0:00 0:00
Í spilun núna

Umræðurit

Það er það.sambandið, verðbólga oggnar kjararsamningum og almennu margæði ogmargir búast eða seglarbóngin hækki vexti, ekki að morgun heldur hinn.Silfrith verður helgað atvinnulífinu og stærstu spurningunum semfyrirtækinu og launafólki í landin er að velta fyrir sér, fyrir þessaþjóðrátkvæðagreðslu og hvort og þó hvernig kjararsamningarnir getilífa þaustið af. Svo kemur Guðni TH Jóhannesson, fyrirverandifórsiti Íslands og sakfræðingur ringaði viðtala og eftir.Við ætlum að tala um landtelgismálið og fullveldi þjóðarinnars.En við ætlum að byrja á atvinnulífinu. Velkominu öll.Guðmundur Kristjánsson, þú ert fórstjóri Brehms, útgjörðafyrirtækisins.Sveit Sölvarsson, fórstjóri Embla Medical sem áður hétt Össur, ekki satt?Nei.Halla Gunnarsdóttir Formaður Vaff, erstjættarfélags og Bjarni Benediktsson,frangvöndarstjóri samtækka atvinnulísins. Velkominu öll sem vil.Takk.Sko, mér langaði til að byrja á að tala um þjóðaræðið, atkvæða greiðsluna.Kanski spyrja þig hallega, ertu ánað með þá stefnu sem umræðan hefur tekið í sumur?Svo að taka umræðan umræðana?Já, mér finnst umræðan bara ákvæðt sko í, allavega svona í grillveislunumog út af meðar fólk sem er svona svolítið erfiðar og samfélagsmiðlum.En við, auðvitað í vaffær, höfum verið að reyna að halda fókus á því sem að skiptir okkur mestumog alveg akkvæða núna sem eru kærasamlingar og fórsöndu brestur þeirra.Og auðvitað höfum við þetta stundum svona aðeins þvælst saman.En hérna, en mér finnst þess umræðan bara mörguleiti ákveðt.Ég skil alveg þá sem eru þreytir sko og svona, þetta eru upprópaneir og annað slíkt.En mér finnst þetta bara stóru mikil og umræða.Naukur öll, hvað séð þú Björni?Jú, jú, ég meina, hvenna getur maður að vera ánæður með það maður að það er ekki ánæður.Ég veit ekki hvaða væntíkar maður kannski hafði.Að hluta til er snýst samtalan það um hvað er verið að kjósa.Og alveg fram á þennan dag er verið að reyna að báða bóa sko að halda því að fólki að þetta snúist um þetta og hitt.Ég tek undir mig hættlu, þetta er verilegjum okkar í dag.Það er að samtalið á sér að hluta til stað á samfélagsmiðlum sem er svona daldið líklegt til þess að valda skautunog þar flúa oft fyrir svona stór orð og það er kannski helst það sem að fólki getur orðið þreytt áen ég skal alveg viðkjöna það. Ég hef verið í bóðum og bara mjög nýlega þar sem að menn segja vinsalvægst ekki ræða þetta mál.Það séð þú.Hvernig finnst þetta mikið verið?Mér finnst þetta bara líka svolítið vettir að veðri fóru að vera betra.Það séð þetta bara sumast og það sem ég hef verið, það hefur verið svona nokkuð líflegur umræður um þettaen ég hef eiginlega ekkert verið á svona samfélagsmiðlum þannig að ég hef bara verið alveg róluður í þessu.En það verið gaman að sjá svona, núna síðustu metran og sérstaklega hefur verið talið.Já, en þú, hvað segir þú sér?Já, ég tek undir þetta. Mér finnst umræðan bara að hafa verið ágætt við þórfið meðast bara við hvaða sjónarhól fólki með átta málog þetta er stóðspurning fyrir okkur íslætinga og mikilvægt í líðræði samfélagi við eigum skilvið samskipti um kost og gallahann að ég held að umræðan sé bara fín eftir þér.Já, gott að heyra.Bjarðni, þið fenguð gallu til að kanna afstöðu stjórnenda fyrirtækjana í landinu til aðildaraðaðið Evrópa-sambandinuog þetta voru bísna afgerandi neðustöður. 66% af aðilda fyrirtækja eru andvið því að Ísland gangi Evrópa-sambandi,22% eru hlitti, þeir reyndar ekki rétt að myndi sem ég ætlaði að sína, 12% taka ekki afstöðu.En við sjáum, já, ef við köllum fram hérna myndina aftur, já, sko þá er þetta skiftingsvarana eftir greinum.Meir hluti svarenda í öllum geirum leggjast gegn aðild, en enn andstæðan er meira.Ennstjá tækni og hugverkageranum, þessu eru 48% andvið og 38% lind, það er aðna efsta línan,þetta er svolítið smátt hjá okkur, sjávarútverunir er sínsvæðan neikvæðast, 91% eru neikvæð og 5% eru jákvæð.Hvaða skýringar hafið þið á þessu bara heilt yfir, af hverju eru fyrirtækinni í landinu neikvæð,hvað er það að það er neikvæð, eða hvað eru það að það er neikvæð?Sko, mér finnst nú mikið lægt að...Það komi líka fram að svona, könnun hefur áður verið gert, hún var gert til dæmis 2023 og í fyrra 2005og það sem við sjáum er að það er semst vaksandi anstað við aðildæðið aðrópussambandinu.Almennt held ég að það megi tengja það við það að það hafi gengið svona þokkulega hjá okkurog maður sjá ekki þörfina fyrir stóru breytinguna.En við spurðum líka um megin ástæður þess að fyrirtækinn gáði upp afstöðu sínaog það voru fullveldismál og það er þá bara að við stjórnum okkar innalansmálum sjálfog séum ekki að gefa eftir af fullveldinu og deila því með öðrum.Haldur höldum utanum til dæmis náttúru öðlindir og stýrum því á okkar eigin fórsendumog af okkar einn ramleg.Haldum því hér heima hjá lögjafaldinu.Það eru svona þættir sem koma inn.En sumir hafa spurt sig byrtu en einu sinni var aðdunlega við jákvæðaraog þá er þetta verið að vísa í það sem áttu við hérna fyrir 15 árum síðan.Og ég held að það hafi kannski þá mjög litast að því að þá voru við að koma átturmeiri hátar efnaðslu og áfalli og það var verið að leita að lausnaog minn voru opnari og jákvæðari en við erum ekki að koma áttur neinu slíku áfalli núna.Jákvæðar. Sko aðalspurningin í konuninni, hún er þessiEr þú hlindur eða andjur því að Ísland gangi í Evrópussamhætti?En núna í þjóðarætkvæðakrislinu eftir tól daga þá verður spursthvort Ísland eiga hefja á ný aðeldarviðræður við Evrópussamhætti?Þannig að þetta er ekki sama spurning.Spurðuðu líka að spurningunni sem kemur fram í þjóðarætkvæðakrislinu?Nei, við sáum ekki ástáð til að gera það sérstaklega.Hversu ekki?Sko við viljum að það sé svolítið samfella í spurningavagnarum hjá okkurþannig að við söpnum gögnum yfir tíma og þessar spurningar eru að kalla stáfieldri kannanir um sama mál.Við greiðum ekki atkvæðið fyrir hönd samtakana það að þetta gera baraeinstaklingar í þessu landi og ekki fyrirtækin.En síðan má við þetta halda því fram og það er svona að luta þessariumræði sem að höfur aft sérstaklega í sumar og við vorum að ræða hérnaaðan að þetta sé nú nátengt að spurningar.Já, já, það er alveg algjörlega sko.Sko sveit, þú stýrir einu stærsta fyrirtæki í landsins,þessu stóðutækja framleiðandanum, Emblu Medical og tækni oghugverka yðnaðurinn er langjókvæðastur gakkvæðastEurópa-sambandinu með þessa konum, þó flesti séu neikvæðir.Hvað skýrir það? Hvers vegna er greinin þín jákvæðari helduren aðrar aðtunum?Já, þess að tölur að áhagverðar og koma kannski ekki á óvartfinnst mér allavega hana hvað var það svona aftuðu fyrirtækjaí þessum gera. En eins og þetta horfir við mér,þessi spurning er á Íslanda að taka þetta síðasta skrefiinn í Európa-sambandi. Þá er þetta fyrst og fyrir spurningumannars vegar hvernig ætlum við að staðsetja okkur í breytum heimiog hvernig ætlum við að velja okkur þá umgjör sem að stýðuvið verðmætasköpun hér á Íslandi. Nú hef ég alla mína starfsæfiunnið í allsjóða visskiptum og fengið þjálfun í leikreglumsem að hafa fyrst og fyrst byggt á allsjóðlegum visskiptum,frelsi í visskiptum og einhvern veginn allur heimurin sé undir.En þessar reglur eru alveg breytar og stór lönd af að ákveðaað nýta sér sína starf, fyrst og fremst þér til hagspótaog það er kerfi sem við erum að koma úr, hefur verið mjögharkfælt fyrir lítil ofin harkeru eins og Ísland, en getur veriðkrefjandi þar að segja þetta nýja umkerfi og við þurfum að vandamjög vel til verka hvernig við ætlum að staðsetja okkur í þessumbreyta heimi. En hvað verðmætasköpuna var það, þá hefur við náðótrúlega miklum árangri í því að auka framla frá fyrirtækjumsem byggja allt sitt á hugveiti á síðustu árum og við náðumþau merkilega áfanga nú fyrir á árunnu held ég verið rétt með aðþessi hluti kerfi sinns fór fram úr sjáarúti hvað framla varðatil útlunisverma þetta og þetta er að gerast það því að við höfummarknist farið í það að byggja upp betri umgjör fyrir þessifyrirtæki hér á Íslandi og gætni tóknum þátt í því meðal annarsað setja á lækinna kvata kerfi fyrir rannsónir og þróun og þettahefur bara skilað sér í miklu áranglu og þetta hérna og það ermiklu meira sem við getum gert hér en ef ég horfa það fyrirtækisem ég starfa fyrir, Emblem Medical, móðufeila Össurar að þáhérna þá má segja að það sé að Jón Sigur sem fyrir umfórstöður í stundum að Össur væri svona óskilgjöldi afkvæmiEES samningsins, sá samningur bjóð til umhverfi hér sem gerir þaðverkum og svona fyrirtæki gat orði til hér á Íslandi og aðgengjaeinri markanumum frjálustflæði fjármars og starfsfólks og umhverfi hér erheilt yfir gott og við hefum alltaf unni með sá styrkleika sem erí umhverfinu og reynt að takmarka veikleikana en stærstieinstak í veikleikin er Íslandske krónan og allt kerfið íkringum hana og við hefum markvist alltaf unnið af því aðtakmarka áhrif í Íslandske krónanar á okkar rekstur ogeinfallega á áferð fyrirtækisins með Erlendi fjármagnunumhverfið í Íslandske krónanar og reynt að takmarkaykkur í Erlendri mynd, ymsa varnir gegn flökti á litlumgældmiði og við fundi líka fyrir að þetta hefur ekkiáhuga að vara áhuga Erlendra fjárfesta á fjárfesta á Íslandiog þetta er mjög stort mál. Kostnaðurinn í kringumþetta kerfið er mikill og söndur þetta mæla, annað ekkiþví það eru líka tækifærin sem aldrei urður sem aðkosta okkur mikill og þetta finnst mér að skifta mjögmiklu mál.Við skiftum fyrirtækinu þessum gera máli, en hér er égbara líka bjassið, við eigum ótrúlega tækifæri í þessumhuverkaðinaði. Við erum með mikið manniðs og menninguí kringum nýsköpun, við erum óhætt við að taka áhættu,við erum með lítinn heimumarka, þurfum alltaf að hugsastrax út fyrir landstennuna og þetta er okkar verðmantastaöðlind. Þess vegna finnst mér mikilvægt að við vinnumokkur í gegnum þess að vera þar.Það er landið með öðlindir, hvað myndir þú stýrir stærstaútgerra fyrirtæki í landsins? Brín var nú bara að kaupa lísibara núna í síðustu viku. Þeir útgerra mennir vægastað hlíti spöndir fyrir Evrópussambandinu en það lítur ákonunina, 91% byrlað ekki. Er það bara vegna öðlindamálanaheldur, vegna að sameiglu sjáur útvegst stefnuEvrópussambansins eða er einhverjar aðrar ástæðurþetta bæ?Ég held að sé að því að flestu sjáurfyrirtækinn í dager honum gummul fyrirtæki, er einslega miklu stórnundurog við munum vel landhelgistriðið og það var ábrattana sækja fyrir 30-50 árun og að setna er að talameð umgjörðina að við lögðum ekki á okkuríslensk þjóð til að ná landhelginni. Við áttum ekkitil pening hérna fyrir 50-100 árun.Við áttum ekki til að kaupa stór skip. Erlendar þjóðirnýttu eiginlega öll okkar fiskimi við vorum bara ára bóttunog svo þegar við fáum sjálfstæði þá förum við að fá starri skipog við fyrir að menta okkur sjómenn. Svo kemur allþví aðhafretta sáttmálinn 1928 og þá eru við búin að sjáeins og margar aðra þjóðir að það var verið að ofveidafiskistofnum allan heim að því tæknir var svo mikil ísem stóru skipum. Það var ekkert mál að klára fiskistofnaog þegar við setjum okkur kerfið 1983 þá var það grundöldurinnfrá hafretta sáttmála saminni þauðana og við tökum þettaað setja veiðiréttin á fiskiskipin og það var líkaef við höfum ekki verið með 200 milnar þá var kannskierlend skip átt eða allan veiðiréttin. Við áttum ekki skipfyrir hennan tíma. Þannig að ég hugsa og svo erum við búin aðkynast Evrópalsambandinu og það hefur verið mikil ofveiðá þeirra fiskistofnun. Það er mikli styrkir og þegar við förumþað eru söm lönd sem eru með góð og fín skip. Það eru fulltaf löndum sem eru ekki með góð skip og sjóman eru lálöfnaog annað. Þannig að ég held að ástæðan okkar sé svolítið aðvið eru verkár og við sjáum hvað þetta er og reglugera farkana í Brussel. Ég fóð nokkað fyrir taimur árameð þess að og ég hugsa átt sko bara maður hann að verasvolítið glár til að geta bara að lesa þetta allt sko og hvaðþá skilja þetta. Þannig að ég held að sko að stjórnættur ísjáarötu, kannski eru við ekki drosalega góðir í ennskuðu,en við komum í gerfingreindin til að hjálpa okkur að þvíþetta allt. Mér heitir þetta óttalega flókið þannigEvrópu sko. En sko það hefur verið talað um að Íslandef það færum inn í Evrópu sambandi þá eru við stærstafiskviðið þjóðin. Og er einhverju möguleikar í því fyrirsjáarötu einn að fara þetta? Íslensk fyrirtæki hafa átteiga stæst útgerðnar í Evrópu, bara í þíska landi og fleirilöndum og við veitum það tækir færi fyrir okkur en Íslander náttúrulega lítið og ég vona bara að hugsa að núnaþví að það var að kærum helgina, hvað við veitum aðþað var ríkalaði lélegar og snæfelsnesa því að reykingarnirhafa glengt okkur og snæfelsnesi. Þannig að það er ekkináttúrulega 450 manns á rifu og hellishandi þannig að égvar að hugsa að sko eldra Evrópu búinni bara gleym okkurog getið 5, 10, 15 ár sko í sárdunum. Ég held að það séekki mikil eftirspöðun eftir okkur í Evrópu sko. Ég heldað ekki. En hvað erum við langstæsta fiskveið þannig?Kanski hlutfarslega sem hlutfalla hagkerfi? Nei, ég held aðbara að við erum ekkert stærri í tónnum. Það er ennstóra þjóður úti. Já, við veiðum sko ofta uppi, við erummiljón tónn og stundum meira en við veiðum býstamöðu tónn.Þetta er brím, bara brím, við veiðum meira enn Þýskaland.Þetta er stóra land sko. Já, Holland og Danir eru stóri.Já, já, þeir eru með svona bræstu fisk og hollendikana stundarlíka um allan heim og þeir eru með svona kerfi, það getur verið meðholdingfjölu út um allt. Þannig að, en það er svolítið, maðurþekki nú Evrópu búin að þeir vilja vískipti en það halda allirvel um sitt land. Þetta eru svona þjóðverðnisinnar út umallar Evrópu. Já, já. En getur verið að afstæða eitthvað tilkrónunar skýra einhverju leiti þennan mun á skoðunum?Skoðunum gerur. Ég veit það nú ekki. Við gerum nú allir,stóri fyrirtæn gerum upp í mynd sko Evróni. Ég hef nú aldrei veriðhrettur við að taka upp Evró í þetta eða ég sagði nú stundum,ég hef oft sagt að akkur tenkið ekki íslensku króna bara viðdönsku króna því Grænlandi með danska krónu, Færa er meðdanska krónu, okkur lögbyggjarsóttur frá Danmarku og danskakróna er tengt Evróni. Þannig að það var svona fyrsta skrefiðog til dúlega einfalt að þetta gera á morgun.Já, en hvað segir þú sér? Það heldur að afstæðandi krónunarsé ráðandi?Ég held að það sé mjög stort mál, þessi mynd mál, það er að segjahvað er besta mögulega umgjörðin fyrir okkur og henta svosvo að missmjöndi hluti fyrir missmjöndi hluti aðtunlýfsins.Og aftur ef ég fer í þann geira sem ég starfa í það,þá hefur þetta ekki reynst okkur vel.En á endanum er þetta bara val. Að vera með sjálfstæðipeningamálstöfnu er val um umgjörð sem hefur kost og galla.Krónun er ekkit ómulig, en hann hefur bara kost og galla.Og hendar missverð fyrir missmjöndi aðtunlýfsins.Og það val sem við veljum að taka, hvað þessi gjaldmjöla mál var þar,það verður bara að byggja á einhverju framtíða sínumhvernig við ætlum að skapa hér verðmæti.Og það er svona stóra málið í þessu.Þakkar.Þakkar. Halla, sko, verður allþjóðisambandi hefur ekkigefið út afstöðu sína til þess hvort hjóðun ei að hefjaá ný aðelda viðræður við Europasambandi.En þetta er náttúrulega stórt mál fyrir allþjóði landsins.Hvaða kosti og galla ser það því að við færum aftur í aðelda viðræðu?Já, ég held að sko, ef ég horfðu bara inn í mitt félag,þá er mjög skipta skoðanis. Félagir er rauninni algjörlegasko, það er alveg, ég held alveg nýður bara jætt stóru hlutarsem að eru með og á móti. Og svo er svona ákveðin hópur sem erauðvitað ókveðin. Í stjórnfafæri er fólk með mjög skipta skoðanis.Þannig að þetta er nú bara svona mál sem að við í verkefelsengunniþetta eru um endur spekling þjóðina og þetta er bara mál sem aðfólk sér ólíkar hliðar. Mér finnst þetta fólk að þetta nálgastþetta út frá ólíkum áttum. Þú veist, þú getur nálgast þetta út fráhér er mikið verið að tala um viðskipti, út frá yfirraðumyfir auðurlindum, út frá gildum og allþjóðarsamvinnu.En maður horfir á þetta engung út frá haksminu launafólks,þá er það líka bara flóki mynd sko. Það eru þetta svonavæntingar um að mögulegt taka efri myndilega til læri vakstaog hugsanlega betri lanskjara og jáfnvel meiri samkjæfni.Það er ekki í hendi þar, þið veitu. Við myndum alveg eftir að sjáhvernig það þróast. Hinnbógin er auðvitað líka útti við að missasvona þetta forraði yfir peningastefni. Og þetta eru barahvernig við myndum þó að taka út sjokk, hvort að atunleysi gætiaukist, hvort að við myndum feta þá brauð sem að margirhafa fetað í Evrópu að veika verkeflesauðinguna sem kemursvo aftur niður á lífskjörum vennilegs fólks.Eða hvernig þá við stöndum vörðum það. Þannig allt er þettasvona atriðið sem að koma upp í umræðum innan verkeflesauðingarinnars.Og mér finnst bara mjög eðlilegt að innan svona stóra reyfingarséu skipta skoðanir þó þannig væri.Hvað með samtöku atunleysi? Hafi þið tekið afstuð?Nei, við höfum ekki gert það. Og það, auðvitað má lesa þaðúr tölunum, að það eru skipta skoðanir þó að línan séheilt yfir nokkuð svona reyn og það sé vaksandianstaðið við yngöngi Evrópa-sambandið með að við fyrri kannanirað þá þóttu við, þá þóttu okkur ekki rétt að veraað beita okkur með einhverjum hætti en það væri við þá nú ekki aðstarfa kannski í þá allra félagsmanna. En við viljum hins vegarað það liggi fyrir hvar svona hugur félagsmanna ligguralmennt og það er að þeirri ástöðu sem að þessar kannanirhafi gegnum tíðina verið gerðar eins ogeins og gert var í sumar. Við höfum síðan bara þegar við getumreynda að leggja eitthvað málefnulegt til málanaþað er auðvitað á sír stað mikil umræða, afhverju eruhlutitin svona eða hinsegin, hvað getur verið kostirog hvað getur verið gallar, menn reyna að koma meðsvona málefnulegi innlegg og halda staðreyndun til hagatil þess að dýfka umræðan og það eru nóg kannskiaf svona innihalslausumfulleriðingum, finnst manni ofta á tíðum á netinuen við höfum ekki verið mjög virki í þessari þáttöku.Nei, sko þetta er náttúrulega ekki bara spurningum í Íslandeitt og sér heldur líka bara stöðu okkar á meðalþjóða heims, kjósundur þurfa líka að velta fyrir séreitthvað stöðun í heimsmálum og slíku.Sko Bjarni þú ert náttúrulega líka bara fyrir ekkiég segja þú ert náttúrulega fyrir ekki fórsætisráþæra og auðværingisráþæra þjóðarinnar.Kannastu það.Er eitthvað, sko þessar bleikur á lofti í auðværingismálumer það eitthvað sem þið finnst að hafa áhrifeða sem þið egin að hafa áhrif á ákvarðanir fólksí þessu mál?Já, sko kannski bara byrja þar að mér finnstað Evrópumálinn eigi ekki að veravið höfum ekki að nálgast þetta eins og einhverju trúabröðheldur ymmitt sem haksmennamætt.Og já, að sjálfsöðu þegar að eru væringar og breytingareitthvað fleikaskil, sko, við erum að nálgast eitthvaðsvona meiri aðháttar, sko, hvað við segja, reyfingará fleikaskílónu, að þá þurfum við að gá að okkar haksmennum.Stundu finnst mér umræðan um þetta málsveiblast á milli þess að við höfum valdkostunumað fara í Evrópusambandið að vera bara ekki tengd Evrópuen við erum semst meirameð EES-samningin, þetta milli stikkisem að tryggjur okkur aðgangu í inri markanum.Og það er þessi stóra breyta og haksmennamættiðeins og ég hef alltaf viljað nálgast að snýstum þaðhvort að samningurinn þjóni en þá með fullandi hættiþeim haksmennu sem við höfum að verja.Hann hefur sannlega reynst þjóðinni mjög heila drúur,reynst mjög vel á sinn þátt í þvísvo samnískerð að hér hefur okkur gengið velog við skulum ekki gleima því hvar við stöndumsvona í samfélagi þjóðana.Við erum í lífskjörum að mælast meðal fremstu þjóðaog á marga mikilvæga aðra mælikvarða sem að hafa ekkibara með kaupmátt launa eða eitthvað slíkt að geraheldur bara almennt heilbríði, aðgengi heilbríðist,þjónustu, öryggi, menntun og það er margt fleirasem stendur svo vel hér.Og til þess að við þalda þessu,þá hefur þessi samningur þjónað mikilvægur hlutverkiog þannig að í mínum huga þá snýst þetta baraum það hvort að eða samningurinn sé fullægandi áframeða ekki eða hvort að fólk vilji meina að það verðimeira unnið eða hagsmunum okkar betur komið fyrirmeð fullri aldar og på samfélagum.Það snýst þetta í mínum huga.Akkur. Ég menna þið eru ekki stór fyrirtækiog eru vanir að...Það velta fyrir ykkur ekki bara innlendum málum,heldur líka náttúrulega bara þessum breytingumog reyfingum á alþjóðsvið.Ég menna það er eins og þú nefndir.Ég menna, guðmundur, er þetta eitthvað,eru þessar umbreytingar, þetta hernaðarbröldog yfirlýsingar Trumps varandi Grænland og annað slikt,er þetta eitthvað sem kemur inn í...Já, bara...Já, hvað?Já.Þetta eru ekki dángra mér.Ég er nú í Grænlandi líkaog hérna Grænlandi kannu voru aðeins stressahérna á tímabili,en ég held að mér hefur oft fundist núnaað Íslensko stjórnmáli eða þessi leiðaríkistöðninaað þegar maður reyka stórt fyrirtæki,mér finnst breymið að stórt fyrirtæki,en við eru kannski með innlenda kostnáðbúið 30 milljara,ríkisjóður eru ekkert aðeins félag sem við eigum,hann veldi 17-18 hundru milljara.Þannig að við þurfum alltaf að passa kostnáðog reyka okkar félagog mér hefur fundist núna,eftir að ég kom inn í stjórn SAog fór svona læraðum sem ég kallaþetta svona kristalskúluna í Íslensku efnaðslífi,hvað gerist hjá ASI og SA,svona baku töldin,og mér hefur fundist þess að fyttin í herbyggjunniséru hann að ríkisjóður,að því hann springir allt uppog allir kannski getur skýrta akkur að ég er égupp í spöndur þetta svita smjónu hérna í véttur,út af því að mér hefur fundist þessi ríkisjóðursvolítið svona skríti fyrirtæki.En hvað með því að við erum að ræða út af ríkismálunum?Hvar staðið setur okkur í ríkismálunum?Ríkismálunum er við ekki bara með fína samlinguAmerikanana.Ég held að þeir segja að það er að gefa okkur upp á bátin,þannig að það er ekki að fjárfælsta að gefa leikulvöldliog ég treystu nú kunanum miklu betur enn þess aðerum við búið búið.Við hættum nú einu maður um við borðið sem hefur talaðvið tröfn í síma og það gerir eitt.Getur við treyst á vandarík?Sko, það hefur auðvitað eitt og annað gæstsíðasta árið og rúmlega það sem hefuraukið aðtikli okkar heimsluta.Bæði alltvarandi Grænland og síðan auðvitaðátökinn í Ukrænu og þar með taliðsko, norður höfin er þá komin aftur í fókusog ákveit að rifja þaðu, sko, einmitthérna herstuðin í keflaði var lokað vegna þessað bandarækjuminn mátið að svo að við værumá eins konar fríðarsvæði eða láspennu svæðiog það var engin ástæð til þess að vera meðsvona mikla viðveru. Ótulega mikið bristá skömmum tíma. En stóra spurningin er þessisem að þú ert svona aðeins að hérna íja aðhefur svo mikið gerst að við erum að faraað evast um tvíliða varnarsamningi við bandarækjum?Ég tel ekki, sko. En þurfum við að vera vakandi?Já, við þurfum að sjálfsögja að halda vöku okkarog síðan er auðvitað spurningin hvers konarvarnar eða öryggistryggingar myndu fylgja því að veraí Evrópussambandum. Ég held að það hafi daldi veriðalltaf að mínumatti hafi verið blásið upp og settaðeins í ofstort sammingi með að við það fyrir hvaðEvrópussambandi stendur í þeim málaflokki.NATO aðaldin og tvíliða varnarsamningurin eru ennþáþessar grunnstóðir. En það þarf að fylgjast vel meðog þarf að átta sig á hagsmunum og hvernig þeir getahort við í breytanlegu umhverfi.Ertu þú samfólið þessu sveit?Já, sko, ég fæði koma aðeins inn alltaf með þessibreytingarvarnandi, þessi totlamalletami sem er mjöggóða einsýn í það, hvernig það hefur breyst í þessualþjóðlega umhverfi og við fundið það bara í okkarekstri, hvernig samkynumsefni fyrirtækja getur bara breystog landa getur breyst yfir nóttu. Og þar þurfu að veraheld ég runnsæ, þegar kemur aðeins í hvernig, sko,hver er okkar staða í þessu nýja umhverfi, bara út fráeinfallega stærð. Og þetta er bara runnverulegt mál.Og við finnum, og þetta er ótrúlega breyting í því umhverfiþessu alþjóðlega umhverfi sem við vinnum í.Og þetta er hluti af þessari evljókussambandsumræði.Það er okkur betur borgi innan eða utan tóllabandalars sem dæmi.Þetta er eitthvað sem við þurfum að vinna okkur í gegnumog eins og Bjarni orðaði þetta bara vel á hana.Þetta er hagspunna mat, þeir eru valkostir um umhverfi.Aftur, hvernig ætlum við að staðsetja okkur í breyttualþjóðlega umhverfi og hvernig ætlum við að staðsetjahvaða umhverfi við viljum að hafa hér sem stiður við verðmættasköpun.Þetta eru valkostinir.Ég tek alveg undir það, en varnar og örgismálur er eittog allt því að viðskist að samlingar eru annað.Vissulega.Og það sem að menn hafa verið að viðra sem áhyggjur erþað hversu lítið Európa-sambandi er að vaksa í samanbyrðuvið önnur heimsvæði.Það er líka áhyggjefn sem það þarf að taka með í reikningin.Já, við þurfum aðeins að skiptum gýra því aðmér langar til að tala líka við ykkur umbara ástandu og vinnumarkanum.Fórsendu ákveði kærasamlingarna þaðþau eru brostin og alla líkur á aðSælabankin hækki vexti núna ámiðugudaginn eða markir teljaþess að ég líkur á því.Alltaf stjórnvaffær sendi frá sér álygtnúna fyrir helgi þar sem þið segið óhjákvæmilegtað segja upp kærasamlingumfyrir árið 2024nefn að lausnatil við stjórnvöld og samtöku aðturinulífsins beri árangur.Hvað þarf að gerast til þess að kærasamlingarnirhaldi? Já, við höfum náttúrulegaverið allir skýr með það að það var lagt í þess aðvekkferð og þessi samningar undir þetta erþá undirgegst launafólklágar launahekkanirundir verbulgu í vonumað verbulga færi niðurog stýri vextur um leið.Og þetta er í aldra handa hérna svonamiklu snjóhingi þegar fjöldi heimilamisti fasta vexti á overtröðunlánum ogvaxtagreifslur heimila kannski töfölduðust.Þannig að það var svona svo veruleikisem hann verði að reyna að vinna inn í.Og þessar fórstendur eru náttúrulega brostnarbæði varandi verbulgu við með og síðanþetta bara stýri vaxtastíð og unnvaxtastíðsem við höfum búið viðalla þessar kærasamlingaeða gildist tíma þessari kærasamlinga.Það sem þar að gerast er náttúrulegaað þeir aðilar sem sögðust ætlaað taka þátt í þessu verkefnimeð okkur, geri það.Og þá eru annars vegar að horfa á fyrirtekin í landinusem hafa svona verðmótandi áhrifen hafa verið að auka viðhagnasinn og verbulgutímum en hefðu getahaldið aftur á verðækunum.Og síðan eru við að horfa áRíki og Sveitafjölu sem aðsögðust ætla að halda afturá gældskarhækunum, sérstaklega hvað var þarviðkama hópa og barnafólken hafa gert þið öfuða.Bara núni í sumar vorukomið gjöld í helsugesslunnitveföldið og búinn til nýgjöld.Í fyrra þá hækkuðuveitur ekki gældskarhækunarsínar einu sinni, heldurþrísvar. Og allt þettasamanlegt hefur rosalega áhrif áverbulguna, augnáttúrulegahins augljósa sem eruhúsnæðinsmólin. Þannig að það er baravið lítum svo á aðvið höfum ekki setið ölla árumog við þurfum að hafaeitthvað í hendi um að það séáformaðhérna útgildist tíma þessari samningaþeirra að halda. Og svo auðvitað þarað fá fram einhverja leiðrættingufyrir þessa, fyrir fólksem hefur að taka á sér launahekkan í rundiverbulgu og taka á sérþjónustusgerðingu íleikskólum og grunnkerfumog aukna greiðslir.Fjarni,ríkistjóðin hefur gefið það út aðþið verðið eiginlega að finna út úr þessu samanog náttúrulega ekki að leggja tilófjármoknaðanbjörgunarpakka aðþessu sinni.Hvað eru þiðtil í að leggja að mörgumtil þess að kjærasamninga þeirra haldi?Sko,við viljum horfa ámarkmiðinsem að voru að baki þessumkjærasamningum sem að þetta í grunnisnúðust um kaupmátt. Verðbólgu tengingin inn íkjærasamningin er vegnaþess eins og hallara reykjaað það voruáhyggjur á því að verðbólgan getigetið upp kaupmáttin sem aðfólst í launa hekkununumsem við varum saman.Þannig að ég held að við höfum gert rétt með því að faraá staði vinnu núna fyrir í sumarmeð því að greina það þá barahvernig hafa hinnir ólíku hóparkomið út í því umhverfisem að við höfum lifað viðfrá gerð kjærasamningana.Þannig að því að við vitum að launhafa hækkað langt umfram það sem við sami varumog verðbólgan erhérri en hvernig er þániðurstaðan af öllu þessu sem að gengi hefur áfrá því að samningarnir tókugildi.Nú eru ekki komnar endarlega niðurstöðurúr þessum útrekningumen við höfum verið að vinna saman að því að greinaþetta og að því margisem ég hef séð eitthvað niðurstöðurað þá hefur hún ekki komið ylla útfyrir launþegarreifinguna, fyrir hérnaólíku hópa. Ef við horfumá þetta frá sjónarhóttnifyrirtækjana, þá eru verðbólganhærri, það er ekki kostur fyrir fyrirtækinvextir eru hærri sem þýfirmeiri fjármáskostnaðar fyrir fyrirtækinverðbólgu horfurnar eruverri sem að eigur óvissuog kostnaða fjármagnirog launin eru hærri heldur hún um að samiþannig að launakostnaðar fyrirtækinu hefur líkaað fara yfir. Það er ekkertí hennu ytra umhverju sem er betrafyrir fyrirtækin, það er líkafyrir fyrirtækin eins og hallar að reykjafyrir launþegana, þá erþetta vonbriði og það er sérstaklegafinnst mér að það vera vonbriðiað við sáum verðbólgunaá svona hærri nýðurleiðog við vorum komin vel undir 4%fyrir einu áru síðanen síðan hefur þetta farið á verri vegog að hluta til er það heimatilbúinvandi. Við erumekki að kalla eftir stórum aðgerðapakkafrá ríkistjórnini ef það er eitthvað sem viðhefum svona aðalega verið að vara viðþá eru það þessar sjálfurkuútgjaldahækkanir enmenn hafa ekki hlusta á aðvörun og orðverknaþess. Það er einfallaof mikið um aðútgjaldin hjá hinn og opimberaog ég og bæði við um ríki og sveitafélögséu á sjálfsýringuog það veldur of mikiðí þennslu og háruspennu í samfélaginu.Já, sko, nú vantþað náttúrulega fulltrú að ríkisvældinsérna í þennan panelenen endar þetta ekki bara svonaþví bendur bæði áríkisvældin?Ég hef búin að læra núnasíðustu árum, það er ekkihægt að ná niðurverðbulkunema ríkisvældin komaað þessu og þeir sem vilja veraráþerar á hverjum tímaþeir verða að komaþeir er ekki tiltækja og tóltil að ná verðbulku niðurnema ríkisjóðu kemur að þessuríkisjóður er langstastafyrirtækja á markanumog þau ætla að spila frítþess að hallera benda á, þeir hækka og hækkagjöldin, það er engin hægræðinef við varum, ef okkar fyrirtækjaværið harnar á dalnum, þá möndum viðhægræði, við möndum farið um okkar fólkihvernig endur skipilegju ferðlanúna er alltafnýjir og nýjir ráþeirarog þeir setja sér ekkert inn í málinsvo koma þeir bara og bylla eitthvaðog það er ekki hægt að náeins og hann sagði sem varríkisáttar sem þeir eru, það eru smáhópar sem geta sett allt í steigog Íslandi, það er ekki nokkuðstáraöru Norrlandi, en það hvað laganög fyrir þettaÉg heldur einnig að það sé mikilvægt aðnálgast ekki ríkisjóðu eins og fyrirtækjaþví að það er einmitt, ríkisjóðurvirkar allt öru sígHann er fyrirtækiog virkar allt öru síg og hefur allt öru sígáhrif á gangurgefnaðarslýsins, en mér langar að segjasko, varðandi kaupmáttinn, sko, fórsenda kjærsamningavar ekki að launahekkaner sumra, er þú yfir verbulgufórsenda kjærsamninga var að verbulga færi nýðurog svo stóðu vonirtil þess að stýrivextir færi nýður og leiðog það eru hinn er einlega fórsendurog það er ekki hægt að skrifa þæreinhvern veginn eftir áog við erum ekki að semja bara fyrir sumafyrir suma hópa, við erum að semja fyrir allaog fólk sem að tóklaun, sem að kjærsamningumer að fálæri launahekkanir heldur enhækkanir hafa orðið á verðlegiog það er bara alvarlega staðasíðan er það þetta hitt sem er stóra máliðsem er vakstakostnaðurog það er bara, hérna, óbósthlugur bakki sem ákveinirhópar samfélag sem speraog meðan aðrir eru algjörlega í variog það er þessir hóparsem að, hérna, við erum að tala umfólk með húsnaðskuldir, leyendurog mikið náttúrulega yngra fólkog batnafólk og þessir hóparer það sem við höfum verið að horfa inn ísvo langar með að segja meðófjármagnaða björgunapakkansko, ég tek undir með bjöfnaþað er engin að byggja með björgunapakkavið höfum verið að kalla eftir þvíað ríkistjórnun og sveitafélaginvirði skuldbendingir sem hefur gaggvartgildandi kjærasamlingumþau voru, þetta eru gildandi kjærasamlingarþað er ekki verið að tala um einhverja nýja kjærasamlingarsem þau einhvern veginn kom inn íþað væri bara önnur umræða, það er verið að segjavirðiði skuldbendingar eitthvaðgaggvart þessum kjærasamlingumog þau hafa ekki kjært þaðbara öllstuft í lókinu þurfum að faraég ætla bara að segja, verkefnieru þetta hinsamaí dag eins og það var þegar kjærasamlingarnavoru gerðir, við verðumað halda áfram að taka ákvarnirsem stýðja viðlækkun verfbókunarog lækkun vaksta, það er stóraverkefni, það er samil þaksmunamálheimilana, fyrirtækjana, reyndarlíka hins ofnbjörnaog núna þegarþessi skonapunktur kemur uppþá er þetta að vera í algjörumforgrunni að taka ákvarnir núnasem að stýðja við það, ekki að gerahluti sem að gera öfugtauka á vandan, það er til dæmisí mínum hefur auðljóstað þess að vandi sem að hallera að lýsahérna og eru umverulegur hjá ákvarnum hópumað hann væriekki minni ef við höfumhækkað launin tvefalt til dæmisí síðustu kæralofi. Nei, svo erulaunahækkarinn það er tækið sem við höfumþað er tækið sem við höfumþað er tækið sem við höfumlítið hækkerfi, fá að teki stóðurverðryggiggaldmiðil sem flöktirog það er eitthvað í þessariumgjörð sem við erum að vinna meðsem virkar ekki vel. Ég held að allirséu alltaf að vera inn að vinnasína vinnu vel og vanda sigkannski einhver tíma hann hafa verið gerðeinhver mistök, en ég heldog það er mikilvæg hluti af þessariEurópa sambands umræðuhvaða umgjörð allir var að velja okkurþað er eitthvað í þessari umgjörð sem viðerum að vinna með núna sem virkarbara ekki. Við getum haldið áfram að gera sama hlutien það mun ekki skila nýri nýðistöðaSveit Sæljósson, þetta verða að lókaorðin að sinni. Guðnitur KristjánssonBjarni Benetinsson, Halla Gunnarsdóttirtakk kærlega fyrir kominaog við ætlum að taka stutli á meðanþið rýsið úr sætumog Guðnit T.H. Jóhannesson kemur sér fyrirekki fyrir langtSveit SæljóssonGuðnit T.H. JóhannessonGuðnit T.H. JóhannessonGuðnit T.H. JóhannessonGuðnit T.H. JóhannessonGuðnit T.H. JóhannessonGuðnit T.H. JóhannessonGuðnit T.H. JóhannessonGuðnit T.H. JóhannessonGuðnit T.H. JóhannessonGuðnit T.H. JóhannessonGuðnit T.H. JóhannessonGuðnit T.H. Jóhannessoní London að það gengi ekki að láta deilur um fiskstefna aðild Íslands að NATO í voða.Heldur að ef að bandarækjumenni hefði ekki byggt sérheldur að við hefðum fengið þetta í gegn?Já, þetta er ekki þannig að þeir hafi baraskipað breytum fyrir verkum.Því að þróun hafriættar var öll á þá lund.Hvers vegna hefði þessi saga um eða eftirmiðja síðu stöld, það er vegna þess að þá farabæði bandarækjumenn og þjóðir rómönsku Ameríkuaf stað með sína kröfur áratvína þar og undan.Þá gáttu víslendikar ekki gert nokkuð skapaðan hlut.Hér voru miklir fóringjar, Ólafur Tórsjá,Selvstæðisflokki, Herman Jónasson og Franssonamöðurog þeir sjáðu þingi beður morðum.Við getum ekkert gert því að breyta ráða lögumog lofum og hafinu. Þannig að þá er þaðallþjóðaþróunin sem er okkur í vilog við njótum góðs að því. En auðvitað þurftimeira til, það þurfti djörfung og dög,gesslumanna sem beittu nú tóðir að klippumað miklu móð og svo þurfti ákvarðanirhér heima um að láta til skara skrýða.Það helst í hendur.Ég verða að fá að spyrja þið út í þjóðrættkvækari.Já, við gerðum svo vel.Og ég er nefnilega að velta fyrir mér skoþessir atbyrðireða minningar okkar um þessa atbyrðiheldur að þeir hafi áhrifog það hvernig við hugsumálin núna fyrir þessa þjóðrættkvækari.Alveg hygglust. Við börðumst ekki við breytatil þess eins að leipa þessumog orði streikað útinn í landtelgin aftur.Þá kannski mjög hafi hugað breytaer við ekki lengur í ESB.En sem sé að þá er punkturinn sá aðþetta var sjálfstæðisbaratað til sjáfar.Guðmyndu kernesteð að öðrum ólöstuðumfremstri flokkiskipherra landtelgiskesluðunarSankulluð þjóðhetjasagði mérog sagði öðrumog sagði í sínum endur minningumað hann leita á þetta sem framhald sjálfstæðisbaratunarog engur logið um þaðvið urðum til þess aðstyrkjaog ebla okkaröfluga samfélagað öðurlast full yfirráðyfir öðurlindum sjáfarog það var algjörlega augljóstsvo greint okkur bara á um aðferðirvið stóðum sundruð samaneins og ég sagði og segi í bókinnien þess vegnaskiptaðþessi mál, svo miklu málií öllum umræðumfyrr og síðar og núnaumhugsanlega aðild aðfyrst efnagsbandalegi Evrópuog svo Evrópubandaleginu og núna EvrópusambandinuÍslandingarhafa hinga tilog ég hyggast úverði raunin áframvilja tryggja aðyfirráðöðurlinda sjáfarverði ennþá í þeirra höndumog þess vegna einmittef við horfum tilþessarar þjóðaratkvæðu greislu núnaog þess sem kann að gerastí framhaldinuef niðurstan verður neiþá verður ekkert frekar unniðmeð hugsanlega aðild aðeins bíjaef niðurstan verður jáþá er það sem sagtlíðræðislegur viljiíslenskra kjósenda að látið verði á það reynahvernig aðild aðEvrópusambandinu kunna verða hátaðog þá myndi ég ætlaað útvöksmál verði mjögofarlega á bögiyfirráði lindinniog ólíkt því sem gerðist2009 til 2013higg ég að það væriréttast og skinsamlegastað hefja leikinnámálefnum sjávarútveksfyrst og fremstþannig aðskoSimon og Garfungalþeir sungu einu sinnium það að það væru50 leiðirtil þess að ljúka sambandiog ég vissum að það eru fleira en ein leiðtil þess að hefja sambandhvernig sækjum aðeinsaðild að Evrópusambandinuég myndi ætla aðtilfelli Íslendinga ef svo verður rauninað meiri hluti kjósendaviljið þaðþákomi í þeirri umsoktfram að Íslendingarmuni ekki sína þvíáhuga að ganga í sambandiðnema tryggt verðiá skýranhátt að yfirráðiyfir auðlindinni verði áfram íhöndum Íslendinga og það er þá barafyrsta skrifið og alltaf verði ekki eppil bara síðasta skrifiðekki myndi nú að hettalja þaðþað fyrir strax í byrjunog þetta held ég að sé mikilvægt að hafa í hugaþegar fólk leiðirhugan að því hvernigþessar aðildar viðraðurkynnu hugsanlega að fara framað því gefnu að meiri hlutiÍslendskara kjósendastiðjið þá vekkferð núna íþorðratka kreslunniheldur að við fengjum þetta ekkiJá, hvaðaleiðir til þess að fá úr fyrir skorum?Já, það lítur að vera að spyrjaJá, þú sagði þaðSumsið, það erstóra spurningin í þessu öllu samanÉg heldað þetta sé eittmeginadriðið í hugamarkrayfirrað yfir öðlindinniog auðvitað sérstafa íslenskslandbúnaðar líkaað þar verði gulltrygt aðþað verðihort til þess að aðstæður héreru með allt öðrum hætti en á meginlandiEvrópuÞannig aðEn er ekkireynslan af landilgismólinusá að við séum best kominmeð það fyrirkomulag sem við búum viðí það?Reynslan aflandilgissögun er svo aðá 20. öldsnýristöll okkar velferð um þaðað tryggja yfirraðyfir öðlindinniog sá lærtumurlifir enn í dagekki bara í raun og veruheldur líka í hugum okkar íslendingaog áttiráðamenn í Brysselsig ekki á þvíþá er eiginlega beturþá er betur að láta gott heitabara fyrr en setnaþannig að það ættu að vera skilaboðinhéranvið höfum skapað hérfiskveiði stjórnuna kerfisem er ekki galla löstég held að engindrægi það í efaen við höfum þóokkur höfum tekistbetur ennEvropasambandinuog við viljum haldið þann árangurvið erum hér sér á bátivið erum hér einnmeð okkar veiðir einslusíðustu áratígiog þetta myndi vera bátskapuren svo aftur á móti erum við þettasvo margt margt fleira sem kemurtil álitaskoþað verður bara hver að fljúa eins og hann er fyrir þaðég hef ingan áhuga á því aðfólk hugsi hérnahvað ég ætlaði að leggja til málanaen ég, einmitt, sjáur út af smálinnskipta svo miklu máli í ljósi landtelgisugunaren svo er það bara annaðtók eftir því að Hallamyndi sér áðan á Gunnarsdóttirá krónuna, eða Sveit Sölvássonoghérna, sko, krónanhlítur að koma til álita þarna líkaog hún, eins og Sveitmyndist á, en nú bara ákveðvandraða barn, það erþað er frábært að eiganaen það er ferlegt að skuldanaog þessi munur á Íslandi er bara meiriheldur en við að annarstaðarog hversu mörg heimili eru það á Íslandiþar sem fólk hefur setiðvið eldursborðiðbara fram á nótt og hugsaðer það verðtrykt lána semeigum við að fá núna, er það overtrýkteigum við að svisse yfir, eigum við að hafa þettajátá meðan eru fyrirtæki, eins og fyrirtækiSveins, þetta upplifa útrásarnýskupina fyrirtæki meðmeiruminn alltsitt í efrumogí þessufjárhættu spiliverðtrykt króna, overtrýktverðtrykt lán, overtrýktþá er fólkið í landinuefins, hugstandiðáhegjufullt yfir þvíhvorn leðinhendi beturog það eina sem er vístí öllu þessufjárhættu spilier þettabankin vinnur alltafsko, þetta snýst ekki bara um praktiskahluti, við töluðum hérna áðan umfullveldiðog það er það sem flestirstjórnendur íslenskra fyrirtækjanefna fyrstþegar þeir gefa upp ástæðu sínafyrir afstöðu sína til þesshvort Ísland eiga ganga í Európa-sambandijáþað er ekki vextir eða krónaeða auðlindin, það er fullveldiðsem er þettahlaðna stóra hugtaksem við erum einhvern veginn að vinna meðog það er mjög mikil aðsugur að skovið hérnagerum ekki lítið úr þvíSigurður Lindal heitinnlagaprófessor sagði umEES-samningin aðnú ætti sér stað einnmesta breyting á íslenskulaga umhverfi fráupptöku jónspókarog hjartsýðufyrir margt lunguþannig aðmér finnst að það sé bríntí allir þessari umræðu aðvið getum kallað að stríðandifylkingar því að eins ogskoðana kannanir hafa veriðer það ekki mikill munur ájáhliðinni og neillíðinniað fólk reyna að bera virðingufyrir sjónamiðum hinnjá en þetta var ég bara að velta fyrirmeð þessu fullveldis hugtækisko fólk hefurraunverulegar áhyggjur af þvíað fullveldi þjóðarinnarsé hættu ef við hefjumaðelda viðraður við Evrópásamnijá og það er sjálfsagt að taka til í þesser þessi hætt að raunverulegaþað nefnilega fer eftir því hvernigþú skilgreinir hugtækið fullveldinú getur sprenglærðirlögfræðingar komið hér fram ásjónasviðiðog aðrir og sagtínum hugað er fullveldi algjörlega kýrskýrthvað það snýst umenef við lítum til dæmis á EESsamningin og hvernig hann hefur þróastþá er það vissulega svoaðþeirsem voru í farabrottiþegar sásamningurvar samþygturmyndi ekki endilega taka undirað hann hafi þróasteins og mann sáu fyrir sér þáþeir sem skrifuð upp á þáeða þau sem skrifuð upp á þáað ekki þyrtti stjórnaskarog breytingar til þess aðEES samningurinn öðulega skildiá Íslandimyndi kannski taka annan pól í hæðina núnaþví að fullveldi þróast og breytistþau sem voru uppi hér á Íslandi1918 þegar Ísland var frálstog fullvalda ríkimyndi kannski klóra sér í höstnumnúna að spurja er þetta þetta frálsaog fullvalda ríki sem við sáum fyrir okkur1918? Nei, því að fullveldi breytistog þróast í tímas rásog okkurhætti líka til og við freystumsttil þess að skilgreina ogtólka fullveldi eftir okkareigin hagsmunum hverju sinni1944 við Lýðveldistofnunvar fullveldisttólka þannig að hér er viðaldrei, aldrei, aldreierlendur hér á fríðartímumsjárum síðar, allkar bandar ekki aðhér hingað og við barasættum okkur við það svona, minnst og kosti meginnþári landsmanna. Þannig aðtólkan er á fullveldierum ísmunandi ogvið getum ekki sagt, við Íslandingarþótt við höfum okkar sín á fullveldimörg hver, við getum ekki komiðog sagt við finna, þiðþið eru ekkit fullvalda. Við getum ekkisagt við Spanverja sem hafa staðið upp í hárinueða Spænsk Stjórnvald staðið upp í hárinuá bandariskum ráðamönumþið eru ekkit fullvalda.Þannig að ég held að við verðum að takameð í reikningin að þegar við erum anspænisþessari þróuná alþjóða vettvangi þar semEvrópussambandið er komið til sögunarað þá getum við ekki skilgjönd fullveldiá sama hátt og við gerðum hérfyrr á tíð. Þetta líkur bara í auðvum uppi.Já, sko, þoskastriðinog landilkisteylan þau eiga sér staðeftir síður í heimsturjöld. Þegar svona þettaalþjóðakerfi er að taka á svo mynduog bandaríkjaman er að taka á sér þettahlutverk, verndara hinsfrálsa heims.Margir telja þetta70 áraalþjóðakerfi, það er svona svikt í stóðum þessog þess er jafnvel að riðilast.Hverju breytir það fyrir stöðu í Íslas?Við erumsmá ríki í hörðum heimiog frumskildastjórnvalda eru við að tryggjaöryggi og framtíð borgarinaborgaranaÞað ervið getum ekkibara haldið í þá vonað allt verði alltaf eins og það varVið sjáum það meðþróunEvrópussamrunans og við sjáumþað meðþróun mála í bandaríkjunumNúverandi fórsetið Donald Trumptalar um þaðað hansleiðarljósu alþjóðu vettvangisé hanseigin sínog hann takir tillit til alþjóðalagaút frá þvíNú koma fórsetar að fara eins og við vitumenmér segir svo hugur aðnæstafórsetið efni republikanaaf flokksins gætijafnvel reynd að verða meiri Trump en Trump sjálfuref út í það er fariðÞannig aðgamla fyrirkomalagþar sem við gáttum gengið að þvínokkurnvegin sem vísuhvernigbandaríkjamenn litu ávarnarsamstarí Íslands og bandaríkjanaþað væriað það væri ansið í hugrakum maðursem segði sem svo að það er nú bara fyrirsjávallegtað ekkert munu breytast í þeim efnumí framtíðinniþannig að það er eitt þáttur enn sem þarf að hafa til liðsjónarJásko við erum eiginlegaeiginlega búið með tímanvið langar bara til þess að spyrja því skoskoðanakannan er bæta til þess að það sé mjög mjótt á munumþað rættum að umræðansihörð og þjóðansi algjörlegaklófinni í afstöðusinnikoma þessi átökþér á óvart, eru þau óheppil?Já, við getumhort til liðinnar tíðarog orðiðþessa umræðinúna saman við hörðátöktil dæmis þegar ákveðið varað ganga í NATOátöká östruvelli í 30. mars1949auðvitafinnst manniþau sem gangahvað lengst í svývirðingumogjáfnvel ósanindumá samfélagsmiðlumekkivera að geragagog mér finnst samt sem áðurað megin þorriÍslendingasé sæmilegasáttur við þaðað hafa fengið í hendurnarþetta verkefniað gera upp hugsiní stóru málivið stöndum á krossgötumvið þurfum að veljaþá leið sem okkur þykirfarsælustog ég ámin nú bara þá vonað hver sem nýðurstaðan verðiað þá ber við gæfi til þessnáttúrulega í fyrstalega virðanaog svo samanað sjá þátil þess að hagÍslands verði sem best borgiðvið getum borðið það saman viðkristnitökun og alþingi999 þegarað vísum með öðrum hættiákveðið var aðþetta eina leið en ekki aðrahinn erlendisíður var tekinu upp kristnien hinn er hefðinufengu að blóta áfram á launog ég voru ekki bara að segja þáað þau sembýða lægri hlutiog það er alltaf ekki reyslunnimunið þá bara blótaá laun en þá íkannski nútíma skilningi þess orðVið látum það verðalokaverði. Takk fyrir kominningaGuðni T.H. JóhannessonSilvurlið er á enda. Við verðum hér aftur að vikuliðinni. Verði sælheima samleika hloða.Takk fyrir kominninga Guðni T.H. JóhannessonSilvurli er á enda. Við verðum hér aftur að vikuliðina. Við verðum hér aftur að vikuheima samleika hloða. Við verðum hér aftur að vikuAf profís oðar hlutinni við erum viðVið vorum við að hluta ára prímavið vorum við að hluta og hlutaaf profís sasa. Takk fyrir kominningi við erum við að vutaí Íslanda hafði innan það mérTakk fyrir að hlusta.

Atvinnulífið, fullveldið og Evrópusambandið

þri. 1. sep. 2026, 12:00 · 1:03:28

Fólkið og fyrirtækin í landinu velta fyrir sér kostum og göllum þess að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið. En önnur verkefni bíða líka; forsendur kjarasamninga eru brostnar og óvíst hvern

Samantekt

1. Atvinnumál og því skiptar skoðanir: Hlaðvarpið fer í gegnum mikilvægar umræður um atvinnumál á Íslandi, þar sem þátttakendur deila skoðunum sínum á stöðu kjararsamninga og hvernig verðbólga hefur áhrif á atvinnulífið. Þeir ræða einnig um mikilvægi þess að halda áfram umræðum um þjóðaratkvæðagreiðslu um aðild að Evrópusambandinu, sem hefur vakið mikla athygli í þjóðfélaginu.

2. Kjarasamningar og verðbólga: Mikilvægi kjarasamninga er undirstrikað, sérstaklega í ljósi verðbólgu. Þátttakendur í hlaðvarpinu ræða hvernig kjarasamningar hafa áhrif á kjör launafólks og að mikilvægt sé að leita leiða til að tryggja að þau viðmið haldist áfram, jafnvel í erfiðara efnahagsástandi.

3. Afstaða til Evrópusambandsins: Rætt er um afstöðu fyrirtækja til aðildar Íslands að Evrópusambandinu. Útgerðir, tæknifyrirtæki og aðrir atvinnugeirar sýna ýmist stuðning eða andstöðu, en sameiginlegt er að viðhorf til fullveldis og stjórnunar auðlinda hefur mikil áhrif á niðurstöðurnar.

4. Framtíðarsýn og samanburður: Þátttakendur skoða hvernig framtíðarsýn á aðlögun að alþjóðlegum stjórnunarformum, þar á meðal aðild að Evrópusambandinu, getur sett í gang nýja umræðu um auðlindir og hagkerfi. Þeir armleggjast að hugsa um hvernig íslenzka aðferðin við meðferð auðlinda hefur reynst betur en sambærileg kerfi í Evrópu.

Lykilorð

Atvinnulífið, fullveldið og Evrópusambandið
Silfrið
0:00 0:00
♪