Þú ert að hlusta á hlaðvart frá Rúf. Rúf okkar allra.Rúf okkar allra.Þannig að það er vestlun í Finnmörgu og kaupmenn þar að segja að það vandi fólk til Finnmörgur og þetta sé nú bara að verða ófremdar ástand og þá er einhvern snillingur sem að honum detti það í huga, herði þannig að það er fullt af Íslandingum sem að þeir eru vanir því að erfiðu loftslægi og því að veiða og hvort það er.Það væri ekki bara ráð að skutla þeim til Finnmörgur og þetta er bara ákveðið að það á að tæma bara fangelsinna af íslenskum fengum í kaupmennu höfn og flytja það til Finnmörgur og þetta reynist vera 17 einstaklingar og það eru 5 konur í þessum hópi, þær eru ekki sáttar við þetta og skrifa stjórnini brefum það að það eru vilji bara alls ekkert fara.til Finnmörgur og eðlilega að hafa vilja að komast bara heim til sinna batna og sinnar fjölskyldu sko þannig að þær eru fluttar nöðunga fluttningi til Finnmörgur.En svo ekkert séð sjálfsæðara þá eru 5 konur og 12 karlar sett á skipi kaupmennu höfn og send nánast á heimsönda.Ætli það hafi talist betrun með að lembættismanna að senda fángarnörður í barendsaf í stað þess að leifa þeim að snúa heim.Hugmyndi var ekki nýjan álunni og Magnús í Gíslasinni antmanni leist svona og svona á hugmyndina.Hann lagði til að í stað þess að senda Íslandika til Norður Norregs er þið þessu snúi við og hinga kemufáinnir lappar með nokkur hrendir.Hugmyndi var ekki nýjan álunni og Magnús í Gíslasinni antmanni leist svona og svona á hugmyndina.Það hefur það í huga að á þessum tíma var nýjandi hver Íslandingur dáinn úr hungri og hungursóttum.Það hefur það í huga að á þessum tíma var nýjandi hver Íslandingur dáinn úr hungri og hungursóttum.Ég heiti Guðrún Haldanandóttir og þetta er þáttaröðum betrun þar sem til umfjöldunar eru fángelsismál Íslandinga í nútið og fartið.Ég heiti Guðrún Haldanandóttir og þetta er þáttaröðum betrun þar sem til umfjöldunar eru fángelsismál Íslandinga í nútið og fartið.Ég heiti Guðrún Haldanandóttir og þetta er þáttaröðum betrun þar sem til umfjöldunar eru fángelsismál Íslandinga í nútið og fartið.Ég heiti Guðrún Haldanandóttir og þetta er þáttaröðum betrun þar sem til umfjöldunar eru fángelsismál Íslandinga í nútið og fartið.Sýriður Hjördis Jörnstóttir Sackfræðingur hefur rannsakað afdreif íslaskara fanga í dönskum fræðlakistum á óttjóndu og nýttjóndöld.Sýriður Hjördis Jördis JörnstóttirSýriður Hjördis Jördis Jördis JördisSýriður Hjördis Jördis Jördis Jördis JördisSýriður Hjördis Jördis Jördis Jördis Jördis JördisSýriður Hjördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis JördisSýriður Hjördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis Jördis JTil þess að mannarskip, efastóðum að konurnar hafi verið nýttar þannig sko en þá í landi líkast til sko.Þannig að já þetta eru svona mjög sérstök örlög sem að þessir einstaklingar hljóta að vera fluttir bara í fangarnýlendu en samt ekki fangarnýlendu því að þú ert frjálsmanniski þegar þú ert komin af skipi.Já, já og svo er mitt og hversu frjáls ertu, ég menna eins og kona sem er flutt á svona stað, maður getur rétt ímynda sér að þetta sé nú ekkit mikið frjálsi sko.Nei.Og mæntalega verið hortið þess að þær væru jafnvel bara goða til undan eldis að fjölga fólki í Finnmark.Já, já þannig að maður veit ekki hver örlögin verða og já það hefði verið svo gaman að finna eitthvað um þessa konur en það verðist ekki vera auðvelt að varveisla kirkibóka er ekki nógu góður þarna á þessu sveiði sko.Endur ekki eins og þetta séu kaupmannu öfn, þetta er að hálp bara hálgjör.Það er út nárið sem maður bara tala reynd út.Já.Halldór Guðvunson heit ég og er bókmæntafræðingur og hýttöfundur.Og þú þekkir vel verk Björst hjá Björsunar.Það er á meðal á ísleitikaslóðum í kaupmannu öfn og haustskip sem ég hef nota mjög mikið í þessar við vinnum við þessa þáttaröð.Haustskip er í rauninni heimild að sagja.Já þetta er mjög merkilegt.Hann notar þetta orð, ég held að sem er þeim fyrstu sem hefur gert það og það sem hann reynir sjálfu sér að gera er það sem hefur komist sko í tísku í bókaútgafu löngu setna.Það voruð að kalla narrative non-fiction.Þannig er ég alltaf í smá bastli með þetta orð non-fiction sko sem þýðir náttúrulega bara ekki tilbúningur sem væri ekki letta við ættum en hann notar heimild að sagja og þetta vísar í svolítið sem er alveg grundvæðlandi í bókmyndum og ságrundvæðlur liggur hjá lesandanum.Ef þú lest eitthvað sem er mert skáldsaga þá veistu að höfundur er málujúaður og er af því.Þetta er tilbúningur.Ef þú lest eitthvað sem er sett fram eins og sakfræðverk þá veistu ekki endilega að höfundur sé alltaf að segja það satt en hann er alltaf að reyna að segja það satt.Og svo eru þessi frásagnarfræði sem ég kalla stundum svo, þau eru á milli þessa og stundum faraði mjög nærri heimildum og stundum tekur svona frásagnir svolítið völdin og skálsköpurinn.En þau eiga það sameigilegt að höfundunir beitað einhverju leiti skáldsagnarlegri úrvinnslu.En höfstskip sem hann var svakalega áhrif á mig að hún er mjög heimildabasirð.Hann er farið í stjálfarsöndan í Kaupmannöfn og verið þar bara frumkvöldi að skoða þessa auðmingjans menn sem voru sendir híðan í dönskúfálingjarsinn.Og jápnvel þó.Og að átjándu öll þá ætti svo að heita að menn var búin að afnema pyndingar og slikt þá voru þetta alveg hræðilegir staðir og dönskúfálingjarsinn eru talið með þeim verstu í Evrópað á þessum tíma.Og hann gerir þetta með því að lýsa örlugum einstaklinga og það er það sem verður svona svolítið er sagan í þessu.Jápnvel sko skáldsúuparturinn hann, hann segir frá örlugum einstaklinga.Og þú veist þá auðvitað ef alltaf einu kemur samtal frá átjándu öll þá er það dæmt til þess að vera skáldað sko.Og hann lýstir þessu fólki í, mér minnir þetta sé svona 15 ára tímabild, þánga til það er sendt til Finnmerkur 1763.Og þessi saga um Íslandinga í fangir sem hefur orðin mörgum öðrum kvattning til þess að bara skoða þennan tíma og sjá hvað þessar refsingar voru harðar.Og mér kemur þá í hug önnur saga eftir björn.Og það er það sem eiginlega byrjar þegar við erum að senda sama ára og þeir eru sendið til Finnmerkur þar að segja, mér minnir endilega þessi 1763, þá eru í fyrsta skipti falsaður peningaseðil á Íslandi.Og þetta er upphaf bókarinnar falsarin sem Jötti Há skrifar og þar er hann meira að skefa heimild að skáldsögu.Það er ákveðin sannleikur á bakvið en hann leifir sér meira og lesandin veit það og það er meira sviðsett.Og þetta hafa hann svo sem margir sagfræðingar gert.En mér finnst þetta svo merkilegt að saga með þennan dreng hann er hann kannski rétt um tvítugt Þorvaldur Þorvaldsson frá skógum í Þeilamorku í Eyjafjörði ef ég mann það rétt.Hann sem sér kemur og í sögun sem gekkum hann þá var sagt sko hann hefði komið falsaðan peningaseðil að því hann var svo drátt hagur að hann gætt falsaðan en hann var að kaupa sér blíjant og pappir.Svo hann getti haldið áfram að leggja.Það rætt við listsköpun en í raunum veru tókanvís bara þess að peninga og lagði inn hjá mömmu sinni.En fyrir þetta er hann tekinn og hugsaði þér sko þá eru íllendingar búin að nota peningaseðila í fimm ár.Það var nú ekki eldre en svo ekki margir sem áttur slikt.En hann er tekinn og hann er dæmdu til dauða.Og yfirleitt þýtti þá voru mann fluttið til kaupmannhafnar og þessum típa þar sem ótt að framkvæma dóminn.En þar er hann settur í fangjæðs í Kronborgakastalunum og svo náðaður.Og þetta er mikil saga því að svo snýran lengur því að það er aftur heim og þar er hann myrtur finlega.En hann á eitt són og sá á aftur tvo sinni og fleiri börgjum hann það ekki.Og annar þeirra verður eins konar konunglu úr hýrðmálari og hinn verður eins konar fjármálarar.Þannig að við höfum sko peningin og listina í þessari ættið kynsluðun hann eftir og mikla áhrifa með nýðan í Danmörgur.Og svo er það einn afkomandi þirr að hann gerist konsult dana í Tíli og hefur þar mikil umsvið.Og afkomandur þessa konsuls fyrir Tíli koma til Íslands og Björn hittir þetta fólk og fannig sko bestónum sagan sem hann segja.Og þetta er þessi megin að treyður sönn.En hann skáldaður upp mikla sögu í kringum þetta sem verður mjög skemmtilegu og læsilegu áhrifað mikil og ég mann ég var þá en þá í bókáðgóf og seldi þessa bók til Danmörgur.Og það skrifaði einhver rítdómar í okkur dettur dönum aldrei neitt svona skemmtilegti og maður fyrsta til þess að þetta er raun og veru dansk saga.En við sjáum þannig að það sé að ólíku gerðir.Þetta er bóks eins og auskip sem er mun bundnar í heimildunum og falsarinn sem fer frjálslegar með.Í bátum tilvíkum í sver er aðferðin gangvast okkur sem lesendum svo að segja sögu einstaklinga.Við hrýfumst af því ekki að heyra að sögdjan manns fór í múrin þannig og sögdjan manns fór í flutti svona.Heldur sko Sigurður eða Bjarni eða einhverjum menn sem við vitum deila og vitum jáfnveg hvað er fættir og hvað skonar lífið.Þeir hafa átt á þau.Úlingurinn á þelamörkÚlingurinn á þelamörkhétt Þorvaldur Þorvaldsson og tók sérættanarfnið skóalín enafkomendur hans bera núnafnið sjóvelínog sumum þeirra hefurBjörn T. H. Björsson kynst.Falsarin er söguleg skálsaga sem geristí fortíð og nútíð. Höfundurfylgir sögulegum staðrindum semaflad hefur verið með áralungum ogviðamiklum rannsóknum og fyllirí myndina með skálskap. Það ermeð ólíkindum hversu ókunnugtþetta sögu efni hefur verið íslendingumundarlegu örlög Þorvaldurskóalins og ótrúlegur framí afkomenda hans.Þetta sögu efni er ekki aðeins ókunnugtíslendingum. Þetta er algjörlegaókunnugt þartir núnafólkinu sjálfuinnan þessara rættarog ástæðin er súaðað sínir og svonasínir Þorvaldur frá skógumþeir hófust tilgríðalega metorða.Það má segja að þeir hafi stjórnaDanmerku ríkja miklu leitiogþar var þettaþessi uppröðni auðvitað þakkaður nýðursvo gjörsamlegaað jafnvel í ættarskram sem þeir færðursjálfur að þá eralgjörlega þakkað og streykaðyfir þennan uppröðna.Ef að upphefðu komist að þessimenn varu afkomendurdauðadæns, mannsog ævilangstlekkjarþræls, þá hefðu þeirekki hafist til slíkra metorða.Hvernig þóttir nú fólkinuað uppgötaað forfæðurinn varfalsarinn úr Hörgáldal?Já, þetta varaldrei sárt að þurfa að segja þeim þettaog ég reyndi nú að faragætið til þau íen reyndi nú að bæta fyrireins og mér finnst sjálfumað þarna er hugfæfniog hagleikurog listfengisem leiðir þenn unga manni gönnurog ég hef bentþessum afkomendum áhugað refsigleiði íslensk reyndvætsmannavar óheirilegað reyngur er dæmdöludauða fyrir að tekna upp eittbrefsnifsien ástæðum var auðvitað svo aðlungi faktor á agurýrifekk þúsund ríkistalifyrir að sendadanska bankarum þennan falsaða siðil.Þarnaheyrðu við brotur viðtaliÓðins Jónssonar við Björn í ríkisúttarpunufrá árunnu 1993Í rauninni við samsumum okkurmeð þeim við skinnjumlíðandereþarna í þessu þrælakistumdansku fangilsinn á þessum tímaþetta voru ekki þarna þrælakisturog þetta er ansi góð aðferðhjá þessuvið hefum fengið saman með einstaklingivið vitum á nútíma mælihvað það brauði þann saman sem ekkit af sérvið vitum hvað menn gátt að veraharðir og í dómumog slíku á þessum tímaog við vitum um þessi fangils í Danmarkuhvað þeir voru hróðalögog það var minnir að þarnaá þessum tíma það var baraþetta vita sakfræðinga beturinn í égen það er bara helmingunna þeir sem fóðum að deyra á fyrsta áriþannig að þettaþetta var ávísuná mjög vondt lífef mann voru sendir þann áog Björn færið það miklu mær okkurmeð því að segjaeinstaklingssugurþað er þær sem grýpa okkurog þetta er auðvitað það semmargir fleiri sakfræðingar hafa gerthún Þórum Valdimannstóttirnotað þetta í snorra húsafelliá sínum tíma og sviðsettinn á milli þó hún byggðimiklu auðvitað heimildumog maður geta gert sérsvona leik sem gerirsuguna áþreifanlegaþetta kemur í hug bókin sem húnKristins Vafa Tómastóttir skrifaðum farsótarhúsiðþað saga um eitt húsog um leið byrktir þetta húsþjóðfélag 2000. aldar á ÍslandiJá, þetta er svona samfélagsbyJá, gegnum það fólk semþarna á erindi af öllum mögulumog ómvúlugum ástæðinog þetta er aðferðsem ég sínist margir sakfræðingarbeitavernaþess að þetta gerir sugunaokkur svo miklu nákvæmariþó maður stýl í vissulega þá semsegja nákvæmlega hversum margarálunir af einhverju voru fluttar úten það sem við heitlumst afí þessu ereinstaklingstenginginog sagan, sjálf frásögninþannig að svona fræbókurer til dæmis leitina svarta vikingnumeftir þannig að Bergsveit Birkíssonþað er líkasaga sem er stiðs við heimilþetta er svo langt sem það er náog svo brúar höfundurinnmeð því sem hann ímynda séreða finnst sennurtilgáttu bókmyndiren Björn er nær heimildimeð höstíp og kallar þetta heimildasögunJá og hann vísará spásíunum, þá er hannmeð sko tilvísennirí lögbækur ogskjálasapps, alltmannsog svo má lengi teljaog hann greinilegaleggur alveg gríðarlega vinnuí þessa bóksko stundum held ég baraað hérna Björn kynniöll skjálasammdammverkurog hvað er maður hann að það utanhann hefði leiði svo í þimog þessi bók er náttúrulega alveg óvennju skjálfestog meira kannski heldur hann okkur önnur bókeftir hann að því leytiþú getur flett upp mjög miklusem hann er að finnaþað er ekki þar með sagt að sé allt 100% rétten hann lagði miklu að vinnavið þettaog það er vegna þess að hann er náttúrulegahann er sögumöðurog við vissum allir sem bara fór í tíma hjá hannmeð eitthvað að hann var miklu sögumöðurog hann var líka fræðumöðurog hans sérgrinn var listfræðiog hann ætla að férstsnemmænis og tengingarvið damörku sem er auðvitað í minnlistinlíkaog svona ratarsmámsað hann inn á þennan sögu vettvangsem ég ereða það sem heitir í mjög vinsalli bókhans á Íslandingarslóðum í köpunarJá, þessar er hérJá, hann er að leitaað fólkiog hvað þaðhafi verið, hvað það hafi gertog gegnum þessieinstaklingsörlug getum viðsvo gengið meðunumum borginna og fengið tilfinningufyrir því hvers konar mannlíf þettahafi verið. Já, hann gerir þettaþannig að þetta er eiginlega bara svona ljóslifandifyrir manni. Já, það er hansog það er kannski myndlistar líkaþetta er svo sjónrænt líkaHann hafðimikla hæfileika í þessar veruég nefndi falsanaþví það er mjög skemmtilegast af bókinansog hún hefur þessa aðferðog þetta eru skjálasennunirog þannig ekki starf á bakviðen líka fólk sem hann hittien hann hefur líka ákveðinasem ég held að sé úr myndlistinnimjög svona plastíska sínog hún er tekst oftaað sjá eitthvaðsem aðri sjá ekkiog ég manog hann var einhvern tímameð umvegstað ganga um það sem var einhver myndlistasíningog hann benti mér á myndmeð litla myndog sagði að hann möttu öllu breytiðum þessa myndef hún var í tvísarsinnum þrýr metrarog mér hafði ekki dottiðþetta í hugen um leið og ég sagði það fyrir mérþá vissi ég hann að það er rétt fyrir sérþað breytti ynguminri hlutfjörðmyndarinnaren það breytti algjörlega því hvernig hún byrtist okkurog það er svolítið þettasem hann kann þér alveg þegar hann er að lýsasín fólkiJón Jónssonsunnefu bróðir er eitt þar að17 fanga sem sendir eru tilfinnmerkur en markam á bókinuhöstskip. Saga sískinanahefur orðið mörgum yrkisefnien æfi og örlug þar að sunnefuog Jóns eru mismunandieftir sögumanniSunnefam er einþar að kvennasem voru dæmt þar til dauða fyrir blóðskumog það er genusinniheldur tviðsvaren það voru þau sískin sögum að hafa yknast börnsaman, hið fyrra þegar þau voruúlingar en hið síðaraþegar þau voru í haldi síslumansHún deyr aftur á mótiáður en að aftökunni kemurtæpum tveimur áratögum síðarJón, bróðurinnarer í eldri heimildum saður hafa látistáður en tóksta komunumí æfinótt fangelsi í stokkúsinuBjörn segir í hauskipumað Jón Sunnefu bróðirhafi verið fangiðnúmer 834og skráðurinn í stokkúsi30. oktober1749fyrir að hafa dríkt blóðskummeð sístu sinniÍ bókinni lýsi Björn útlitiJóns og tilfinningum þesssem tóka mótonum í fangelsinuAnna staðar í hauskipumsegir Björn í texta á spássíuað Jón hafi verið fættur1724sangvætt skráningu fangelsi sinnsog að hann hafi verið 16 áraen Sunnefa 14 áraþegar fyrra barn hennar fæðistHöfundu teku framað í öllum rítum um Sunnefu málsé aldrei þeirra snúi viðog hún sögðtveimur árum eldriÍ bókinni segir Björnað Jón hafi verið meðal þeirrasem sendir voru til finnmerkuren ekkert náðuna skjálsé að finna um hannþrátt fyrir þaðsé líklegt að hann hafi gertstigur út af spóndií lagsefyrðiÉg viðurkenni að þettakom mér aðeins óvarteins og Sigríður Hjörn dísæðier óljóst hvort þetta er skaldskapurbjörs eður eiog eftir mikið grúsk held égað það sé hægt að álíktasem svo að ekki séu til neinarörgar heimildir fyrir þvíhvort Jón hafi lífað það afað vera sendur út í ævilandslæðiðiðeða enda sem frjáls maðurí norður NoregiÉg rætti þessa vangaveldu mínarvið Haldór Guðmundssonog hér verður að hafa í hugaað þetta eru aðeins vangaveldu mínarog að öllum líkitumer þetta rétti og byrnimeð fluttningu Jóns utanþó svo að óljóst séumeð hvort hann hafi endasem útvöksbúndi í lagsefyrðiÉg var mjög svonafrakk við að því að ég viss ekkibetur heldur en að Jónhefði dáið áður en að varperður til kökmanahöfnaren í höstskipum þá lifirJón sæsat afverð fluttur með höstskipií stokkúsiog það var svo til finnmerkurog það er sem aðJá, þetta er alveg stjórnmerkjertþví að éghef ekki verið svo frægurþað var nokkur tíma baktjekkað heimildirheimildir bjösk og éghef bara trúðanumen það finnst mér svo gaman að trúðanumení þessari bók held myndi ég nú haldaað þetta væri hreitin feiklJá, er það ekki? Bara eitthvað annar Jón Jónssonsem að hefur veriðþað er enginþörf fyrir að skalda þettaþað er meirafalsarinn er ekkiþannig sem að halda þessivið þessar stóru bækunarsþar grýpur hann, leifir hann sérþað sem skalds að hann var að leifa séralveg eins og í kannski bestu bók sem að skrifa þessumheitir hérna Hraunfólkiðogalltaf hans eigið fólkhann í bláskofabíktog hann, þar hefur hann líkanotað heimildin mikið en svo leifir hann sérað gera alla mögulega hlutiþað var ekki meiningin í huskipþannig að ég held að þú hafi stæðið hér að vittuen það erusvo langt séðan að þetta er allt í leigiþetta eru51 ár séðanþessi bók kom útog við erum enna að lesa þaðog hún var meðsölu bókjá, hún var mjög vinsælogaðvar endurprentu margóftþó held ég alltaf að það sem ég mann og minniútgáði tíð engin bók eins oftog á Íslandíkarslóðum í Kvöpmunanþað var bóksem var marg endur útgjöfum líkameð svonamjögum spjöldum og í ymsum útgáðumog svo gerðu þeir náttúrulegaþættum þettaog hann valdi með leif sem hann gerði með honum þættien þeir vorumjög skemmtilegið skoog vinsælir því að Marta þessustendur einnþáþó annars ég horfiðþví að þessa svonaalvarlegu sugur það erueftir að Danir hafa meira að minnatekið öll völd sko bæði eftirsíðaskipti og svo innveldi1660 og svo framvegistþá verða þeirra völdstærri og meiri og áþreyfamalegrien þau hefðu verið þá fyriröldumEn eitt þeirrafestinga þræla sem sendirvoruð til Finnmerkur 1763átti svo samnalegaeftir að egnastar börn og búruAfkomundur þess samansvið Fúsa Þórðarssonarleituðu til ættfræðinga félagsinsum upplýsingar um forföðusinnHann forfæður þinnvar dæmdur til döiða fyrir blóðskumá Íslandi árið 1747Dómnumvar breytt til þrælkunarog hann satt sem festingarþrælí stokkúsinu í Köpunahöfná annan áratögHann var síðar náðaðurog sendur frjálsmaður til Finnmerkurí Noregi á samt 11 öðrumíslenskum föngumÞetta var upphavsvarssem Fredrik E. Kellyungurnorsku pildurfekk frá félaginuE. Kelly sendi fyrirspurnunafyrir höndföðusinsen þeim feðgum leik forvitna á að vitaeitthvað um íslenska forföðusinnsem átti að vera fætturum 1717Það þarf engan að undraþó þeim feðgum breyði við svaritfestingarþrælblóðskumVigfús hafi verið dæmdu til líflátsfyrir að eiga barn með gvurunusístursinni en slíkt var þaðað við lífláta þessum tímasangant stóradómiEngu sögum fer af örljóumgvuruna þórðadottur en alltbenditi þess að henni hafi veriðekti hilnum í OksaróHvað varðum barð þeirra sískinaer ekki vitaHvað varðum barð þeirra sískinaVigfús Þorðásson var frjáls maðurvið komina til FinnverkurKvæntist ári síðarkonu þar og egnast með henni þrjú börnVigfús lést1788runglega sjutur sem frjáls maðurÍ frettabrifiættfræðinga félagsinsfrá árenni 2010 segirÍ ljósi sögunarog örlaga íslensks alltíðu fólkssem lendi í klómréttvisinuog þessum tímaverður að teljast ótrúlegt að komast aðslíkur í vitnesku um forföðursinnBjörn T.H. Björnssonsegir frá því að íslenskirvaldsmenn letur sér ekkert koma viðhvað varðum fólkið sem þeir dæmduog bendir á að kverkisé í aða þessu fólkifremur en það hefur aldrei verið tilEngin slíkur erættfæður neins, móðir,svonur, njöbróðirÍ þeim fræðum er þettaþjóðin týndaEn Vikfús Þorðarsson týndist ekkiHann er ættfæðurótal norðmannaFredrik gisskara á að þeir séekki færi en 500 talsinsog Vikfús er svo sannarlegakomin á spjöld sögunarSagan hefur líka kent okkur að lítaá sagamenn fortíðarinnarólikt mildari og viðsýtni augumen samtímið þeirraÞar á bókin höyst skipog fróðleikur og staðrindirþær sem Björn T.H. Björnsson hefurgrafið framstóran hlut að máliFlesti þeirra sem múru sendirutan múru dæmdi fyrir þjóknuðEiríkur Hermanssonsagfræðingur fjallar íEmma Rýtgersinni um örluSjöðathjófaHeyrum af einar í ásmunnsinnibónda í RangorvallarsísluÉg fekk var svolítið hugfanginaf hans söguHann er sem sagt frá þver á ífljótslýð eða bjóð þar ölluhöldur, hann er nú úr landið honumog hafði verið vinnumöðurhjá Vikfúsi síslumanniá hlýðarendaLíklegast hefur hann fengiðþennan þessa jörðí gegnum VikfúsÞað er bara, þetta er nánast ásömu törfunni, það er svona 500 metrará milli bæjanaÞar býr hann með sinnikonu Ragnhildiog þaueignuðist einhvern hellingabörnumog mistuðu nánast öllJá, þetta er alveg skjálfilegt að þau eignasthann að hvað alls átta börnog það deyja öll nema eittJá, það eru tvær dætursem að lifaog hún er ofrisk þegarmáli kemur upp að þá voruði búin að eignastsko að missa sexbörnog sex árumJá, sex árumEinar er á leiðinni í veriðþað er svona, bendur allt til þess að hannhefði alltaf værið veriðí februarog það hann er sem sagt að greinilegaað ég met það svo að hannhefði verið að undibúa heimiliðundir það að hann færi börtuog það erkveikjana því að hann leiturfristast eða að skerakindog svo kindurog fyrstakindin sem hann skerer ókunnugsem hann finnur íhérna í hópnum sínumhann áttur nú kynum að tíða tólfsjálfurog í rauninni var hann aldrei dæmdurfyrir þjófnaðin á þeirri kindvegna þess að það fannst aldrei eigandihann játað hann á sigen eigandin fannst aldreihann hefði verið skomæntalega úr skaftórsýslu með einhverstaðlónt að kominen það egnaði sér hann enginog hann var ekki dæmdur fyrir þaðen hinsuðar voru þarnaþrjáraðrar sem hann skarsem vorueign nágranaog hann er sem það dæmdurtil ævelungaraþrælkunarréttarhöldin eru doldimerkileg heimild þau áttu sér staðhann í kirkjuleikjar hellirétt hjá þeir áþar varþingstaður fljóðslýðingaogvittin eru öll úr nákvæminudómendurbændunir eru svona góð bændurúr nákvæminu sem dæmaog síðan er það vikfúsfyrir um yfirmaduranshúsbúndi sem aðhveður upp dóminog honum verður ásmá mistök vikfúshann dæmir hann fyrst tilbetrunarvistar í Arnarhólitveiki að þryggja árafangilsiog það feður til landsífur réttarlandsífur réttur sendur þetta til bakog segja heyrðu það er önnulög í gildiþú verður að endur skoðaog þannig að vikfús þarf aðað lesa sér betur tilkannski var hann ekki búin að fátilkynningu um að þetta væri ekki lengur í gildiog dæmir hanní lífstíða fangilsiog eina situr sér inn áArnarhóliog er þar meðþekktu fólkiBjarná og Steinunnifrá hérnaSjöndáí hérnaFongavistog þau eru nýfhún er nú dáin reyndar Steinunþegar dáin þeirra einar er sendur úten hinn var nýfarintil aftökuþað er sendur burtu úr landien þeir fara sem þettaá skipeinar og grímur og þrúðurog fara öll saman til köfmanhafnarþeir munigrím og þrúði sem bæðihörfiðu köfmanhafnog Eirikus sagði okkur fráí síðasta þættiEinar síðansitur þarna inniog er í rauninni ekki búin að sitja inninefna í rúmt árþá eignast hann velgjörðarmanndanskan köfmansilki og kleðekremmereins og það heitirsem er svona vefnaðavöruköfmaður sem heitÚli Tróðalsen Lundog sá átti heima áÍslendinga slóðumhann átti heima áAmager Torf nr. 39og þeir sem veru þekkja til á streikinuþeir vita að Amager Torftil er í streikinuog ef þeir fara einhvern tíð í vestlununa HMþá er það húsi semÚli Lund átti heima íþannig beinta mótiheilagsanda kirkjuEn var þá Einar að vinna fyrir hann?Var hann seldur úrfangilsem að þeir voru sendursem að þeir voru sendur til að vinnaannar staðar? Var hann að vinna fyrir hann?eitthvað eða hvernig stendur á aðnefnast hann að velgjörða hann?Þetta er góðspurningEinar var óærlegur trælog að öllu jöfnum voru þeir ekkileiðir úten hann virðist á að kynstÚli Lundog hugsanlegahafði Úli Lund eitthvað ítökog fengið hann til vinnuÚli Lund vargóðborgari í Kvöpunamog virðulugur borgariog hann var skal ég segjafulltrúiþannig að hugsanlega var þaðí ennbætti skildum hansað hafa eftirlitmeð albúnaði fóngaég get mér þess tilog reyndar var það af dansku sagfræðingursem bendi mér á það að þettaverði hugsanlega skýringað hann hafi bara hreinlega átt erindií stokkúsiðog komist eitthvað inn í tengstvið hennar Íslandingnema hvað að hann skrifarÚli Lund skrifahansi lífnubræðog hann skrifaað hann óskar eftir því aðfá hann lausanog lofar því að koma hanná skip til Íslandsog þetta virðist þá að gengi eftirog hann er látin laussömari 1807rétt áður en aðbreytar það að fara að bombarda þeirraen hins vegarkemst hann ekki heim fyrir1808ogfyrst er hann vinnumadurá sama bæog ragnirhans varvinnukona og yngridótturinn var í fórstarien síðan aðeinseinu ári setna þá fáðujarðarpartað búurinn sem heitir Vellirsem er rétt hjá Kolselliog þar varþrjáriða fjórar hjálegurog hann fær ábúðá völlumfjögurog er þar búin aðsamina fjölskyldurnakoma báðar dætunartil hans og þau eru að þetta fjögurí eitt veðtureinar heldur áfram að fara í róðurfyrir alltaf í veriðhvert fara menn í verið úr fljótslýðhann fór áVastljóðuströndhann fór á Vastljóðuströnd í Vóanaog þar er hann í róðursem satt áskipi sem var í eiguhafverðingavar í eigubjarna hérnaJálna Sýversenog þeirrabræðra held égsem áttu þetta skipog þetta var áttæringursem færstsíðan út af hlöðunessiá Vastljóðuströndþannig á verðtíðinniog þar með fær einarog nágrannarsbondin á völlum þrjúþau voru saman á botnumog þeir farast báðir hanní aprilmániðiþannig aðþannig fór þann og hannhann hafðiþað af að komast heimafturog endur nýja kynnin við konunaog samin að fylskilduna og allt samanog deyir síðan í róður íhvaða ár er það sem hann deyir?þetta var minnið með1812þannig að það er barafjórum árum eftir að hannkemst heimen dætunar báðarþað giftust báðarmjög stöndum bændumogaf þeim er komingríðilega stór ættbóiþað er egnuðis báðar10-12 börnþannig að það er mikiðlættbói af þeim kominog þar á meðalsem er að mínu bestu vinummér er málið skilten hún ertil dæmis, hún ragnildur, hún er dæmttil að byrja með þaðí fangjalsi Arnarhóliog verið eftirfresta þegar hún var þunguðeins og svo ofta aðuren svo er hún dæmt íhæstaréttiþá er hún síknuðJú, það er réttþetta gekk allt svo hægt fyrir sigen hún fegsteins ás fangjalsi í landsifuréttiog áttirað þetta eignast barni fyrst sem hún gerðiskildi barni eftirþað var drengur sem dómánagamall eðatvekja mánagamallog hún er þá komin til Reykjavíkurá Arnarhólog þar eru þau saman í heilanvitturhún og einarsínan kemurnýðust aða hæstaréttarog um síknuþá voru búin að setja af sér áriðog gott betur en þaðþannig að hún sat af sér skodom sem hún fekk ekki aldreiog þarna var það ekki tannig aðþú fóst í mál og fóst fara mál bætirþað voru engar skadabæturhún var barahún var reyndar í Reykjavíkog er skráð húskonaá litlu koti skamtur á Arnarhóliog er þarþanga til einarer sendur útþannig að það er svonafalleg tryggð í þessu máliöllu að húnhérna hún býðureftir að sjá hvort að einarverði örullar sendur eða ekkiog svo hefur hún bara kvartan þettaí fjörunni ogveintalega tala um og sæja hann aldrei eftirÞetta er mikið dramaJá og maður sér það líkaí öllum þessum málumsem hún vast að skoðaþá eru þess að fjölskyldurer sundraðfjölskyldunar missa allt sigog svo þegarþað er verið að reynaað púsla saman hlutunum aftureftir að refsingu líkurJáog það er verið að reynaaf plánunsumuteksta en öðrum ekkiþetta er svo aftrifaríkar afleðingar sem þetta hefurfyrir svo margaJá, nákvæmlega og þetta náttúrulega hafðiörgulega mikinn kosta í förmessifyrir sko reppanaþegar þeir eru að sjá umómæðina sem bara skilun var eftiren það fórsko einar til dæmishann fer ekki aftur í fljótsliðinahann er í næstareppuðliðinaogsamagerist meðfólkið á brekkuþað fór ekki aftur nákvæmlegaog þannig að þóða að vera á sýrbuðum slóðumþá var það ekki á í sama reppiÞetta lítur að veramikið áfall fyrir nákvæmlegalíkaJá, þeir eru náttúrulega í fyrsta lægirkannski stólið af þeimog þeir yfirlettalveg í slæmri stöðufjárhastlega eins og sá sama stelurog svo eru þeir settir í þauspór ofta að dæmslegaað þeim að líkaJá, ég held að þetta hljótaði verið erfittfyrir þá líkavið verum ákvæmlega saman með þeim líkaeða að því eins og segirþað var í rauninni engin aflugufærog ímörgum þessarafrásagna þá kemur það framað þeir hafa verið búin aðfara á millibæjatil að reyna að fáeitthvað matakynnsog í nokkurum tilvengur endarfengu þeir skoaðgefa eins beinbeina grindaf kynnt sem var þálátið likkið í súreða ég hafði svoðiðen yfirleitt var það nú látið likkið í súrþangarlega voru þaðmeira að hægt veraað millja þau niður og getaen það er ekkit annað að hafaNei, ég menna það er ráðan að dæmiég hef svo kemur fram í þinnifrásögn að það var ekkitil neitt, ekkertfrá kaupmanni, ekkert mjöl, ekkert neittekki neitt, menni, nokkalaþað er eiginlega ólýðsanlega tímar1746 erkona sleginniður og dreppinafhún kom bónda sín eftir einhvern drivrildiog hún var með kærastæða mannog hafi komið þarna að leita skjólsvo fengið að vera þarnaí Reykjavík, baklátur, mjög afskektog síðanheyrist ekkit meira um þetta málifyrir en bara 14 ára sennaþá er presturinn einhvern veginn búin að heyraþað mikið um þettaeinhvern talað hann læti síslunum að vita og svo fer á starfansólog þá sér maður alveg að þetta fólksem vissi þetta allan tímanþað er verið að spurja þaðþað hefur sittið í þeimþað leiði einhvern veginn vel með þettaen það er samt ekki sagtþetta er auðvitað heimamæðurog það vissallirvissum mjög margi hvað hafðinákvæmlega gersten það þurfti sem sagt að brjótaeinhvern veginn skurnina til þess aðfá þetta upp áyfirborðu og það ég held aðþað er alvegog eins og þarna þettamaður þarna í napurhlættum þarna fyrir austan 1780ogfjögur að það menn eru baraalveg giladálfattnir yfir grindinni og baraþað er svonaeitthvað hlallega kjárskotMári Jónsson, professor íSagnræði við Háskóla Íslandsog ég hefsendt svona síðustu ára töyinarannsóknum á17. 18. fram á 19. öldogmikiðsagamálumvegna þess að það eru svo mikilurheimildiðtil um það því að menn fólkhafa tekið til rannsóknarog dæmt þannig að gögnin eruþað mikil um akkurat svona þessiafbrot sem á þeim tíma var litiðá sem sem sér alvarlegog reyfsiverði svoútburða bötni meðdölsmál, blóðskömmi sem Sifja Spetlbötni egnir náskildraná mægjura, galdramorð og þjófnaðiMár minnistá tvö skjálfileg mál úr Íslandsskriði réttasögumorð á hórnströndumþar sem þagnin reyð ríkjumog morð sem var framið í nabhórnií breyðdal 1784Umrenningur tunguskórinog stungin af fjelaga sínumÞannig hljóðar fyrirsögná frétt á morðinu í nabhórnií öldin okkarUppvíster orði hróðalegt morðer framiðvarustur í breyðdalum kvítasögnuna í vorÞrýr piltar um tvitugtallir ímist á flakkieða á sveitaframfarilögðust útog höfðust draga fram lífið á stuldumEitt þeirra var tregurtil þáttukunnarog gekk þá annar hinna af honum döðumPiltarni þrýrEirikur, Jón og Gunnstedtútbyggur byrgi í nabhórsklettumen þar sem illa gekk að rænaeinhverja ætilegu að bændumí nágrennugrófið þeirra upp kvannarætur og áttuInnan farun áttafóruð þeirra bænum stengiðdreyti og stálu fiski og kjötií útíhúsien Jón, sem var sjúkur og máttlítillaf hardræðinu og kreppusótvildi snúa aftur heimFjelagarhans voru ekki sátti við þaðog ráku hann nöðugan upp í klettanaþar sem þeir lágunæstu tvo dagaFyndu dagin eftir kvítasunnuklætti Jón sig úr öllumföttum í byrginu í klettunumog fór að leita sér lúsaStóð þá Eirikur uppsmaraðist að Jóniog bylti honum undi sigskaran síðan framan af tungu hansÁður en þeir fjelagarEirikur og Gunsteynfóru brott úr klettunumstakkan Jón einni í brjústiðog er þó óljósthvort að marð þá enn lífs eða döðurKvastuður Gunsteynleppunum hans yfir líkiðog heldu síðan brottsöður í Berufjörð og ÁltafjörðSíðar um sömariðvoru þeir handteknir á Melrakkanesivegna söða þjófnaðarJátuðu þeir við yfirheyslutnarog var Gunsteyn dæmdu tilævilangrar þrælkuna vinnufyrir yfirhilmingunaen aldrei komti þess að hann erði senduðtil kaupmanahafnar því hann lést úrsulti í haldi síslumans árið eftirEirikur var aftur á mótidæmdu til döiða fyrir morðiðog hálsakvinn á mjóirí tveimur árum síðarÞetta var síðasta aftakan á ÖsturlandiHitt morðið sem Mórn nefndivar framið á bænum Rekavíkbak Láttrum á HortströnduSigriður Jónsdóttir og Sveitn Jónssonstruku úr Arnarfyrði á Stolnum bátisnemma sömars 1784Hann frá konu og barniLíst var eftir þeim á alþingi um sömariðog hún saugð rúmlega þrítugÞau fengu inni hjá fjölskyldinuí Rekavík og egnaðistSigriður barn skömmu síðarÞað var borið útog annað barnennar lést ári síðarEittkvæft kvöldið að vorla í 1746kom upp ágreiningur á heimilinuSigriður hljóp útog elsti sonurinní Rekavík á eftir henniog drapanaSvo fór að lokum að bondasonurinnjátaði og var dæmtur til döiðaen síðar var domnum breyktí tveggja ára fangilsisem hinn segi virðist aldreihafa þurft að afblánaÞetta máliðEitt þeirra sem Mári Jónsson er að rannsaka um þessa myndirmeð mögulega útgáfi í hugaen það er líka annað málsem tengist fórföðurhansMagnúsi Benediktsinnisem var dæmtur fyrir morðnorður í landisnemma á átjónduöldMál sem þvæltist lengi í kerminuendast á dæmtistórættaður og valdamikillMeira um þaðí næsta þætti betrunarÉg heiti Guðrún Haldanadóttirog Lítiða Gretastóttirer tæknimaður þáttaraðarinnarMál sem tengist fórföðurhansMagnúsi Benediktsinnisem var dæmtur fyrir morðMál sem þvæltist lengi í kerminu
