem að kemurá femt ára dögnum í tengslu við þaðað það eru uppreysnirí Danska ríkinuþað sem að Sliðsvík og Holsteineru með leðandiþað kemur krafa um þaðað stopna ráðgjafaþing hennar ólíku landslutaog þá er ákveðiðað stopnaþarnaráðgjafa þing hverirhvernig var þetta Sliðsvík og Holsteinog svo eitt fyrir Jótlandog síðan eitt fyrirEijarnarþað var hann að 1830og þáauðvitað koma íslendingareru þá íslendingar nú þegarkonið með þessa vakninguþjóðunis vakningu sem er byrjuðog þá auðvitað fara þeirraað koma meðhugmyndinu um það hvort það íslendingargetur ekki haft sett eðir ráðgjafa þingog þess að þú segir þetta ernaturlega einveldis fyrirkomulegaþarna þessum tímaog þetta þing erbara ráðgjafa þing fyrir konunginog þáseru strax þettaá Ísland að vera barahluti af eijónumþað er að segja Sjáland, Fjónog svoþetta Grænland, Færijarog Íslandakkur getur Ísland ekki verið eitthvað sérstaktog strax þarna fara mennaað rýfast umsko staðarvalið á alþingiað þú ert meðeina fylkingu sem að villað alþingisem er í þá þetta nýja ráðgjafa þingfyrir Íslendingaein fylkingin sem vill að það sé áþingullum og tekur svonasem svona þessi arflegðþessi miðarflegð miðaldagamla söytasamfélagsinsgamlaþjóðveldisinsAlltið góða og fallegaJá, já, fjölnismenn til dæmisrepresentera þann hópJónas Hallgrímsson og þeirog síðan erstuð svo með þessakannski eins meira framsæknusjálfstæðismennþjóðveldin sinnasem að kannski má personugera svolítið í Jónas séu sinnisem að vill skoí þessu máli, neivið viljum ekki endur þess að þetta gamlaalltaf að fá alþingi í treykjaugurog það er hluti afþeim hugmyndum um aðvið viljum að byggja upphérna nýtt Íslandnýtt ríki eða nýtt samfélag á Íslandisem er nú tímavættskilur viðog þessidýnamík á milliþess að frjálslendaarmsþjóðveldnis sinna á Íslandiog síðan þess aðíhaldsarmssvo dýnamík á eftir að veragegnumgangandi gegnum alla sjálfstæðisbaratunaJáog kannski getur við sagtað það sé auðvitað bara dýnamíkí íslensku samfélagi sem viðlifum ennþá viðsem eru auðvitað þessiþessi menningararfyrir okkar úr þessu forðna bænda samfélagiog síðan þessifrjálslendanú tímajásamfélag sem oft kannskiskarast á og eru svona ákveðinu svona að valdastúlparí íslensku samfélagisem kannski getur við sagt að persónugerist í sjálfstæðisfloknumog fram að svona floknum í dagJá, já, algjörlegaog við sjáum nú úr út af byrtingaminn þessi ennþanda í dagsvo sembeðalanskvæðinu hérnakostninginu suma fóren það sem ég er svo áhort líkaeins og þegar ég skautir hérnaað allt þingi utalsem allt þetta fallið og goðabændasamfélagi varþá glotti ég þetta líkaað hugsa þegar mér og þessufyndi þegarfjölnismenn voru að gaggrínaþá ég mitt Reykjavíkþví það eru þetta var náttúrulegabara sóllurinnog úrkinni nútímannsvo kannski ekki verið meðfallegt gott allþingi þarog meira segja til dæmisað þegar það var rættmeð latiniskólanað flytja hann frá bestastuðumog til Reykjavíkurþá vorum við líka rættþessu tölugu gegn þvíþú getur ekki veriðmeð strákanaþarna í sóllinum í Reykjavíkog spillingunni þarþað gengi náttúrulega ekkiog þá sjáum viðþessu tókstretjussem hefur alltaf veriðog byrtist líka bara íbókmyndunumeins og ég mann svo veltil að lasa pilt og stúlkuá síljum tímavond á danska kaupmanninnog spillinguna í Reykjavíkog allt er góð og fallegaí íslensku svetinnisem allt er hreint og tærtog þetta er náttúrulega stefsem auðvitað erekkir ekkert bara í Íslandþetta er náttúrulega hlutilíka náttúrulega baraen einhvað síðurer náttúrulega stefsem er mikilvægt að hafa í hugaog snertir alltaf þessa baróttuEn áðurum við að komaaftur á þessu stefiþetta er mikilvægt stefkannski getum við að faraeins í gegnum baraþessa krónológíuMá ég bara skjótilíka einu öður líkasem er mér svo áhverðþau eru búin að nefnaJón Sigur svo oftog það fyrst mér svo sérstattlíka áhugavertvið engin er ekki bara hannað því hann bjónueða allar tíði köpunahöfog allarog að mjög lítiðeru þetta að köpunahöfog mér finnst það svo áhugavertallar þessar frelsis hetjur19. aldarsem voru svona mikluþjóðustinsinnareða voru samt aðsvo miklu leitieinhvern veginnafsprengi sín samtímaþar sem að þeir vorubyggu lengiErlendisvoru mentaðarannar staðarvoruég mislur að þetta erkannski lillum tengslumviðþetta ástkæraþjóðuríki sittog ég held aðþað hangi saman viðað þarna eraðsko bóndinnsem kemureitthvað staður úreigafyrðieðajá, eskifyrðieða hvaða erhann þekkir landiog veit hvaða erog þaðbýrsvo leiðisí einstaklingumað við komumþetta hefur ekki þörf á þvíað vera spá eitthvaðí persónaeinkenum sínumog upprunum sínumog hver hann erþví hann veit þaðhann lifir þaðá meðan að menninsvo Jón Sigurssonsem var svo lengií kaupanhöfnieðaSimon Bolívarfelsis héttjaSuðuramurkusog lengi vel var íhátnaog Spániog Frakland og Ítaljueða Garibaldieðaja, mennin svo Napoléonsem þú veistjú var frá KorsíkuogKorsíku hafið nú bara veriðkeipta frökkumnokkur árum áðuren hann fættisteða Stalintil dæmissembarðist fyrir því að styrkjasvona rúsnesk enkenisem hann jú Georgi um aðurog þá er alltaf rúsneskummeð reymog þú eruð með fulltfullt á svonaeinstaklingumí öllum sögunaog mér finnst þettasvo áhugavertað því það erþað sjaldast þannigað ykkur sem erþetta var nákvæmlegaekki að passa sigað verasetja ykkur stimpla á fólkenþað er alltaf ekkitilvílunað þú veistþetta er eiginlegaallt einhverju hafnarstóðundarsem eru að berast fyriren svo er þaðþetta líkaþetta er náttúrulegaÍslandskohlau kaupmárhafnieru þetta barahöfuborg Íslandsá þessum tímaþú veistað ég upphafi19. aldarog þú veistþað eru þetta þarsem aðmentaðir mennþú veistvoruog skilur þaðog það er kannskiekki óæðilegtvið það skiluraðsvona nýjarhugmyndirog baráttanskiluruá rítvellinumþú veistfari svolítið framí ringiðuhöfuborgarinnarnei neiþað er þaðþetta ekkiogen líka baraskjóttumaðeins fleiri köllumeins og þú veistKemal Atatürkþú veisthannþú veistfráþessar lóningusem er í Greklandií dagog jafnvegsem hann haldifrá mannaað verasvona gýðingagýðinga ættumeða allirmaður ekki aðpolsku sjálfstæðiser hannþeir byggumflest allirvið þáþetta hlutuðþess að líka oftamenn þurft að flýjaen einhvað síðurvorum ekkihans og þúsvo vorum í ParisHósi Minnvar hann ekkialltaf í Franklanditil dæmisjápþað er gott dæmien það erkannski þettaþú veistþess að segjaþú veistþað eruþað er menningar senanog það eru hinnpólitíska senaog þetta vorualltaf þessi mennmentaðirog þetta voru líkamenn sem vorukannski að vinnaþess að Jón Sýðunvar að vinnaað rannsóknumog rittstörfumog ég misliðsvonavar alltafaðstæðan fyrir þvíhann bjóðað nútiog þáðiðþetta launfrá Danskaríkinustóran hlutaaf því sinniekki launvoru þetta ekkiritt launog alls konarsvona prójektsem það var íJá, heita þettaeitthvað svonaÞað er maður ekkinokklingum þetta varNei, þetta ernáttúrulega mikilað þetta heitaog náttúrulegalítið að geraí skálhólteða hólumá þessum tímaNei, neiEn þarna seruðuþetta skoað þú veistþað kemurstrax aðnameð allþingiþú veistað krafunumþaðað þess aðstopnafá þettaíslenskar ágjáðþing til Íslandsog þáer spurninginnimenn áhugaá það að veraá þing gullumeins ogeins og í gamlalandbúna samfélaginuþá það veriReykjavíkþað sem viðviljum að byggjahérna nýjahöfuborgÍslandsog það endameð því aðþessi frjálsundumenniverða ofan áog það erákveðið aðþegar það erendur þessi allþingiþá veri þaðí Reykjavíksvona allþingihér nýjaog það erauðvitaðnáttúrulegagreiðilegastóra atbyrðurauðvitaðað stopna allþingiog það auðvitaðlíka kemurþó svo allþingiþegar það er stopnaðsko hefurengin völdþess að segjaþetta erbara ráðgjafa þingþað sem að þeirsko koma samanþingmennirsem erukonungskjörnirog það eruþjóðkjörnirog þeir koma samantil þess aðbúa tilfrumvörpog bænaskráurog þú veistkoma með skoðaniraf málumsem að þeir sendasíðan tilgömuren þeir eruekki þetta ákveðan eittþeir eru bara að segjaþetta ernýðust aðráðgjafa þingsÍslandsog konungurinnsem bara tegurþaðtil orienteringskojájúog svoég veit nefndalítunahafa verið rannsakahvað er svoofnumog ofnumofn konungurhlíti áá þaðog hvað svo ofthannjágerð ekkert með þaðeða hver svomikilvæg varhættamálum miðlaðog svonaenen einhver síðarsem er alltaf líka mikilvægtað halda til hagaþó að þú sérteinræðis konungureða einræðis herrajafnvelá okkar tímumþá þýðir það ekkiað við komandigetur gert hvað sem erþú ert alltaf haldurút af samþyggiþegar sem þú stýrirað einhver leitiog það er svonaeins og Íslandier alltaf mikilvægtað halda því til hagaað þó aðhann að Íslandinginhafa gengiðNóriks konungiog hönda á sínum tímaog svo að þettaflust til Danmörkurog allt þaðað það er alltaf langthefur alltaf verið langtfrá köpurnutil Íslandsog þettatakmarkaði líkaofta tíðinhvert unnvörulegtvald hefur veriðsvo til dæmis við sjáum líkavið þetta meðJörgur Tundardagakonungsemvið þetta voruð þaðsérstakki tímaren einhver að síðurog hann gæti einnsín sliðst eftiröllsku veldiá Íslandijájáog stofnaði í ríkineði að hann takaeinn mannjáþannig aðþessunum þettaþátt fyrir að þingihafa bara veriðráðgjöfa þingþað þingþá þetta var þaðmikilvægtskrefu þettaog mikilvægtfyrir þjóðunaþað var mjög mikilvægtskref vegna þess aðskoþá ertu komiðvettvangí rauninnipólitískan vettvangþar sem að þú veistíslendingarmunu geta histjáogeða íslendingar semsem leðtóri íslendingarjájákoma samanog ráða ráðum sínumskilurþannig að þetta erauðvitað alveg gríðarlegagríðarlega mikilvægtfyrsta skrefí þessari þróunjáogað því að þú veistþað sem að mönnhöfðu verið að ráðaað ræða til dæmisáður var skohvaða hérnafull trúaá að sendaog stetta þingí hróaskildþað var í hróaskildþetta stetta þingsem átt að verasem íslendingarvoru fyrst hluti af skojábara það að þú daltinn og komi meðvettvang á Íslandiþað sem aðjáþinn pólitískaelita getur komið samanog búið tilog þess að þú segirhversu oftkonungurinn hafnaðiþað er auðvitað öllþað er baraað hann snýst auðvitað umnákvæmlega þaðallþingiíslendingaer að segja eitthvaðog konungurinnannarkortsegir neieða já við þvíþannig að þú veistþess vegna er þettasvona mikilvægurauðvitað fyrstiliður í þessari þróunog ekki minnstþá að konungurhafa sagt jáog það getur vel veriðað hann hafa sagt jáog mun oftar enneimun oftar en hann hafa sagt jáeða hvað þess að það erþáer náttúrulega lögugildingingífurlega mikilvægeins og þú segirhérna meðvettvanginað þetta er eitthvaðheldur hvað vettvangursem er heldurheldur að þetta var virkilegalögugildur vettvangurfyrir pólitíska umröðí landinuhalkilegaþannig að komujákonuskjörnirog svo einhverjirjáþjóðkjörnirvið tafum mjög takkbarkaá kostingaréttur og allt þaðeða yngu og síðuþá erum við að talaþarna um náttúrulegavalda elitur landsinsog svo það er þettaönnusaga sem ersem er alltaf þróunlíðraðis á Íslandisem erbjáhóðartransóknaræfnieða þetta semsem menn hafa veriðað slúta þér að slúta þérog skoða allmisþú veistþarna varkostingarétturinn varheld égvið mann rétt2% þjóðarinnarsem hafðu kostingarétttil alþingisþarna á þessum tímasem er sann mjögmjög fáirauðvitaðog til dæmisþað varþað var ekkií byrjuninni varalþingi ekkifyrir ofnum tjöldumeða mann réttnei mittþú veistallir þessi litlu hlutirkomameð kaldavatnirskojáég mittog svoég var að blaðahérna einni bókinég ætla að reyna að finnaþað er mjög svo áhugvært líkaþú nefndin auðvitað2%úr kjörgengireða hvað það varkostingarétturog svo alltafrinkast þetta hægt og róluog kjörgengiðauðvitaðeikst og svonakostingarétturog kostingarétturinnauðvitaðfleiri semhérna getahérnakosið og allt þaðen það sem er svo áhugværtog það er litur að lykjafyrirmeira heimildumþaðhvað kostingarþetta varofbóstlega lélegofta á tíumog ég tælti umþessinú mann ég ekki hvaða varen það var einu dæminuþað voru hvað300 menná kjörskráog það kjössuheld ég bara 17og svo kostingfór að 16 kjössueðaeitthvað annarog eitt kjössueða á bótieða hvaða varog þú veistog það er líkaeitthvað sem er einkendií þessi bórtog það er nefnilegafyrstum ég líkaáhört úr þettaþví við horfum á þettaí dagþetta er svo rosalegamikilvæg réttandi bórtog þetta skiptirfólk svo miklu málien sannleikurinn er sáað ef þú ríniríraunverulega kostingarþáttökog svo getur þetta veriðmargar ástafir í þvíog ég þekki þær ekki allaren einhver sýðurþað er samt mjög áhugavertað stórluti þeirrasem hafa kostingartil að vera ímsa ástafir í þvíen einhver sýðurkostingar réttaner rosalega mikilvægurþú veistokkur afhverjuokkur kostingarþáttökarsvona lélegþetta er náttúrulegaþróunþetta koma áliðræðismenninguí landijá algjörlegatekur tímaþróastog þá spájum við líkiþú veistþá getur það líka samanvið þjóðarnisvittundinog júþetta gerir að þaðen þá getur maður spurt sigkannski sérstaklegaþegar maður voru að byrjaað skrifatil þess að það séhafnarstúdendarhvað svo mikiðvar ykkur bóndieða leiguliðiá ykkurkvotbíliá Íslandijáhvort og hún hafði ekki veriðbara svo nokkuð samaum hvað var að gerastþvíþá var fyrst og fyrstað huga aðhvað séég er vandamónumbara að halda lífií sérog sínumnú er ég ekki aðmæla fyrir þvíog segja að það varallt fyrir ruggluog frekundog setja kraft í eitthvað annaðen þú veistþað er áhugart að spáí þessu líkaen það sem er kannski áhugartvið þetta held ég aðekkur hluta vegnaþá var þessi nýja stefnamjög vinsælog útbreyttog á mjög skoðmjögum tímaog við veitumþað eruvið veitum það alveg aðþetta náði mörgum tilföllumtilbændaaf dalabændaþessu þú höfður þetta að segjaég var að mynda að lesahérna íeftir Gunnar Karlssonhérna íSögu Íslandsyfir litsritunumþað sem hann vittnarí bref fráeinhverjum bondaíÞingasíslueitthvað sem hannskrifa til Jónsog segir hérnaég aldrei lesi neittsko nemaen núna eftir aðný félagsrættikomin útþá er það eina sem ég lesog ég er svo þakkláttfyrir þettaþetta eru svona hugmyndisem aðsem er náðumáluheld ég að alveg segjafljótt takja fólkiog það er líka baramjög áhugavertað sjá hversusvonafljótt þessiíslenska þjóðinnisigjanáðafesta rótumheld égég held aðþaðog það sjáum viðsvonaþessi svonasterkur skil fráþú veistfrá 1830og upp úr skoþaðjá það er alveg réttþað varþaðjá mjög vinnseltauðvitaðogjáog svo séur við líka með skoeins og stofnunalþingisþað sem er farið í skoupp úr þvíer náttúrulegaþú veistþað gerist45og svo kemurbildingar árið1848það gerastgreiðilegasvonaþetta er svonaþessi tomatsósuáhrifsem stundum er sagtþað eruþú veistþað tæmur tomatsósunog svo gerist ekki neittog svo allt í hennikemur allt1848þá þetta erríðaþjóðinnisog frálslindisbildingaryfir allaEvropuog líkaDanmörkuog það verður til þess aðeinveldirafnumí Danmörkuog það erkomiðkomiðný stjórnarskráí Danmörkusem aðþú nefndi réttnáðanog þátekur viðþessiáhagverðikapli sem að erþáttaka Íslandsí Danskaríkiruog þjóðfundurinn1851sem við þekkjumauðvitað svo velskoDanirtakk upp nýja stjórnarskrásem er frálslindþeirbjóða Íslandingumað fá þessa stjórnarskrásem hluti af DanskaríkinuÍslandingarhafna þvíá þeim forsendumað með því aðþykjafrálslindu stjórnarskránafrá Danmörkuað þá eru Íslandingarað segja að þeirætla að vera hlutiaf Danskaríkinuog þá ertu kominauðvitað með þessamjöghvað við segjaróttekku hugmyndurunni á þeim tímasem ersem er þettaog verður grundvallaraðriði allrisjálfstæðisbaratunniþað er þettaað þess aðaf því að Íslander Íslandingareru sérstökð þjóðþá eiga þeir ekkiað vera sérstvera baraeitthvað random hlutiaf Danskaríkinueitthvað random reppurDanskaríkinuheldur þeir eiga að verasérstökð stjórnsíslu heiningog það verður þess að þeirhafna þessari frjálsulundustjórnaskraf frá Danmörkuog halda þá í rauninniáfram að vera undireinveldinokkra ára til viðbótþað er svonaí rauninniog 1848þá skrifar Jón Sigurssongrein ínýfélagsriðsem heitirHauveggja til Íslandingaþað sem aðhann leggurí rauninni framsvonasvolítiðkannski getur maður að kallaþetta manifestoííslensku þjóðsjálfstæðis baróttunarog sögu skoðunsjálfstæðis baróttunarþar sem aðsem á eftir að defineraalltaf þessa baróttuþað er að segjahugmyndin um þaðað Íslandingar erusérstökð þjóðsem að gerðu þennansérstakast sáttmálavið Nóreikskonung1262og hann var ekki viðDanska ríkiðeða Dansku þjóðinaheldur hann viðNóreikskonungprívat og persónlegaog síðaneftir aðdannir eru búinað afnema einveldiþá var ekkitaðlilega helduren að við endur skoðumþetta sambandskilur viðog þetta erþetta grundvallar stefíjá kjartnaíslensku sjálfstæðis baróttunarog gengur út á þettajáog náttúrulegasögu skoðun sjálfstæðis baróttunarsem hefur auðvitað lifaðþessum oft talaðum hérnasem aðhanlegur til grunnsJón Sigurssonlifir auðvitaðmjög lengi ííslenskri sagnaröytunarþetta sem við höfum oftkomið inn í laðarpunumjáog gerir það algjörlegaen þannig séuðu skoþannig er blíða líkakomið svo mikil áhugí fyrir þessuþví að þeir hafnaþessu stjórnaskráfmáliþannigog þá er búið aðlofaíslendingumað þeir fá að haldasvonastjórnlaga þing sjálfurþar sem þeir koma meðmeð urunnifrumvarpaðað stjórnaskráfog það er þessi fræðiþjóðfundursem var síðan haldiná 1851og á þessu farismáður á þvíað því þú veist að tala umlíka áhugum fyrir þessuer aðþá eru haldnirskoárlegafundir og þingvöllumþar sem mennur að koma samanræðamáliðræða hvernigþeir vilja gera þettamiklar þreyfingarog pælingarí kringum það allt samanJá, einmittEn það sem ég veldi sérsten það sem ég var aðalega bendið ávar svonaalmenn svona kostningaþáttakaþess utanég þú veistí þessum almennu kostningunsem eru allt fráég mannu ekkihvernig eru fyrstu kostninganar1844eru fyrstu alþingis kostninganar skoJá, einmittog mér finnst kostningaþáttakanþar áhugaverkhvað hún varlítilJá, ég það erræðilegaEn það er náttúrulegabara eitthvað semeins í öðru löndumég veit að eins er þessumað konurfengu kostningaþáttakaþað var ekki þannig að90% kvennamörsurí kjörklefana og kusjuþað var mjög dræm þáttakatil þess að byrja meðÞað hangið náttúrulegalíka út af saman viðþví hvað við kallaðameð þetta í hugalltaf orðið stjættavitunden ef maður notarjá, kynjavitundeða þjóðavitundeitthvað sem það er slíkteitthvað skorna vitundþántleikur sem það er að byggja upp líkaen það er náttúrulegaég var skoðan af blæðinsbækursögufélagsinsþar er það mitt einn bókég mær ekki hvað hann heitiren hún fjallar égum þessi frálsöksfélagsamtökog uppbyggingu þeirraöðruglega það ákannski setjum þetta19. aldarog fyrir þetta á 20. aldarhvernig það hafði áhrifuðþetta á liðræðis mótundog er það ekkiRappkjell Lárusson?það getur veriðég mær ekki hvað höfundurinn heitirhann hefur verið að rannsakalíðræðis þáttökuá landsöðu ekki á tímanumog í tengslu við þessier mitt félagsamtökhún mútið mitt bókeftir hannfyrir ekkert svo lengur síðan held égsem fjallaði mitt um þettaað ég hef blöksið að það var áhortað lesa ég mitt þá bókjánei að því aðþað eralltaf margt sem er þetta áhort í sögunen alltaf það sem er líka sérstaklega áhorter það sem aðþað er kannski tengist meira mannfræðinniþað sem okkur finnst að vera sjálfsagtvegna þess að það er ekkert sjálfsagteins og þetta að þú veist aðþú er kostingarétt og getur farið á kosiðí hínum og þessum málumokkur finnst það sjálfsagten það er alltaf það enganveginog það er alltaf afliðinglangrarjá baróttu og þróunarog þess vegna er það náttúrulega svo áhugaverðhvernig þessi fyrirblíði verða tilþað er mitthalgjölaen þettaþetta er náttúrulega lítur af að tekja tímafyrir Íslandinga að þróa með sér líðræðisvitundjáog svo þetta er líðræðis sjálflíðræðien náttúrulega í stalgjöru mótunog þessum tíma ekki bara Íslandildur í Danmörku líkaég menna að það er náttúrulegaog 1848 ereinveldið aflagtog þessi þýðir að ráðgjáð og konungsþurfu að byrja ábyrð á stjórnaframkvöndumog svona en það er ekki fyrir enlaungu-laungu setna sem að þú færtil dæmis þingraðið sér að glunaþað sem ekki engi út frá því að ráðgjáðtil dæmis er á þær að það séuséu háðir þinginutil dæmis það kemur ekki fyrirlaungu setna þetta bæði í Danmörkuog Íslandiþannig að þetta eru þetta líðræðis þróuneins og allstaðarEn það finnst mér svo áhugvöld líkafyrir sjálfstæðsbaróttunum í Íslandihvað er mikilvægt að horfa líka ásjálfstæðsbaróttu og reyfingarog þróun írestinaf þessu danska ríkivegli eins aðÍslenska sjálfstæðsbaróttanhún verður ekki skilinalmenlega nema mann skilji líkaallan að gera sér greinferirreyfingunum íÍsliessvík og Hortsetalandi og saminuðÞýskalandseða hægri svonaþjóðarvitun Dana til dæmisþetta hungir út allt samanen það sjáu það líka í sjálfstæðsbaróttunniaðhvaða ríkistjórn var við völd í Danmarkuhafðu við náttúrulega heilmikið að segjaum franganghversar er að mála á Íslandiog sem óttækilegir voru menn fyrir þessuvar einhver íhald stjórn við völdeða voru frálinduöflvi stjórnvar nýrkonungur kominneða var gamleikonungunbúin að sittja lengi og hafði engan áhugaá breytingum, allt það þettagífurur áhrifÞetta er náttúrulega mjög góða punkturþví að fráþjóðfundum 1851það sem Íslandíkar koma meðþað sem Íslandíkar hafna til kröfueða til út Danaum Sjórnanskráog þeir koma með sína ein hugmyndþað sem þeir í rauninni tala umþað þeir vilja fáframkvæmda valdi heim, lögja valdi heimmjög róttækarhugmyndir hjá þeimtil og með sem vilja fá svonaþað að það sé settur upp jarlyfir landinusem er svonagetur maður að sé fyrir sig svonaGovernor Generalí Ástralíu eða eitthvað svonaí gildi þjóðhengja eða eitthvaðfulltrúi konungsvaldssem að myndi hafaerindrega í Danmörkuskoþað sem að gerist á þjóðfundumþað var aðþað var aðþað var aðmjög frægur atbyrurnáttúrulega það sem að þeir slítafundinumþeir að þeir sjá þaðsjá fram að það íslendingandi sé ekkiað fara að samþyggja dönsku stjórnarskronaog fara að koma með sitt málað reyna að tróða sínu máli framog þeir mótmæla allirallt þetta þessi fræga senaðu þettaen það sem að gerist svo er aðsko eftir þetta þá fer þettamál í limboí nokkra áratvíog það er ekki fyrir ásjöauðvunda áratögnumað það gerist eitthvaðí þessu máliþað eru1860og 4, 5þá fer þetta mál afturað reyfastog ástæðin fyrir því eraftur þetta meðhver að gerist í Danmörkumaður verður að sjá þetta í samingivið það að1851á þeim tíma þá er náttúrulega mjögviðkvæmt og eldfimtástandið með Slesvíkog Holsteinog þá er ekkert í boðifyrir Dani að vera að gefaí Íslandingum eitthvaðframkvæmt að valda heimaog aukna sjálfstjórnþegar að þeir eruí þessumeldfim ástandið með Slesvíkog Holsteinþað sem að gerist1864er að prúsarað áðast á Danmörkuog taka Slesvík-Holsteinog þá eru henni það málútkljáð á mjög einfaldan hátDanmörku er bara þjóðrikiDanmörkog þá eru Danir að sjálfstjóðumiklu fúsæri til þess aðkomast að ekkur í samæliniðurstuðu með Íslandingumemmittog baraaðdrahendinu þetta að því að Íslandingarfóðast á stjórnaskra 1874er aðþað eru saminsamþygt þessi svokurluðu stöðulög1871sem eru í rauninni bara lögeða stjórnaskra á fyrir Íslandingasem að þú veist Danirbúa tilog samþykja á danska þinginuÍslandingar hafna því afturmeðal annars að því aðþeim listi ekki á framkvæmtinaað þessi danskaþingið sem er að ákveðaþeir vilja auðvitað að þeir fá ákveðasjálfur, þeir sætta sigvið það að konungurinn gefiðþeim stjórnaskrána, það er oksætta sig við það, skiluruog síðan er það að eruunni meðheimastjórninni1904 sem aðÍslandingarað endingu fáframkvæmndavaldi heimen það sem er svo áhugaað verða við þessa þróunog þessaþessa svokurluðu baróttuvið þettaer að hún ersvo fríðsamleg og hún er svo löglegog hún er svo svona hreinlegalgjörlega, skiluruog það er svo mikilvægtaðfara eftir réttum leiðumlagalegum leiðumréttum boðleiðum, skiluruog aftur að þessu sem vorum aðtala um hérna áðan meðbaróttuog tala um svonaþess að þú sæðir hérna áðaní upphæfiþað var engi semdóí Íslensku sjálfstæðisbaróttunniþað hefur stundu verið sagtað það var einn maður sem að dóí Íslensku sjálfstæðisbaróttunniog það varamtmaður held ég ínorðuramtieða eitthvaðþetta var held ég hluti afnorðurreið skakfyrringa sem var einnaðsem svona óþekkuatbyrðum sjálfstæðisbaróttunniog það sem að menn fóru fyrir utan amtmannsbústaðinuvoru að mótumælaog segjaniðið með amtmannin og niðið með kúunog eitthvað svona með eitthvað svonapólitísk slagorðnokkrun dögum sitt að þá þess að dóamtmaðurinn úr hérstáfalliog það var sagtað þetta, hann hefði dáið úr skömmogáfallinu að fásvona gaggríni á sigsem stjórnvalden svo hefur mennet að bentaþað að það hefði kannski veriðþannig að læknisræðilegarástæðar og bakjaðan eða kannskilifa það að heitri að heifiaf ofdryggjusem að þetta er svonastundun eftir grínu þetta sem svona einadöðsfalli í tengslu við sjálfstæðisbaróttunaen þetta er áhugvördað þú skoðarsko fyrir út en þessarlöglegureynu boðleðirsem venn voru alltaf að fara í þessuþessari baróttu þá eru þarnaeinstaka atbyrju sem eru á þessu tæjisem eru svona andofuppfot skilur viðen þetta eru bara svo litlir atbyrjuskilur við þetta er periatiðskilur við það sem aðstudentar í lærðaskólanum voru aðhérna hrópu hérnaniður með rektorniður meðkúarana og eitthvað svonaþetta voru þarna atbyrjuþað sem að menn voru að gaggrínadomkirkjuprest fyrir aðfyrir að pretega bara fyrirelitunum sem satt áfremsta bekkskilur viðþetta eru svona örlittliratbyrðir með svonasvona tægunda andofiog svo kannski getur maður sagtað það hefur kannski verið helstí kringum þjóðfundiní kringum 1850 sem að var pínusvona olka í tengsluvið þetta og kannski var þaðí rauninni þá sem aðandstaðunar á milli danahagsmjörna dana og hagsmjörna íslendingavoru kannski hvað mestarþá voru danir ekki tilbúinirtil þess að veita íslendingummeira sjálfræðiog það var svona smá núningurþá það sem allir mismenn þeir sendu allir mis hermentil Íslands til þess að þeirsáu fyrir þess að það myndi kannski veraþú veist uppfót eðaeitthvað óðbeldi skilurþað var svona smá spennaá þeim árumí kringum 1850en það er líkaallir guð þegar við talumum þetta meðhermen og svonafánamálið til dæmisog þú bendir á þettameð hvað þetta fór fríðstamlega framþað er allir mislega mjög áhugaverðþað er allir fregthvað héttar ekki Einar Péturssonsem fjara ára bóttum sínum meðhvað þú kallaða þaðþennan gamla fánan, gríska fánanallir hann fána sem þóttiog líkur gríska fánanjáhann teki inn okkurfánantekil af honum og svonaog allir hann hlaupa tilog flagga og setja upp fána og svonasvona mál hefur allir gett áendaði blóðsútveldingumog við mögum alveg séðminni ástæðursem hafa kveiktyldeilurog bardaút í heimien í Íslandi þáfór þetta nú allt bara nokkuð velsínum að setja þarnaog lakið þetta nekkur nefndog þeir rættu málinnog það var haft samband við gríkiog fánar þeirra að skoða þeirog mennursammála því að þetta var nú fulltlíkt grísku fánunumog það var komið þetta með okkur bálambiðlunog svo, jú, var þettasendt réttar bóðilegðirí mittog leitt til líktabara farsælan og fríðsamlegan hátþannig séðþað hefði áhugavertþessi sjálfstæðsbáratuþað er enginn í staf af þessujá, mjög fyrir þannigen ef þú skoður aðeinslumisafstuðu þannig, af hverju var það svona fríðsamlegég menna, þú veist, íslendingar er eittþeir fara eftir réttum bóðilegðumen ég menna, þú setur þið íspór dana, ég menna, þú veistþeir hefðu getaðsko, þeir beittu aldreineynu valdi til þess að kúaeða bæla niður íslensku sjálfstæðsbáratunaneisem að, sko, mörgheimsveldi hafa gertauðvitaðég menna, þú veistþaðþú finnum allardæmi um sjálfstæðsbáratuþað sem hún hefur ekki verið kúuð niðurallavega að byrja meðeinmitt, hún er barð af mönnumog menn verið landflottaog fongelsi ogpinningar og aftökur og hvað erog þú sér þettalíka allir mislega svo Jónsíusem að vara mörgog litið mjöggóð og lit og íslendingahannhljumist tala alltaf fyrir þessuþetta að vera fríðsamlegtoghvarti fólk til þess að veraskikkanlegt í öllumsamskiptum við Daniog þú veistleiðandu þetta í því að faraþess að laga lögu leið og alltafen sko Dani líkalítir á bara svonahver var svona hinn almenna staðaDana eða afstaða Dana í þessum áhuglu þettaog hún var náttúrulegaþetta svo sko að Danií fyrsta lægi þettahafðu Dani í rauninnienga hagsmunni af þvíað halda Íslandi innanDanska ríksinsþú veist það var engin sérstök ósk frá dönumað berja skegt sjálfstæðisbaróttunniog það varauðvitað af einsum ástæðumfyrsta lægi þess að það var engir efnæðslegir hagsmunirfyrir Dani að halda í Íslandingaog öðrulegaþað var engir sérstök í hernaðlegirhagsmunir fyrir Dani að halda í Íslandisem einhverju hernaðlegu markmiðiþú veistég menna þú sér það barabakkibakki, ég menna þú sér það að þið sendueinhverja eitt og eitt herskipannarslægið og stóðuðsigalmennt síðan frekar ítla við landvarnirsvona hefur nú yfirlti verið sagthefur mittog svo auðvitað þettameð að skoþað eru auðvitað að vera tilþessi danska þjóðninsog það sem þeir eru að segja skook, við ætlum það bara búið til okkar danska þjóðrikisem er það bara fyrir Dani og það sem talaðdanskuð og sem vilja að vera Danirog það var engin áhug á því að reyna eitthvað að breytaÍslandingum í Daniút af þessu sem ég voru að nefnaog líka auðvitað líka út af því að Danirnáttúrulega höfðu sérstakarvirðingu fyrir Íslandingumfyrir tungumáliðþað verður auðvitað eða svoeftir þessu sem að þú varst að nefna þetta með Grundvikog þessa danskufræðimenn sem að náttúrulega komuÓla OrmJá, Óla Ormsem komu þetta að þvíað halda uppiíslenskri menninguog halda henni í einhverjumhávegum semþessu fólkisem er varveitifórnbókmyndirnar og allt þaðog þannig að skoí rauninni getur við sagt að grundvallaraðriðið í þessu út frá sjónuröndiDana og bara þú veist að við horfumallar heldamyndinaer að skoaftverjuvoru þó Danir á bremsunnialla þess að ára og tíJú, það var einfallega vegna þess aðÍslendinga voru bara ekki tilbúnirtil þessa stjórna sem sjálfurÞannig að Íslendingar voruþetta er svo náttúrulega sjálfsauðþróunÍslendinga vildu farið þessa áttDanir vildu farið þessa áttþetta var bara spurningin um hversu rættog hvenar við erum tilbúinog sérstaklega um leiðuleysist með Slesvík HolsteinJá, já, algjörlegaþá er bara að hleypa þess að staðJá, jáog það sem stoppar þetta náttúrulega erÍslendingar eru náttúrulegaá 19. öldþeir eru að milli 50-70.000 mannsskilur þauog ég held að það sé ekki fyrirsetni hluta 19. aldar sem þið fara yfir70.000 markiðemmettog Ísland náttúrulega er landsem er ekki efnaðslegasjálfbært á þessum tímaogþegar að Danir fara til dæmiseða Íslendingar og Danirfara að ræða þessi efnaðsmálþjóðurinn að til dæmisá 7. ára til 19. aldarog með því að tala umað koma sér saman umstöðulegin og stjórnarskraf fyrir Íslandað þá við þetta vilja er aðallþingi verði lögjaá vald sem hefur fjárveitingá vald á Íslandiþá sjáður við þetta það að það errisastór hallið að gapmínusí hérna ríkiskassarumsem að Danir þurfa að dekkameð fjárframlögumskilur viðog í rauninni getur við sagtað sko þegar aðog það eru þetta alltaf svona smáandriþessari sögum alltaf mikið laturnaðþví hvernig þið voru að ræðahversu mikið peningdanska stjórnin þetta að greiðameð ÍslendingumJá, já, jáog hvað Íslendingar ættu að réttaog útveikningar hans Jóns og hitt og þettaJá, já, sem er alltaf grundvallaraðriðið í svonaí svona þessu pólitísku afstöðu í Íslendingasem var alltaf það að þú veist aðþeim tókst að snúa því og það er alltaf kannskisvona snildinu þetta í svonaþessum pólitíska leika Jónsnáttúrulega var að geta að þú veist snúið því upp ífrá því að vera ölmusaog stuðningur fráfrá döfnum eins og þeim lítið á þaðgeta að snúið því upp íþetta er skuldbúin að rekna út hversu mikiðþið skuldið okkur fyriraldalanga kúunog hagnaðu einanguna vestlunumog vestluninni og söluríkisegna, biskupsjaraðanaallt þetta, já, jáþað er mittog hérnaog svo sjáum við það þetta sko aðþað sem að gerist á setniluta 1912 og fram á 2000er náttúrulega Íslendingarsko er efnaháðurfer að taka við sérnáttúrulega meðinnvæðingunni, með sjáurútveinumjáog þessi ríkistuðningursem að varskohvað var það 60.000 ríkistalirá ári eða eitthvað svonajákannski skiptir ekkidörlumáli hvaða var í krónumtalið skoen það sem eraðtæklegurstu veit að við það er aðhérna hlutfallið skoverður alltaf minna og minnaég er mynd með hérna töflu hérna1877eftir aðí alþingið komi fjárveitningavaldþá er þessi stuðningur sko sem aðÍslendingar fá fráfrá danska ríkisjónumfjárframlæðiðþað er 33.8%af tekjum ríkisjósþannig að það er algjörlegaafgerandi til þess aðalda uppi reksri ríkisinsog svo fer þetta barahægt og rólega myngandiþegar líður á19.öldina og þurft komið fram áfram á aldamótanumþá er það komið nýri 11%af tekjum ríkisjósog svo þurft komið fram áfullöldisárið1918þá er þessi danski stuðningurekki nema 2.5%og þá getur þau sagt að skiljaað þá eru Íslendingar rauninni og nýri tilbúnirtil þess að verasjálfstæð ríkiog engin ástæða lengurfyrir dani að vera eitthvaðað vera á bremsunni í þessu máliNei, emmittNei, þetta er nefnilegaáhuga að vera hlutast að vera þróunþví þaðþað kannski gleymistí svona umræðuhvaða er flókiðog hvaða tegur langantíma að byggja uppsvona innviði í ríkiog samtíminner alltaf fullur af dæmumþess efnist hvað þetta er flókiðog horfið til þess bara ríkið svo sútannsem klopnaði nú nýlegaí norður sútann og suður sútannog svo er borgarist fyrir þettaí suður sútanneða við getum tekiðjá, við getum sérstof bara taliðupp hvert ríkið á þessar öðruóstöðuleikju og vandamálKongotil dæmis, belgarnirsvo á allar tíðaþví að það er ynga burðiðog sjálfstæðirog ég margir hvað Kongo endist lengihvort það var tvær vikur eða hvað það varþað var búið að steipa stjórninni og borgaristriog náttúrulega margar svona nýlendurog það sem náttúrulegaþað glemist er að ríkis uppbygginger eitthvað sem tekur náttúrulegaheilógan tímaog svo getur maður að spurt sér líkaok, og Íslandi, þú veist,okkur völdu Íslandingur sín tíma ekki aðþá byggja eigininnviði og mynda eigin ríkijá, það er náttúrulega líka aðrarögrarinn sem kom fram þareins og stjórninguöldunum þetta sínirog hvað var erfitt að sætta mennþannig að það var betra að finna eitthvað fjarlægan konungog svo ekki minst náttúrulega líkaer aðfyrir jæðarinn þá getur þaðþjónaðhagsmunumjæðarins best að tengjastmeðiðunni að einhver leiti eins og Íslandiþað gerði að tengjastnórnorskaríkinu og svo danskaríkinuað því að íslenskaennbættistéttinu þetta sótti náttúrulegalögjördingu sína á mentunog hitt og þetta til kaupanahafnarog eins og við sjáum þegarjörundur var í sínu sjálfstæðispröldiþá var engin villifyrir því að taka þátt í þvívegna þess að Íslendingar höfðu haga af þvíað vera hluta danskaríkinuog voru sáttirvið þaðog svo hægtur ólega breytist þáog maður byggja þó upp innvið og þó getur maður sagtkannski að sjálfstæðispröldar snúðist kannski fyrstu varjumstuðum þaðþann tíma sem það tók að byggja uppinnviðið sem kom til að teki við ríkinuJáog kannski allar sjálfstæðispröldur snúðastþað að einhver letiJá, jáeða megnunum tilÞetta, ég er að spá í skohvernig þú vinglar þettasko, þú sagt út frá sögusko með sjálfstæðispröldunarþá settur mér framogallt er frábærtþegar þú stjórnar þig sjálfursíðangerur þau mistökkað fara undir erlend valdþá er kúuní 800 ár eða 700 árog síðan þegareftir því sem að þú færð meiri stjórná einn málum því beturgengur þér og svo kemur ný gullöldog þetta getur auðvitað að séþú horfir alltaf á sögun og út frásvona bænarísÍslendingur versus útlendingurÍslendst vald versus útlendstvalden ég held aðskoþað sem að, eins og við erum ofta að hugsaog ég held að margir nútímasagfræðingar eru ofta að hugsaþetta er að, eins og við tölum umstjórnlönguvaldina og gamla sáttmálaog þú veist að þú frekar að líta á það seminnleiðingu ríkisvaldseins og við höfum talaðum hérnaekki upptöku erlendvald, þú getur litið á þannigþað er auðvitað rétt, það er faktist réttþað er ellend valdþú getur líka litið á það sem bara almenninnleiðingu ríkisvaldsog eins með sjálfstæðisbaróttunaþað er auðvitað rétt að það er sjálfstæðisbaróttþjóðunislega sjálfstæðisbarótten þú getur sagt líka, eins og við erum búin aðtala um hérna með hvað það vareðlilegt og náttúrulegt fyrir allaþá er þetta í rauninni baraþróun þjóðuríkis á ÍslandiÞróunþjóðuríkisá Íslandi og húnteku tíma vegnaþess að þú þart að vera börðugt landtil þess að geta stað undir eigin þjóðuríkiog þú sérþess að hinn að nákvæmlega nokkarfæringana og grænlendingana sem að hafagrænlega ekkikomist á þann stað en þáog færingar mjög sniðið erþað stýra öllum þeimálum sem vilja hann á eigurni og svofóðist styrki og styrningfrá dönum til þess að grafahver gunginu eftir öðru til þess að binda samansem smá eigar sínarJá, jáFæringar stoppuðu þar sem þeir stoppuðuog fá bara penningu, grafa síngu ungueru sáttirJáþað er áhugavert skoí tengslu við skoþetta með viðhordanamenna við auðvitað tala um aðþú veist aðaf hverju eru þeir á bremsunniog þú veistu það er þetta með að Íslandingarer ekki tilbúinir og svonaþá voru kannski líka þessi tilfinningarlegu rauksvolítið og veistu auðvitað villauðvitað vill náttúrulega ekkert ríkihorfa á eftireinhverjum hlutayfirgefa ríkiðskilur þannig séðþað er á hverju svonavirðing og heiður í því að hafaheimsveldiég held ekki að það hef veriðstór og leiðandi faktorí þessuen það er kannski líkavið þórst dana til Íslandingarog þessi virðing sem er höfð fyrir Íslandingumég held að lesa fyrirhérnahann talar um það hérna Gunnar Karlssoní sögu ÍslandsEXnýjuþá var hann að tala umþegar aðdanir eru ífriðasamningunum við Prúsa1864, eftir 1864styrðiðað þá semst kemur upphugmynd um að skiptaá Íslandi og Slesvíkþetta er svonaeitthvað sem hefur oft verið nefnt í íslenskisakfræði þegar þetta er svona þessar hugmyndidana um að selja Íslandiað skipta á Íslandi fyrir ykkur og svonaeinstakar sinnum kom upp slíkar hugmyndirsem var svona að var aldrei eitt úren þá er talað umhérnafunna aldrei kaupendurnei neiþá kom uppþess að í friðasamningunumþá kom það til tals að skiptaá Íslandi og Norður Slesvíkog þetta var rætt í danska ríkisræðinuog það eru til að funda gerðirþað sem þetta er rættog hann lýser þessu hérnaí textanumþað sem forsett sér að það er hannbyður um að kannaleinilega hvort það geti letið lárangusað bjóða Íslandíferslu gerðabók ríkisræðsinssem hefur veriðstreikað yfirþá segir þetta um að forna Íslandií þýðingusverðis Kristjánssonog hérna er tilvitnun íþessa bóksjálfsagt er hægt að bera frammikilvæg rauk gegn slíkri formþví að þótt gerðareruðu örugustur ástafinu til að tryggjaÍslandingum þjóðurni þeirra og sérstaklegastopnarnir myndi framsali hendurÞískalandi á þessari eigusem skipar svo mikilvæg að sessí sögulegri tilvöru Norðurlandaþó ekki komast hjáljósta sárlega danskaþjóðurnisvitund og þó ekki síðurþjóðurnisvitund Norðurlandaog yngum normannaen þeim er Ísland mjög nákomiðfyrir tengsl margra aldaog svo bendi Gunnaryfir þessar umræðusína að þú veistþegar það kemur til tals að Ísland gangiá ríkjasambandinu að þá séu raukintilfinningarlegsæðilisþú veistþað er ekki áþreifanlegarhagsmunirsem er líkið þarna bakiog meiri segja þegar þeir eru að tala um að skipta á Íslandiog Norður Slesvíkað þá eru þaðtilfinningarlegur rauktilfinningarlegt fyrir þeirra eiginþjóðurnisíkuað halda í þessa sestugu þjóðsem ermikilvæg fyrir sögubæði Danmörkur og Norðurlandaþetta er rosalega mikilvægheimildmjög áhugavertjájáþað er eins og við veitum hvaðað Slesvík og Hortsættaland voruóbúslega mikilvægur hlutiaf danska ríkinueins og við nefndum það líka áðurþú veist að fyrir þetta voru hugmyndirþess aðþetta danskaþetta Aldinborgaríkimyndur nú bara allt ganga inn í Þýskaríkiðeinhver litinefnum við hvað jáBeismark og félagarhefðu ekki áhugað að taka inn allast að Danineyþað var ekki neitt úr þvíen fyrir náttúrulega konusforskjöldunum varjá, við veitum kannskijá, svona alltaf þvívoru kannski þessi Þýskjur hlutimikilvægur eins og danskináttúrulega eins og við tölumum íSlesvíkur stríðinuþá náttúrulega varmanni ekki tölunar, var 40%eða 50% afverslunni eða sköttumeða eitthvað slikt komum við þetta frá þessumhert og aðdæmumjá, með þetta já, tölumum þaðþetta var svo mikilvægtjáþetta er þetta þessi existential krísasem að danska ríkið er í á þessum tímaðjá, það er þaðrosa krísamiklu umbrótt á tímar fyrir danska ríkiðjáog alltaf þess að Kristjánu og Freirikaheimittþessu er annarþáttur Ísus sem ég held að þurfum að þessu að komasem hefur verið að verið að tala svolítið um íslenskumsakkværireytumþað eruhögmyndinum2þjóðfalt frelsieða svona dualeða þjóðfaltafrelsi sem fólst í sjálfþæðisbarotunnisem að erbæðiþjóðurnislega frelsifrelsi þjóðurinnarfrá dönumen síðaneins og við vorum að tala með þetta alveg uppafiþessar andstæðurá milli gamla bændasamfélagsinsog frjálslindisarms þjóðurnissinnaaðað19.öldinu þetta ersko tímabil þar sem aðíslendingar öðlastþjóðurnislegt frelsiþað verður tilþað verður efnæðslegur uppgangurskilur þauog það verður svona þetta félagslega frelsiþetta þar sem aðþar sem að svona viðjargamla samfélagsinslosna líkavistabandiðskilur þauátaga fjötrannirskilur þauog sumir að benda á aðeins og við vorum að tala meðmeð efnaheginþú veistsjálfstæðisbarutinu að segja viðþegar við fengum aukið sjálfstæðiþá fór allt að ganga efnæðslega velen þú getur snúið viðog sagt skilur þauaf því að hlutinni fór að ganga efnæðslega velþá fengum við aukið sjálfstæðiskilur það er þetta að horfa þannig líkaog sumir hafa auðvitað benda á aðhluti að viðlosnundan Vistabandinuátaga fjöturunumþað var líka hlutaði að verða sjálfstæðiþjóð þar þess að Íslendingareru sjálfir, allþíðan varð frjálsvarð sjálfstæði á þessum tímaog það eru elementí þessuþessari sjálfstæðisbarotuþar sem að þú hefur svona þess að benda höfðingjasem eru ofta berjast gegndanskavaldinuaf því að danskavaldi er frjálslindemijá, já, jáog eins ogþess að ég verður að hugsa eins og núna þettaeins og við töluðum líka hérna í byrjunhvað er viðfemt málþá heldur við sem Vistabandiðog frælseis umbærtutnarþú komið kjöldfráðið í að það var afnumí það heldur við sem við heldum að takaalgjörlega fyrir í eigin þættiþví þetta er náttúrulega þaðvar það mikilvægt stofnuná Íslandi og svoletaðiá svo miklu leitií Íslands samfélaggerði Íslands samfélag því sem það varþetta var svo mikilgrundvallar atriðiog ég hafði líka áhverðað setja það í samhengi viðfrælseisreifingar út á Evrópunsvo til dæmis svipaði Vistabandiðtil dæmis í rúsa veldiog ég hafðiþræla haldi í bandarikjórumjá, jáákveðina samlíkingar náttúrulega meðsvona þessuþessum ánöðabændumog svona þetta meðVistabandið, en kannski munnurinn er aðþú tekki með kannskistóra landegundurá Íslandi sem eiga hundruðiánöðabændaminni landegundursem kannski sumir eiga bara einn bæeða eitthvaðsvona þessirí Vistabandiðen þetta er alveg algjörlegaGuðmundur Haldónusson til dæmis hefurfært rauk fyrir þessumeð aðfleiti fram hvort aðþú veist, sjálfstæðisbarótanhafi á vissu leiti veriðviðleitni íhaldsamarbænda til þess að spyrnagegn frjálslinduinputifrá Damörgumeð því aðberjast fyrir sjálfstæðiþannig getur þú sagtskilir þau?Já, já, mérEn náttúrulega, svo er þetta náttúrulegaþetta töfalt auðvitað því leitiðJón Sigurbarðist fyrirfrjálslindi, skilur að hann var bæðisvona sjálfstæði sinniþjóðni sinni en hann var auðvitað líkaberjast fyrireinstaklingsfrelsi og veslunarfrelsiog allþjóðmentunog eblingu þjettbílis og svonaog það eru aftur aðeins sem við talum um þessaranstæður og milli þessar frjálslinda armsog þessar landbúnaðar armsEn síðan alltafnota bein er líka mjög mikiðlógi punktur auðvitað aðþess að tím Jón Sigur svona hann talaðiekki fyrir sjálfstæði, skilur að hann talaðifyrir sjálfstjórn, aukinni sjálfstjórnogþað eru að auðvitað eru ákveðinsvona tulkuna á Jóniþannig að hann hefði verið kannskimeira að berjast fyrirfrjálslindum umbótum, heldur hannsjálfstæði, skilur aðhann veldi sjálfræðitil þess að komaí gegn frjálslindumumbótum á ÍslandiEn mittJá, já, ég er mittog svo er það náttúrulega líka áhortvið það, er svo aðnæ, maður eru til að passa sig líka á þvíalltaf að ég myndi að segja að það sé eitthvað skonarjá, hvað sé að svonaaristotelisk telos, að það séeitthvað svona náttúrulegtendamark, svo til dæmisþú sáir hérnafræinu og fræi verðurséðan að tré eða blómi eða hvaða erþað er náttúrulega eins hérþað var að segja því aðþú byrjar með eitthvað svona þjóðvöldinshugmyndir og það endar þáá náttúruleganhátt meðlíðveldisstofnun44en einhver síðurþú byrjar með svona sjálfstæðis hugmyndirog þá, maður getur sagt að það séskinsemi og raukriðtþá að það end, að þaðvindu upp á sig og kannskiað hugmyndir nér þá bæti við sigeinmitt alltaf og það endi þáí einhvers konar sjálfstæðis hugmyndumþó að Jón Sigursson hafi kannski ekkihugsað sér það og verið upptegnuná sjálfræðiþað er svona áhugverðt að kasta það framjá, jáþað eru auðvitað sjálfstæðinnáttúrulega bara náttúrulega úr endapunkturog þessari þróin og minna, svo hugmynd kemurnáttúrulega ekkit fram í uppað við, þú veist, svo hugmyndmótast á sittni hlutaþessara baróttuen svo líka, við höfum til að skjóta þeinaþví aðjájú, það er svo við horfumað sögur núna, það er náttúrulegavodalega augljóstog sjálfsagtenég veit að maður getur það enduristverið með eitthvað svona hætnahjásögu og ef-saga og eitthvað þannigen það er samt áhugverðt að spáí því að ef Þískalandhefði ekki hernu með Danmörkurtil dæmis, ég sé þetta er heimströldmhmer það svo augljóst og sjálfsagt á að Íslandihefði lísti við sjálfstæði þáog hann að losa sér við þetta annað konungueða getur maður ímynda sér aðmann hefur hliðrað tileinhverju leti ogjá, danski konungurverður ennþá konungur Íslandi í dageinhverju mynd, þú veist eins ogKarl Bretta konungur er ennþákonungur Kanadamanna ogÁstrala og svonaég myndi ekki segja að það værimögulegt vegna þess að skosko þau erukomið fram á þann tíma og það er kannski ákveldissvona við endum þessar umræðarkannski á þvílíðvildstofnunni og svona sem síðast að áfangaí þessu aðsko 1980þá er95% skiluraf þessu komið í höfnskilur, í Íslandska þjóðuríkier sjálfstætteða ekki sjálfstætt, fullvaldaríkiog í sambandslæðasamningnumsem er hann að frá 1980 þá segjaþegar skohann gildir í 25 áreða sérsteftir 25 ár, þar er að segja 1943þámáendur skoðanog ef að menn komastekki að niður stöðium að framlenkaþá fellur hann niður döðurég held að það verður ekkert niður þannigog svonaí samfélagsumræðinu ámillestyrjusárunum þá held ég aðsko þaðþað var í yfirgnefandihvað við segjaí orðræðinu að þú veist að það værimarkmiðið skilur að þegar aðþanga myndi koma þá myndi værilíðveldistofnunnæsta skrefi þessu skoen auðvitað það sem að er svonaumdeltu auðvitað í þýmálivar að 1943að þá kemur auðvitaðað þessu að undir vennlöngkningastöðumef Danmörk hefði ekki veriðherrnuminn að þá hefði fariðgangið einhvers konar viðræðursem hefði síðan enda bara með því aðÍslingar hefði sagt við viljum fá sjálfstæðavið viljum ekki framlengja og Danir hefði þá náttúrulega bara sagt jásvo hefði það bara veriðflott málen Danir náttúrulega gáttekki tekið þótt í þeim viðræðumog það kom auðvitað svona svoþað umdeltamál auðvitað sem að varsko þessir hérnahraðskilnaðmenn og lögskilnaðmennsem að sögðueða slítið á þetta núna strax eða býðaþángli eftir stríðog það er auðvitað að spila stórveldin inn íslúmis breytarað Íslingar myndu býðavegna þess að breytarvildu ekkiað þjóðverjar myndugeta að nota þetta í sínum áróðrimeð því að halda þið fram að breytarstæðu á bakvið þettaog breytar vildu ekki að Danir heldu þaðað breytar stæðu á bakviðhraðskilnaðinnog bandarikinn líkabáðum að býðajá, báðum að býðaen Íslingar voru svo rosalegafljótir að því með þeirog þetta var eitthvaðsvolítið sárhildið í kringu þettaþað var það auðvitað, en samt enka á síðaneins og við höfum talað umog ég held líka, þrátt fyrir aðok, ef Danmarkið ekki verið hærnumirþá held ég samt líka aðþessum samningið hefði verið sagt upp þáog Íslandið hefði líst yfirlíst það yfirlíðveldistofnunen einhverja síðurog ég held það kannski aðal ástæðan fyrir þvíokkur, ég held að það er farist sem svovegna eins að þetta var allt svolagalegt og eftir bókinniþví júutur og mentalum, hraðaskilnaðog allt það, það er eins og þú ættist að nefna núnaþetta stóð allt í samningnumártullin og alltog hvernig þetta fara framþannig að þú veist, það varinu veriðsamþyggja þannig séðnú þegar þáog alla leiðirlágur þetta þongaðen svo oftur á mótið, þú veist, það eralla áhort að veltaði fyrir sér í sjögunniþú veist, það hefði eitthvað stórskoslegteða þetta gerst íþannig að, í Danmörskujá, jáog já, þá hafði þetta gett að faraöðruvísið, það er svo allt mjög ólíklögtþetta, en ég veitég veit ég hvað, þú veist, jafnvel aðÍslandíku hafði búið einhver danskur prinsþað hefði líka verið áhuga að verða, það hefði verið hugmyndirþað semnist. Já, var það ekki að það er eitthvaðhugmyndir um það? Jú, júþað verður eitthvað hugmyndir um það, en ég held semhúnk viljum verð hafa, það er ekki bókinað það sem aðkonung verð viljum hafa, já, var það ekki?Ekkert svo leiðis. Konung viljum við?Nei, konung viljum við. En varðandiþetta, þetta er þetta, skonáttúrulega íslenska konungsriki er áhugaverður hluti á sögu íslensog ég manna, og það er kannskihefur ekki mikið svona farifyrir því auðvitað því aðþað passar ekki inn ígrand narrativíslendinga eða eitthvað, en þaðhefur verið ykkur að náttúrulega, ég, þú viljumminnst, manni las mjögflotta í gúrt af mastasriktgerðeða bérriktgerð umkonungsriki í Íslandþess að allaprótokólan á stopnanefnar í kringumíslenska konunginsem var Kristján Tíundi frá19.8.1944hann var ekki konungur Danmurhann var konungur Íslands, Ísland var sestatkonungsrikiog sem slikt þá hafði Íslandstopna nýraprótokóla í kringum það sem er mjög áhugaverðog er eitthvað sem við gleymumþetta var ykkur rittgerðsem mann geta leitaði þvíég held aðég hafi líka lesið ykkur að greinum þaðeftir bjöttJón Bragason minni migþérst að googlaþað sem er talað um konungsrikisem er mjög áhugaverðen samt þetta er svona konseptsem að kvarf mjög fljóttá Þrjóðslega haugasögunaren það sem er áhugaverð við þettaer að í sambandslæðasamninginumþá segja þeir skovið ætlum að hafa persónusamband, við ætlum að hafa konungsambandþað er bara konungurinn sem er tengslinog það er Danir farið meðutanrikkismál og þeir fara með hernaðarmálÍslands landvarnirog í þessumtveimur hlutum þágetur við sagt að á millistriksárunumað þá þegar kemuraðutanrikkismálumað þá voru Íslandingarfarnir að taka þetta að sérí auknumælisvona þegar leið ámillistriksárunumog fara fram hjá Dönnsku Utanriksstjórnunniþað var í stjórnarslutunumráðunni, sérst í fórsætisráðunitunsem við myndum að kalla í dag stjórnaráðiþar voru, þar varutanrikkis skrifstóðaskilur þú, það var ekkiutanrikkis ráðuniti en það var utanrikkis skrifstóðaog þessi utanrikkis skrifstóðaskilur þú, hún ógsog var alltaf meira og meira bara aðholgeru utanrikkis ráðuniti fyrir Íslandþannig að þú veist, þú getur sagt að svona effektivliþá var þessi hlutiaf sambandinu líka hektur ólegahverfa og svo auðvitað þeirra kemur aðhernaða málu með þettaað þá náttúrulega sjáum við það náttúrulega að þú veist að bæðifyrir heimstjórnultinni auðvitaðnáttúrulega að þá verður svonaþessi sjálfstæða utanrikkisutanrikkis, hvað við segjaþjónusta Íslandsí rauninni svolítið tilog svo náttúrulegadanir ekkert í neinu standitil þess að verja Íslandiað fara með hernaða málu fyrir Íslandog það sjáum við síðan auðvitað aftur í sinniheimstjórnultina sem alveg danir auðvitað að komaekki eftir nálagt í að fara meðneina landvarnir fyrir Íslandog það er alveg bara komin annara aðli inn í þaðþannig að þú veist þegar ég komið framog fyrir 1943-1944þá auðvitað erubáðar þessar stóðirbara farnar að sjálfu sérskilur þú?og Ísland er náttúrulega orðiðbara algjörlega hluti afbandaríska áhrifasveðinog þá náttúrulega skiptir náttúrulega bara málihvað bandaríkjumönum finnst í rauninnihvað finnst bandaríkjumönum? Já, já, jáen þess að þú veist mér segja bara með landverkismálinþetta var ekki einn svona sinnaþví almenlegaá millstýrstjórnum?Já, millstýrstjórnum, ég man ekki hvenafyrsta landverkiskipi kemureitthvað en allavega það varmér segja þau mál voru meir og meirá höndum ÍslandingaÞað var reitt þess að þú segirþú veist þess að, já, Danirvoru ekki, já, starfunog vaksnir, neyog Íslandinga tók við meir og meiraog Ísland þannig séuð þettaá brennsku áhrifasveði og svo við við þettabandarísku þegar að kannin komég man ekki hvena kombandaríkjumennir, það er ekkisumari fjörtsjóett? JúJúJúsumari fjörtsjóettog svo þetta er þaðnáttúrulega getur maður spurt sigsvona í, út frá allvegastjórnmálunumog svona, þú veist, land sem hefur ekki herhver stjórnarí raun og veruhver er, hvar liggur í raun og verufullveldiðÞað er nefnilega þaðog það er nefnilega góð spurningkannski áður en eitthvað reynir að svaraeitthvað hvert að maður viljikannski við erum við að svara þeirri spurningueða reyna að svara þeirri spurninguNeiÞað er bara að láta hana að liggjaÉg held að það er svona svona óþægilegóþægileg spurningu, best að láta hanabara frá að liggja meðli steinaÞetta erþettasamskiptinn viðþessi slitaðna við Damörku1934, þetta er kannski svona einaneikvæðfyrir utan þjóðfundin 51sem var svona átakabrægur áauðvitað og svona atbyrðnir í kringumhann, við erum mótmælum allirog þetta skoog svo er það kannskiþessi hraðskilnaðurvið Dani sem var svonalöðurungurí andlitiðmörgum sem fast það svona tilfinningalegasvona sártÉg held að þaðhefur nú verið almennt litiðþannig á það í Damörkuþannig að það fannst það svona tilfinningalegasárten sér líka baraþessi svona ævarandidjúpa svonavirðing fyrir konungsvaldunalltaf, mista allir svo magnaskilur þiðJá, það er magnaÞað er þaðog ég vikir það á þettaog þetta er mér líkasvona framandi, eins og reytisem er svona kannski kaltar en slektasem að, já, konungurinner nú minn aðstífið með þér hérnaí norska konungsríkiruen við sáum þetta svo vel líkanáttúrulega núna bara við allar konungsinsog jærðarfjöruninn og hvaða norsk samfélagivar gegnum sírt alveg af þessuog litaðog þetta er þetta samanlægtmeð Damörku, konungsveldiðer svojá, rótgróiðog það er svo mikið virðingtengt þessari stofnun semjá, við náttúrulegajá, höfum ekki eins og ÍslandiNeikonungur var alltaf eitthvað fjarlengen svona sér tilfunningalegi þátturég snar líka svolítið áhugaverður í þessuað við erum svolítið svolítið svoer þetta ekki svolítiðsvolítið svo svona barnsem að þú veist, verður unglingurog verður síðan fullorðið og flyttur á heimanndanir eru svolítið svolítið svoamman og pappin, skilur þauog þú veistjá, það ervið erum alltaf samála því að barni flyttur á heimannskilur þauen hérna, svo sittum við eftirog erum kannski svolítið svonasvolítið svona tilfunningalegasárið við því að danir dönumað samum okkur, þegar þau erum kannáhuga okkurvið erum pínu lítið sáriðvið því oftí svona íslensku þjóðasálniog danir eru svonaþú veist, já, það var reyðilegt að þið hættiðen við vorum ekki tilbúin til að gera þaðþví að þið voru tilbúin og svo erum við líkapínu sárið við því að við hafislitið þessum með að við vorum hernuminá þjóðverjumjá, það er myndjá, já, jánú er þetta bara að tala púra tilfinninguna við þetta skoalvegen það er mikilvægt að tala þaðþví það er alltaf svo stór hluti af þessuog ekki minnst sögurskoðunvar að það voru að lítið á tilfinningumjá, hvernig maður upplýður þettahvernig maður, hvaða hann finnst um þettaég myndhann aðjá, jáþetta er stórtmáli í íslenski söguogkann man aðræða þetta svona á yfirborðinuogvið runinnisvona að maður beri þetta sama viðsjálfstæðis barátturannarlandað, það voru þetta einstök upplýfunþessi friðsamalögulegaþægilega sjálfstæðisbarátt aðeina gæsa lappa eða sjálfstæðisþróun, þjóðryggis þróun á Íslandivið getum sagt að þetta sé svona fyrirmyndarsjálfstæðis barátt aðþetta er svona fyrirmyndar sjálfstæðis barátt aðog getum við ekki sagt líkaupplaust danskaríkisins var svona fyrirmyndarupplaustheimsöldisekki svo þjóðverjareða busar eða eitthvaðer viðþetta til fyrirmyndarþetta er svonaskandinaviskuríki sem verður alltaf svolögliðin og góðeða mittjáþað færði ekki verið að koma gótt hjá okkuren ekki það, það er heilmærtsem við þurfum við að tala um í öllu þessuen það held égað það verður nú bara að vera efni í fleiri þættiþað verður efni í fleiri þættiég held að þetta sé komið gótthjá okkur hér af þessum umbröðumjávið segjum að það er bara gotthér af hlaðarbrunum sögurskóður í dag, eða ekkiog þá barasnúum við hér aftur í næsta þættiaf hlaðarbrunum sögurskóðunog sem við ræðum um eitthvað annað áhugaverstmálöfni, öðru tengtvið minnum hlustundir áfsi.sögurskóðun.comog sögurskóðun er á Facebook og YouTubeog það er þetta nálgast hlaðarbiðsögurskóðun og öllum helstu hlaðarbsveitunasem þú nálgast hlaðvörpog sem fyrrþá þökkum við fyrir okkur hér í dagog snúum afturí næsta þætti af hlaðarbrunum sögurskóðunverið sælasinniverið sælverið sæl
