Það er það, það er það, það er það, það er það.Það er það, það er það, það er það.Já, akkurat.Og Helga Rósa Mástóttir, þú ert formaðir félags hjókrunafræðingaog þú hefur starfað lengi á bráðamóttökunni í Fossvegi,er ekki svo, deildarstjóri meðal annars.Gauti P.Eggjarsson, hagfræðingur og profesorður Brán,háskóla í Bandaríkjunum.Og Breinhildur Péturstóttir, framkvæmdastjóri neytendasamtakana.Þú ert komin yngið að norður frá Akureyri.Takk fyrir það.Þorkerir Katrín Gunnarsdóttir,hún var hér áðan í viðtæli í Kastljósiog þar bar meðal annars svarnarmálin á góma.Ég held að við byrjum bara þar.Alexus Gringövit, sem er yfirhersuðingin NATOog yfirmaður herabla Bandaríkjana í Evrópu.Hann var hér í heimsóknir síðustu vikuog ég held að ef við höfum ekki verið að bólakavið í þessari Evrópusambandsumbræðiþá hefði þetta eila, hefði allt orðið vittnust út af umælumansþar sem að sagði þegar hann var hérna.Hann sagði meðal annars að það varu haksmunir Bandaríkjanaog allans ás Bandaríkjans að hér er þetta herlið til lengri tímaen það hefur náttúrulega ekki verið hér í 20 áriðeða frá því að Bandaríkinn lókuði höfstuðinniá miðnisheið ára 2006.Sólík, hvað er um að vera þetta?Hvað er NATO að fara að gera þetta?Hann er náttúrulega ekki að bóða endur komið varnarliðsinsen þetta kom mér, ég sjálf og sér, ekki mjög óvart þessi frétt.Ég held að Bandaríkinn hafi sérð eftir þvíeða endur metið áhættum hatt sitt mjög fljótteftir að þau lókuði höfstuðinni hérna 2006.Þá, á þeim tíma var það bara tölver bjart síniað telja að Norður allans hafið og Norður slóðirer þau þetta ævarandi fríðarsvæði.Það var að vera átök bara annar staðar í heiminumikið ekki að gera í miðausturlöndumog það var svo rólegt á þessu svæðiað það var eins og langtíma hugsunum væri mögulegaað þannig yrði það og við sjáum að Norðurskjöldsráðirer eila byggt upp á þessum Arctic Exceptionalismað við séum í einhverju sérstöku fríðarsvæðiog fríðarsambandi ríkin umhverjus Norðurslóðir.Það var bjart síni, höfum við séðog það kom nokkuð fljókt í ljósog það var náttúrulega alveg tekið af allanað það var 2014 þegar grímskæði var hernuminnog smám saman síðan hefur verið að sígasvona kannski á ógefi hliðinaog svo náttúrulega höfum við séð baraáður óheirða aðbyrði vera eiga sér staðí allþjóðmálunum, sérstaklega svona síðasta áriðog það var, held ég, bara að það stemdi allt í þetta.Hann náttúrulega ekki, hann nefnir þettaog við verðum líka að þetta er einn hersauðingiþað er engin formleg áformtanda kynnþað er búið að vera, alltaf þess ég ekki svonaallaveg í tíu árúm nokkuð viðvarandivera erlendra herliða í kepplaugvið erum búin að vera með káppbáta leitaféladnarfrá bandaríkjunum, við erum búin að vera með loftrímiskeslusem er í rúlandi vöktun allastafsbandalagsinsog það er einn formleg áformtanda kynnað hann er í rauninni að gefa í skýnað kannski verði þessu útgjörð lengri og meiriþessara ríkja sem að koma hjá það að hafa sinn þvíÞað er svona verið einn af ástæðinu fyrir þvíað það er blásið til þessara þjóðuratkvæðagreyslunúna fyrrhæltur en ætlunum vareru einmitt, hvað ég voru að segja, þreyfingarTrumps eða ásalni hans í Grænland til dæmisog yfirlýsingar þarumog bara núna undarfatnaðurað það hafa komið í ljóst þessi átökmillir Kanada og bandaríkjanaþað er allt komið í hund og kött á millir þeirra afturHvað er eiginlega NATO í dag?Hvaða apparat eru við að tala um?Þurfum við ekki að endur skoða hugmyndir okkar um NATOmeð það sem hefur verið að gera?Jú, ég verða við að kjanna það aðallars og bandarlegið er alltaf annað í dagen það var lengst afÞað er allskonar málflutningurí gangi innanríkja bandarlegsinn sem er áðuróþækturen við teljum samtennþá að bandarlegiðog þá kjarnagreinarþess ekki síst fyrsta greininstandi og að hún verðivilten þetta bandarleg þarf náttúrulega baraað þróast með tímanumþað eru náttúrulega 27Evrópussambandsríki inn í allars og bandarleginuþannig að við erum nú þegar í tölverktmikillir samvinnu um örkissem ál við Evrópussambandsríkien hvernig þetta þróastverður þau svolítið að láta á reynaJá, akkuratSko, Gautiþú hefur búið og starfað í bandarlegjunumáratugum samanhvernig líst þér á þessi umæliyfir hersvöðingirViðbrunni er svolítið blendinað ef aðgrænlandsævintýrivar svona viðvörninn á Berlanþá má segja aðsliðtkannada og bandaríkjanahafi verið staðfestingá gífulegrisveiblu í bandarískriauðaríkjaspólítikvegna þess að þeim viðræðan var slítiðá þeim grunni að bandaríkinfór að gera kröfut í kannadaer varðaðið fullveldi landsinseins og þetta ekkert ekki aðgjá hessla franska tunguog takmarkanirá samskiptinþeirra við úrlandog nánast aðlíta á kannada sem eitthvað skonarundirlendu og þess að þeimeinfallega slitið og fórsæði sráðra kannadaef við lísti yfirað hann vilji hefja auknanúna samvinnu bæð og hernaðalegavissjóttalegu sviðivið Evrópuþannig að það er svolítið blendna tilfinningarþegar þeir hafi verið að talaum það að taka yfirgrænland og nú þegar þeirhafa farið inn í landhelgiað leita náttúruauðlindum án leifisbandaríkjamanþá ef hef égáhegjur af þessi öllsem er alls ekkilýsandi held ég með einu segju meirahluta bandarísku þjóðanar en þeir öll sem núer við völderu ekkihafa marglýst yfir aðþessi ekki vissum þessi tilgangu með NATOTrump vilja að draða sér útég áttisamt að kona mína semvann hjáleinithjónustu bandaríkjan eftir 9-11kannski ekki búið að leina á efaþví að segja það hérna í sjónarpunnien það er óperu upplýsingarhún hefur verið mjög tengtörgismálum og hún átti í samtali viðeinna helstu örgismálþeim sem stjórnast örgismálumundir Biden sem var í heimsóknu Íslandiog fyrsta sem að spurgðana varer það ekki í Európa í samfunnisem sagt Íslandihún sagði neiget the fuck in therevar svariðafsækiðen þetta eru þeirra ádraltulegisirum þettaog þá spyr húnen er ekki svo gott sambandmeð í Íslanda bandaríkjanaog hún var hlipar að sleppahérna svermanumþá segir hannthey hate youákverði það er byggtsko, auðaríkjaspólitík bandaríkjanavar náttúrulega alltafsovjetiríkin versus bandaríkinen auðaríkjaspólitík bandaríkinnúnahverfið stila algjörlegaum miðustulegirundur Ísrælog við, eins og hann á þaðþað eru þrýr steltir kærnaþað er Kína, Europabandaríkinþeir eru búin að veljaþeir hafið tekið afstöðu gegn okkurog Ísrælmeð því að farafyrir hérnaáþjóðastrýmsklaipastóðumþannig aðþetta var súttað sem hann lísten er þetta ekki ræðslumálflutningur?ég bara lýsaþví sem að var sagt við migaf manni sem að vareinn helsti örgisræðgjafií undir bætinég ætla ekki þettaþetta er ekki á mínu sérfæðisþannig að éger bara að lýsa því sem ég hefheirt og það sem ég líka heirtí bandaríkinumí almennri umræð og er mörguleitiskiljanægt og erdrivkraftur í þessar makarheimingarþað að fólk segirhér eru veirirí helju ástandilestar miklu verðienn Jævruppiskólumflugverðlík rústaf hverju eru mínir skattpenningarnotaðir til þess að vera að verjaÞískalandSuðu Kórið, Japanog svo framvegisþannig að komið gifli anstæðaþað er meira enn tramþað er bara að komið einangrunar higgjaum það að það sé ekki hlutverkbandaríkjana að vera að standaundir vörnumég verði að byggja að getur að gefa uppnámið sem hansjá, hann heitir Amosog fólk getur alveglitiðhann getur alveghérna flett ánum upphvað segir ég um þetta Súli?er þetta rétt mat og stöðinu?við þurfum aðvið séum raunverulegaokkur stað við hætta afþessari ríkistjórn bandaríkjanasem er hérna núég myndi ekki taka þannig til orðavið höfum nú trist átvílega varna samninginvið bandaríkinn frá1951, 75 ára held égog við höfum trú að þvístaðfaslega að þau væri til staða fyrir okkurþau stóðu með okkurí seitni heimstyrjöldinniog það var gott fyrir Íslandvið höfum vissulega hyrtþetta og það er rétt sem aðGauti segir að það er komin þreitameð al bandaríksk almenningsað skattpinnengar þeirrasnúist um að verja fólkannar staðir í heiminum og ég skilða velog við eigum hvert og eitt ríkiað gera okkar ítrastatil að standa vörð umokkar hagsmunniEvrópa náttúrulega stólaðiá fríð og afvoknuneftir seitni heimstyrjöldinaþurfti kannski að gera það og tjæðinu var ekkitreystandi fyrir sjálfrið séren bandaríkin er nú að minna Evrópa áað það við höfum veðjað á rángan hestog nú þurfum við að spýtií lóana og gera beturog við þurfum að hlusta þaðog það er bara réttlæturréttlætur málflutningurvið erum í allars að spanda læginuog við erum virk þar og égeins og ég segi, ég trúi því ennþá aðfymta greinin standiog að öll ríki standi við hanaen hún snýst að einhverju leitium, eða eiginlega hún snýstum vopnuð átökog eins og Þorgjörðu KatrínUttaríkisáður að nefndi hérnavið telna á þann, þá er hernaðará 2001. völd ekki endilegaí vopnuðum átökumþað eru þessi grásvæðis átökþessi fjölþáttáknirsem er verið að beitaog það sem við erum kannski að hugsa erað ef einhverju vil taka Ísland úteða lama það á morgunþá myndir þau klippa á sæstringinaeða ráðast á veitustarfsemief að það geristhérnahvern viljum við hingihvaða tengingar viljum að hafa til staðar þáþú ert eiginlegarétt að manneskja til að svara þessari spurningþað reystum við rétt til að svaraen það másambend á það semverðum til að banda í samfélagiog fylgist þar vel með að því að Trumper spurður hvaðhann byrtu að gera ef aðPutin færi inn í Íslandsvendinþá var svariðwe'll seeþannig að það er einmitt þess að miklu áhyggjursem að dróðu mig til að hafaað vera áhyggjuren ég vil taka það framminn er náttúrulega áhættiðþetta er náttúrulega baraég er að vona að þessi öllverði undir í bandaríkjumað við förum afturog ég er alls ekkit að segja að reynslokkar á bandaríkjuminn um að við slæmjumég er sjálfur bandaríkskuríkisborgarþannig að skoen við verðum finnst mér að taka bara þettainn í myndinaog vera með belt og axlapöndasjálfsögðu ég vel ekki áhæftilega að vera með einststerk samskipti við bandaríkjum og við getumen við getum ekki hótt fram hjá því aðvið verðum líka leita breyðarí bandaríkjuminaHvað segir þú Jón Helgi?Nú, hérna, heldur þú aðutanengi svona varnir landsinsog þessu utanengismál séu mikilvægurhluti á þessari ákvörðanatökunúna á lögadagin kjemur?Já, ég held aðþað segir ekki bara þannigþað ætti að vera þaðþað sem að hér hefur komið framá hóðavertég hér hefur með henn að segjaaðbandaríkjumenneru orðin þreyttir á þvíað verjaeinhverja þjóður sem eru skiptað á einhverjum máliog það er kjartinn kannskií samskiptum þjóðaþað er stundur sett að þjóður eigi ekki viniþjóður eigi að haksmunaog Ísland er náttúrulegamjög strategist, mikilvægum staðvið erumþettagiúklið er hluti af því sem við erumvið erum þarna inn ámillim, þetta er Grælnans og Breitlandsvið erum fyrsta vörð bandaríkjanafyrir þáKappot og annað semkemur frá Íslandiþá eru eigin haksmunir bandaríkjanaað styrka viðveruna hérmér stæði einhvern veginn líka fyrirog þess vegnafyrst mér skiptað málibara aftast að þvíþú veist, það eru haksmunir bandaríkjanaað hér sé herðanlega viðveraef ókninnfrá Íslandi eða Norðarslóðumer að aukastog ef við bara tengja það síðan við þessum að Þorgeru Katrinsaðisem var áhugaverthún segir að á þeim tímumþegar að hlutnir eru að breytastþar minni virðing fyrir allþjóðasérstaklega dreklum og lögumþá er óvissan að aukastog við stólum á þettaog þá segir Þorgeru Katrínog þá ymmið er mikil átt að hafasem mestanflesta valkorstiog þessi eru ég alveg sammálaen það sem við verðum kannski ekki alveg sammála erhvernig tryggjurur flesta valkorstinú sjáum við það að það er mikilþað er mikil átökum yllir bandaríkjanaog Evrópuþað er mikil spennaog það er líklega svo spenna minn á aukastmeð því að fara íannanþetta er stórveldapolitíkætlum við þá að veraætlum við þá að segja, herru, við ætlum að faraí annan liðið á móti hinnusko við erum meðokkar varnir byggjaeil á tveimil hlutum, það er NATOog það er varnarsamlingurinnNATO byggja sér að móðaalveg mikil á bandaríkjanaef bandaríkin eru ekki á bakiNATO þá er Evrópa í vandraðumvegna þess að eins og framkvæmstjóruNATO sæði, Evrópaþað eru draumar að Evrópa getivarisíkþeir eru að háðirþeir eru að háðir bandarískumhernaðmæti, þannig að okkarhægsmunni eru þeirað vera með mjög góðsannskipti við bandaríkin, vegna þess aðþað er það sem við trefstum á hernaðlegaí heldbundum hernaðivið höfum líka miklu hægsmunna því að vera meðgóð sannskipti við Evrópu, við þurfum aðpassa upp á bæði bandaríkinuEvrópu, þess að nefu alls ekkiað fara í annan liðiðsem að fækkar okkarvalgkvastum, vegna þess að undirESBað þá erum viðhérna, hvað ég að kalla þesshún kemur fram fyrir höndaerbursamansins og íreglum erbursamansins þá er þaðþannig að við okkur berað styðja viðöryggisstefnunaog hún kemur fram fyrir okkur höndþannig að það mun ekki aukasveigjulegaað fara að hérna inn og þess aðþess að fyrst mér það áhugavert aðþorgjörðu Katrin segja að það skiptir máli að vera meðsem mestan sveigjulega á tímum óðusumHelgaþú hefurþú þekkir almannavarnakerfið velþú hefurbara í gegnum þín störffinnst þér þetta að veramikilvægar spurningar sem við spyrjum okkur núna í aðdraðað þetta kostum?Já, ég held að þetta sémjög svonarelevant spurningar eins og bara hefurkomið fram að það er bara heimsmyndin er að breytastog við sjáum það alveg ísamskiptum okkar við sýstur fjölokkar til dæmis á Norðurlöndunum að það eruímsar væringar þarog það eru verið að kannan að vera að setja útsvona heimittvið erum með myndspunandi kerfiog myndspunandi yfir sínyfir kerfin okkar að það eruaðgerðir í gangið þess að ná betriyfir sín til dæmis yfir mannablaní helbriðustjónustunniverið að senda út kannanir hversu margir erað störfum og hvarhvar hægt er að kalla fólk inn til starfaef að komaykkur að neyðaraðstöðurmér langa þess að spyrja því aðþetta er nú ekki minn sterk í völduref við varum að tala ekki um mönnuna viðmiðeða starfsum hverjaþá var ég kannski sterkar á svellinuen eftir þá að meinaað við myndum gangin íafræðbúrssambandið að bandaríkinmyndi þá lýta okkur sem meiru óvinnog ég er bara svona að spyrjaeins og fólkikannski heimaþetta er mjög mikilvæg spurningþessi er um að sjáspennamilju bandaríkinaog Evrópu er að aukastþað er að hótaviðskiptastríði á millir þess að tvekja blokkavið erum háðbandaríkunum umvarniralveg svo NATOtristir á bandaríkinþannig að við þurfumað rækta sambandi í bandaríkinalveg ásamhátt og við erum háðEvrópu varandi viðskiptiog hérnasíðan nefnir að þróagetu EvrópuEvrópu skulum við segjavarandi fjöldhóta oknir og framvegisen það erí strategju almenntþá er það bara ekki góðskól leksi að segjaþegar að óvisa eikstþá skulum við fekkahérna valgóðastunummeð því að festu okkur viðannan aðeinlan og vera þáalltaf meira með liði en aðeins að hafa nokkuð um það að segjaþað er bara alveg galin strategií mínum höfumég held að þetta sé mjög mikilvæg spurningog mikilvæg vangavælturvegna þess að nú erum viðað ganga til viðræðanavið Evrópu sambendií framhaldi af umsók 2009þannig ég held að engin bandarekki að maður muni líti á þaðsem einhvers konar oknumvið sem að veljaEvrópu sambendifrekar en þá vegna þess að þetta er baraframhald viðræðana en það er hins og mjögáhugaverðu punktu sem Jón Helgi reysirvið getum spurtþeirra spurninga hvað eftir10-20 árhvernig myndu bandaríkjaman líti á þávegna þess að þú líturá þjóðvarnastefnu bandaríkiní dag, þar er talað umeina svo kværtmönrukenningu sem gengurút á áhrifasvæðiog þeir skilgeinasitt áhrifasvæðitil þess að innhalta kandaog grannlegasíðan er lína sem kemursmá kúla og innjandir að línainnanmennur og svo að þess að það er lítlaÍsland. Þannig að núnaheld ég að við getumvið erum stafnið við erumí NATO og þetta er eðlertframhald á þessum viðræðum sem við höfumhafið en þetta getur mikluviðkvæmara eftir einhverjaáhrifasvæði. Ég held að við erumút af því að hann minnist á Monroekenninguna. Það ernefnilega málið að bandaríkin lítá vestu kviliðvestu hlutan sem sitt áhrifasvæðivið erum bara hlutið á þvíþess vegna er þaðí mínum hugaég er ekki sérfræðingu ívaldum og ekkiskynsalegt aðtaka afstöðu með öðrum aðlunum þegar tveirdeila og munum líklega deilameira í framtíð. Við þurfum að fara að vinda okkur í annarbara rétt Brynhildur hefur þú skoðunumÉg held að ég sé ekki þetta lengriþegar umræðÉg er hérna allavega nefnilega að byrjaef ég kannski bara byrja á þeirraþví að mér langaði kannski til þess aðþví við ætlum að tala umkjör almennings í landinuvið getum kannski byrjaðið þetta bara á frekarofinni spurninguhver finnst þið eitthvað svona áhugaverðistað spurningin sem er þjóðaraðkvæðagreiðslega lögata en ætt að vekja fyrirbara almenning í landinuog ég kannski bara byrja á þérJá, það er stórta spurtÉg kannskinú hinga að koma meðneytanda sjónamiðiðog kannski þekki þau málen tekaðum fram að ég er hérnaað þeir kemur að jáa eða neyja á lögataeinn og þá er stjórn samtakan ekkimótan einn afstöðu og fjálast með nokkurog stjórnaminn er hlust áeins og skoðan er þaren þetta er samt alvegmál sem snýraði almenningi og neytendumvissulega höfum við gegnum ES-samninginnotið svo góðsaf þessu samningi, ég er ekki vissum að neytenduráttið sér á því. Meir og minnaalla réttabætur sem við höfum fengiðog njótum í dag eru tilkomnarí gegnum ES-samninginog það er bararéttnitið flugfarð þegarstöðlu hlæðslutækiréttnitið við kaup á netinujápil, réttur fólks til aðleita helbísjónustuerlendisnetverslun og hvað einafólk mann kannskiþegar það stuttverð til útlandaog kom tilbakaog þáég þettabeðið heiminn á símrekningurþarna voru fjarskiptafyrirtækin ekki aðraðivið verkjöfnaður uppið sambundi greip innitil halsbóta fyrir neytendurog þetta er þaðvið erum þarna og höfum notiðgríðalega góðs afog svonasoldið treystum á þá eða samningunniverði bara alltaf áfram til staðarþá veist mér að það er alveg spurning sem við þurfum að halda ofinnien útá stendurkannski gældmiðlsspurningin um gældmiðleða að vera aðilað þessu myndibandalægiog hvaða áhrif það hefur fyrir heimilinnog síðan er þaðtóllabandalæg að vera fullur aðilaðtóllabandalæginuþað myndi þýða aðtóllaramáturum, landbúnarvörummyndi falla niðursem ætti að skila sér í lagra vöru verðijá, myndi skila sér í lagra vöruverði hversu mikið lagraþað kannski er hrjótt að segjaþað er kannski klálega þessi ræksmunni sem aðútafstandaen ástæðan fyrir að ég er að nefna þettameð EAS er að við höfum stundum umræðanum Evropasambandi veriðeins ogþað sé, sko fólksem sjá Evropasambandin alltir forutuþá finnst mér égað minna á að þarna eru27 rík í dag sem hafanáð að koma sér samanum lög og reglursem við síðan njótum í gegnumEAS-samlinginþannig að ESB er ekki allsvarnaSóli, hvað segir þú?Hver finnst þér svona áhugaverðastá spurningin sem þessi þjóðrætthvað er greiðslega við ykkur?Mér finnst þú nefnilega bara snúast um gildismateinstaklingasem búi á Íslandi eða Íslandingaþetta er náttúrulegaáhættu stýringar aðgerðþað verður að byggja þjóðina um aðskoða áhættunaog tækifærinsem að fælust í því aðganga inn í Evropasambandiversusþað að standa utan þessog það þarf að taka þessa ákvörðunundir mjög mikill óvissuþannig að það erumiklu kostir og fórnirsem þurfa að færahvort sem það verðurog þá snýst þetta bara eiginlega umhvernig fórgangsraða kostunumog hvaða fórnir það er tilbúið til að færaog það er bara svodjúft háð gildismatihvers og einsmér finnst alls ekki hægt að segja að önnur hlýðinsé galin og hins sésjálfsögð, mér finnst bara hvortþað getur vel átt rétt á sérsem samningamæður, fyrirhandisamningamæður fyrir Íslaska ríkiðþá fagna ég því að það lítiút fyrir að niðurstaðan verðiauðvitað megin við 50%út af því aðþað er ekkert verra veganestifyrir samningamann ef það svara verijá, en að koma með blúsandimeðbyr inn í samningavýrðaðnarog því að þá lítirauðvitaðsambandis og á að það sé auðvitaðstað við viljum koma innþað sem er gott fyrir samningamann er að komameð alveg agalegt baklandog segja á fyrsta fundiþið sjáu hvað er að díla við hérna heimahjálpiði mér að fá eitthvað gottsem ég get sæltþannig að það er gott að hafa þetta bara tæsthvernig sem þetta ferhvað segir þú, Jón Helgi, hver finnst þérmikilvægast að spurningi í þessuþú ættir að velja einaég veit að þú hefur margaren þú ættir að velja einaskoþað sem við erum að fara að kjósa um eftir fymtaþað er ESBþað er ekkisko á kjörselunum er ekkivextirgjaldniðvera bólgaþað er ekki á kjörselunum og þetta er mikilvægvið erum reyndar að fara að kjósa umhvort við erum að hefja á ný aðeldarviðraður viðjá, það snýstum ESBþað sem er á kjörselunumþað er ESBað aldarviðraður, það er þeggingur eftirþá erum við aðra kostningarum ESBstóru miskillinguninner að við séum að fara að kjósaum vexti, það er bara ekki réttþað er engin að fara að segja um vextieða kjör, gældmiðli, það sem við erumen það er láti lítu þannigég tók að því að Þorgeru Katrinhér á hann, hún sagðimanni að segja já, vegna þessað þetta snýstum gældmiðli, vexti og verðbólkusko, þetta er ekki réttþú spyrðið mig, og ég var til ég að faravið þurfum að leiðri eftir þettasko, það eru 5 dagari kostningarog þetta er ekki ennþáður hennþessar kostningar snúast þvíí mínum hugum, það snúast umESB, það sem er á kjósumog út af hvað gengur það, það gengur bara út áí mínum huga það að við erum meðEES samlinginspurningin er, hvað eru við að fá meira meðEES, það erí mínum hugaþað mun ekki bæta neinu við fyrir Íslandog samlingin við erum að gangaallar út á þaðog það segja ok, til þess að breyta því að faraúr EES yfir ESBþá þurfum við að gefa eftirþað er valdaframsælfrangatavaldinu, lögjavaldinu og dómsvaldinuog við þurfum aðvið missum ákvæmdöku réttí einsum málumog eina sem aðsamlingin við erum að ganga út ámissum við 100%miða við þess að stendur í reglónumeða fáum við eitthvað tilbaka, fáum við kannski 95% tilbakaþurfum við að setja okkurvið 90%50%en við erum ekkit betur settalveg sama hver prosent en erég heyri það að þú erum svona að gera fjöðujá égEðurúpa samlingin likur fyrirí hvað stöð við erumog ESB kostninginaldrei verður þetta á lögjavaldinþað gangavilju viðfordna ESfyrir þessa viðbótsem við í mínum huga munu ekki bæta reynum viðHelga Rósahvað segir þúhver finnst hér áhugaverðasta spurningsem vaknaJá sko að maður horfið tilbakatil 2009-2013þá var öruglastæstahagsmunumáli varsjávarauðlendinn og fengið við aðhalda fullin yfir á þann þarog það var kannski svonaog er hann þá mjögstór spurning en það hefur kannskimeð svona stóra ferðamenniðþá er þetta ekki lengur svona einaeini teikistofninef það morðaða þannigþannig að það verðurbrist svolítið að þetta er alveg mikluviðæri mynd sem við erum að horfa áog kannskiþað sem að mér finnstþað eruþetta þessihái vextirog erfiðuhúsnæðismálog hátt verðlagen við erum líka meðþað barahér er kerfið þannig aðsvona funkar þetta fyrir Íslandþannig að ég veit alveg að Efram er engin töfralusten ef Efram getur stuðlaðað meiri stuðileg og læri vöxtuog þá litur kannski bara að meja að segja þaðen að mótið kemurað þá eru við ekkisvo kannski kemur eitthvað ástand hér á landisem að eitthvað kreppaog við höfum geta styrt á málumhér með krónunni þannig aðgert ykkur innspýtingar, læka stýrivext að hækka þaðen getum það þá ekkiþegar við höfum ekki það valdþannig að þú kannski heyrið þaðég er ekki ákveðinu hann með hvort ég ætla að segjajá eða neiá hérna löða þettaen ég hef að það fymtaég ætla bara, Gauti, baraþú fær sömu spurningog bara áhuga verðistusko, égpersónulega er ekkiað taka afstuðu hvort að því teljaað Íslandi er að fara í Evropasambandieða ekki, ég held að það ereftir því hvað samningan ástþað sem fyrir mér er aðalmálið fyrirkostningana núnaer bara eldúsbáðifjármál heimilanaég hef verið að gera rannsóknir á þessuá Íslandiþegar ég kom hinga og einaf þeir merkilustu nöðustumsem ég komst að og fannstkomir óvart var aðvið erum að fánæst hættu launÍslandingar eru mjög verðmættverðmætti semstarfhættarvinn, þannig að næst hættu launí Evrum talið í Evrópusíðan fyrir við til Íslands og einum með þessum peningumþá fá við fyrir þaðundir meðalæði þesssem meðalíbúií ESBfær fyrir að vinna eina klukustunog af hverju er það?Það vegna sem verða hérna er60-70% hærraenn í ESBog það er ekki hægt að segja það sem bara vegna þess að viðséum með hálauðinLuxemburg er líka með hálauðin en þeir ekki er með þettabráðlega velog svo verða hinn hlutin og þetta er líka eldusborðiðog það er einfarlega launinvið erum að borga margvalt meiraheimilina borga margvalt meirafærjan mánufyrir í launfyrir húsnaðiðen þeirra eignast margvalt minnamun minna í húsnaðinog það sem gerist við efru aðstæðurVerlagég ætla hérna að finna að koma inn á þaðþað er dýrt að veraÍslandingurogVerlagskannanir hafa sínt að matvaraog aðri hlutir eru dýrar í hérnaí Evrópussambandinuog svo er talað umkaupmátt og laun og hvernig þaðspilar allt saman og það hefur verið delt umþetta talsast núnaá síðustuveikum og mánuðiðen Brynildurbara ef við byrjum bróðið að spila því hjáneytindarsamtökunum því hafið við svona lifaðog hræsti í verðkönnunum bara áratugum samanhvers vegna er matursvona dýr hérnaog hvað er hægt að gera til að lagaJá við endar að verðastaftils ASI sem hefurmiklum mestuleitið síðan verðkannanirendabarn áratögien það er hérna hægt aðmatur er mjög dýr á Íslandiog það eitt af því sem skilirþað eru þetta við erummeð að hafa að venda totlaá einfluttar landbúnaðar vörurog þetta er náttúrulegafyrir því aðbændurog bændarsamtökun eruuggandi og svona almennt setja sigá mótiog ég held að sé ekkiendurlega vegna þess aðlandbúnaðarstefnasé þeim ekki að skapivegna þess að hún er að mörguleiti góðog í þeim þegar við erum að skoðalandbúnaðarstefna hér og erum að móta til framtíðarog setja í nokkrum slíkumvinnuhópum þá er oftaað horfa til meirisveianleika og kerfisem að kannski þjónarbetur hagsmunni bænda. Við erum með mjögframlegslu tengt kerfi, bengreðslurog svo þess aðtotlvend fyrir svín og kjúklingþannig að það er ekkikerfið í Európasem bændirrættir við heldurfrekar það að missa þessa totlvendog það er alveg fullkomlega skiljanlegtþað reyndar líka svolítið skiljanlegtað vera í vondu kerfi og vilja ekki breyta þvívegna að við erum bara svolítið þannigmaðurinnen þetta erþetta er einnaástætingarstefningetur viðfengið góðan samning fyrir bændurkannski svipað og finnar og svíjarhafa gert, en totlvendana við samjumekkit um það að hún fellur niðurog þá er spurning getur viðeins og finnar hafa gert á þaðog þeir farið bara að styðja við svínakjöttspramlegslu og kjúklingaog þetta er allt eitthvað svonasem þýrst að koma ljós í samningumég er ekki samála því þegar fólkég veit ekki hvernig, hvað margir hafa einhverað spáta um skúlu og vita hvernig samningarnirmunu koma til með að líta úteins og það sé bara eitthvað staðlæðar samningareitthvað stað sem er að hlaða niður á netinuþað eru þetta ekki þannigog þetta finnst mig kannski mest spennandi hlutinog ég held að væriég held að ég tala fyrir hannþjóðarinnar þar vil ég allir sjáöflugan og góðan landnaðá Íslandi og bændurnjótinjóti þess og hafi baraöll tækifæriHvað segir þú Helgar? Hvernig gengur þínum félagsmunumað láta enda ná sam?Það er kannski spennandi að segjafrá því að við hérnabara núna á fymtudagað fara að kynna stóra könnumsem við stóðum að á samtBHMvikingafræðingum og lígafræðingumlaknafélaginu og stjéttafélagtölvinafræðinga og verkkræðingafélaginuum stöðuháskólamettara á húsnæðismarkaðiog þetta eru bara mjögáhugaðara niðurstur sem eru aðkoma þannig ljósþað er ennþá reyndar í draugum, ég er ekki búin að fá að loka skýslunaen þar kemurað það eru ljósa stórluttiháskólamettara vinnur umframfullt starfþarf að vinna meira heldur en 100% vinnutil þess að getaborga þá af húsnæðiskostnæðiog að standaundir námslánuþað er stórluttiháskólamettara, er auðvitað með námslánofan á önnur lániþetta er aukin skuldsetningsem á þessu hópur er að glíma viðþannig aðhvað var það hjúknarfræðingasérstaklega, þá eru þeir baraeins og aðrir í þessum hópiþað var líka önnurmjög áhuga að vera niðurstaða og það ergífurlega aukning íhópi þeirra sem þurfa að þykjaaðstof fóreldra eða fjölskyldutil þess að komatil þess að eignast húsnæðiog ef við horfum áþá sem eru 34 ára og yngre þá erurúmlega 60% þeirra sem hafaþurft að fá aðstoffóreldra, fjölskyldu eða aðstandandatil þess að eignast húsnæðiþannig að það er alveg ljóstaað það eruhérnafólk þarf að vinnamjög mikið til þess aðgeta þá að leva því lífisem aðþað óskar sér. Hvað segir þú Jón Helginþetta? Hvað hérnaþað er dýrst að vera íslettingurog búa hérna og framflýta sérhvernig er þetta eitthvað sem við getumleist án þess að skoðaEvropasammans aðilteða evrueða eru einhverjar aðraleiðir til þess aðtil þess að geraÍsland gera þaðauðveldara fyrir okkur að búa hérnaSko, þegar við talumverðalega á Íslandi, það sé dýrst að veraverðalega að sé háttþá er það alveg rétten launin eru líka mjög háÞau eru líka há hjá sömumþau eru ekki há hjá öllNei, það er eins og allstaðaren ef við tökum bara kaupmátt á Íslandiog velstum fyrir okkurað því hann er herri heldur en viðastþannig að ég var í Greiklandi nýlaog það erfæðið með kaffiog kaffibodlinn, hann er bara helmi gjótirarihann er bara 100% dýrari á Íslandiheldur hann í Greiklandien svo segja mann, já, herðun, nei, þetta er ekkialveg svona vegna þess aðlaunin á Íslandi eru fjórunsinnum, herri heldur hann í Greiklandiþannig að rástuðun, þess að kaupmátturminn í launum, mætti kaffibodlumer að ég geti keitt skotveifalt fleiri kaffibodla heldur en GreikinÞetta er betri árangurheldur hann í flestum löndum í Evrópuog nýleg útækt sem ég veit aðhérna, kautið er ekki sattuðiðþegar það verið í reytteilumsegið bara það að ef við skoðumkaupmáttum þessum hættiað þá er hann 28% herriheldur hann í að meðaltali Evrópuþannig að það er ekki bara hægt að segjaherðu, kostnæðurinn hérna, við þurfum að horfa líkalaunin, sama með allt annagetur við gert betur?Já, við getum gert miklu betur og við eigum að gera þaðog það er hægt, við getum gert þaðen varðan þennar stóra mískillingsem hérna er búin að vera í gangium það að við sjöum einhvern veginnmeð einhverjum hætti að fara að kjósa um vexti og evruað þá verður menn aðtsefa þvíþað er þrjúadriað þegar menn eru komininn í Evrópu samandisegjum sem það að það tekir þrjú árieitthvað svo leiðisað þá, sem sagt, eru menn ekkikonum neina evru, ynga vexti eða ekki neittþað er bara nákvæmlega samaþað sem við þurfum að gera, ef við viljum þásem sagt, fara í þá vext fyrir að tekja um evruað þá þurfum við aðuppfylla skilirði. Þetta ferlihefur tekið Evrurlöndinog notur beinu skoEvrurlöndin er 21 Evrurlanden 27 löndi Evrópu samandiþannig að það er ekki, sko, söm þeirrahafa aldrei náðuð sem skilirðien það hefur tekið þau, frá því að þau kom inn3 til 19 ármeð önum borðum, ef það tekur okkur 3 áraverið inn í Evrópu samandiþá tækir þau okkur, sagt að þessu6 til 22 ár að fá evruef okkur tækist það. En til þess aðná því, þá þurfum viðalltaf, með íslenska krónuog með íslenskir hefstjórnað koma böndum hér á verðbólgunaog það er okkarþað er okkar verkefniog það hefur ekkert meðEvrópusambandi að gera. Og það erþað sem að Kristjón Frostadóttir ætlaði að gerahún ætlaði að koma í slekjuþað hefur bara minnstekist og þau hefur séð þaðað verðbólguna er bara aukastundir þessar ríkistjórn. Þannig ég segi baraherðu, við þurfumekki að vera núna með það semHilmar vegar kallar aðtiklisprestnæstu árin, því að þeir sem er að borgahúsnæðislanunum sinuðum, þeir eru að fara að borgaum næstu mánamótvið erum ekki að fara að skobjóða það til 15 ár. Neini, nákvæmlegaKláru verkefni, við getum gert þettaog það er þess að þetta mánir. Ég heldég held að byrja myndstjórnum aðbyrta mynd afþróun stýrifagsta sæðlabangasem var árunni 2000og kannski sjáum við þetta hérnahjá okkur líkaog eins og sérst þá hafa þeirseiflastandi hressilegaá öllinni. Þeir fóru hæsti hvað18% eftir hrunfóru niður fyrir1% í byrjun ásins2021 þegar þeir fóruleggstýr og núna eru þeir afturkomnirí 8% eins og þú segir, þrátturlofur fórsetisra þrjum slekkinaogRíkistjótið þar og endan hún var stopnudí nafnu stöðuleikaogþað er verið synd að segjaað Íslands efnaðarslíf engjendistaf stöðuleika. Ég veit að þetta er26 ára stafið að sagjanáum við þessu þurfum við ekki að hugsaeinhverja nýjar leiðir til þess aðtil þess að koma þessutil þess að gera þess að myndaþeir slektari, skoðum við segja.Sko, það er vombriðiað við séum með 5,3% verbulguþað eru vombriði. Við erum meðmarkmiðum 2,5%.Í Evróparsamvöndinuþá eru við með land sem eru með herri verbulgu á Íslandisem sannar það þáað þetta snýst ekki með Evróparsamvöndinu.Við erum með land í Evróparsamvöndinusem eru með Evrunaþannig sem verbulgunni er líka herrisem sannar ennfrekarþetta snýst ekki með Evróparsamvöndinu eða Evruna.Varðan þetta myndir að segja um þú að sínaað stýrivegst eru með mismunandiþá er það þannig að við erum með193 löndi í heiminumflestir að eru með eigin gjaldmiðleins og við erum með íslenska grónuog af hverju eru með mismunandií stýrivegsti? Jú það til þess að reynaað hámarka hagvöxt til lengri tímaog það skiptir málifyrir fólki í landinu í jónu og gunnuþegar þess að þú nærða hámarkahagvöxt til lengri tímameð þinn eigin peningastefnimeð þinn eigin gjaldmiðliað fáast að undirbyggja það að geti verið með há og kaupmátteins og við erum með og há lögn.Já, sko við erum aðeinstímin er að hlaupa frá okkurog gauti, ég verði eða bara að byrja þig um aðsegja hvað, þú veist, erueinhverjar aðra leið, þurfum við aðer efraðin einhver töfralust?Er þetta eitthvað sem að við...Það er alltaf ekki töfralust, en21 ríki hafatekið hann upp og þau hafa öllséð að vaksta kostnaðinstórlaka. Þetta er rámt.Stórlaka. Þetta er rámt. Nei, þetta er ekki rámt.Jú. Ég er með grein hérnaef ég má svara þessu, ég er með grein semhafa byrkt hérna sem ég kom útnúna fyrir einu mánuðiog síðast þegar ég mætti þér sæðir þetta værið rámtþú hefur ekki svarað þessari greineða byrt neina greinÞannig að ég myndi gætna...Við skulum ekki fara í þetta...Þetta er rámt.Leðum göynt að klára.Leðum meira að klára.Nei, það ernokkuð í því. Það er fyrsta lagiaf yðingrikum heimserum við mér langt minnstaminnst svarað. Það er líka rámt. Nei, það er ekki rámt.Það sem er næst við okkurer nýja sjálfandmeð fjór, með fimmmiljónir manna. En það sem ég ætla að segjaer að þetta verkefniað vera með 400.000 mannsað stjórna gældmiðliað stjórna verfolguer einfallega mjög erfiðen það að taka upp efruðnaég meina að Slovenia, Kýpur, MaltaSlovakia hafa gert þetta og hann einaní fjórum árum. Við gætum líka að gert þettaog að ástæðan fyrir því að þettaer einfallt og auðvelt ogheld ég mjög einfallt fyrir okkurer að það eru með reysastóra sleikinog súsleikja heitirEvrópski Sælabankin. Þetta geristþannig að við setjum vikmörgumokkar í hérna gældmiðlog síðan ef að viðfyrum fyrir utan þessi vikmörggetum við fengið lang hjá EvrópskaSælabankin um þess að verja gengiðog mynga þessa sviflur. Og það semer áhugavert er að hversummargar af þessumlandum hafa þurft að nota þessa sleikinnúl vegna að þú skapatrúverðuleika með því að setjaKrónan hefur líka haftsína kosti eins og Markovt hefur veriðbenta á að húner söflujöfnunatækisem við höfum notaþeirri harbakanslar.Það eru kostir og það eru garlar.Mér, og ég skrifaðium þetta fyrst 97 og kosturni sáað þeirri íláðar getur þúfælt gengi og það er kostur vegna að þaðþá þyrstu launalaikaef þúvilt ekki sjá aðfinnleysi enog það var grundar latriðef þú hefur þann sveigjarnækjaað vinnvap getur því fælsmillisfæðaþá þart ekki breytingur launumog það sem við höfum séð þegar við höfumfarið inn í Evrópsfæðií fyrsta lagi er okkar sveiglaþannig að vera mjög líkt í Evrópsfæðiþannig að vera minnaðum sértæk áfölog við höfum að sjá mikinnfluttning á vinnvapni, við höfum bara að sjá um þaðef atvinnitæk fæðin hverfahérna, þá munþess gíbuli innflutningog fólks að leita hérna að vinnahann mun leita annað, það er þannig í bandaríkinumog þess vegna vorum enn skeftískærtað myndi virka í Evrópu, en við höfum að sjáþað gerast til dæmi sérna, að fólk er aðflytja út eða það komahinga í leita að vinnaVið verðum aðeins, við verðum að slá íhæstana, Sólí, ég fækkannski bara hvernigblasa þessi málur þér, þessi Evrumálég veit þetta kannski ekki hérnaalveg á þínu sviði, ener þetta eitthvað sem ég finnster þetta gælt með eitthvað sem þið finnst að fólker að skoða? Þau eru klárlega eitthvaðsem fólk er að skoða, og ég haf mikið eitthvaðsem ég er mjög lítið vita áþannig að ég bara er að hlusta og læraog ennþá að meta hvað mér finnstum þetta. Akkurat, Jón Helgibara, já, sko þettaþessi málfröndingur er náttúrulega makalusog þetta er eitthvað annað en óheilindiað halda þið fram. Það er ótrúlegtað þurfa að setja undir svona. Nú er ég með orðiJá, nei, en þú getur ekkihalda þið fram að þú sé með óheilindief þú byrtir ekki títil staðfestingarNú er ég með orði. Ég er með greinarsem ég hef skrifað með heimildumog þú skal þá bara svara þeim greinumÉg held aðHér kemur Gauti og segirað við séum aðSælabankin sé stóra sleikjan. Það líkurfyrir. Það vita það allir og Gauti veitalíka að eina leiðinað verbulganer innlend vandamáltil þess að tryggja það ef við séum með lága verbulguþá þurfum við að launa hækkaí samræðin við getum aðtúrlýsist í þess að borga launVið getum ekki verið með gjalskráhækkansem eru umfram verbulgumarkniog við þurfum að breytaþess að það vísstölu tengjum honum, þannig að segjum þetta um alltÞetta er það sem við þurfum að geraog það er engi sem er að gera þetta annar en viðÞað vita það alliren það að halda þurru frameða gefa þetta í kynnaað vextir að þetta séeitthvað sem að Evrópa samband alltaf leysa fyrir okkurþað er ekki réttog þess að segja að það eru óhegðiðVið verðum bara að byrja að spyrjahvað tekur þú með þérfrá þessari Evrú umræði?AkkuratStórtir spurtog fyrirsem fulltstjættarfélagsþá er mitt, ég er ekki hér komin til að segjaannað hvort ég á eða neiog bara í fullri hreinskilni, þá er ég enþá bara mjög óvisog hér eru við með tvosprenglarða hagfræðingaog profesor og doktor og ég veit ekki hvaðog þeir hérna nakri í vastar öndverði með þiðVið erum með Bjarnar Benedektssonog Sólvi Önnur sem eru sammólasem að myndi halda að ætta að vera öndverði meðþannig að maður getur það rosalega erfittað ramma sig inn og eins ogSólvi kom svo vel aðinnaf í byrjun aðþetta snýst held ég bara mjög mikiðum gildin okkarog hvar við forgamsröðumhlutunumÞað erættið maður að fara fram meðþessu þeir skóra sem þóraþú veist, núna er tækifærivið erum í góðri samningsstöfuauðvitað og að halda áfram ogskoða þennan samningog reyna nágóðan samningvið erum í góðri stöfu eða ervörn besta sókninog við horfum það til bandaríkjanog þetta er bara rosalega erfittað það ætla að takast ákvörnumég finnst því meira sem að égveldi þessi fyrir mér, því erfiðarfinnst mér að taka ákvörnumþannig að ég veit ekki eftir hverju þetta mun fara á lögadaginþað er bara, í hvernig skapi ég vaknaég veit ekki og ég veit að það er stór hlutifólks sem aðer eins og ég, við erum að reyna að vera upplýstog ég er ekkert sammála því að ég séekkur miskilningur hjá mér að ég haldaþessi að kjósa um efrunaég veit alveg að svo er ekki og ég veit aðþað þarf hér mjög margt að gerast innanlandstil þess að ná niður verbulgu til þess að við getumbara nokkuð verð í ykkur samningstuðumþað að hérna breyta hérvöxtum hér eru verlegahátt, já við erum líka velferðarsamfélá meðhálaun þannig að hérnavið getum ekkibáðarsneiðar kökunarþannig að hérnaþetta er bara mjög flókinstaða og margt sem þarf að taka tilí til. Brynildur, ég spyr það að lúfa, hvað tekurþú með þér út úr þessari umræðu til þess aðspara um efnahafsmólinn og öfruna?Já, mérsko það er allt að tala om við þurfumbara að aga, bara að agamér sínist eiginlega engin stjórnvöldundanfartna ára tög hafaráðið við verkefnið, þannig að það er alveg freistandaað trúa því að kannski er þaðað reyna að hafastýra eigin gældmiðlisvona pínulitli gældmiðlibara of erfitt. Eina skiptisvið höfum náðu vokstum niður sem einhverjuþannig að maður tækja eftirá þessu línur þetta svo sindirþað var í COVID, þannig að það þurftiheimsfaröldur til og efnahafur hundir óst alveg saman og enginfóróta heimilinu, þannig náðu við að haldaverðbúrgunni skefjumÉg finnst alvegað við þurfumhúsnæðis vextir í dagþegar eru gefnir komin yfir 10%óvertrið, ef þetta værifullir eða ef þetta væri staðaní einhverju nágrannaríkjanaþá væru mótmælifriðsamlegen þú veist, þetta er óhugsandi staðafyrir haldi þjóðarnar í kringum okkurog við bara einhvern veginn sættum okkur við þettaog vorum alltaf að býðast þér þessum agaég held að króninni fylgji bara mikiðagaleysi og ég held aðbara það að taka upp öfruþað myndi kalla á agaÞað er mín staðamín afstaðien grunnverðlaratriðtil þess að náðu skilriðumþess að taka upp öfurnaer einmitt trúverðuleikí samstarfieða hefur þú trúverðuvið í samstjórnvöldaí samstarfiég held að við verðum að slá botniní þess að við erum komin margar margar mínútur yfirþannig að ég takk ykkurofsalega vel fyrir komunaog ég vona að hver semniður staðan verðurþá finnum við leiðir til að nániður verðbúrku og vöxtumog gera Íslandbyggjilaraen þátturinn er á endaog þetta var síðasta silfriðfyrir þjóðrætkvæðagreðslinu á lögadaginná morgunumog hérna þá fjallar kastljóðsumí sérstökum já og nei þáttumá fymtu dag var það kappraðurmellir nei og jáfylglinganahér í sjómarspunumog svo sjálfan kjörddag á lögadaginnþá verður kostningavaka í sjómarspunumnæsta silfur verður síðan á sunnudagskvöldidaginn eftir atkvæðagreðslunaþá stýrir Bergstedt Sigurskútunni og fer yfir úrslutinen við hvaðjum að sinnimeð því sælog við hvaðjum að sinni
