Það er það, það er það.Það er vunað í smólaikars bræna,miðræmdað í solskyni sæti ég þá.Já, smá mei, smá mei við gott bæin græna.Ágæðu hlustendur.Við heyrðum þarna Gunnar Guðbjörnssonsyngja fyrsta erendið í ljóðinu Dröymur Hjarðsvennsinseftir Stengrim Thorsteinsson.Tónskáldið er aftur á móti Árni Thorsteinssonsem var bróðursónur Stengrims.Árni Thorsteinsson fættist 1870og auðvitaðið er aftur á móti Árni ThorsteinssonÞess að vera afkastamikið tónskáldsem samt ég ekki síst fjölda lagameð ljóðum íslenskra skálda á sinni tíðþá var hann líka mikilvirkur ljósmyndari og merkur.Fóreldrar hans voru Árni Thorsteinsson,landfókjetti og aldringismadurog kona hans, Sofía Kristjana Jónsson.Hvarvetna stóðu að Árni Thorsteinssonisvo kallaðar merkarættir og fyrirmenni af hýmsutægiog Árni ætlaði sér í fyrstu að ganga ennbættis bröytinaeins og týtt var í hans ættum.Hann fór til kveipanahapnar að læra lögfræðien áhugin á henni dopnaði og hann snýri sér að tónlistinniog svo ljósmyndun.Nú Árni Thorsteinsson, landfókjetti og aldringismadurtók virkan þátt í tónlistarlífi Reykjavíkur um alla sína dagaen hann lifið eitt í lársins 1960 og 2.Hann var söngmaður mikill og kom víða við söguí listarlífi Reykjavíkur og Íslands hals.Árið 1955 senda hann frá sér æfiminningar sínar.Harpa minningana hétt bókin og það var Ingólfur Kristjánssonsem færðana í letur sem kallað var.Og í þessum þætti ætla ég að lesasvo litið um æsku ár árna Thorsteinssonará ofanverðri 19. öldinni í Reykjavík.Þegar ég nú á kyrlátu æfi kvöldiröf ég upp endurminningar á því að það ermínar og verður hugsað til hinn að glöðu spóraæskunnar er sem barnið í sjálfu mér komist á kreikenda þótt kjærling elli dræi nokkuð úr gáska þessog fjöri.Er ég renni huganum til liðin áraer ekki hjá því að margar myndir líði um munanog skal þess nú freistað að framkalla og glöggvanokkrar þyrra þó að fölvi gleimsku kunni aðglá móðu á sömur þyrra.Atbyrðir 85 ára æfi eru slungnir svo mörgumog margvíslegum þáttum að það leður af sjálfu sérað ekki verði öllu því sem við hefur borriðtil haga haldið.Það er líka ætlun mín að draga fremur frambjartari hliðarnar en það er dekkrimeð því yfrið nóg verðist af myrkri í mann heimien byrtan mætti þar vera meiri.Fyrstu minningar mínar eru tengtar heimilifóraldra minna þar sem bernskan leiði áhegjuleysiundir mildri og blíðri handlegðslu þeirraog annara ástrikra vandamanna og vina.Æskustöðar mínar voru miðbærin í Reykjavíkog margar minningar eru bundnar austruvelli,austurstræti, læknum og fjörunni með fram sjónum.En allt er þetta umhverfi, nú orðið breytt.Stór hísi gnaifa þar sem áður voru móar,grasfléttir og tróðunir stígar,horfin eru flest gömlu húsinn og litlu bærinir,lækurinn hulin breyðgötuog uppfylling hafnarinnar byggð langt útfyrir gamla fjöruborðið þar sem brimið svarraði áður við kampin.Ég hef síð Reykjavík vaksa úr litlu fátækliog sjávarþorfi með um 2000 íbúumí þá Stórborg sem hún nú er með rösklega 60.000 manns.Svo máttu hefur mannsendin verið að jafnvel höfðskefnurnarhafðið að lúta í lægra haldi og hoppa á hæli í bókstaflegri merkingu.Sjált úthafið hefur verið rakið úr sinni gömlu výlínuog þar er nú þurrt land sem,sjórin fleiti áður upp á strandina framann við hafnarstrætið.Þá skvettust tíðum gletnar og gáskaföllar öldurallar leið upp undir austurstræti,svo að sjávarselta settist á grasið á austurvelliog húsin í kvosinni,en svo nefndist svæðið millir tjarnar og sjávarþar sem miðbærin hefur síðan byggst.Alltir mér þetta í barsminni.Við æsku heimili mitt var við austurstræti og þar stíði ég fyrstu spórin.Ég er fættur og uppælin í húsi því sem nú er Ressingarskálinen þá var kallað Landfógeta húsið.Fættur er ég 15. oktober 1870.Fæður minn var Árni Tórstensson Landfógetien því ennbætti gengdi hann umrúmlega 40 ára skeið.Það var hann jafnframt bæjaðið.Það er fógeti í Reykjavíkum hrýð,varamaður í landsifirétti í forföldlum Dómaraog konung Kjörinn Þingmaður frá 1877 til 1903.Hann var sónur Bjarni Amtmanns Þorsteinssonar á Arnarstapaog konu hans Þórunnar Hannistóttur Biskups Finnssonar í Skállhóldi.Bjarni Amtmanns Þorunn og hans Þorunnar Þorunnar Þorunnar Þorunnar Þorunnar Þorunnar Þorunnar Þorunnar Þorunnaráttuðu tvo sinni auk föðurmins,Stengrim Þorsteinsson Skállt og Finn Lagfræðingsem lést 1853 aðeins 31 árs að aldri úti á Jótlandi í Danmarku.Móður mín var Sofía Kristjana Hannistóttirog voru fóreldrar hennar Sigriður Kristín Hansen,dóttir Símonar Hansens Kaupmannsog Kristínar Stefensenog Hannes Jónsen,Kaupmannur í Reykjavík,svo hann er Stengrims Jónssonar Biskups í Laugarnesiog konu hans Valgerðar Jónstóttur,Síslumansa og Móeðarkólien Valgerður var ekki eftir Hannes Finnsson Biskup í Skállhóldier Stengrimur fjekk hennarog var því móðir Þorunnar ömmu mínar.Börn Hannesar Jónssonar,Jónsens og Sigriðar voru,auk móður minnar,Ólafur Jónsson, yfir kennari við Latiniskólaní Óðinsvegum í Danmarku,Símon Jónsson,Kaupmannur í Reykjavíkog Stengrimur Jónsson,söngkennari,sem var einn allara besti söngmannur hérá sinni tíðog kemur hann nokkuðvið mína sögu síðar.Á heimili fóreldramina voru tölverð umsveifen það var það mannmartið.Og oft mikil gestkomasem leiti meðal annarsaf embætti föður míns.Það kom líka fyrir að gamlir skólabræður hansog vinnir utan af landigistu heima þegar þeir döldust í bænumog manniðu til dæmisettirfyrir égðum þingtímanbjóð sér að þórarinnbauð var svo niður görðumalltaf hjá fóreldrum mínumen hann satt hér á mörgum þingum.Við vorum fimsiskininnsem komumst til fullorðins áraen tvoða?Dóði í bensku.Elstur af sískinunumsem á legg komustvar Hannes Lögfræðingurog síðar bankastjóri Íslandsbankafættur 1863.Næst honum var þórunfætt 1866gift Frans Simsensísluvan í hefnarfyrðiþarnaist kom égþá sigriðurfætt 1872fyrir í kona Páls Einarssonarhæsta rétt að dómaraog fyrsta borgarstjóransýr Reykjavíkog loks Bjarnifættur 1875en nú er öll sískinni mín látinfyrir mörgum árum.Á uppvakstarárum mínumvar landfókjeta húsiðvið Östurstrætisvipaðað ytri sínog það er enn í dag.Þegar fadur minn settist þar aðvar húsið þó tölvert minnaen hann lét byggja ofan á þaðog gera stóra viðbyggingutil vestursréttað húsið eithórsturFélixsonaren eithór var afi áskýrsÁskýrssonar fórsetta.Í húsið því sem eithór áttier nú bókaverslunSigfúsa Reymundssonaren það var eitt af fyrstu húsinumí Reykjavík sem byggt var úrtilhögnu grjóti.Eftir breytingunaá stækkunina sem fadur minnlétti gera á húsin okkarvar herbergaskipan þesssem hér segirá neðrihaðinni til vinstriðivið fordýriðvar eldhúsiðog smá búren inn af eldhúsinu var borðstofaog setustofa fram af henniog snýru glukkarnirá stofunum út að gardinumbak við húsið.Sömmu megin í húsinu var enn einn stofaer kvölduð var vesturstofaog var hún aðalega notuðsem gestastofa.Til hægri við andirið er innvar komiðvar landfókjetaskrifstofanen inn af henni minna herbergiog var það enga skrifstofaföður míns.Í daglegu tali voru þessi herbergikvölduð í tri og innri skrifstofu.Lóks var í viðbyggingunnií vesturendahúsinsherbergi sem sparisjóðurEikevikur fekk til að notaþegar hann var stofnaðuren fadur minn var einn á stofnefndumsparisjóðsinsen fremur var smá geimslaí vesturhornihúsins við sundiðmillir þess og hús Eithors Felikssonarúr forstofunnivar stíu upp á loftien þar uppi voru tvö söfnerbergiog einn stór stofasem kvölduð var salurinnog var hann oft notaður fyrir móttökurog gestabóð.Síðar var hann þiljaður sundurí tvö minni herbergi.Yfir viðbyggingunni var ríssem notað var sem geimslaog þar voru einnig stúrkna herbergifyrir þjónustu stúrkurnar.Við austurendahúsinsvar það líkt til skúrbyggingog úr henni annar ingangurtussið bakvið húsiðþar sem nú er gardurHresingarskálansþar var stórt porten kringum það ramleg triagirðing.Á girðingu þessarivoru stórar vangjahurðirGuðtumegin, Millihúsinsog Prestaskólanssem þá var þar sem nú erVeslun Haraldar Árnasonar.Í gardinum bakvið húsiðvar nokkur gróður, blóm og tréog þar var líkakálgarður og gripahúsiþarna vargammalt pakkúsog var það notað fyrir allt í senngemslu, hlöðu, fjósog hestúsen fóraldrar mínir áttu lengst aftvær kýr og tvo hestavar heiað fyrir þessumbúpenningi út í örfyriseien þá heyrði örfyriseilandfókjeta ennbættinu til.Ekki voru aðrar nýtjaraf örfyriseinnien slæjurnarheifengurinn þar var lengst af nægurfyrir þá gripi semfóraldrar mínir áttusíðar var þá heiaðfyrir kýrinnar á túninusöður með tjörninniþar sem nú er hinn fagri listigarðurauðstan við fríkirkjuvegog átti Hannis Jónssonafi minn þetta túnen næsta tún viðþar sem nú eru kvennaskólinn og fríkirkjanþau átti Jónssonlandleiknir.Í örfyriseivar hann að smiklu meira landrýmií ungdæmi mínu en núnaog hefur eiganeðstaf sjógangisérstaklega norðvestanverðuá örfyrisei vartölverður töðufengurog einni útegi á nokkrum blettisem var mýrlendurvarp var aldrei neitt í einnikrían leti keni sinnisvo lítið að verpa þarog var þó égfnan krökt af kríuhér með fram sjónumen varp bland hennar mun aðlegahafa verið söður á Altanissiog í bestastaði mýrinnií Akurey var aftur móti meira fugglalífog þar var meðal annars nokkurlunda og kopna tekjasvo eig var ég um sjóhá yfirdómara empættisinsí örfyrisei var því ekkertsérstaktum að veranema um heiskapartímanþá gekk fólk þangað oft út ágrandan sér til skemmtunarog góðviðri stögumum flæðið fór grandin í kafsvo að eigan varð um flotinnsæá grandanum var mikil beytu tekjakræklingur og aðaog týndu útvegsmenn og sjómennþar beytu um alla fjörunahverjum sig hafið efmarkaðanbeytureit sem kallaður varkösog var steinum raðakringum hverja kös til aukenningarstundum fengum við börninað fara út í örfyriseimeð heiskaparfólkinuog það kom fyrir að tjald var haftmeðferðis og legið viðhegið var alltafflutt sjóliðis í land úr örfyriseiþar sem grandinvar ófær hestumog reyndar var tafsamtað sæta sjáarföllumvið heiflutningarnavenjulega var fenginn stór uppskipunarbátur til að flytja hegiðúr örfyriseiupp að bryggjumen þann var því ekkið á handvagniheim í portið okkarman éghver gaman mér þótti að fá að sitjaofan á sátunum í þessum fluttningumog enganlega að fá aðfylgja þeim eftir alla leiði upp ápakkúsloft en þangaðvoru sáturnar halaðarmeð talíu og síðanstift niður í hlöðunaum opa á pakkúsloftinuút í örfyriseiundi ég mér alltaf velog mörg spórinn átti ég þangaðeftir ég stálpaðistog allur heifengur var lagður þarnýður fyrir lönguþar var freyðsælt og fegurðum sólarlags spiliðer gullnum róðasluog speil slétt sundinn við Reykjavíken snæfellsjögullkynkaði svip hreinumog dignarlegum kolli sínumí norðvestrieins og kvítherður og virðuleguröldungur í andvegiég harma þaðað örfyriseiskul ekki hafi verið síndur meir í sómien raunberi vitniþarna hefði átt að gefaReykjavíkingum griðlandog auðga gróðraríki eigunaren af náttúrunarhendibjóð örfyriseiyfir fjölsgrúðugu blómaog jurtalífiég mann hveg hugfanginn ég varsem barn af blómsgrúðinuí enni sem angaðilangar leiðir mótimanniauk gróðrarinsupp í sjálfri enniþá auksu margskonar sæjjurtirniður í fjörunniþar var meðalannnáttúrunars strandbúisem svo var nefnduren hann ber fallegu kvít ilmandi blómþá auks þarna oglungnagjurtmeð blágrænum þykkum blöðumeins og lunga í læinuer ber fagurblá blómlíkt og glimjireiog mörg fleirifögurblómsturmætti nefnaí gamla daga þurfti engastorfið burðiþar er mikið ytra skrauttil þess að gleðja barshuganog lífga upp daganaeitt lítið blómeða löfblaðgatthorðið efni í æfintýriog svo myndi ennef æskabæjarinn sætti þessalmennt kost að kynast náttúrunniog finna þá lífsnautnog unaðsem náttúrun veitirog því er það tjónað þeim þriðsælu stöðum fækkar sífeltsem gripur mann þeim tökumað maður komst á aldleiðslu og draumaenþetta var útúrkrókurfrá umhverfinu í miðbænumþar sem ég sá fyrstdagsins ljósog sleit barskónumþegar ég mannfyrst eftir mérþá var Östurvöllurkarga þýður og ógirturvar hannþá lengum tjaldstæði og einskonar samkomstæðurutan bæjar mannaer þeir komið lestarferðir til bæjarinssíðar var Östurvöllurgirtur tregirðinguog lagður gangbröytumen alltaf hefur hann veriðmiðdebyllið að hjarta bæjarinseins og hann er enn í dagmér verðaþúfurnar á Östurvellí alltaf minnistæðaraf atviki einu sem fyrir migbar þegar ég var á fjórða áriþá var það einhverjiað þórun sýstur mín var sendt útí apotekið sem þá var ílitlahúsinu sem enþá stendurá horni kirkustrætisog Thorvaldsenstrætisþetta var ekki langur vegurheimannað frá okkurog mér var lift að fara með sýstur minnilifsalinn var danskurog hétt Randrópen hann var jafnframt franskurkonsúlog dró tíðum franska fánanað hún á stóri fánastöngi í gardi sínumþegar fransk eftirlítskip komu hingaðátt er Randrópdóttur um tvítugsaldur sem Ólafíðer héttþegar við þórun komum í apotekiðvar lifsaladótturinn þar stöttog gaf hún segja eitthvað á talvið okkurekki man ég hvað við áttum að sækja í apotekiðen þegar við höfðum fengið okkurafgriðt og ætluðum að ganga útkallaði lifsaladótturinn á migog bað mig að hingra viðþví hún ætlaði að gefa mér dálítiðÞað gladunnaðiheldur henn ekki yfir mér og held égað hún ætlaði að stinga upp í migeinhverju góðgætien viti menntekur hún þá ekki fyrir nefið á mérog ber mér til munnslítið stauppog hellir úr því upp í migmunn þetta hafi verið ákavítimeð ofur lillum bittertil brálbættismér svældist náttúrulega ógurlega álokk sveið í munn og magaog ljóp hágrátanditil Þórunnar sýsturminnihún flýtti sér með mig útúr apotekinu og fór á harðaspretti þverti yfir austurföllog dró mig organdi áeftir sérog því er mér minnistæðar þúvörnurá vellinum að égrasaði um þær í hverju sporistatlófan í gjóturnarmillir þeirra eða fleittikellingar á milli þúmnannaþegar Þórun tókaði migá eftir sér á sprettinumheim komst éghágrenjandi og þótti lítiðkoma til traktiringalífsaladótturinnarhefur vist margur gunnað beturað meta brennivínstáriðen þetta voru mín fyrstukynni af áfengiAldrei vissi éghvernig á þessum hrekklífsaladótturinnar stóðen sjálfsagt hefur þetta átt að veragræskulegs gletni af hennar halvuog engin reki stefna held égað hafi orðið af þessu tiltæki hennaren það voru rannrópulífsali og fadir minn áekki eittir kuningjarRétti á apotekinuþar sem landsýmahúsiðstendur núbyggu Bjarni Amtmaðurog Þórun Hannesdóttirí litlu timpurhúsi sem þau áttuBjarni Amtmaður misti sjóninnast nefnaog var blindur í meira enn30 ár en hann varð9-10 og 5 ára gammalLet Bjarni af ennbættihátt á sjötthúsaldriog fluttist til ReykjavíkurHúsið hans egnaðistRímur Tórsteinsson eftir hans daglét stækkaðaðog bjóðar síðan til dánar dægursMart sporið áttum við sískinnintil af og ömmu meðan þaulifðu. Heimsóttum viðþau meðar annars á hverjum sennudegi og gaf amma okkur þá alltafmjölkur, sopa, kökkubittaog fleira góð getiÉg mannferið mér óljást eftirBjarni Amtmanni en það var ég ekkinema 6 ára þegar hann léstá 176Sagt hefur verið um Bjarni Amtmannað hann hafi á sinnitíðhótt einhver vitrasti oglögfróðasti ennbættismadurlandsins.Bjarni var fættur31. mars 1781aðSauðhúsnesi í ÁltaferiHann varðstudent árið 1800laug lokkfræðiprófi íKaupmannahöfn 1807og gerðist árið síðar skrifarií reyndukammerinu í Kaupmannahöfnog setna skrifstofufulltrúien jáfnframt var hann ádítörvið sjólinsfóringaskólanÁrið1821 varhann amtmaður í vesturamtinuíslenska og gengdi þvíeinn bætti til 1849Hann var einn afstopnendum hins íslenskabókmyndafélags, áttisæti áalltingi og gengdiýmsum fleiri ofinberðum störfumEn svosjámá af framannsögðu varbjarni orðin áaldraður maðurþegar ég var að hlaupa tilafa míns í bensku minniEn þó er hann mérminnistæður eins og hann varþá er hann gekk um golfi í stofunnisinni og þykir mérsem ég sjá enn fyrir mérhæru skotin kollinansþegar hann gekk kringum borstofuborðiðHann gekk alltafumhverfis borðið og stuttifingurgómunum á borðbrúninaGerði það sjónleisiðað hann gatti ekki gengið umnumað stiðjast við eitthvaðBorstofuborðið sem afi áttisvo mörg spor kringum í ellisinni, það varð síðar mín eignog stendur nú ístofunni minniEftir að bjarniandt maður afi minn dóþá bjó Amma áfram í húsinuvið Östruöll hjá Stengrími Skáldisín sínum ogandaðist hún hjá honum í Hári elliá 1887en hún varð 1922 áraÞað varað sjálfsögðu minnist ég hennarbetur en afa með því að húnlifði þar til ég var komin á16. árAlltaf þótti mér gott að heimsegja hanaog margar ljú var stundir átt égí þessu húsi. Náttu Amma væriorðin öldruð, reyndi hún jafnanað gleði ég gesti sínaog taka vel á mótið þeimÍ húsi bjarniandmanns bjó aldraður maðursem ég minnist velÞað var Pál Pálsson, studentfyrir um andmannsritarien hann dó ári síðar enbjarni Thorsteinsson 71árs að aldri. ÞaðiPál verið skrifari hjá bjarniandmanni mestalla ennbættistíð hansog fylgd honum eftir þegar hann léttá störfum og bjó síðanhjá andmanns hjónunum í ReykjavíkVar Pál mikill fræðimadurog vann síðustu árinöttulega að söpnun margskonarfræða, gamata bókaog handrita. Batt hannþetta sjálfur inn og vann að þvíí lítilli herbergis kýtruá lofti í húsinu.Var ég þar dýður gestur í hjónumþví hann gaf mér alltaf afklippurog papýrsræmur semtilfjellu hjónum við bókbandiðen allt slíktvar vel þegið í þá dagaþegar maður þurfti eitthvað að párraeða tegna.Ég hafðist nefna ákvæmlega gaman af aðtegna myndir, ég þarf þar sennilegaorðið fyrir áhrifum frá StengrimiThorsteinsson, frænda mínumen hann var listategnaridróð hann oft upp markvíslegarmyndir fyrir okkur börninog gaf okkur og voruð þettaaðalega skopmyndir.Í skrifstofu föðurmýns féttlíka oft til bláð og bláðþegar maður þurfti á að haldaog göllun dráttlistarinnar greipmannvar þá ekki ónýtt aðkoma sér vel við skrifarann.Ég mann hvern lít mér varð straxtil indriða Einarssonarþegar hann var landfókjetarittarivar indriði ákaflegagóður við okkur börninog okkur tíðum pappiren það göllum við hann pappirsmanna.Þótt ég væri þá barnaðaldrien hann ungur kandidatþá tókst með okkurljú vinátasem helst ætti síðanmeð hann indriði lifi.Einn var sá staðursem mér varðið tíðförul tilá bensku árunumen það var til Hannesar Jónsensmóðurafa míns.Veslun hans var við Hafnarstrættiþar sem nú er hús Sigur Þórssmiðs.Þá var fiskreitur búðarinnarmyndt framöndan vesluninni hinu meginvið Hafnarstrættið.Greip ég oft í það þegar ég stálpaðistað hjálpa til við að breyðafiskinn og stakka hanneða ber hann inn í pakkúsið bakvið búðina.Einnig var ég stundum innan búðarog ég heims um snúningumfyrir veslunina.Í þá daga voru peningarlítið hafður um hönd daglegaþótt farið væri ég í búð.Sjóminnir lauðu inn fisk uppií úttektina og bændurull, gerur, smjör og fleira.Sumir viðskiptumen veslananna greitu þó í peningumen hafðu sínakontrabók sem komiðvar með í búðina í hvert sinnog eitthvað var tekið út.Í kontrabókinavar svo skrifað heitiog verð vörunarog var kontrabókin sumuð uppeins og það var kallaðþegar menn komið til að borgaveslunarskuld sína.Voru það ekki liklar skriftirsem búðarþjónarnir urðu að hafa á hendiþví að auk þess sem skrifað varí kontrabók viðskiptamannsinsþá þurfti að skrifaúttektina í kladda veslunarinnarog loks í höfuðbókina.Það var því mikilsem verðt að búðarmennirnirværu góðir skrifararog voru það talinn ein bestumeðmæli með veslunarþjónumef þeir hafðu góða og læsilegörri tönd en það vorumargir þeirra lista skrifarar.Yfirleitt vorugömlu kaupmennir ákaflegaaðgæslusamir, nýttnirog sparsamirog mani ég það um Hannes Jónssonafa minn að hann mátti aldreitil þess vita að neitt færi ísúgin eða neinu því væri flegtsem hugsanlegt varað að nótt mætti hafa af síðar.Gildi þettajamt um bóinn nagla,snærisbota, kassa ogstyrnur, en allt gættþetta vissulega komið í góðar þarfirþótt ekki væru nótt fyrirþað í svipinn.Skipum gætt senkaðog ymsar vörur gengiðtil þurðar og þá var gott að getahjálpaða náunganum þótt í smá og væri.Menn þeirraaldar hafðu lertað af reynsluað ímislegt sem síndistsmátt og fánýttgætt orðið dýrmættþegar það skorti.Ég held að sé að þessikomur sem ég nam ungurer veldur því að ég flegialdrei neinu sem nokkur sérnýtt og oft hefur þettakomið sér vel um dagana.Markar stundir eru mérminnistæðar með Hanni Sigjónssonog þá ekki síður meðsteingrými síni hans þvíraunar var það hann sem opnaðieyru mín ef svo má að orðikveða og vakti áhugaminn fyrir söng ogtónlist.Sumar eitt var mér komiðhjá Hanni Sigjónsson um tímameðan foreldrar mínir voru á ferðalaeinn orður í landi.Mun ég hafa verið það baldinn,skap, bráður og fyrirferðar mikillað sískinni mínhafi ekki treyst hér til að hafa mig heimaog þótt ég betur gemturhjá gamlamanninum afa mínumen það leið mér þar velog var hinn ánægðastimeð ráðahægin.Þá var þar í búðunni hjá húnumsem vestlunarnemi HannesÞjórnarsen sem síðar varðfórstjóri Tomsens vestlunarog sváfum við samaní Herbergi upp á lofti.Hannes var þá nýfermduren byrjaður að reykjaþótti það tilheyra upprinnandivestlunarmannið að nota tópakken það var tópakksnótkunmikil á þessum árumengum þó nefnt tópakksnótkun.Á kvöldin komumstundum kunningar í heimsótil okkar Hannisar í Herbergiðog var þá tíðum glatt áallra. Eitt atvíker mér ljóst í minniráðvölminni hjá Hannesi afaminnumen það var þegar ég var dubbaður uppií Eskimóabúning.Af því danskur skipstjórisem var á himleið frá Grænlandikomið hér við og gefið afað þennan drengjabúningsem var úr selskinni og hinsgröðlegasti. Þegar ég hafi veriðglættur í selskinsvöttinnhefur vist mátt álýta migósvíkinn Eskimóaen það var ég með rafnsvartsjáandi hár.Það minnstakosti er vist aðennst skemmtiferðafólk semstatt var í bænum þennan daghefaðist ekki um að það hefði séðhreinræktaðan Eskimóadreng.Ég fór auðvitað út á göttuí þessum sjálftafnar klæðumog mætti ennska ferðamanhópnumí aðalstrætti.Fólkinu varð starfsínt á migskoðaði mig í krók og kringog ljósmyndaði afkappi.Þegar heim kom hef ég vistvið klættur úr Eskimóabúningnumog orðið venjulegu Reykjavíkurdrengur og ný, en ekkiveit ég hvað varð af þessumselskinsklæðum. HannesJónsson misti konu sínaárið 1869og var hún aðeins55 ára er hún lést.Sjálfur varð Hannes76 ára en hann lést1885.Nokkrum árum áðurhafði Símón Sónurhans tekiðviðversluninni en hansnöitt skamt við og dó aðeins36 ára gammal1884.Þá tók viðrekstri verslunarinnarStengrimur Jónsson, söngkennarien honum var annað kæraraen kaupisíslaog gekk versluninn saman hjá húnumen svo lagði stað fullu niður.Oft var lífilegt viðverslaninnar þegar lestarmenn komií bæin með fjöldahesta í trossukannski 10 til 20hrossi í hverju lest.En svo aður getur slóðuutanbæjar mennirnir þá upp tjöldumá Ísturvelli og sumir áTomsens torgi ensvo kallaðist þá þar sem nú erLækjartorg og dróðlafnsitt af Tomsens verslun.Hlökkum við börninjafnan mikið til komu lestarmannaen það settu þeir svip á bæinmeðan þeir stóðu við.Það var sérkennileg sjónaað sjá þessar laungulestir koma niður í bæinvoru þarna áferð bændurog búalið að reyða afurðursínar til verslananna.Oftast höfðulestarmennirnir með sérskrínukost og mötuðustí tjöldum sínum en bóriðgat við að þeir snættu á búðartröppunumfyrir allra augum.Sá ég sögum að spænaþar kjúku, búra öskjumog naga harða þorskhauðsa.Mér í áhugahafðum við drengirnir þó fyrirhestunum en ferðamannunum sjálfum.Engum vorufólöldinn eftirlæti okkaren allt ítt var að fólöldfylgdu lestunum þegar rissurnarmæður þeirra gengu undirböggum í þessum ferðum.Lekum við okkur að því aðreyka fólöldinn á spretttil að ganga úr skugga um hvort þau færuá kostum, töltieða skeiði.Var síðan spáðum hvort þetta værureyðhesta efni en stundumgáttu orðið úr þessu þræturog metingur millir drengjana.Þegar bændur höfðu lagt innvörur sínar hjá kaupmannunumtókuð þeir út herta hausa,hardfisk, kornmat og aðrarnöðsinjar, bundu bakkaog léttu á klakk ogsjaldan munið þeir hafa látið vanta ákútin sem settur varofanna á milli við klifbyrjabóganá fremsta klárnumí lestinni. Var svolagt af stað upp úr bænumog fannst okkur krakkunum halfþegar lestirinnar voru allarfarnar. Enæskan er jafnan Bjart sínog við hugguðum okkur við að nýjarlestir kemur síðarog þá getum við reynd fólöldinnog séð kortu í færu á kostumog alltaf tóku nýjirviðburðir við. Áhaustinn um mánaðamótin septemberog oktober þá fórufjárrextrarnir að koma tilbæjarins og heyrðist þá oft bæðijarmur og hundgái í miðbænumog stórir fjárrextrarrunnu niður bakkarabrekkunaþegar slátturfjöð var rekiðtil verslanana niður í bænum.Fjárréttmöllersverslunar blasti viðúr glukkunum heima enréttinn var við kólasundið.Oft lámaður tímunumsaman úti í glukkunum oghorði á fjöði í réttinnieða ljóp út á réttarvekkinvar ekki trútum aðgleðin yfir því að virða fyrir sérþetta fallega sapn, lambaog sögða væri blandinnokkurum trega því allt áttiþetta fyrir að leiðast áblóðvöllinn innan skams.Í slátturtíðinni á haustinnþá mótti heita að bærin værieinn blóðvöllurþví þá fór slátturinninn framundir beru lofti.Fyrir verslanana var sláttræðá stakkstæðunum en auk þessmótti sjá blóðvellií flestum hlaðvörpumvið húsinn fyrir að einstaklingarfengur sér kindur í sóðiðog var þeim sláttræð heimavið húsinn en skrokkarnirvoru svo hingdir upp á trönurúti við með þeir voru aðkólna.Það var ekki fyrir en laungu síðarað nokkur menningar bragur komstá sláttræðunarnar störfinen þegar Nordahlshúsvar reist 1894þá komu ég framtslátturhús og síðan man ég ekkieftir að hafa séð slíkablóðvelli.Á hverju hausti keftifadur minn sex til átta kindurá fætti og var þeim sláttræðheima við húsið. Síðan var búiðtil sláttur, kjötið saltaðog rykt til vetrarinsgerurna rakkaðar og unniðúr rullinni enskinnið var notað til skógerðar.Segja mátti þvíað hvert tangurog tétur af kindinni hefði verið nýtt.Á heimili fóraldra minnavoru venjulega tvær þjónustustúrkurá vist bandiog þær voru góðirvinnir okkar barnanaenda raunar óaðskiljanlegarfjölskyldunni þar að þær voruára eftir ára á heimilinu.Á vetrum sátu þærdýðum við tóvinnuog mátti heita að heima væribaðstofulíf eftir gömlum síðþótt vistar verur húsinsværið öll margar.Móður mín satt við rokkinsinnog spann og einnig spunnustúrkurnar kemdu og prjónuðu.Þá var tekið ofanaf öllinni úr þelinuspunnið í nerfuddog betri sokka en úr tóginuvoru prjónaðir íleppargóðir og fallegiríleppar í skónaþóttu hinnir mestukjörgrippir ekki síst ítrénatlanna sem voru mikið notaðirþá til dags.Flestir búðarmenn voru til dæmisalltaf í slíkum treklossum á veturnaog komu lepparnir þeim velenda þóttu þeirgóður heita gefi.Þá voru búðirnar flestarog upphittaðar með ölluþví að kólaofnarnir kom ekki fyrir hinn síðarvar tíðum kuldalegtað standa í búðunum.Heimagengum við börninnæðir alltaf í íslenskumsöðskinskóm þótt við eittumað vísu útlenda skó sem notaðir voruá háttíðum og tillitögum.Fyrst eftir ég kom í lærðaskólangekk ég hins vegar ofta á treklossumog voru leðurræmurneildar neðan í sólannasvo að treiðgengist síður.Þannig voru búnaður og lefnaðarhættir Reykjavíkingaí ungdæmi mínu á þekkilþví sem gerist í sveitumlandsins en það í sjálfusér ekki mikill munur áReykjavíkulífinu ogsveitalífinu sjálfu.Ein af fyrstu minningum mínumsem tengd er músíker böndinn Konungskomunni14. árið1874.Þá var ég tæplega fjór áraog eru háttíðahöldinn því aðkonungur leiti í móðu fyrir méren rétt að ég geti meðsannisagt að ég hafi lífaðallar konungskomurnar.Það var í ágústmánuði1874 semfjóðhóttíðin var haldinnog er mér minnistæðursunnudagsmorgoneitn þegar Kristjánkonungur nýjandi gekk til kirkjumeð förunetti sínu.Þá hafði lífvarðarlið konungsraðað sér með bissur umhverfi stónkirkjuna og stóðuhennir þannig með bissurnar fyrirframann sig allan tíman meðanGuðustjónustan fór fram.En á skólabrunni bakviðkirkjuna var rúmlega 20um hann að hljómsveit úr lífvarðarliðikonungs og liek húnbæði þegar konungur gekktil kirkjunar og eins þegarhann fór aftur út aðGuðustjónustunni í lokinni.Lekku hljómsveitar menn allir áblástursljóðfæri og vorutverðeira drengir á agíska12 ára og lieku þeirá flautur. Man ég velhvei ég öfundað þessastráka. Ég hlustaðihilladur og músíkina og þótti þettahrífandi og stórfenglegstund en það var það algjörnýlund að hér að heyrahljómsveitarleik.Þá var einsinn ekki til hortnaflokkurí bænum og hljómlistarlífiðsára lítið.Ljóðfæri voru að vísatil á einstakaheimili en fáirkunnað að leika á þau eða nokkurráði, helst voru það heimasættursem yllgjöðu pianoleiksér til ánægju og gestum tilskemmtunnar í bóðum og samkvæmum.Heima hjá mér var pianoog alltaf mikið spilaðog sungið en það leikaðiStingrimur Jónsson, móðurbróður minnvel á hljóðfærien hann kom tíðum heimog fyldi honum söngur hvar sem hann fór.Þá spiliðu ogHannes bróður minn og Sigriðuryngri sýstir mín tölvert á pianoiðmeðal annars leikuðustundum fjórhend og yfirlegtáttum við börnin marga ánægjustund við hljóðfærið.Ég lærði aldrei að spilaen þó kom það einhvern veginn að sjálfu sérað oft var maður við pianoið.Það vísu var méreinu sinni komið í spilatímahjá Annu Pieturssonen hún viti láta mig gera einhverjarfingræfingar sem ég gæti ekkifælt mig við og þar meðvar því námi lokið.En Eyrun húngraði í tónlist og þvívarð annar einst tónlistar viðog leikur hinnar konungliog hljómsveitar á skólabrúnnimanni svo minnistæður.Og ekki mun ég heldurhafið orðið ósnortinn aforgelleiknum í dungkirkjunni áþessum árum að minnstakostisagði móður mín mér frá því löngu síðarað eitt sinn er hún hefði komiðheim með mig frá kirkjunnihefði ég sest við pianoiðog borið mig viðað leika sálmanlöginhér ég hafði hyrt Pietur Guðjónssonspila við Guðtjónastunum.Hefði ég verið meðallan hugan við sönginnog orgelleikinn en vístminna gefið gögum að orðumpressins og innihaldipretíkunnar hans. Guðjónssonandaðist þegar ég var á sjöönda áriog manni hann þá allglögt en svo minn yngir einmittbundinn honum viðdungkirkjúorgelið.Ekki minnist ég þess að hafa hyrtkonungsljómsveitina leika nefa þennansunnundasmorgun á skólabrúnniég mun þá hafi verið viðstakostallur háttíðahöldinn sem framfórá öskjulíðinni í sambandi við þessakonungskomu ogminningarháttíði í tilefniaf þúsenda ára byggð landsinsen það sem þar gerðister mér óljóst í minni.Ég man það aðeins að þar varmikill mannfjöldi saman kominnog þar voru tjaldbúðiren ég hef vist fljóttsopnað í einhverju tjaldinuút frá allri dýrðinni fyrir aðnokkru eftir að háttíðin hofstrauk á með norðan garðog var þá svo mikillmoldrók á öskjulíðinniað flestir flýðu inn í tjaldsín.Síðar heyrði égmargt rætt um þjóðháttíðinaengum um háttíðahöldinn áþingvöllum og hinn er mikluherskipaheimsoknir og skipamerða á hefninnií tilefni af háttíðinni.Það er áræðanlegtað hljómsveitinnúr Livvarðarliði konungsinsá 1774átti mikinn þátt í að glæðahér tónlistar áhugameðal almennings.Það má tvímælarlaust reykja það til áhrifafrá komu þessara hljómsveittarað tveimur áður um síðar stopnaðiHelgi Helgason tónskáldhér fyrsta lúðraflokk landsins.Hafinn voru samskotmeðal bæjar búa til aðkaupa lúðra og manjau aðmeðal annars lauðu fadirminn og HannisJónsson fram eitt hvert fieí þessu skinni.Á rangurinn á fjársefninnivarð sáati landsins vorueftir sex lúðrarog byrjaði Helgi þegar að kennanokkru mannum að blása í þessifurðu verkværi ensjálfur hafði hann þá farið utanog lært hornablástur.Fyrst í stað gekk það vistí halgerðum bröðsum fyrir mannum aðlæra að leika á hljóðferinnen ekki leiðfólugin góður enlúðraflokkurinn eða lúðraþeitarafélagið eins oghann var nefndur, tók að leikaofinbellega og liekflokkurinn ofta á östurvelli viðstíkeittu Thorvaldsenssem þar var reist árið1875. Þaðvísu heyrðust stundum næstahjáróma tónar úrsömum lúðrúnum, núnafyrst í stað, meðan blásararnirvoru líkt auðir.En eitt má með sanni segja að þessirbrautriðjendur í hornaleikhér á landi framleituósveikinn háfaða.En þó aðmúsíkinn hafi eftirli villekki verið með því allra fullkomnastað þá laðaði hún bæjarbúanniður á östurvelli, en þangaðþusti fólkið í hvert sinn semlúður að þeir tar að fjela yfirlegatil sín heyra. Æskulíðurinnkomst reynd og bengt íuppnám og einstakast rákarfyltust gáska og sprelliskriðu inn fyrir gildinguna semþá var kominn kringum östurvellog gút veldust þar í áflógumeða þá þeir fóru í bröndúttaog glýmdu af kappiundir hornablaðstrinum.Og þá voru fleiri enn mannfólkiðsem músíkin orkaði á.Hundar bæjarins sem voru margirrauku upp með íra fáriþegar hornaflokkurinnbyrjaði að spila. Þá hópuðusthundarnirinn á östurvellflugust þar á eins og strákareldu hver annan og létuöllu mýlum látum.Á árunum kringum1880 var þá orðinfastur liður í sunnundagahaldibæjarbúa þegar gott var veðurað þeir löpuðu niðurvelli og hlýttu þar á hornamusíkog þótti það resandiog skemmtileg tilbreyting.Lékaflokkurinnbæði íslensku erlendlögog meðal annars hyrðust mörgaf lögum Helga Helgasonnarþarna í fyrsta sinn.Var þá jefnan leikið semsíðasta lag eldgamla Ísafóldeins og þjóðsengurinnNúna en þáþátt lagið verið brest.Lag Sveinbjörns við Ljóð Mattíasarog Guðvórs landsvar þá að enn ekki búið að vinnaþá hefð og vinseldirað það geti talist þjóðsenguren það var þá svoskampt liðið frá þjóðhóttíðinniað samtíðin leitt frekará loftsöngin semandlegan hátíðarsöngbundin atburðinum 1874sem var tílefniljóðsins og tónverksins.Raunar má segjaað það hef verið ímissportfélög og annar samtöksem fyrst tókuog Guðvórs landsupp á sína armasungu þá ofta á samkomum sínumog mótum og einleitusmátt og smátt sem þjóðsöngum.Það var vennja í félögumhessum að allir tóku ofanmeðan loftsöngurinn var sunginneða leikinnog svo var þetta bráttalmenn vennja. Allir voru farnirað taka ofan og söngurinnþar með orðinnsamnemndur þjóðsöngur.Þegar hún andritvið ofan að mérsvo illaég að verumég kenniogfagna þarindiþe farsall er égnúfag égvist kostinnhjá henni.Það var vennja í félögumsem viðviðviðviðviðviðviðviðviðviðviðviðviðviðviðviðviðviðviðviðviðviðviðviðviðviðviðviðviðTakk fyrir að hlusta.
