Hvað er það að vera því að það er að vera því að vera því?Komi sæl. Það eru erfiðir tímar, það eru 18.3.eins og segir í kvæðinu og örlug kjærasamningá almennum markaði gæta ynguruleitiráðist hún í kvöld.Og svo eru við allt í hennu farin að tala um atvinnuleysi.Meirinn 180 manns mistu vinnunaí hópu uppsögnum í september.Þetta er ynguruleiti ástíðabundin sögblaen það koma óvartanestum helmingurþeirra sem sagt var upp, reyndist veraforriðarar og tölvinufræðingarsem eru stjætt sem til þess að hefur haftnóg að gera. Það var líka búrist freknirað því að bankamenn, ofinbyrri starfsmennog lögfræðingar hafa verið að missa vinnunaí smerri uppsögnarlótumog spurningi sem við ætlum að velta fyrir okkurí fyrirlutaða þáttanis er hvort áhrifað fjóruðu yðinbyltingarinnargerfugreindar byltingarinnarsem farða að gæta á íslensku vinnumarkaði.Í seitnilutað þáttanis verður rætt viðþægtast að stjórnmóla greinandasamtímans bandariska sakfræðinginog blaðmannin Ann Appelbaumum stjórnmóla þrúin í heiminumog líka um Ísland.En við byrjumhér á ykkurHjálmar Gíslason, þú ertforritari og frumkvöðl, formaðurstarfshópsum framtíðastefnuríkistjórnarinnar varðandi gerfugreind, er það ekki?Jú, hvað er mér en ég vinna?Áskistóttir, þú ert deildastjórigreiningadeildar vinnumóla stofninars.VilhjálmurHilmarsson, þú erthagfræðingur visku stjættarfélags.Þú ert það ekki.Og Þósteit Víglundsson, formaður samtakayðnarins og fyrverandi félagsmólará þeirra. Og varaformaður viðræstnar.Fyrverandi.Allskonar fyrverandi.En þú ert fórstjóri, þetta heitir ekki lengurBM vallahorða?Já, það er eitt annars félagi Hóttstættsem er á síðan BM vallahorða.Og ásamt fleirum.Akkurat, það passar.Sko, það er allt í hjárnum um kærasamninganaog trúnaðar á veittivaffer, veitti stjórnfélagsem sé kvöld svona óskórað umbotil þess að segja kærasamningum og fymtudaginkemur. Það er enþá þessi þryggja dagasenns og formaðurum segir aðboltin sé hjá atvinnureikundumog ég ætla bara svona rétt í upp á að spyrja þvíÞósteit, heldur að kærasamninganer haldi?Já,þetta er ekki deilt um það að fórsöndurþeirra bröðust.Ekki hvað síst.Það er líka hvað verðmætasköper hann að sjálfa að varða. Það er alvegljósta haugstur varð hér munum inni, framleginnivögsturinn varða enginn átímabillin. Langs kærasamningsmeð mikla launahekkanirog kannski engangverðinleiðir ágætlega ljós. Við erum að klímahér við vaksandaturnulegsi, alveg ótyrjaðmerkjum kólun í haggherrunu sem égætla að luta til með. Ég er reyka tilvinnumarkaðar og þeirra kærasamningasem við gerðum. Ég vonaþað eins og svo sannlega að okkur takistað vinna úr þessu. Ég ætla að sé ríkurvilja að holda begge aðilað leysa þann ákveðning sem erá borðinu núna og leiðaþað sérlega til lykta þannig að kærasamningarhaldi. Við þurfum eins og auðvitaðað hóra oss líka í auga við stöðuna sem viðerum í og að trekkarigóðsnaðarhekkanir á aturnulífið erekki mögulegar við þessar kringustæðurog ekki síðurvið verðum ennþá að horfaá rót þessara sveiflunasem við erum alltaf að fara í gegnum á vinnumarkaðiog hvað við getum gert til þess að bætaþar úr. En égmér heyrist við að ríkur viljatil þess að reyna að leysa þetta.Hvað heldur þú Vilhelmur? Nú þetta er umkannski þið eða ég náttúrulega ekkiaðelda þessu akkurat núna en þaðhangir alltaf þessari spýtu, er þetta ekki?Í hverju reyði verkefliðsreglingarinní hverju hún fælst í þetta sinner að það er stórhluti hjá vafferhjá fagfélagunum og líka hjávisku, bæði á almennamarkaðunum ogofinbera, sem fæ baraalmennar launahækkanirog þetta er um 11% hækkunfrá februar 2004sem er 2% undir verbulgunniþannig að þetta er hópu sem að fæ rýrnumþannig að launavísittalinn í heilsiner að hækkum 18%þannig að það er þessi mistrefðu áhrifvið samninganaog ég ætla kannski bara að veraofinnilegur komandi frá stéttafiliég ætla að segja, sko, ég held að launahækkanirsé ekki það besta í stöðunni til þess að vinnaá hag þessa fólksþví að þær gangur allamarkaðinég myndi vilja óska þess að til dæmisvið erum með fólk á landsbyttalum í dagvinnusem fær ekki launaskriðtalmennaflæðingar til dæmisvið gætu koma aðmarkaðar aðgeri til að hjálpa þeimen það vist, það virkar ekki þannigstóra bara þess að núna erverðbólkan og sá kostnæðusem henni fylgir fyrir allaþað er núna að vera að geraalltaf kröfur á ríkið að stíðinað fara með gjaldahækkanirí 2,5%jú, ég stið þaðen það er kannski eitthvað sem við ræðum frekur að eftirþað er mikill ósigur á Íslandiað ætlast til að ríkiðleysi samningaeða stöðlaði eitthvaðí markasverði á markavið verðum að hverja frá þvíen það verður spennandi að sjá hvernig þetta fyrirjá, nákvæmlegavið ætlum líka bara að tala umjá, atunuleysiþað er ástaðþað er vallægt að segja atunuleysisvona sé heilt yfir stústkannski vandamál á Íslandi meðan við mörg önnurlönder það en þessar hópupsagnir núna íseptembereru þær eitthvað svona hættumörki?já, hópupsagnirhópupsagnireru almenntafskabla sviblukend starð hjá okkurég var svona þegar ég var undurbúin fyrir þáttinnþá leiti ég aðeins til síðustutveggja ára og þá getum við verið meðmánuðið sem geta verið þungir á vinnumarkaðasem eru engar hópupsagnirog svo komum á mánuðið sem eru eins og þessi mánuðisíðasti var ansið þungurþar sem var eitt fyrirtækisem lagði náðu starðsum á Íslandiþar sem 65 mistu vinnunaog fleri fyrirtækivið þá erkannski eitt mánuðurhópupsagnir, einu mánuði eru ekkikannski það stert, svona merkium stöðun á vinnumarkaðiog til dæmis í septemberu síðasta áriþá var svipaður fjöldien þetta er samt óvinni hár fjöldimeð að við svona meðal mánuðiní hópupsagnumOg aturuleysi er ekki allir það saman og aturuleysi er það?Nei, og hérnaþað er runni þannigþú nefndir að aturuleysu Íslandier ekki hátt með að við löndin í kringum okkursérstaklega við horfum ákannski Svíð, Þjóð og Finnlandþað eru Nórei er þaðnokkuð að pari við Íslanden það sem við hefum séð kannskiundanfærin ár að það er svona ákveðin stígandií aturuleysu og það er kannski það sem viðhjá vinnumálistofnum hefur verið að benda áað eins og ef viðberum saman árið 2006það sem aðver árið þá er það um halvi prósundi herraen fyrir sama tímabillen það sem svonaþannig að það kom náttúrulega ákveðhögg þegar play fór á hausinen við höfum eitthvað en ekki alveg náðu okkur niðureftir það, þannig að rétturþetta er ekki hátt í samanbyrðu önnulönden við samtvið myndum gerðin að vilja sjátölunar vera læriÞetta eru mismunandi hópar og mismunandi stjættirsem finna mestfyrir þessar, ekki?Já, við höfumhjá vinnumálistofnum, við erum að byrjaaðtunleysin er á bæði landsluta og svo erum við líkameð innlandaaðtunleys og sérst erlandahópaþá sem er með erlanda ríkisvungog við sjáum hansi mikil munkannski sérstaklega mittliíslensk og erlandahópsins, þar sem íslenski hópurinner meira kannskií störfumkannski innanhjörsópenbera og líkavestlun og þjónustu og þess aftaren erlandahópurinn erþar mun herra aðtunleysiog það er kannski hópur sem eru að vinna íbyggingakeranum og ferðanmáleginanumþar sem eru mjög miklaástíðasöflur, þannig að það er svonasjáum við að erlandahópurinn, hann er miklusöflukjöndarinn íslenski hópurinnsvona fyrir utan það að hann er líka með herra grunn aðtunleysiþá fer hann mjöghátt í aðtunleysa vetuna og lækkarlíka mun skarpar enn íslenskihópurinn á sömurinn, en það errétt að það er ákveðin munog svo sjáum við til dæmis að suðinnesiner alltaf þingri ennann aðra landslutarþað er búið að vera mjög mörg árþannig að við sjáum það eruhóparinnan hóparna, en svonaheilt yfir hefur aðtunleysiverið með ákveðin stíðandi undanferðið árJá, og það er náttúrulega ekki góður fyrirtirSko það erfátt að hann að rætta þess að daginn umgerfugreint, hún er náttúrulega alveg frábærmörgu leiti, en hún veldur líkasvona alvarlegum áhyggjumvið þurfum að læra að fara með þessimeð þetta tæki, Hjálmar, þúleiðir hennan hópum gerfugreint að stefnu ríkistjórnarinnog þeir eru að fara að skilaniðurstöðum af ykkur á morgun, er það ekki?Jú, við erum að skila tilráður að hópsa á morgunog niðurstöðunar ákveði að byrtaendalengt tíma setna í vikunniVið erum reyndir ekki að móta stefnu, þetta er reynir hópursem er stopnaðið til þess aðvera til ráðgefar og gefa endurgjöfá stefnu og það sem við verðum að geranúna, það er annara að móta síðan stefnunaen hérnaþetta er búin að vera, já, þetta er búin að vera snörpaskemmtileg við náður sem þetta er búin að vera vinna núni í þessuí þrjá mánuði ogeins og þú segir, þetta er svona, það er fátt að talaum annað, en þetta er líka málefni semhefur af aksið úr því að kannski, allavegasvona íslæsku samingi, hafa kannski snúiðsvolítið um sko íslæsku og tungumáliverið að vera farin að sneftanæstu því allar hlutaallar hluta mannlífsinsog þar á meðalum mitt vinnumarka, eins og meðtil umræðu hérþað er samt sem á því þannig að skovið höfum ekkitölur sem benda til þess ennþáað hérnastörfum hafa beinleyspært að fækka vegnagerðurkvendur á Íslandi, intakstarfa hefurhins vegar nú þegar breystog það eru svona vísmyndingar, til dæmis þá hefurverið erfiðara fyrirtil dæmis nýutsköfaða tölvunafræðingasíðustu 23 ára að fá vinnu helduren hefur verið áðurþetta stafar hins vegar ekkienngur liti stafar það mögulega af gerðurkvendiþað hafa líka nokkru hluti verið að fara samaní fyrsta lagier það þannig svona í nýsköpunagerunum, þar hafa verið svona kannskitvent, annars vegar bara á heimsvísuþá er fjármögnun í nýsköpunhún hefur verið mikilhún hefur verið eiginlega öll streymtinn í gerðurkvendi og önnurfyrirtæki, jafnvel góð nýsköpunafyrirtækieða hvort sem eru hugbúnað fyrirtækiönnur, hafa átt svolítið erfitt með að fjármögna sigef þau eru ekki partur af þeirri bilgjuog það hefurgert það verkum og það erubara mjög fín fyrirtæki sem hafa átt erfinnfjármögnun og ekki komist lengrahér var dreyið samanmeð réttuða röngu í endugreifslumá rannsóknar og þróunog þar hefurdreyið saman fjóra miljardaá tveimur árum og fjóri miljardaþetta eru í rauninni næstum því alltpeningar sem að fara íað borga launþannig að þeir svarar kannskisvona 200-300 störfumþannig að það eru líka peningur sem er farin út úrþessum gera og síðaneru þetta sko aðég held kannski það sem áhrif gerðurhendur en að gætir mest í þessuþað er ekki bara efnaheðs samdrætturheldur eru fyrirtekkiðað halda þessir höndum, bara svona venjuleg fyrirtekkií fjárfestinguí upplýsingatekni, vegna þess aðþau vita að það eru einhverja stóra breytingaframöndan, það er að vitaþessum að vinna með þessa tekniþetta gera miklu meira og miklu skemmir í tímaen áhrifin eru kannski ekki allveg kominfram, þannig að ég held sem að þetta fyrirtekkiséu svolítið að halda þessir höndum, vegna þess að þau viljaekki lendi því að fara kannski í dýra fjárfestinguí upplýsingatekni núna, ef aðeinhvern veginn áhrifin koma fram og þetta verðurhelmingi eða þreymur fjórðaódýrara eftir 1-2-3 árþannig að það er svona, það kemursvolítið saman þarna í geyrasem að hinga til hefur veriðeins og við vorum að tala umsvona tilturulega örugurog ég held hins vegaren þá að sko, eftirspurneftir hugbúrnaðu upplýsingateknier, það hefur verið mikilumfram eftirspurn í langan tíma og hún erekkit farin í burtu, það er ekkit búið að mæta henni aldreien einhvern veginn hvernig við mætum hennier að breytast, það þarf ekki einsmikið af fólki, segjum viðí tölvudelt í stóru fyrirtekkiþað er hægt að gera mikið með færra fólkien á móti er hægt að fara að gera aðra hluttisem merki um eitthvað sem eraðeins að byrja að gerastsem ég held að vei upp á móti þessuer að lítil fyrirtekkier að ráða að það séur tölvudeltireinnið af tvo menn sem eru tölvudeltkannski í tíum manna fyrirtekkiáður hefur þið einstaklega að takja manna tölvudeltekki gert að gera nákvæmt skapaðan hluten nú geta einn til tveir mennbyggt og umbyggt upplýsingateknií litli fyrirtekkiþannig aðintakið er að breytast, störfin munu færast tilþað verður einhver svona hristingur út af þessuen helt yfirí þessum gera, af því að við erum kannski að tala um hannakkurat núna, þá eryngaveginn búið að fyllaað mæta þeirri umfram eftirspörtsem að ennþá er íí barakervinu eftir upplýsingatekniViljóðum að þið hjá viskuþið eru með svona stóran hlutaháskólamanna undir ykkarreglíf, þið voruð einu svonifyrirbæri sem hétt fræðagarðurþetta er kannski mennta fólk með svona óhefbundinráðningarsambund getur við sagtað einhverju leitihafi þið orðið vörfið að það sé svonaað fara að hýtna undir skjólstæðingumykkar? Já, kannski baravarandi visku, við erum sexústmanna félag á, og erumá öllum örkuðum, og erum með mjög mikla breyttog eins og þú nefnir líka í óhefbundnumráðningarsambundum, sérstaklegasvona í skapandi armunumvið erum bara að byrja á stórumyndinniþá erum viðað sjá launathrýstingniður og við hjá unga fólkinumeiri veldutíðari uppsagnirhjá arkitektumsem eru hjá viskuer verkanastadan með slæm og launathrýstinguniður og við, það er að byrja svona ákveðna breytingarog þetta er aðdaldi koma mikið fram hjá unga fólkinuvið erum svo rannsóknir í Bredlandinýlega sem sýndir fram á milla árunna2005 og 6, þá erauðlýsingum fyrir nýjútskafaháskóla, úr háskólumað fækka um 50%, ég hef ekkiséð þessar rannsókn á Íslandien það er svona, manni grunar að það séeitthvað svona í framöndansem unni sérstaklega stjóla ójöfniðmillir kynnslóðanaþannig að já, við erum aðþað er svona okkar tilfinningað aðunleysi sé að auka sérstaklegahjá ungu fólki í upplýsingatækninniog svo fram meðsem við erum svona eftir að sjábetur skoEr þetta eitthvað sem þið reyki bara byggt til gerfugrændarinneða er þetta bara svona almenn kóluná mörgum?Gerfugrændin eitt af þessuog svo er það annað sem hefur bara veriðyfir langan tíma á Íslandi, það hefur veriðmísvægum millið frambósa eftir spurnarog millið sem kemur út úr skólunum og þau sematurlýfi vill. Íslandingareru að útskrifaúr háskólunumfólki allt öðru minstri heldurá Norrlöndunumþannig að það er svonaHvernig þá?Það er til dæmis þón okkurmeira úr félagsvísitunumsem eru verðmætt en eru ekki til dæmisjafn mikið leftir spurnu og unniheilbreyðiskerfinog Norrlöndunum er byrjað að stýrasvo taldið til þess aðminga þetta færdimisramiþað er ekki gert á Íslandiþað er hlut af þessuen svo er þetta tæknibreitingarnar eru miklarJá, það ernákvæmlega þaðHvað með, sko, heldur þúað, hvað ég var að segja, baraaðstörfum og atvinnustíðinu stafitil dæmis bara ókn af gerðugrindinubara nú náðu næstu missurSko, næstu missurumjá, eitthvað, en til lengri tímamunhvað náðu ókn, þetta mun alltaf hann að breytast mikiðþetta er ekki eins og fyrir yfirbyldingar það sem við hendumfrá okkur skóplunum og fórum upp í traktorinSkoég býst, það verður mikið framlegunaukningþað munþurfa að gefa fólki tólintil þess að geta nýttanavið, það er sem sagt, 8að konum 10 hjá visku á öllum örgumþað er bara einsbara mjög áþægt eftir örgumer að nota gerðugrindina67% segja nú eitthvað ákasten þau eru ekki fór neina hjálp frá vinnuvindumog þetta er sérstaklega slæmt hjá ríkinuþannig að til skamstíma þurfa það í tólinen til lengri tíma muna atvinnustí í mingaog þá þurfa að fara að tala umstærri þjóðaslega máli eins og endurdreifingu verma þetta og skatleggjasuperhagnáðs og framvegis en ég held svo sem ekki nýþá SalmaHvað segir þú Þorstur?Hvernig heldur þau aðhvaða áhrif heldur þau að hafiá atvinnustíðu á Íslandi?Skoég er núalls ekkertsannfærum að þetta muni hafaheilt yfir eitthvað slæm áhrif á atvinnustíðuástandihjá okkursem er til milli langs eða lengri tímavið hefum séð svona byldingar ganga yfirþetta aðverð þessi mun vafa líti ganga munhraðar yfir okkur heldur enn flesta ræðraren það sem við hefumhins og séð erum við þettajú, samsetningstarfa breytistþað reynirmeira á kerfin okkar, varðandiendur þjálfun, endur mentunannar móti, myndi ég að sé að viðerum norröntu velferðarsamfélagmeð öflugt mentakerfi, við erum öflugt einu viðtil þess að takast á við svona breytingar, við erumöflugt velferðarkerfi sem grýpur fólkog hjálpar áframsem skiptir gríðala miklu máli, ég held að það semauðvöldara fyrir samfélag eins og norðlöndin að takast ávið svona breytingu, heldur enn til þess að þú tekursamfélag eins og breytlandeða bandarikinn þar sem aðhefðir fyrir þessum innviðumer mun minni, þannig að til lengri tímaég allavegaleiður mér að horfa barabjörtu mögum til þeirra breytingaog þeirra tækifæra sem þetta mun skapvið höfum sem þjóðsínt alveg ótrúlega útsjónusem við að nýta okkur breytingasem þessar, við erum að sjá aðgerfingreindin er að hafa beinmjög í ákvað áhrifin í hakkerið hjá okkurvið erum að sjá mikla fjárfæstiku í gangnaverum, við erum að sjá tekní og huverkagreinar hjá okkur sem aðmér sjálfum hefði þóttbara nær óhauksandi fyrirþú veist, þeimir, þreimur áratugum að þetta væriorðin bara einn stærsta útrúlegaí dag og hefði allar börðiðtil þess að vaksa hvað raðasthjá okkur á komandi árum og áratugumsem er líka bara að ger breytatekní og huverkagerinir aðjafna hjá okkur haksveiflurþetta er greinsem er ekki takmörguð að vakstargetur auðlinda greina eins og við höfum svo oftþurft að glíma viðþannig að það má segja að teki færin fyrir okkurþannig að það eru algjörlega ótaljandiauðvitað er margt sem við þurfum að ræðaþað er margt sem við þurfum að breyðast viðen heilt yfir horfið frekar jákvæðameð um á þessa þrónJá, eða þú væri góðin aftur, segjum ráþæraí ríkistöndinu, hvaðhvað myndur þú vilja gerahvernig geta stjórnvöld og almenningu búisundir þessa breytingurMér hefur reyndaralltaf verið mjög hugleikiðeitt svona vandamálmyndið sem við á vinnumarkaglýmum viðvið leggjum alltaf mikið uppúr mentunum fólks, en ekki reynsluog ef við horfum átíma eins og í dag, þessum að gerðurgrindiner að koma innháskólapróf erstaðfesting á því aðvið komum til að kunna læra, ekki dendilegahvaða kunniog sama á við um við, það er bara að fólk hafisínt metnaðseglu dugnað til þess að aflæsjaykkur að þekkingar og mentunaren það sem er mikilvægast að merkið fyrirvinnumarkaðin til þess að meðt útrúekki hvaða gráðu við komum til að heldur áog tíma gerðurgrindarer, hefur aldrei verið auðvöldarað afla sér þá nýrar þekkingarfyrir nýtt starf og við höfum að getabreykt miklu ræðar og munumgeta breykt miklu ræðaref við höfum bara þessa grunnfernitil þess að afla okkur nýrar þekkingarvið hættum aldrei að læra, við hættum aldrei aðþjála okkurvið veistum alltaf ég að fjärstaði kentir að veraþeirra ráða 40-50 ára gamla neinstæklingi starfað vera í alvöru að leggjahöfuð áherslu áháskólagráðu eða gráðu við komandien ekki hvað við komandi hefur verið að gerasíðan 2035Hvað segir Vilhelmur með þetta?Sko, jú, það erSko, ég er ekki, þú veist, það er ekkibein fylgnum til meiri mentuntil meira verði, það er ekki þannigen þetta er hins vegar svona alla jafnaþá myndur maður halda að fólk séu verðmætarifyrir samfélagið eða menta sigÞetta er líkatil og með svo opimberamarkaðu með ein einasvona ein helsta launasetningabreitansem er nótuð til þess að fólk getihækka í launumStundum er það ekki alveg raunhægtað þú geti til dæmis farið úr framlýnií velferarkerfinu yfir á skrifstónog þú hækkar í launumþess að þú tókst dóttorspróf, skiljurþú veist það er svona það þarfalega að fara að ræðahvað mentun þýðir og hvort hún sé að breytasten ég meinahún er samt þetta merkisem að þú ert að gefa markanumenn jú, reynsla vikta mikiég bara veit ekki alveg hlutföllin skoHvað segir þú ástæður?Er, þú veist, mentunasteg fólkser það, skiptir það málier auðvöldar að fá vinnueftir því sem er með fleiri gráðureða?Sko stuttarsvara myndi séer já, en svo ætlum ég að það að fótskýrahérna, ég var að stútiraeinmitt, það er svona svolítið að stútiraþeir sem eru á aðurleysaskráog bera sama við þá sem eru í vinnuog mentunasteg þeirra sem eru á aðurleysaskráog þeirra sem eru í vinnuog þeir sem eru með yðnámþað er mun lægra aðurleysasteghjá þeim og síðanháskólinám. Þeir sem eruþeir sem standa kannski höllustum fætiþað er þeir sem eru með grunnskólarbrófaf því þá einmittkannski svolítið eins og þóstegnir að segjaað þetta með að sínaað maður geturnatil aðaflasinirar færni og þekkingarþannig að já, viðsjáum það alveg aðyðnám og háskólinám það erþað er lægra aðurleysasteg hjá þeimhópum, heldur enn öðrum hópumHjálmarKori Doktorufer brest kanadískurblaðumæður, hann er við að vara við því sem hann kallaröfugsnúna kentárinþað er að segja að í staðis að maðureins er borin svona uppi og áframaf vél eðahesti sem sagt, þá verðimaðurinn raunverulega burðardýrfyrirgerfugreindina eðafyrir hestshauð sem getur við sagt, að mankinniverði svona fjötrað í einhver svonaandstikileg lálunastörfvið að þræla fyrir gerfugreindinaog svona fámenna yfirstjætt semnjóti hagmeðarins af henni. Hvernig er þetta að koma í vekkfyrir að þetta gerist?Sko, það er með þessa tækni eins og alla aðraað hún er mannanaverkog við ljóðum að vera gerana til þess að þjónu okkuren ekki öfugt og ég held að við höfumtólinn til þess að geraþað og ég veit svo sem ekkiþau sem munur setjagerfugreind einhvers konar markmiðer á endan um fólkhins vegar er þaðég held eiginlega svona að beinastabeinasta svarið í þvíen það er miklu auðveldar aðímynda sér það sem að mun missa heldur en það sem að munfá í staðin og það enginn er barasvo litið hvernig við hugsa um alltaf um framtíðinaég hérnaég er stolturað ég kalla sjálfur minn nörd og éghérna sapna með hansgömlum íslenskum tölvubókumog uppáhaldsbókið mín í því sapni er frá1984, hún heiti Tölva og vinnaog er kefin út af ASIog það er mjög mikið af mjög sannfæranditölfræði um öll störfinsem að munni tapast og það hefði aðtölvutnar séu komnar og hvernig þau munni breytastog í rauninni, sko, það heist öll gröfinvísa niður og til hægriog það er mjög auðveld að hlæja þessari bók eftir áen síðan þegar maður fer að lesa hanaþá hefur allt gengið eftir sem að stendur í hennief þið hugsið tilbaka fyrir 1984hversu mörg störf í dageru óbreytt frá þeim tímahversu mörg störf frá þeim tímaþetta í hug, öll störfinog öll þjónustunog allt það sem við erum að kjeravegna þess að það losnaði um kraftsem áður var að fara í hlutiog það var alveg sársöka völdeins og þórstinn var að bendaog þá gengur þessi breytingar skifið hraðarog þess vegna verður hún mögulega sársöka völden það er svolítið eins og að rýfa plásturinn af hraðarég held að ef við bengast rétt viðþá getum við gengið í gegnum þessar breytingarhraðar vegna þess að við veitum alveg að þó að þessar breytingarhefur orðið með síðustu innbyldingog þriðju innbyldingunni sem er þá til koma tölfunarþá er samfélagiðí rauninni heilt yfir áennþá betri stað fyrir tilstildi tæknirnaren núna heldur en það varfyrir þann tíma. Þannig að það samamun gerast en við hefum baravið getum ekki einu svonivið getum ekki einu svoni haft hugmyndaflugtil þess að sjá nákamlegahvernig þessu breyting verður.Já, ég held aðað svona lokumog langa mig til þess að spyrja ykkureinmitt nákvæmlega út í þetta. Það hefur náttúrulega aldrei veriðeinfalt að vera ung manneskjaen maður finnur svolítið svona aðeins meiratil með unga fólkin í dag sem þarf einhvern veginn aðað feta sig útí þjóðfélagið við þessaraðstæðir einhvern veginn og mér langaði bara svona til þess aðspyrja ykkur að lokumbaraef að þið væruð orðinsegjum átjanóra afturog vissuð það sem þið vissuðhvað myndið þið veðja áhvaða menntun og starfsferil myndið þið veðja á ef þið værið í þessum spórumég ætla að byrja því að spyrja þig þústinn.Sko ég held aðlíkil styrkleikií þessum breytingum verðieins og alltaf sko uppun að gáá dreifkraftur hjá fólkiog það verðursjálf og sér ekkitómögulegt en ef maður horfið til þesshvað er svona líklegatil þess að vera mjög öðrugtveðmál í dag þá myndi ég segja þið inn áhannverkiðsem að orði hvaðaþað hefur alltaf verið góðavalkastur ogég held að hann sé enn betrií núverðandi samiki.Meinar það þá hvað ég sagt um í unganJá, ef þú vissir það sem þú vissirí núna og værið átjanóraþað verið hér.Sko ég erbara svona út frá sjónarhóttnihagfræðingsinsko og maður hugsa umtekjumöguleika til framtíðar og í dagþá hefði égsagt um í ungan að fara inn í heilbíðiskerfiðen það erþað vissurlega mikið álága á alltafog ég menna heilbíðiskerfið er svo greiní taldum sem lækna sem munumvaranlega að hækka í launum líklega um fráaðrastjætti til framtíðar. Það er bara það mikiðleftisbúrt framöndan.Þannig að það er mjög þægilegtog leka áhoslu og atvinnustygog tekjuren svo er það líkabara hamingjan. Ég ertiltöla ánöður í hagfræðinnieða svona fyrir bylgjum.Hvað séður þú Ásta? Hvað myndir þúráðleikir sjálf? Já, nú er ég líkahagfræðingur sko.Ég held í grunninn er mikiðlögt að velja sér eitthvað sem aðmanni finnst áhugavert.Því að maður verður góður í þvísem maður hefur áhuga á. Þannig ég held aðþað sé svona allra mikilvægast. En annarser ég alveg að sammála þeim báðumþví að ég held aðþauinn semekki er hægt að útvistatil annar að landa og svona það eruyðingarinnanar. Þú þartað smíða húsi hér sem á að vera hérog heilbriði stjættinnar.Það er svona, það ertu verið svonaauðvika veðmálið ensamt sammála viljum mig aðþað er alltafbara mikilvægt að velja það sem að veitumhann er gleðir. Þú færir eftir í haugfræðinu.Urglega. Hver er þið þúHjálmar? Hvað myndir þú velja? Ég ætla að faraí doldi aðrátt. Ég er enda sammála öllu semvar sagt hérna en ég held til dæmis aðlæra tölvunarfræðu annar tækninu om.Við erum að fara í gangi breytingar þar sem það að skiljahvernig tæknin virkar og hvernig það er hægt aðbeitinu á næstum því öll viðfánsefnimannlegar tilverumun ganga yfirog þá verður þetta þekking sem ergott að hafa. Allt sem aðstyrkir allbæðiskapandi störf og störfsem að, eða sem þetta er allt námsumsem er skapandi og námsum að kannskieflir manni gaggrindin í hugsunþað verður aldrei verið styrtir í leiðfrá hugmynda veruleika heldur um að tilkomaþessara tækni og þess vegna er hugmyndaríktfólk og skapandi það ermeð einstakthóli í höndunumen umfram allt þá held ég bara aðég mitt forvitni og áhugimaður þekkir það, maður sér alveg á fólkimaður sér alveg á því hvort að þaðeinhvern veginn brennur fyrir eitthvað, hvort að halla sér inní vandamáli, hvort að það er til í að lærahvort að það er til í einhvern veginn aðtilenga sér nýjungar og svo fram í þesség er þetta svo skemmtilegaað kalla þetta að hafa nistanog maður þekkir hann alveg þegar maður sér hannþannig að það að hafa nistanþað verður alltaf eftirspurðin eftir fólki sem hefur hannAkkurat, við látum þetta verðaloka orðin hjá okkur hérna í kveldtakk okkur fyrir komuna hjálmar og ástavilhjálmur og þorstinnen við ætlum að vindaokkar hvæði krossbókaútgáfun Uggla var að gefaát þrjár áhugaverðar bækurBjörn Bjarnarsson fyrirverðandi ráðþeirra þýðir þær allarog gerir það með brafurog þetta eru einhver hljóflestrar bækurTvær þeirra eru svona sviðsmyndabækurþegar Kína geriráráseftir Karlúma, eftir Andreas Fúldaog svo ef rúsar sigraeftir Karlúma Salaog svo er hér þriðja bókinsem við ætlum að taka fyrir, einræði HFeftir önnu Appelbaumog anna er bandarísku sakfræðingurblaða með við tímarættið í Atlantikog eitt þekktasti stjórnmólagreinandiokkar tímaog þessi bók lýsir því hvernig einræðisherrarog aukjöfingar heimsins vinna saman að því aðkúa á arðræna heilu þjóðurnarog grafa undan liðræði og frámslindumkildum í heiminumÉg rætti við Appelbaum í gærog byrjið á því að spyrja hana að þvíhvort þetta samstarf einræðisherrarnaværi nýlandaÉg finn að það sem er nýlst nú er að það erfyrirlæði sem nýla ekki álægja ílægja álægjaÞannig að þú harði komunistíska Kina, náskjóðlíska Rússiog theokratíska Írannýðan sem, nýðan sem hefur einhverjahistórikslætið eða tíðiEn þau hlutumsamstíði og samstíðier að þau erum nefn að reynacomina. Þau erum nefn að reynasannstíðir það að einhverja vísu ádemokrætismann og hlutun sem erþættu til því að hlutustuog þau erum nefn að stjórnaðahlutum á rúm og lóðhvað er að stýrja þeim í hlutussem eins og það er að dæla þeirraog á því að Þú í Þessarsog á Íranthrough its proxies toinflict violence on other peopleand so they have begun to cooperatein new waysI think also theboth the international financial marketsthe way they now workand modern surveillance technologyis now something they all use and share as wellWhat are the signsof this collaboration? How can wesee this inthe western world?The most obviousplace to see it is in Russia'swar in UkraineYou can see the Russiansattacking Ukrainetrying to eliminate Ukraineand remove Ukraine as a nationfrom the mapusing tactics that we thought hadn't been seenin Europe since World War II or wouldn't be usedagain and you can see they havesupport from Iran whichgave them drones and weaponry in the beginningnow the Russians are sendingthose drones improved back to Iranwhere they're being used to attackGulf states and US basesyou can see that the Chinese are helpingthe Russians, they provide markets for theirnatural resources but also provide themwith partsand electronicsfor their weapon systemsand you can see the Russians in turnpreparing to work with Chinaso you can see them working tomaintaina war that threatens everybodyin Europe and they do itwith real impunitythe sanctions haven'tbeen able to stop themthey haven't been enforced well enoughand we don't right now have a unifiedwestern world anymorethat's prepared to stop them eitherI wanted to ask you about that as wellbecause the bookfirst came out in 2024in Englishbefore Trump came back to powerin what waydo the United Statesplay into thisnow at this pointSo Trump is the first leaderof the United Statesat least since the second world warand you could argue longerwho does not see himselfas the leader of the democratic worldhe doesn'the's not interested in American allianceshe's not interested indeepening and strengthening themhe's not interested in the language of democracyhe doesn't use it himselfif you look at what the US administrationhas done in the last year and a halfthey've underminedor in some cases destroyeda lot of institutions that the State Departmentwants to destroyit's used to promote democracyaround the worldor to broadcast its ideasand all of that has changedand this is an administrationthat very much sees itselfas a great powerwhich can enact its willwherever it feels like itit doesn't have long term alliancesit doesn't have deep friendshipsthose are of secondary importanceI should say thatthe US military hasn't changedand many of the US defenseand intelligence worldstill sees itselfvery deeply interlinkedwith NATO alliesand other alliesI was in Icelandas you knowover the summerand I had the chance to seethe NATO base thereand obviously it's still functioningabsolutely as it used to functionand the ties that link Icelandand to other NATO countriesremain at some levelbut for the first timewe have an American leaderthe president himselfis less interestedin thisin this worldin this languageand that's very very differentand it's had aricocheting effectboth on American alliesand on American enemieseverywhereWe have been following closelyTrump's attemptsto take over Greenlandour closest neighbornow the US seem to havemade a dealwith the Danishand the Greenlandersabout the future of Greenlanddo you thinkthe matter has been settleddo you thinkGreenland is safe for now?SoI hopeit's been settledto some degreeI mean as you knowit's a very strange agreementit's essentiallyadds a few nuancesto the security agreementthat was signed in 1951between the US and Denmarkso it's somethingthat could have been achievedwithout creatingso much traumafor Greenlanderswithout forcing the Danesto contemplateblowing up the airportsin Greenlandand also I'm afraidit doesn't eliminatea deeper problemthere are US companiesacting now in Greenlandsome of whichhave very close tiesto the American Presidentor to the White Housewhodo seem to stillhave a political agendaso you can still findsome US businessmenand companiesacting as ifpart of their purposein Greenlandwas toconvert the politicalsystemto win people overand so onso I don't knowthat theI don't knowthat the story is over yetYou describedsome of thisin a recent articlein the AtlanticcalledThe Empire of Griftwhereprivate businessinterests seem to havetaken overthe control ofthe USforeign policyif you could say thatYesthis isanother reallyprofound changewe've witnessedin the last year and a halfI mean of coursethe American governmenthas always actedin the interestof US companiesbut we now havesomething differentwhich is thatthe actual actorsthe people who aremaking US policyTrump's envoysto Ukraineand to Iranhis son-in-lawand his formerbusiness partnerare people who havedirect business interestsin the countrieswhere they're doingnegotiatingyou've seenin a number of placesI mentioned Greenland alreadybut you can see itin other countries as wellyou seeinstead ofdiplomatic envoysyou seebusiness peopleacting as the voiceof the USacting to put pressureonon local governmentsyou seein some casesUS tech companiesusing the powerof their algorithmsto pushpolitical outcomesyou can certainlysee this in Germanyyou can see it in the UKyou can see it elsewherewhere Elon Muskwho's closelylinked to Donald Trumpand who runsTwitteruses the algorithmsto promote the AFDand the far rightacross Europemore broadlyand in multiplesmall ways as wellyou can see this happeningand this is athis is a changethat's happened so fastthat I'm not sureeven Americansunderstand yetthe significance of itbecause of coursethe implicationsare very deepit means thatUS foreign policyisn't beingcarried outto benefit Americansand to make Americamore prosperousor to build our alliancesand to build aworld of prosperitythat we can all live inand trade inand travel init's to enricha few peopleand that'sthat's somethingthat isslowly I thinkfinallyfiltering downto the publicin the USas people are startingto understand it betterYou havean election coming upthis monthdo you thinkdo you thinkthe USis ever going toturn backto itsolder valuesand policiesand foreign policiesfor instance?SoI don't thinkwe're going togo back towhere we werein ain ain a sensethat the USis anunquestionedleaderwho isintimately trustedby so manyother countriesI thinkI think it wasthe French foreign ministerwho saidFrench securitycan't dependevery four yearson votes madeby 40,000 peoplein Wisconsinand so I thinkthat Europeansare going toadjustand they willand thatthat adjustmentwill continueWe could havea bettergovernment in the UScertainlyaa victoryfor Democratsor Democratsplus sensible Republicansin the midtermscould changethe way the governmentis operatingyou could seeless corruptionyou could seesome controlsput on the presidentand two years from nowyou could havea very differentkind of president againbut I thinkthat the eraof an Americathat was knownfor a certainthrough all itsnational turmoilhad a certainpredictability about itconsistencybetween administrationsisisis gonefor the momentI wanted to ask youabout Icelandbecause ever sincewe becameindependentin 1944we have sort ofrelied onthe United Statesas an allythe USwas the first nationto recognizeIcelandas an independent stateand as a nationwithout a militarywe arewewe have tosort ofdependon the United Statestodefend usif the needarisesthe USand NATOof coursedo you thinkthat we can stilldepend on the United Statesso as I saidI think thatthe US militaryis still thereit still seesIceland as anintegral partof itsoperationsI think thatNATO is stillfunctioningI mean you can seeit yourselvesyou have teamsofNATO pilotswho come inand out of Icelandall the timeand that still worksas it always didyou haveinEuropeyou now havea much greaterawarenessof threatsand of the needto cooperatethan you didbeforeand in some waysin some sensesNATO is improvingbut it is goingto be reallyimportant for Icelandto betied toEuropeas well asto Americain the coming yearsI mean there'sno other wayto put ityou knowof coursedifferent circumstanceswill affecthow the USbehaveswho is thepresidentwhat kindof attackit isbut it'sagainthe importancefor Icelandis of remainingintegratedwith Europeanpartnersas well asthe United StatesAs you knowwe hada referendumnational referendumjust over a monthagowhere wevoted onwhetherwe shouldresumeour negotiationsto jointhe EuropeanUnionand the answerwas noDo you thinkwe mightmake the rightdecision there?So first of allit's not for meto tellIcelanderswhat to doand I dounderstand thatIceland is alreadyintegrated withEurope in a lotof waysyou're partof the singlemarketyou're partof Schengenbut yeahin the longtermyou wantIcelandto beone of thecountriesthat makesdecisionsin Europethat influencesthe processthateven thatdecidesabout theregulationsthat youhave toacceptautomaticallyso yesI hopethat Icelandreconsiderssomedayand joinsthe EUFinallyyour bookends on arelativelyoptimisticnoteyoutalk aboutrecommendationsonhow toaddressthe spreadof autocracyin the worldwhat wouldyou recommendto ushere inIcelandhow canwe fightautocracyinherea lotof it'sabout keepingyour owndemocracyhealthykeepingyourmediahealthykeepingyournationalconversationrealyou knowwatch outforpropagandapropagandistsof differentkindsfromboth fromRussiaand fromthe UnitedStatesand elsewhereand asI saidthe moreyou canbeintegratedthe moreyou canworkwithEuropeanpartnersthe moreyou knowthe moreyoushareproblemswithotherlike-mindeddemocraciesactuallyI wouldincludeCanadathere toothe saferyou'll bebut keepingyourI wouldbeginwithmakingsureyour owndemocracyisfunctioningwellbecauseit'sreallyclearby nowthat alltheseproblemsstartathomeexactlyandApplebaumthank youso muchfor takingthe timeto talkingto usthank youthank youso muchthank youJósvo mörgvoru þauorðþað eróvægt aðmælameðeinræðiHFogreyndaröðrumskriðumþessaskarpagreinandahún seturmargt ísamhengiaf öllumþeimfréttumsemdinjaá okkurutan úrheimiog svonöður þettakomin íhópinafjölmörguÍslandsfinaenSilfriðer á endaí kvöldBergstætt verðurhér ínæstu vikufyrir sæl
