Það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er aðen þá hjælt hún sína næst síðustu síningu á Íslandi.Síningin vakti tölverða aftekli, hún fekk umfjöllun og ríni í flestum blöðum bæjarins,en dómatnir voru misjafnir.Tíðarandinn var annar enn á þriðið áratögnum þegar Nínu og verkum hennar var tekið fagnandi.Við vitum svo sem ekki hvað hennum almennaborgar þóttu um verk Nínu,en þeir sem stýrðu umræðum smekk þótt hún ekki verið takt við nýja og breyta tíma.Líkt og hefur verið farið yfir þá voru við miða síðustu öll oft og tíðummjög heitar og jafnvel ofsafengnar deilur um listirnar.Og það samáttu við um pólitíkina.Í sésta þætti rættum við árið 1947, sem er tímamóta ár í Íslandska listasögu.Árið er stundum sagt marka upp af mótenismanns hér landi,en það var fyrsta septembersýningin haldinn í listamannaskálanum.En þetta er líka árið sem oft er sagt marka upp afkaldastriðsins.Og það átti sannarlega eftir að hafa áhrif á alla menningar umræðu hér,líkt og annar staðar.Við tölum oft um skautun og skotgrafir í dag,en þær voru nú ekki minni á þessum árum.Meira um það, hér rétt á eftir, en snúum okkur fyrst að hafmeginni.Ég heiti Halla Hardardóttir og þetta er annar þátturinn í seríunnihver springti hafmeina.Hafmeina Nínu var fæstum Íslandingum kunn á þessum árum.Það hefðu þó borist af henni Fregnir í lesbók Morgonblasins árið 1946,en hún hafði aldrei komið fyrir sjónir almenningsjáralandi,en það alltaf verið stað að setja á vinnustofu Nínu í Kalifornið.Það var samt fyrir tilstilli Íslandings sem hafmeina raka ströndum Íslandsnokkrum árum síðar.Víkur nú sögunni að einu stærsta hótel í Bandaríkjana,The Shamrock Hotel í Houston, Texas.The Shamrock Hotel opnaði dýr sínar í Houston í Texas 1949Ótnunin var mynduð í bak og fyrir og ljósmyndir byrtarí öllum helstu blöðum Bandaríkjana,þend að allt ríkasta og frægasta fólkið á staðnum.Frank sínadra söng og sundrottningar síndu listi sínar í stærstu sundlegu heimi.Já, að hótelun var stærsta sundlegu heimi,þar sem gestir gáttu skýðað á vatni og stungið sér af háum stökpöllum.Eigandi hótelsins var Glenn McCarthy,óljúkongur af Írskum uppruna.Og öll hönnun hótelsins var því sótt í hans Írsku rætur.Nabnið að sjálfsöðu og svo var allt í grænum tónum,nána til tekið 63 tónum á grænum.Og glæsileg glamur opnunin var að degi heilas Patraks 17. mars 1949.Allt var í art ekko stíl sem á þessum tíma var orðin gamaldags.Munum að Valdorf að Storíóháttunum,hótelið í New York, sem var opnað tveimur áratugum fyrrmeð afrækshug nínu við aðaldirnar, var í art ekko stíl.Allt við Shamrock hótelið var daldi mikið yfittri viðog fremsti arkitekt bandaríkjan á þessum tíma, Frank Lloyd Wright,tjáði sem það ofenbarlega og þótti alls ekki mikið til þess koma.En það var sem sagt þarna, í tengslu við þetta fyrirhugaða glæsuhótel í Texas,sem hugmyndin að haf með í nínu var til.Í lesbók Morgonblassins, vorið 1946, er sagt frá því að Nína Simonssonhafi nýverið fengið risavaksi verkefni upp í hendunar.Það séu að vegum óljúi konungsins McCarthy, sem reysum þær myndirmörg stórhísi í hjústón, þar meðal hótel og skemmtikarð.Sagt er frá því að Nína hafi verið ráðinn til að getaað gera þar ímis listaverk, þar að meðal lámyndir, skornarúti viðog hafmegu sem er að prýða tjörn framan við hótelið.Áallennur um listaverk nínu á hótelinu náðu einhverja lutta vegna ekki fram að ganga,ekki er vita hvers vegna, og hafmegan, sem að tilbúin á vinnustofu hennar í Hollywood,fórþví aldrei þaðan til Texas, heldur endaði við lilla tjörní gardi þeirra polljar í Hollywood.Tór Tórs, þá sendið er að Íslands í Bálsjóna,bandaríkunum, heimsótti nínu árið 1950 á heimilhennar og vinnustofuog sá þá hafmeguna í fyrsta sinn.Tór heitlaðist upp úr skónum af hafmyndinni og saði að honu þætti hún ega heima á Íslandi.Hann sæði hana fyrir sér í Reykjavíkutjörn.Töluvert var rætt um hafmeguna í dagblöðum næstu árin.Í mars 1956 var sagt frá því í morgumblæðinu að listaverka nefnd borgarinnarhefði lagt til að borginn keppti hafmegunaeftir nínu Sæmundsson og að kaupa listaverkum varu eitt þátturí viðleitni til að príða bæin.Sjálfstæðismenn undir fórustu borgastjóran Skunnar Tórótsenhefði syngt hinn mesta áhuga á þessu málum.Nokkur síðar keppti borginn svo hafmegunaog listaverka nefnd samþykti að hún er þið sett upp í suðvesturhorni tjarnarinnar.Það má sjá á grúski blöðum og tímaruttum árategin fyrir sprengingunaað Töluvert var rætt um og við nínu í dagblöðum.En lítið er hún spurð út í vinnuna sjálfa,hugmyndir að baki verkunum eða fagfræði þeirra.Vorið 1958 byrtist viðtal við nínu í vísi þar sem hafmegani með landsrætt.Viðtalið var tekið þar sem að nína er sögð búið um þær myndirá heimili stórkaupmann sinns Gunnar Stefánssonar.Gunnar var bróðir Cecilju Stefánsdóttur pjánuleikarasem var sambiliðskonna nínu á þessum tímaþó að það séði þetta ekki minnst á þaðin einu blöðum.Meira um það síðar í sögunni.Í viðtalinu segir nína frá því að brátt sé vona hafmeginu til Íslandsen að henn haf ekki enveri valinn staður.Hún vonið þó að hún verði eitthvað staðanállat vatnihvorsinn það sé við sjóin eða tjörnina.Sumara 1959 er hafmegan svo sett út í tjörnina.Tölvert er satt frá verkjunni í blöðumog svo stöttu fyrir viksluna um miðjan ágúster hafmegani fyrsta sinn borinn saman við hafmeina í Kaupmannhafn.En það er í vikuritinu frjáls þjóð.Hafmei Háse Annesens og Hafmei Gunnars Tórótsener fyrirsögnin á fórsýðu blöðsinsog mér sínist þetta veri fyrsta sinn sem hafmegani gaggrínt ofenbarlega.Í greininni er hinn danska hafmeiaköllu tóknmynd Kaupmannhafnarvið þið fagra eirarsundsem tengist ævindir í hins ástsæla danska skálds Háse Annesen.Ósalrátt hljóti myndast þetta Nínu Sæmundsson að kalla á samanburðen í fegurð og indisþokka þóli hún þó engan samanburð.Þar að auki sé staðsetning hinn að reikvisku hafmei fráleitt og ósmæklaog hafmei hann hafi engin tengslu í Íslenskar bókmyndir eða þjóðtrú.Blaðamanni þykir ósköp ósynilegt að hafmei Gunnars Tórótsenseigi eftir að auka róður reikjavíkur út um heimsbyðina.Frekar eigi hún eftir að vekja góðlátlegt brós.Svo segir ónemndur blaðamadur á fossíðu frjálsar þjóðargagrinir útlýtt hafmeinar en bendurum leið á hún sé ekkurskonarmíssefnuð dönsk eftirherma sem eigi sér engastóð í íslenskri menningu.Það var svo í ágúst 1959, ný árum eftir að Tórótsensþegar það er að sá hana fyrst að hafmei hann var afhjúpuðí reikjavíkur tjörn við hátilega aðtöfnum.Nýna var það orðin 67 ára og hafði verið búsett hjára landi í fjögur ár.Í sömu viku byrtist lánt viðtal við nýnu í vísi.Viðtalið prýði ljósmynd af henni þar sem hún vannað hafmeinu í Flórensen þánga helt nýna til að gera brons afstöpuna fyrir tjörnina.Það vannafliðlega svo að þegar reikjavíkuborg hafi falast eftir hafmeinufyrir millegöngu sendeherrans tós þá þurfti ekki steipaað gifs frummyndina í varlætt efni.Besta tilbóðið í brons afstöpu kom frá Flórensog þánga fyldi nýna henni eftir.Þegar frummyndin kom til Flórens var hún brotinnsem þýtti að nýna þurfti að gera nýja hafmeinu frá grunniog dvald hún því í borginni í tæft ár.Nýja hafmeinu hann var stærri og einfaldar í formun enn frummyndinog saði nýna í viðtalið síðar að hún var í ánæður með þessa setni útgafu.Blaðamæður lísið því í þessu sama viðtalihvernig húnum hlotnaðist einhverjum árum áðursvo heiður að heimsækja nýnu í hennar skemmtilega húsá Camrose Drive í Hollywood.Þar tók að móta hann um auk nýnu,heilmiki steinasapp sem myndi á náttúrgriparsappog átta kettir.Hann lísið því einnig sem fyrir auðu hans bar á vinnustofinni.Mikið sapn viðartegunda sem nýna hafi sangað að sérá ferðalögum um sunnanver bandaríkin og Mexiko.Einnig sá hann hennar undurfara garden að þar búi hún nú ekki lengurþví hún er sæst stað á gamla Íslandi.Blaðamæður spyr nýna hann lokumhvort hún hafi yfirgifið Hollywood fyrir fullt og allt.Nei, vinnuminn, svara nýna, hún eigi enn húsi sittog sakni vinnustofunar og bókasappsins.Enn hún hafi átt góð ára á Íslandiog hyggist vera áfram.Allavega fram á jólum þegar hún stefna að sigla útog láta steipa nonna í brons.En þarna var nýna að vinnað högmynd af Jóni Svensiniað beðinni metamálaráðs.Hér er áhugavert að staldra þess viðog fá insinn í umræðunar sem haf meðan kveiktihjá reikvikingum úr öðrum heimildumen þeim ofinböru þess tíma.Listas að Leikmanns er áhugaverður annallum myndlistalífiði Reykjavíksem Kristján Jónsson, postfulltrúi hjá postu og símaritaði á árunum 1941-68.Annallinn var ekki hugsaðar til útgafuen kom út í rítröð síninsbóka Íslandskarar allþiðundir stjórn Aðalsteins Ingolsonar 2003.Eyrum hvað Kristján hafðum vikslu hafmejunar að segja.Svo segja fróður menn að hafmejar hafi aldreiunnið sér þegnrétt í íslenskum hugmyndaheimi.Þær hafa ithkað sundlist sína og töfrabraugðí heitar í sjó en við strendur Íslands.Eiað síður hafa íslenski listamennþó tekið er til meðferðar.Marmara hafmei ásmundar erí listasafninu en aðra mikla stærri gerðiNína Simonsson og var hún steift í bronssöður í Flórens og vakti þar mikla aðtykliað því er heimildir segja.Var hún til sínis þar á svo virðulegum staðað öll verk þar eru hafinn yfir alla gaggrinni.Mönn Nína því hafa hlotið meiri framaað þessu leiti en aðrir íslenski listamenn.En það átti fyrir þessari hafmeiað það er að það er að það er að það er að það er að það erað það er að verða einn reykjavíkurog hefur listaverka nefndinn valið henni þar staðí tjörnini sem einna leiðilegast er um að gangaá landi eins og sagir standa.Og þar stóð þessi ágæta og ennkennileganefnd á samt listakonuni þegardölunni var svift af listaverkinu í kölduveðri og blödu. En úr áhrifumþess var einn það draga með hykandidrikk á eftir. Við það tækifæriSpáði Tómas Skáld og listaverka nefndar formaður því að reikvikingum mun þykja vænt um þetta listaverk þegar framlýðast undir því ekki strax og geta ekki án þess verið og þeim mun þykja vætna um bæinsinn hér eftir en hinga til.Ekki er hægt að segja að ánægju svipur sé af hafmejunni. Það er rétt eins og hún hugsi eitthvað á þessa leið.Það er það sem spá Tómasar kannarætast.Það er svo eftir viksluhafmejunnar að það vera heitna í kólunum í blaðaumfjöldun og bæði listamenn, stúdendar og ymsi fyrir menn í bænum blanda sér þá í umröðuna.Í september, mánuð eftir viksluna, byrtist langur pistill í vikurutinu frjálfs þjóð undir skamstöfuninni HH en fyrirsögnin er upprópun sendiherrans eða hafmejan í tjörninni.Það er gert lítur því að fólk vinni á næturkaupi þar að ekki við að setja upp högmyndir og í að því að það sé lítilegandi fyrir okkur sem þjóð að reyna að vera eins og danir.Hér hafið bæjastjórnin í raun gert sig að viðundri.Hafmejan eigi sér engarætur í íslenskum hugmyndahymi og hljóti því að verða hér ósköp annarlega sett og það verði því miður að segjast eins og er að stýttansi alls ekki falleg.Stafsettningin sé þar að það ekki smekklesa.Einnið er benda á að nýna hafi búið í heitri Hollywood þar sem sendiherran Tór Tórs hafið sé stýttuna og tekið ákverðunum kaupin.Laung vera hans í Ameríku sé kannski afsökun fyrir slikri vittlissu en borgastjórn eigi sér enga afsökun.Hér er nýtt í búsetu nýnu í heitri Hollywood og um leið uppruna stýttunar sem komjú allarleið frá Hollywood.Og þar hafið ekki fyrir tilstilli sjálfstæðismanns sem sé augljóslega blindaður af verusinni í bandaríkjónum.Hameganlendir hér í kaldasturíspolitikinni sem er kannski ekki skríti á þessum síðum en vikuritið frjáls þjóð var floksblad þjóðvarnarfloksinsog yfirl í stefna bladsins var að sportna við auknum bandarískum áhrifum á íslenska menningu og tungu.Heiðabjörg Ornadóttir listfræðingur hefur ansakað hlutverk myndlistar í kaldastriðinu.Og ég bað hann um að lýsa andrumsloftinu í Reykjavík.Hvar og hvernig byrtust áhrif kaldastriðsins í menningarumröðinni?Kaldastriði hefði mjög mikil áhrif á menningarumröða í Íslandi og sérstaklega kannski á 5., 7. og 7. álutöknum.Það voru þetta margir menta á listamenn sem voru hliðhallir Sovjeturíkjónum og stríðsarunum og fyrstu árunum eftir setna stríð hér á Íslandi eins og annars starf.Og félastarf á vinslöfum.Það var mjög öflugt og menningar mál þarf framalega og á fyrstu árunum eftir stríð voru tímaritt vinstrimann eins og byrtingur, tímaritt mál sem menningar, leiðandeila í umræðum listir og menningu.En þetta séðan breytist svolítið eftir því sem leið á kaldastriðið og 7. álutöknum fara hægri menn kannski að beita sig meira í menningamálum og það er kannski á þeim tíma sem að bara áttan eða yfir menningar umræða kannski hvað öflugast.Það var svona 7. álutöknum. Það sem letaði menningar umræðuna hér á landi mest varuð þetta aðild Íslands að stopnu NATO 1949 og varnarsamningurinn sem var Bjarni Bendiktsson undir þettaðið 1951.Flest dægublið og tímaritt að Íslandi hafðu tengsl við stjórnmóluflokkalandsins og töluðið svona lengt og óljóst málið þerra.Það er það að bæði hvað varðar þessi mál NATO og herrin og önnur aðra atbyrði kallastriðsins og þetta auðvitaði einhverju stærstu deilumál á Íslandi á þessu tímabili og hafðið líka mjög mikil áhrif á menningarumræðið til dæmis í umræðum Keflavík og sjónvarpið og áhrif bandariskar afþreinga menningar í muskunar tímaritt á kvíkmynda og teignmynda sakna og svo framvegis.Það hefðu áhyggir aðmyndi spilla sig eða þjóðarinnar og kannski sérstaklega ungu kynsluðarinnar og spilla íslensku tungu og menningu.Einmitt. Og hvað getur sagt mér um tengsl, pólitískar hugmyndafræði og fagafræði að listaverka á tímabilinu? Er hægt að tengja vinstri pólitík við ákvæmna fagafræði og svo hægri við aðra?Er hægt að draga fagafræðina í eitthvað svona flokka að dilka?Nei, í raun og veru ekki.En, hérna, deilur um abstraktlist á Íslandi eru mjög heitar á 5. og 7. áratögnum.Markir af breyturindum abstraktlistar á Íslandi voru vinstri sinnaðir og, hérna, á þessum tíma á 5. og 7. áratögnum þá var abstraktlistin mjög gernan tengd kommunisma.Og sérstaklega kannski málgruðningi er svona íhald samra þjóðinni sinna eins og Jónassar frá Hriblu, en líka jafnaðarmanna eins og Guðmundar Kiha.Og deilunar eruðu bara mjög harðar og þessi tengsl myndlistamanna og, hérna, og annara listamanna við vinstri öfl eruðu mjög mörgum áhiggjaöfni, bæði bandaríkjumennum og líka hægri mennum hér á landi.Þannig að vinstri sinnaðir íslenski listamenn fyldu semst aldrei ofinberri, hérna, myndlistasefn og sáverðir ríkjana og abstraktlistin var, eins og ég segi, mjög gernan tengd kommunisma eða sósjálisma þarna á fyrsta árum kaldastriðisins.Og þetta er í rauninni ekki svo ólíkt því sem var í bandaríkjumennum því að flestir abstraktist pressurinnstannir voru vinstri sinnaðir og hafðu jæfnvel verið undir eftirlíti vegna grunnsum óamríska tilbyrði og það komið þetta ekki veg fyrir að verk vera að vera hins vegar nótuð í pólitískum tilgangi af bandarískum yðvöldum og láti henn vera svona, hérna, boðberar frælsis hugsauna þeirra setna.Umveld.Það voru einhverjum dæmum það að þú nefnir hérna þetta kanasjónarbyð og hluti sem kom frá bandaríkjumennum voru gaggrindir, nú var nýna, hún sætti einhverju gaggrinni fyrir það að skapa list að starfa í Hollywood og í rauninni hafðu hún kannski ekki verið að búa til alvöru list eða sætlega list eins og Bjötti Hák komst á orði.Var almennt litið niður að list sem kom frá Amerika á þessum tíma?Hér á landi? Eða var það bara Hollywood? Eða getur þú sagt mér eitthvað um það?Ég? Nei, við varum í Íslandinga til bandarískri myndlistar, var frekar jákvægt að því ég best veit. Það er síningar sem komi hinga til hans, stóra síningar á bandarískri myndlist, fengu til dæmis góðar viðtökur, almennt.Það er þursta stóra síningin á bandarískri myndlist, það er haldinn 1944 í listamannaskálanum og á stríðsárunum sem sagt.Það var kannadískum listræðingi, hér var þið Há Arnarsson sem var á vestur íslenskum ættum og starfaði sem erindir ekki bandarískri auðvalda á stríðsárunum og svo síning fekk mjög jákvæða viðtökur og það kannski spilaði inni líka þessi tengst við landið.Og bandaríkjaman voru svona mjög meðvitaður um það að vera ekki með beinan árróður kakvart Íslandingum að fara svona svolítið hérna migrið.Það var mjög meðvitaður um það að vera ekki með beinan árróður kakvart Íslandingum að fara svona svolítið hérna migrið.Það var mjög meðvitaður um það að vera ekki með beinan árróður kakvart Íslandingum að fara svona svolítið hérna migrið.Það var mjög meðvitaður um það að vera ekki með beinan árróður kakvart Íslandingum að fara svona svolítið hérna migrið.Það var mjög meðvitaður um það að vera ekki með beinan árróður kakvart Íslandingum að fara svona svolítið hérna migrið.Það var mjög meðvitaður um það að vera ekki með beinan árróður kakvart Íslandingum að fara svona svolítið hérna migrið.Það var mjög meðvitaður um það að vera ekki með beinan árróður kakvart Íslandingum að fara svona svolítið hérna migrið.Það var mjög meðvitaður um það að vera ekki með beinan árróður kakvart Íslandingum að fara svona svolítið hérna migrið.Það var mjög meðvitaður um það að fara svona svolítið hérna migrið.Það var mjög meðvitaður um það að fara svona svolítið hérna migrið.Það var mjög meðvitaður um það að fara svona svolítið hérna migrið.Það var mjög meðvitaður um það að fara svona svolítið hérna migrið.Það var mjög meðvitaður um það að fara svona svolítið hérna migrið.Það var mjög meðvitaður um það að fara svona svolítið hérna migrið.Það var mjög meðvitaður um það að fara svona svolítið hérna migrið.Það var mjög meðvitaður um það að fara svona svolítið hérna migrið.Það var mjög meðvitaður um það að fara svona svolítið hérna migrið.Það var mjög meðvitaður um það að fara svona svolítið hérna migrið.Það var mjög meðvitaður um það að fara svona svolítið hérna migrið.Það var mjög meðvitaður um það að fara svona svolítið hérna migrið.Það var mjög meðvitaður um það að fara svona svolítið hérna migrið.Það var mjög meðvitaður um það að fara svona svolítið hérna migrið.Það var mjög meðvitaður um það að fara svona svolítið hérna migrið.Það var mjög meðvitaður um það að fara svona svolítið hérna migrið.Það var mjög meðvitaður um það að fara svona svolítið hérna migrið.Það var mjög meðvitaður um það að fara svona svolítið hérna migrið.Það var mjög meðvitaður um það að fara svona svolítið hérna migrið.Það var mjög meðvitaður um það að fara svona svolítið hérna migrið.Það var mjög meðvitaður um það að fara svona svolítið hérna migrið.Það var mjög meðvitaður um það að fara svona svolítið hérna migrið.Það var mjög meðvitaður um það að fara svona svolítið hérna migrið.Það var mjög meðvitaður um það að fara svona svolítið hérna migrið.Það var mjög meðvitaður um það að fara svona svolítið hérna migrið.Það var mjög meðvitaður um það að fara svona svolítið hérna migrið.Það var mjög meðvitaður um það að fara svona svolítið hérna migrið.Það var mjög meðvitaður um það að fara svona svolítið hérna migrið.Það var mjög meðvitaður um það að fara svona svolítið hérna migrið.
