Tjá, tjá! Þetta er þátturinn Ítalja Hillar og ég heiti Magga.Ég ætla að byrja á því að kenna þér eitt orð.Skaramanzía. Og við gerum það aftur. Skaramanzía.Hjátrú.Cornichello eða corno. Það lítur svo lítið út eins og chilipeipar en þetta er ekki krytt.Þetta er verndargripur sem á meðal annars að verja þig gegn óhefni og hinnu illa auga. Malocchio.Ef þú kaupir corno sem minnjagrip, færðu kannski að heyra að best sé að fá það að gjöf.Sem er auðvitað snjált, markaðslega séð. Þú kaupir eitt handa vinið þínu meða vinkonu og hann kaupir eitt handa þér.Allir græða, sérstaklega minnjagriparsalan. Og ef þú ert heppin, færðu játnvel töfrað hulu í kaupæti til að hórnið verndargripurinn virki sem best.Þakka.Ískýringonum með þættinum ætla ég að setja slóð á myndband af bisna skrautlegum herramanni sem fer með slíkað töfraðhulu.Þessa sem þú fegst að heyra núna áðann bróthaf.Svo er það Pulcinella. Þú sérð Pulcinella víða í Napoli. Svört gríma, kvít víð skikja, kvíthúfa og stort nef. Sjá slóð á mynd af honum í skýringonum með þættinum.Pulcinella var þekktur í ítölsku Commedia dell'arte, leikúshefðinni, en er sérstaklega tengtur Napoli.Hann er vennjulegi maðurinn sem reynir stöðugt að komast í gegnum lífið, stundum slóttugur, stundum heimskur, stundum huglös og stundum förðu úræðagóður.Hann er eiginlega persónugerfingur larte di aranjarsi, listinnar að retta sér.Við via dei tribunali stendur lítil brons stitta af Pulcinella, andli til þeir dögt en nefið glansar.Og af hverju? Vegna þess að fólk stríkur því til að hafa vaði fyrir neða sig því þaðu glansar.Og hvað búið bóða velginni?Eitt merkilegast að dæmið um samband trúar og hefða tengist verndar dýrlingi borgarinnar, San Gennaro.Í domkirkunni sem kender við San Gennaro eru varðveitt ílátt sem sögðiru innihalda blóð dýrlingsins.Á ákveðnum dögum ársins sapnast fólk saman.Og býður eftir því að blóðir, sem vennjulega er storknað, verði fljóttandi.Þegar það gerist er það talið góðs viti.Ef það gerist ekki verða margir nápólibúar órólegir.Og þegar maður býr með Vesuvíus öðrum megin og Kampi Flegrei hinum megin er kannski skiljanlegt að maður vilja helsthafa dýrlingana í góðu skapi.Meira um Kampi Flegrei síðar.Nápoli á líka sérstakt samband við hinn að dauðu.Ég lofaði í lok fyrsta þáttarum Nápoli að segja þér hvert væri best að fara til að taka hauskúpu í fóstur.Í kirkjugarðinum Cimitero delle Fontanelle eru þúlum.Það er húsundir beina og höfuðkúpa, margar af óþektu fólki.Þar þróaðist svo hefð að fólk ættleiti stundum höfuðkúpu.Anima Pezzendella, fátæka sál.Hugsaði um hana og baði fyrir henni en baði hann á móti um hjálp eða vernd.Þetta er aðeins meira en búast má við af vennunum.Það er aðeins meira en búast má við af vennunum.Það er aðeins meira en búast má við af vennunum.Það er aðeins meira en búast má við af vennunum.Það er ekki borg, hún er heimur.Mér finnst svo setning eiga vel við.Napoli hefur eigin tungumálahefð, eigin tónlist, matarmenningu,húmor, hjátrú og ákaflega sterka sjálfsmynd.Marki segja ekki sono italiano, ég er Ítali.Heldur sono napoletano, ég er Napolibúi.Napolíska er heldur ekki einfallega ítalska með napolískum hreim.Hún tilheyrir sérstökum hópi, rómanskra málaafbyrgða og á sér langa bókmenta og tónlistarhefð.Þess vegna getur Ítali frá Milánu hlustað á gamlan napolískan söng og ekki skilið eitt einasta orð,sem er jú svo liti hugriðstandi.Fyrir okkur útlendinana.Ef Ítali skilja ekki alltaf napolibúana, þurfum við kannski ekki að hafa ofmiklar ávíkur.Önnur aðferð til að kynnast napoli liggur ekki í gegnum söguna.Hún liggur í gegnum tónlistina.Teatro di San Carlo var víkt árið 1737,áratugum áður ennla sérstökum,skala opnaði í Milánu.Það er eitt eldsta starfandi óperuhús heimsog minnir okkur á að Napoli var um aldir ein mikilvægasta tónlistarborg Evrópu.Ég get heiklaust mælt með því að fá leiðisögn um þetta stór glæsilega húseða hreinlega kaupa miða á síningu.Sjá tengil í skýringum með þættinum.En tónlistin var ekki bara inni í óperuhúsinu.Hún var í kirkunum, á torgunum, í leikúsunum,á kránum, heimilunum og götunum.Og svo var til canzone napolitana,napolíska sönghefðin.Ef ég byrð þig að hugsa um dæmigerða ítalska tónlist,er líklegt að þér dætti eftirfarandi lag í hug.Sjá tengil í skýringum með því að fá leiðisögn um þetta stór glæsilega húsúr rósa samt í tekstan og Eduardóti Capua laglinuna.Og það sem þú heyrðir var brot úr upptökusem ég laumaðist til að taka upp á dásamlegum tónleikumsem kallast Napolitanata og eru alltaf í gangi.Slóð í skýringunum með þættinum.En hér er mikilvægt atriði.Lægið er ekki á hefðbundin í ítalsku.Það er á napólísku.Þannig að þegar fólkum allan heim syngur ósóle mjóer það í raun að syngja á máli napóli.Oft án þess að hafa hugmyndum hvað kemur næst.Það hefur þó aldrei stöðvað neitt.Maður syngur bara aðis herra á þeim staf.Lægið ferðaðist um heiminn.Elvis Presley söng síðar It's Now or Neversem byrjaði á heim.Það byggir á laglinunni.Þannig liggur lítil tónlistar brúfrá Napóli allalegið til Elvis.Og margt af því sem við útlendingarhugsmum um sem dæmigerða ítalska tónlister í raun napólísk tónlist.Napóli gaf heiminu því ekki bara pitsu.Hún gaf honum heilan hljóð heim.Á 19. öllt þá tegurhengdist napólíska sönghefinsterklega hátíðinni festad í pjedi grotta.Hátíðin átti trúalega ræturen varð einni gríðarleg þjóðhátíðþar sem ný lög voru kynnt.Fólk lærði þau, söng þauog vinsælustu lögin dreifðust út um borginaog síðan heiminn.Þetta var svo lítið eins og Eurovision.Nefna hvað enginnbeigð eftir tólstígun frá Svíðhjóðog í stað vindvélarvar Vesuvius í bakgrunni.Árið 1880var opnuð kláferjauppi hlýðar Vesuviusar.Einhverjum dætt í hugað besta leiðin til að auglýsa hanaværi auðvitað að semja lagog úr var þetta lag.Þetta var auðvitað lagiðFúníkulí, Fúníkula.Tónskáldið var Luigi Danzaog textin eftir Peppín og Tórko.Og lagið var heimsfrækt.Þetta var líkabrot sem ég lögmaðist til að takaupp á tónleikonumNapolí Tanata.Já, lagið var heimsfrækt.Þannig er eittþekktasta gamla ítalska lagheims í grunninnauglýsing fyrir ferð upp á höldfjall.Ímyndaðu þér að Strætófengi K.K. til að semjaódöðulegt lag umleið nummer 5 upp á höfða.Kanski eigum viðbara eftir að prófa.Við getum varðla talaðum Napolí og söngán þess að nefna Enrico Caruso.Hann fættist í Napolíárið 1873við fremurfátæglegar aðstæðuren varð eitt fræðastióperu söngvari heimsog eina fyrstualþjóðlegu stórstjörnumhljóðrítadrar tónlistar.Hljónplæðiðsatan gerði rött hanskleift að ferðast inn á heimilifólks og yfirallanshafið.Hann söng árum samanvið Metropolitan Óperuna íNew York og var gríðarlegavinsæl í bandaríkjunum.En Napolí fylgdihonum allaf.Hann lést í heimaborg sinniárið 1921aðeins 48 ára.Napolísk tónlist hættiauðvitað ekki með Karuso.Á 20. öllkom meðal annarsPín og Daníelifættur í Napolí árið1955.Hann blandaði Napolískritónlistarhefð samanvið blues, rock, jazzog miðjarðarhafs áhrif.Og hann söngum borginna eins og hún varfallega, erfiðaog mótsagnakenda.Eitt fræðastalag hans heitireinfallegaNapolíNapolí erEkki Napolíætti að veraEkki Napolí varheldur Napolí erOg það er einilega fulltkomin títillNapolíNapolíNapolíNapolíNapolíNapolíNapolíNapolíNapolíNapolíNapolíNapolíNapolíNapolíNapolíNapolíNapolíNapolíNapolíNapolíNapolíNapolíNapolíNapolíNapolíNapolíNapolíNapolíNapolíNapolíÞað er þá eitt sem getur yfirgnæft jafnvel Karuso í Napoli.Þegar SSC Napoli spilar þá breytist borgin.Bláir fánar byrtast, treyjur, söngvar og myndir og eitt nafn er allstæðar.Diego Armando Maradona.Argentínumadur, fólkbóltamadur, snillingur, vandræðagemsi og góðsögn.Og í Napoli eitthvað miklu, miklu meira.Maradona kom frá Barcelona til Napoli árið 1984, aðeins 23 ára.Á þeim tíma voru stærstu og ríkustu lið í talskrar knatsbyrnu, fyrst og fremst fyrir Norðan.Juventus, Milan, Inter. Þú kannastu þetta.Napoli hafði lengi upplifað að norðurhluti landsins leti niður á söðrið.Þess vegna hafði það gríðarlega tákgræna merkingu þegar eitt besti knatsbyrnumadur heims valdi Napoli.Borgin misti sig.Tög þúsundir mættu á völlin þegar að marg kynnt.Ekki á leik, bara til að sjá nýja mannin.Og hann passaði inn í borgarlífið.Maradona hafði sjálfur alist upp við fátækt í Buenos Aires.Hann var upprestnargjarn, tilfinningaríkur, hæfileikaríkur og langt frá því að vera fullkomin.Og Napoli sagði, hann er einn af okkur.Hann var reyndar Argentinumadur, en slík smáatriði eru stundum öllum.Það var aukaatriði í ástarsambandi.Tímabilið 1986-87 gerðist síðan hitt ómögulega.Napoli varð Ítaljumistari í fyrsta sinn.Þetta var miklu meira en íþróttasigur.Fyrir marga var þetta sigur söðursins á ríku stórborgunum í norðri.Og borgin sprakk af gleði.Einn frægasta sagan frá Háttíðarhöldunum segir að við kirkjugarð nokkur hafi byrst skilti.Og á því stóð,Skilabóðinn voru ætluð hinnum látnu.Napoli var loksins orðið meistari.Og einhverjum fannst greinilega ósangjant að forfiðunir hefðu dáið áður en þeir fengu að sjá það.Ég get satt að segja varðla að hugsa mér betri lýsingu á napolískum húmor.Jatnvel döyðin fær smá stríðni.Þegar Maradona lést árið 2020 þá sirði borgin og heima völlu Napoli fekk skömmu síðan nafniðStadió Diego.Armando Maradona.Í hverfinu kvarti er í Spanjóli er stór vekmynd af Maradona.Orðin að eins konar óformlegum helgistaf.Þar eru myndir, fánar, treyjur, kerti og minjagripir.Það er jatnvel varðveitt hár sem sagtir hafa verið af höfði Maradona.En ég ætla ekki að leggja mat.Ná uppruna bótturðið.Í Napoli þarf stundum bara að leifa sögunni að vera skemmtileg.Napoli og nákrenni hafa gefið heiminum ótrúlega mikið af listafólki.Sofia Loren fættist reyndar í Róm en ólst upp í Potsu Óli við Napoli flóa og varð einn frægasta kvikmyndastjarnaheims.Massimo Troisi sem margir þekkja úr kvikmyndinni frægur.Ílpo Stíno, brevberinn, var frá Napolisvæðinu og lesta hans örfáum klukkustundum eftir að tökum myndarinnar lauk.Og svo er konan sem við vitum enn ekki hver er.Elena Ferranti.Höfundur Napoli fjórleiksins sem skrifar undir dullnefni.Í bókunum um Lenu og Lílu er Napoli ekki bærið.Það er bara bakgrunnur.Borgin verður nánast persona.Við kynnumst hverfunum, stjættaskiptingunni, áfbeldinu, mentuninni, vínáttunni og fjölskyldunum.Launguninni til að komast burt og svo undarlega tilfinning að maður komist kannski aldrei alveg burt.En við höfum gleynt einum mjög mikilvægum líf.Hann stendur fyrir framann eld opn, tekur degklump, fletur hann út, setur á tómata, mozzarellu, basilíku og ólífu ólíu.Og mínútu síðar kemur út eitt frægasta framlag Napoli til heimsmenningarinnar.Pizza.Það er komin tími til að borða.Í Napoli er pizza ekki bærið.Það er bara matur.Hún er saga og sjálfsmynd, atvinnugrein, skyndibiti og handverk.En fann Napoli upp pizzuna?Bæði já og nei.Flatbröð með einhverju góðgæti ofan á er miklu eldra.En pizzan eins og við þekkjum hana í dag þróaðist fyrst og fremst í Napoli.Og hún var matur almennings.Á 18. og 19. öld var Napoli gríðanlega fjölmenn borg og margir fáttækir.Fólk þurfti ódýran, fljótlegan og mettandi mat sem hægt var að borða ándúkað spors og þryggja tegunda af nývapurum.Pizza var fullkomin.Napolískur skyndibiti löngu áður en nokkur hafði séð hambúrgarakeðju.Einn elsta kvartal.Einn elsta kvartal.Einn elsta kvartal.Einn elsta kvartal.Einn elsta klassíska pizzan er marinara.Tómatar, kvítlaukur, oregano og ólífólia.Engin ostur og engin fiskur.Nafnið tengist sjómönnum marinæi en ekki sjávarfangi.Svo er það öðvita margaríta.Sagan segir að þegar umbertó fyrsti konungur og margaríta drotning heimsóttu Napoli árið 18.1889 hafi pizzabakarinn Raffaele Esposito útbúið pizzu í litum ítalska fánans,rauðum tómötum, kvítum mozzarella og grætni basilíku.Drotningunni hafi líkað hún svo vel að pizzan hafi verið nefnd henni til heiðurs.Dásamlega saga.Næstum of dásamlega.Pizzur með þessum ráöfnum voru til áður.En sagan hjálpaði til við að festa nafni margaríta við þessa útgáfu.Drotningin fann því ekki upp pizzuna.Sem er líklega eins gott.Hún hafði sennilega nóg annað að gera.Hefðbundi napolísk pizza er einföld.Miðjan er þunn og mjúk.Kanturinn kornítsjóni.Lóft mikill og oft með dökkum blettum eftir miðjan.Mikið hýta ópsins.Hún þarf ekki töttugu ráöfni.Bara góða tómata, góðan mozzarella, basilíku, óljú-ólju og gott deg.Það er eiginlega allt.Sem hljómar einfalt.En eins og allir sem hafa reynt að baka virkilega góða pizzu vita.Einfalt er oft erfiðast.Árið 2017 var lartegið.Del pizzaiolo, Napoletano, list napolíska pizzabakarans,tekin á lista UNESCO yfir óáþreifanlegan menningararf mannkins.UNESCO verndar því ekki bara pizzuna, heldur kunnáttuna, reyfingarnar og menninguna í kringumanna.Þegar napolískur pizzabakari vinnur degið með höndunum,er hann því ekki bara að undibúa kvöldanum.Það er að varðveita menningararf.Það er tölubört virðulegra en það sem gerist þegar ég set frosna pizzu inn í ofnin.Hérna vil ég nefna að eitt fræðasti pizzastafur í Napoli heitir Damikeli.Og auðvitað fór ég þangað þegar ég dvaldi í Napoli.Þar var mikil örtruð.Það var mikil örtruð.Ef ég á að vera alveg hreinskilinn, þá fannst mér sjálfri pizzan ekki nógu góð.Hún var betri á öðrum stöðum.Og eitt sem stóð verulega í mér var einstaklega res, frökk og fyndin kona sem þjónaði til borðs.En þegar ég ætlaði að greiða fyrir pizzuna hjá gældkera,þá fylgd hún mér eftir og heimtaði þjórfi,ofan á pizzaverðið.Ég veit ekki með þig, en þetta er ekki lægi og skemmti fyrir.Nú, áfram með pizzuna.Til er einstaklega napolísk útgafa.Pizza a portafóljú.Veskis pizza.Lítil pizza sem er brotinn saman,svo þú getur borðað hana á göngu.Og ef þið langar að ganga aðeins lengur,inn í napolíska matargerð,skaltu prófa pizza fritta,það er djúbstegt fyllt pizza,pasta alla genovese,sem þráttur í nafnið er ekki frá Genova,heldur er napolísku réttur með laug og kjöti,eða hiðhæg eldaða ragú napolitanu.Ég get ekki á mér setiðað láta þig vita af einum veitingastaðsem ég heimsótti að minnst okkvæmst í tvísvarþennan halva mánu sem ég dvaldi í napoli.Fyrir því voru tvær ástæður.Anna Svegar var mér sagt að þarna væri maturinn sérlega góðurog hinn Svegar fylgdi sögunni að eigandin hefði á sínum tímaneytað að borga pizzo, verndargjald til mafjúnarog í hendarskyni,var nokkru síðar sendur sérlegur útsendari á móturhjólisem óg á starfsmann og gesti sem sátu utan dýra.Starfsmadurinn sem var kærasta eða eiginkona eigandanslág lengi á sjúkrahúsi en náði sér sem betur fer.En eigandin kuð núna ferðast á milli skóla í Napoliog ræða um mafjúna.Þetta þótti mér merkileg saga og sjálfsagt að styðja við reksturþessar litla staðar.Hann heitir Kala La Pasta og er á Vía Tribunali180, slóð og nafn í skýringonu með þættinu.Og svo er það sætabröðið.Svolja teila með stökkum lögum og ríkottafyllingu. Og eitt af frægustu bakaríum í Napolisem bakar svolja teila var að finna rétt hjá þar semég bjó og hét fratelli Atanasio. Og ég skrögvaði ekkiað þegar ég gekk þar fram hjá á hverju morni varlönguröð út á götu af fólki, Napoli búum, sem beigðieftir að geta keift glóðvolga svolja teila og ilmurinnmaður lifandi. Enda var þetta algjört sælgeti og þúverður að prófa.Svo er það baba, litla ger kakan sem er gegn blöyt afsírópi og gernan rommi. Ég mæli með mjög vísindalegriaðferð við rannsóknir á napolísku sætabröði.Prófaðu allt. Helst oftar en einu sinni.Rannsóknu niður sér.Stöður verða áreinalegri með stærra úrtaki.En nú þurfum við kaffi. Eftir allt þetta þurfum viðespresso. Í Napoli er kaffi félagslegt, fljótlegt, stert ogheitt. Þú kemur inn á kaffibar og segir, um kaffeperfavori. Þú þart ekki að segja espresso. Um kaffi þýðirvennjulega einmitt það.Littli botlinn kemur, þú drekkur, skiptist kannski að nokkrumorðum við barþjónin og heldur áfram.Þrjár mínútur í mestalagi.En veistu, fallegasta kaffi hefð Napoli er líklegakaffi sospeso. Kaffi í byð. Ég ætla að segja þettaaftur. Kaffi sospeso.Hauðmyndin er einföld. Þú pantar einn kaffibotla en borgarfyrir tvo. Þú drekkur þinn botla en hinn er skilin eftir fyrirmannesku sem kemur auðvitað við síðar og hefur kannski ekkiefni á kaffi. Engin ræða og engin verðlöna afhending ogengin mynd á samfélagsmíðla. Bara þessi hugsun, ég áhugafyrir tveimur kaffibotlum í dag, kannski á einhver annar ekkifyrir einu. Það er eitthvað ákvæmlega fallegt við það og mjögNapolist. Því matur í Napoli, hann snýst ekki bara umbræð. Hann snýst um fólk. Að gefa, deila, setjast saman,spyrja hvort þú hafið borðað. Og ef svarið er já, að gefa þérsamt eitthvað.Nei takk, ég er sött. Er ekki alltaf talið fullnægjandi svar.Það getur einfallega verið túrka sem vinsamlegast samfærðu migaðeins betur.Um jólinn kemur enn einn napolísk hefð í ljós. Presepe. Jóla játan.Á vía San Gregorio ar meino.Eru verkstæði og búðir fullar af fíkúrum.Marja, Jósef, Jésúbarnið, Hyrðar, Englar.Allt eins og við eigum vona á. En byttu við, svo gæti Diego Maradonastaði þarna líka. Eða kveikmyndarstjarnar, stjórnmálamadur,söngvari. Í napolískri jötu getur nefnilega Betlehem smám samanbreyst í hverfi í Napoli. Og mér finnst það stórkostlegt.Í flestum löndum reynum við að endur skapa Betlehem.En Napoli búar virðast stundum hugsa af hverju ætti fjölskyldanheilaga ekki bara flytja hingað.Fyrir mér er það eina af skemmtilegustu minningonu mínum um Napoliað rölda um þessa götu. Sjá allar handverksbúðirnar hver með sínaútgáfu af presepi, jötu. Ég gati ekki á mig setið og keifti þarnanokkrar jötur til jólagjáða. Jötunum fylgja gernan ljós, smá serjursem lýsa þær mjög svo skemmtilega upp og gera þær enn hátilegri.Nú höfum við hlustað á tónlist, drykki kaffi og borða pítsu.Næst skulum við gera það sem hver skinsamur ferðamaður gerir.Fara niður. Því undir Napoli er önnur Napoli, bóstaflega.Undir húsum, kirkjum og götum er flókin heimur ganga, vatsliðsluna,brunna, hella og mannvirkja sem hafa orðið til á meira en 2000 árum.Stór hluti bergsins er Túfó, móberg, til tölulega mjútt eldfjallaberg.Grykkir námið það úr jörðinni og notuðu sem byggingarefni.Þannig tókun Napoli búar í raun borgina neðan úr jörðinni og byggðu hana ofan á jörðinniog eftir urðu hól, róm og göng.Rómverjar þróðuðu síðan neðanjarðarkerfið áfram,fyrir vatsveitu borgarinnar.Menn sem kallaði voru Pozzari, af orðinu Pozzo sem þýði brunnur,sáu um vatskeima og brunna.Þeir þekktu göngin undir borginni og gáttu sömstæðar komist undir heimilifólks.Og hér verður sagan skemmtilega napolísk.Því við Pozzari tengdist þjóðsagan um Omunacello, litla munkin,minnir svo litið á sögur um búálfa hjá okkur.Ef eitthvað kvarf á heimilinu?Omunacello að kenna.Peningar byrtust óvænt?Omunacello.Undarlegt hljóð?Omunacello.Hver borðaði síðasta kökubítan?Ekki ég.Ah, Omunacello.Málið leist.Hvort vatsperarnir hafi í raun notfært sér aðgangina heimilinu?Skal ég ekki fullið það.En sagan livði.Og í Napoli er góð saga stundum lífssegari en staðrindinnar.Á 19. öld breyttist vatsveitan og mörg gömlu rímin mistu hlutverksitt.Sum fylltust af mold, byggingarefni og rustli og glemtust að hluta.Svo kom síðar í heimstyröldin.Og Napoli var mikilvæg hafnar og samgönguborð og var þessakna fyrir miklum loftárósum.Þá reyndist neðahjörðarborgin ómetanleg.Gömlum göngum og vatsgeimum var breytt í loftvarnabyrki.Stigar voru gerðir, komið fyrir rafmagni og salernum og þúsundir Napoli búa leituðu þar skjóls.Ímyndaðu því er að vera barn.Loftvarnaflautunar fari í gang.Fjölskyldan hleypur niður tröfpunar, lengra og lengra niður.Svo heyrast sprengingannar fyrir ofan.Og þú veist ekki hvort húsið þitt verður enn til staðar þegar þú kemur aftur upp.Allt í einu er neðanjörðarborgin ekki lengur ævintýri.Hún er leið til bjargar.Einn merkilegast í staðurinn er galleríabarinn.Það er borbónika.Ferdinand annar konungur liðt hefja gerðgangnana árið 1853meðal annars sem mögulega öruga leið, flótaleið, frá konushallarsvæðinu ef uppreistn breytist út.Verkinu var aldrei almennilega lokið en næstum öll síðar fekk konunglega flótaleiðin allt annað hlutverk.Þegar það er að verða í því að það er að verða í því að verða í því að verða í því að verða í því að verða í því.Það er að verða í því að verða í því að verða í því að verða í því að verða í því að verða í því að verða í því að verða í því að verða í því að verða í því að verða í því að verða í því að verða í því að verða í því að verða í því að verða í því að verða í því að verða í því að verða í því að verða í því að verða í því að verða í því að verða í því að verða í þvífyrr krótað á vekk meðan hann beigði eftir að sprengjur egnig hætti.Í dag er hægt að heimsækja ímsa hluta þessarar borgar neðagjardar.Í Napoli Sotterrania, skamt frá Víadeitribunali, er farið tauji metra niður.Smám saman hverfur háaðinn, engar vespur, engar bílflöytur og engin sem kallar af sölum.Fyrir borgar eins og Napoli hlýtur það eitt að telljast yfirnáttúrulegu upplifun.Sum göngin eru mjög þröng.Ef þú ert með innilokuna kent, ert því skinsamlegt að kynna sér ferðina áður.Og ef teljóksunum um að tróða sér eftir mjögum göngum,langt undir jörðu, fær þið til að hugsaNei takk, ég býð bara uppi með eitt stikki gelato.Þá er það fullkomlega lögumæta ákverðun.Ferðalög eiga jú ekki að vera intöku prófi í hugreikki.Það eru líka fleiri staðir.Undir San Lorenzo Maggiore má ganga um hluta hins forna grísk-rómerska bæjar.Fyrir ofan þig er miðaldakjörn.Þú stendur í rómveskri borg og undir henni líka enn eldri lög grísku Napoli.Þetta er borgin í Nótskjörn.Gömlu borgini var ekki hent.Það var bara byggt ofan á hana.Svo eru það katakombur San Gennaro, mikilvægir gravreitir frum Kristina manna,sem eiga rætur aftur til fyrstu alda kristninar.Þegar þú kemur svo aftur upp í dagsljósið,heyrir þu kannski vespu, bíl, flöyt, röttur glukka og finnur ilma pitsu.Þú ert komin aftur í nútíman.En nú veistu að fortíðin er ennþá þarna.Stundum aðeins 20 metrum neðar.Og þegar við komum aftur upp í dagsljósið,er nóg að finna stað með útsinni yfir flóan.Þar stendur hann, Vesuvius.Fallegt fjall, næstum fullkomlega staðsett fyrir póstkort.Og alls ekki ég aft saklaust og það lítur út fyrir að vera.Árið 79 eftir Krist varð gósið sem gróf meðal annars Pompeiog Herkulaniðum undir Ösku og Gjósku.Vesuvius er ennvirt eldfjall og gaus síðast árið 1944.Fyrir okkur Íslendinga er hugmyndinum vilt eldfjall við þjettbíliauðvitað ekki alveg framandi.Fylst er náið með Vesuviusi og mælt meðal annarsjarðskjálta virkni, aflögun jarðskorpunar og gas.Ferðamenn geta farið upp að gígnum og það lítur að verasérstök upplifun að standa á eldfjalli sem hefur haftsvona mikil áhrif á mangi söguna.Og horfa síðan niður yfir Napoli flóan.Eldvirknin hefur líka gefið sæðinu frá saman jarðvegg.Í hlýðum Vesuviusar eru ræktaðar vínþrúur, tómatar og ymsar aðrar afurðir.Það er meðal annars framleitt vín með hennu stórkostlega nafniLagrýma Kristi, Tár Krists.Samkvæmt þjóðsögu þá grétt Kristur þegar hann sá fegurð Napoli flóansog þar sem Tárin fjallu spruttu vínviðirnir.Þetta er mjög ítölsk saga og endar auðvita með víni.Vestan við borgina er svo annað eldfjallasvæði.Kampi Flegrei.Flegraísku vellirnir.Þetta er ekki eitt fjall.Heldur stór askja að hluta til undir þjettbíli og sjó.Jörðin rís og sígur, järðskjallar koma í hrinumog vísindamenn fylgjast mjög náið með svæðinu.Ef Vesuvius er risin sem allir sjá,þá er Kampi Flegrei risin sem stór hluti byggðarinnarstendur ofan á.Vísindamenn geta ekki sagt nákvæmlega hvort eða hvenarþar verður eldkoss.Þeir fylgjast með breytingunum og meta stöðunaeftir því sem ný gögn berast.Og fyrir Íslanding sem hefur fylst með reikjane skaganumundan farin ár, hljómar margt af þessu bísna kunnulega.Nú svo tekur þau ákveðna áhættu með því aðhorfa of lengi út á Napóliflóan.Því þar liggja þrjár eigjar.Prochita, Iskja og Capri.Og skindilega er ferðaplaniðitt farið úr skorðum.Kanski eitt dag á Capri?Já, en Iskja lítur líka vel út.Hvað með Prochita?Áður en þú veist af, ertu farin að skoða ferjuá ætlanir frá Napoli og sannfæra að sjálfaþig um að þetta sé allt samannöðsynlega rannsóknarvinna.Prochita er lítil litrik og frábær fyrir dagsferð.Þar voru meðal annars teknar uppsenurí kvikmyndin Elb og Stínu, bregberanum.Iskja er aftur móti stærri, græn og fjallóttog fræg fyrir jarðhita og heitar uppsprettur.Og stórstjarnan er Capri.Með bláa hellinum, grotta að surra, faraljoniklettunum, glæsileikanum og ferðamannafjöldanum.En þessar þrjársistur eiga skilið sinn eiginhlaðvarfstátt og hann kemur síðar.Eftir tvo þætti um Napoli er þér kannski orðiljóst að það er ekkit mjög einfalt að útskýraborginna. Napoli er ekki alltaf rögrett.Hún er bæði trú og hjátrú, Caruso og Maradona,pizza og espresso, grísk borg undir nútíma borg,eldfjall við sjóndeldarhingin og maður sem stríkurnefinu á Pulcinella til að tryggja sér lukkuáður en að færa fótboldaleg.Í þriðja og síðasta þættinum um Napoliætla ég að koma með ýmsar ábendingar til þínsem ætlar að heimsækja Napoli.Hvernig er þetta komastangað, áhugaverðir staðir,hvað þarf að varast, hvar væri gaman að gistaog ýmislegt fleira.Tjá tjá! Að presto!Hvernig er þetta komastangað, áhugaverðir staðir,
