0:00 0:00
Í spilun núna

Umræðurit

Þann þriðjarseftember fór krýningin fram.Erlendum bláðamönnum er voru sjónarvottar þótti aðtöfnins bauðileg.Morgunblæði 20. september 1928.Morgunblæði 20. september 1928.Fekk engin einasti áhorfandi að vera á götu þeirri er hann gekkum.Var auðséð hvernig á því banni stóð.Konungurinn ótaðist að einhver miður vel viljaður honummyndi vera á vegi hans og setja um líf hans.Flótið mati rennur milli fjallana í tilkomum ykklu fjallendi þesssem nú er norðanverð Albania á balkanska.Hér í hrikalegum fjöllum og vildum skóum þar sem einungi söðfjöog stríðismenn gáttu þrjöfist, dapnaði fólk og var frjálst.Dyrfska vígamannana í mati var öllum kunn og oft var leita til þeirraþegar aðrir ættflokkar þurfti að berjast gegn hinnumsamiðinlega óvinni Tyrkjum.Óttuman Tyrkjir hafðu brotið hinn að stóltu fjallathjóð Albaniundir sig á 15. öld þrátt fyrir einbeittum.Þetta mótsbyrnu.Land Albanana var þó aðvar afskjækt og einangrað um kringthrikalegum fjöllum því hafðu hinnir háherrar Tyrkjaveldis í Istanbulí raun ekki íkja mikil afskipti af albanska fjallafólkinudagstaglega nema þá helst til að inheimta þeim skatta.Innlendir hafðingjar gáttu haldið áfram að drótna yfir almúanumá sínum svæðum eins og þeir hafðu lengi gert.Eins og Sógóli-ættin sem í margar kynnslóðir hafi stjórnað landinuvið bakka fljótsins Matí úr Kastala sem stóð þar í einni fjallsliðinni.Í 500 ár stjórnaði fjölskyldan Matí dalnumog reyndi stöðugt að brjótast undan Tyrkneskum yfir á þum.Þessi frásögnir úr æfiminningum sem erlendur maður skrifaði síðar uppeftir ættarlög Sógóli hafðingja ættarinnar sem fættist íKastalanum í hlýðinni 8. oktober 1895 og fekk nafnið Ahmed Sógóli.Hann var svonur þáverandi hér aðsöfðingja og 19 ára eiginkonu hans.Dalurinn og öll albunnsku fjöllinn voru þarna enn partur Tyrkjaveldissem þó var farið að nigna frá sínum stórveldis árum.Margar þjóðir Balkanskagans voru löngu farnan að ókýrast,serpar og grekkir höfðu þegar brotið sig undan Tyrkjum en ekki hafðiborðið eins mikið á slíkri þjóðernisvitund meðal albana.Albanir voru enna miklu leiti tvístraðir og einangraðir hver í sínumfjalladalnum og gerðnan uppteknir við innbyrðis íldeilur.Í kyrðinni millir skógi vaksinna hæða og þraungra árdala ólstdrengurinn upp í þeirri hljóðlátu reysn sem verðist að vera fjallafólkivelisleg.Hann hlustaði á þjóðurlaug fólksins síns sem mörg hver sögðu fráafregum forfeðra hans.Mjög ungur fór Ahmed Höfðingasonur að fylgja föður sínum íennbættisferðir um Dalinn að hita fólk, leisa úr, deilumálum ogdæma afbróðamenn.Margir Albanir höfðu tekið Íslam eftir yfirtöku Tyrkja en enn voru þaðþá þerra eigin æfa fornu síðarreglur semskiptu meira máli í fjöllunum en krettur trúarinnar.Síðarreglur sem kváðu meðal annars áum blóðhemd.Ef einhver var drefin varð einhver úr ættins myrta að hefna með því aðdrepa einhvern karl í ætt morðingjans og þannig kollakolli gáttufjölskyldur festi vítaring stöðugra hemdarmorða kynsluðum saman.Árið 1907 reiknaðist ungverskum fræðimanni til,að morð væri dánarórsök 19% albanskra karlmanna.Um svipaleiti lést Djemal Svogolli hér að söðingi mati langt fyrir aldur fram.Hann var þó ekki myrtur.Sónur hans Ahmed var þá enn barnaðaldri.Svogolli átti annan uppkominn són með fyrri eiginkonu en ekki hannmóðir Ahmeds var mikill kvennskurungur og tókst henni að koma í veg fyrir aðstjúpsónurinn tæki við stöðu höfðingja.Frekar að hún sjálf færi með stjórnina í nokkur ár þar til Ahmed litli óks úr grasi.Svo varð einnið að Ahmed eftir nokkur ár í albanskum sveitaskólakomin á táningsár var sendur á Hestbæki framhaldsskóla í heimsborginni sjálfri Ístanbúl.Í Ístanbúlum þetta leiti byggum milljón manns, tyrkir og fólk hvaðanæfa aður hinnu mikla tyrkjaveldi.Mamma hafði tryggt síninum plási í frönskum skóla fyrir heldrimanna börn í Galata kverfi.Táningurinn Ahmed varð fljótt uppnuminn af borgarlífinu.Hann losaði sig við gamaldags albansku ullarklæðin sín og fór að klæða sig á vestrænan hátt og ganga með rauðanfeirinn.Hann hefst af málsta þeirra sem vildu umbætur í ríkinu og færa tyrkjaveldi í áttað nútímanum og vesturlöndum.Ef tyrkjaveldi var gamaldags þá var heimaland hans Albania enn á svörtustu miðöldum.Hann hafði lítið með samneimendu sína að gera því áhugasvið hans var annað en þeirra.Hann var alltaf að finna sér afsökun til að mæti ekki skólan og heimsegja frekar mikilsverða stjórnmálamenn sem lefði honum,þóttan væri bara barn að ræða við þá málefni í dagsins.Önnur saga af skólaórum Ahmed Sokoli er að sem sónur hér að stjóra vestur í Albaníu hafi hann verið leittur fyrir sjálfansoldán Tyrkja Abdul Hamid Annan sem kallaður var rauði soldáninn vestra vegna ímessa grimdarverkaog var soldán svo impuneraður í fyrir þessum unga manni að hann bauðunum að gerast aðstóðarsveitneins af hans eigin sónum.En Ahmed neytaði, aldrei í lífi sínu skildi hann verða undir maður nokkurs.Soldán var þá svo mógaður að hann kom í veg fyrir að Ahmed gæti haft nokkuð samband við ættmenni sín í Albaníu.Ahmed fekk þá ynga peninga að heimann og þurfti að lepja döiðan úr skél til að halda námi sínu áfram.En sjálfur átti rauði soldáninn ekki langt eftir.Það er umbúta sinnar ungtirkja sem koma vildu í veg fyrir frekari nignun tyrkjaveldis bóluðu honum frá 1909.Málstæður ungtirkja hafði hrið við marga Albani en svo komi ljós að ungtirkjir vildu ná sterkari tökum á öllu ríkinulíka einangruðum útnárum eins og albönnsku fjöllunum sem fengið höfðu að vera svo lengi í friði.Ungtirkjir kunn görðu albönnum.Að þeir ættu að borga herri skatta, senda síni sína í tyrkneska herin og láta af hendi skotvapn sín sem voru líf og indi hins hemdarglada fjallafólks.Það var oflant gengið.Í ársbyrjun 1912 grepu Albanir til ástkerra vapna sinna og resu upp gegn ungtirkjum.Uppreysnin bar skjótan árangur.Í ágúst 1912 fjelst ungtirkjastjórnin á ymsar kröfur.Þessi velhefnaða uppreysn hafði þó sínt umheiminum svart á kvítu að tángarhald tyrkja á löndum sínum á Balkanska var ekki í getraust.Í oktober 1912 ákvað bandalag sjálfstaðir af Balkanríkja, Bulgariu, Serbíu, Svartfjallalands og Gríklands að ráðast gegn þeim tyrkjum sem enn var að finna á skaganum.Landamæri hafa aldrei verið einfalt eða óumdilt mála á Balkanska og vitaskuld langaði hinnar sjálfstaðu þjóðir í eitthvað af því landi sem Tyrkir sátu enn á.Það var þó land sem hinn er sigur sælu albunnsku uppreysnar menn litu einning á sem sitt.Þeir vildu ógjarnan renna saman við nýj þjóðríki Serba og Svartfjallinga, Bulgara og Gríkja.En það þjóðir sem þrátt fyrir að hafa búið hver ofan í annari á skaganum um aldir hafa oft elda saman grátt sylfur.Mitt í þessu havaríu öllu var Ahmed Sogol í 16 ára sem hafi kastað frá sér skólabókunum þegar hann frétti af væringunum í heimalandinuog farið strax heim í fjöllin að leiða varnarsveitir matímanna.Svartfjallingar gyrndust fjöll norður Albaníu og Serbar sóttu úr östri og vildu komast að sjónum.Karlmennir nýri matíðdalnum löguðu útistandandi blóðhendar mála á ísum stund og tóku höndum saman til að hrinda innrásarherjunum.Miklar hetjusögur eru til af unga hýraðshauðingjanum sem letti hersindir.Til Sigurs fyrst gegn svartfjallingum og svo Serbum.En á öðrum vikvallum gegn albunum ekki eins vel og engum duldist að litla hjálp var að fá hjá Tyrkjum.Tyrkjaveldi var á síðustu metrunum.2008. november 1912 komu helstu hýraðshauðingjar og mektarmenni albunnsku þjóðarinnar saman í borginni Vlore í sunnanverðri Albaníu.Eftir fundarhöld framötti degi steg fórsprakki þingsins út á Svalir húsins og veifaði fána þeim sem albanski ansbyrnumæðurinn goðsagnakendi Skanderbeg flakkaði þegar hann barðist gegn Tyrkjum á 15. öld svörtum tvíhöfða erðni á eldraugðum grunni.Nó var komið af afskiptum útlendinga. Albaníja skildi einnig verða sjálfstætt ríki.Nó var komið afskiptum útlendinga.Þessum frænda aðal mannsins sem hafið flakkað af sölunum.Suðurluti Albaníu var almennt ríkari og þeir sunnanmenn letu gerna niður á fátæka frumstæða fjallamennina í norðri.Þessum frænda leist þó ágætlega á Ahmed Sokuli.Eins og hver ungur maður af albunnsku höfðingjakinni var hann örugur með sig.Fámáll, stóltur en þó feiminn.Í fari hans saminuðust eiginleikar leiðtóða, herfóringja, slungins austræns politíkusar og albansks ofurhuga.Þó var ekkert á þessum tíma sem benti til þess að hann myndi eitt dægin á æðista valdastóli landsins.Á fundi í lundunum í mæi 1913 fjallust stórveldi Evrópu á að styðja sjálfstæða Albaníu.Það var helst austuríki ungverjaland sem stutti sjálfstæðisviðleitni Albana.Vonaðist til þessa sjálfstæð Albaníu að myndi draga aðeins úr serpum sem gerðu sér vonir um frekari landvinninga á Balkanskaga.En bandamenn serpa fengu það fram að þeir fengu að halda hér að hennu Kosovo þar sem þó byggu mörg hundru þúsund Albanir.Svo að á bylinu 30-40% allra Albanir.Svonsku mælandi Íbúa Balkanskaga lendu í raun strax utan við landamæri hinnar nýju sjálfstæðu Albaníu.Eitt enn vildu stórveldin svo sjálfstæð Albania varðuðvitað að hafa prins.En engin albanskur höfðingi þóttu nú merkilegur í slíkt verkefni.Öll blóðhemdarmálin hefur líka gert það flókið kannski.Og best varðuðvitað að prinsin væri af almennilegu evrósku kyni.Erfitt reyndist þó að finna góðan kandidat.Þeir fáu evrósku aðalsmenn sem stórveldin gáttu sammælstum vildu helst ekki verða prinsar yfir einhverjum útnára fjöllum á Balkanskaga.Þar til Elisabeth drottning Rúmeníu vakti aðtegli á bróðursynni sínum Vilhjálmi frá þýsku sveitinni Vít sem var ekki að gera nettsjæðastakt.Það var slegið og Vilhjálmur prins kom með skipi til albanskur.Þú hafnar borgarinnar Durres á samt konu sinni Sofí og tveimur ungum börnum 7. mars 1914.Hann hafði aldrei komið til Albaníu áður, talaði enga albansku og skildi í raun lítið hvaðan á sig stóð veðrið.Og í ný sjálfstæðu landinu reyndust þegar komnar upp harðvítugar deilur heimaman á milli.Aðstandendur sjálfstæðis yfirlýsingarinnar 1912 höfðu myndað ríkistjórn með aðsetjumþar suður í Vlore, en annar mektarmæður, Essad Topp Tanni, fjarskildur Frendi,Ahmed Sokkar, Sókóllís, hafði leitað til óvinna albana, serpa og svartfellinga og sett svo uppsína eigin ríkistjórn þarna í Durres.Skömu fyrir komu prinsins höfðu fylkingarnar tvær þó fallist á að mynda sameinlega landstjórn,Essad Topp Tanni var þar innan ríkisráð þeirra, en ósættið kræmaði enn undir niðri.Vorið 1914 var Ahmed Sókólli á 19. ári mikið fyrir verk Shakespeare's að sögn bandarísks trúbóðasem rakst á hann um þetta leiti, og í mæ hjælt Sókólli til Durres að sverja nýja albaníu prinsinumVilhjálmi hóllustu. Aðrir hér aðshauðin gerðu gert slíktið sama en fæstir af mikilli innlifun,áttuðu sig ekki alveg á því hvers vegna albanska þjóðin.Sem hafði rétt svo brotist undan Tyrkjasóldáni, ætti nú að lúta einhverjum þýskum prins.En Vilhjálmi leist svo vel á unga hér aðshauðingjan Sókólli að hann vildi fá hann strax inn í ríkistjórn sína.Ekki var þó að því. Setna í mæ brutust út óerðir gegn prinsinum í Durresog hans eigin innaríkisráð þeirra serpa vinnurinn Essad Topp Tanni stóð þarna er vafalaust að baki.Af með Sókólli var þá komin aftur heim og reyndi að æsa menn sína til að fara af stað og koma Vilhjálmi til varnaren það gekk ekki. Hvers vegna ættu þeirra að berjast við sína eigin landsmenn fyrir einhvern útlending?Stríðsmenn Mati sátu sem fastast heima.Og Vilhjálmur prins, svo gott sem umkringdur uppreysnamönnum í kastala sínum í Durres,á hvað fljótað láta þetta gott heita.Þriðis eftember 1914 sagði hann í yfirlýsingu að í þeim aðstæðum sem uppværu komnarværi gaglegra að hann færi vestur og væri þar um hrýð.Sama dag fór prinsinn með fjölskyldu sinni með næsta skipi yfir Adriahavið til Ítalíu.ÞarnaHöstið 1914 var auðvitað komið stríð í Evrópu sem byrjaði að þaði með morði á evróskum aðalsmanni bara nokkur hundru kilómetrum norðar í Sarajevo.Hinn sjálfstæða Albanía var formlega séð hlutlaus í heimstriöldinni en herir hinn að ímsu stríðandi fylkinga fóru um albanska grunduog aftur vildu Ímis öfli nákrenninu notfæra sér óöldina til að ná sér í albansk land.Hinn ungi og metnaðarfulli híraðshöfðingi Ahmed Sogolli tók skýra afstöðu í stríðinu.Þar eð frendi hans Esat Toptani sem núarorðin andstæðingur var í liði með serpum þá ákvað Sogolli að binda trússitt við Östuríki, Ungverjaland og miðveldin.Östuríki vildi gerðnan auka áhrif sín í Albaníu og östurískur erindreki var sendur til fundar við Ungverjaland.Þannig að híraðshöfðingjan snemma árs 1916.Við komum að kastala hans að nættulagi.Hann var byður úr gríðarstórum steinblokkum í sannkölludum miðalda stíl.Í forgarðinum sátuðum hundrað albanir við bálkust í herrklæðum og með alvætni.Þetta var undarlega romantísk sjón.Við byðum svo hins mikla Ahmed höfðingja Sogolli og ímynduðum okkur hann eins vígaleganhennina í forgarðinum.En svo voru við leittir inn í teppalaga setustóðu sem hefði allt eins getað tilhert gleðikonu.Svo gekkin grannvaksin ungur maður í flaujelsjaka og áarpáði okkur alúðlega á frönsku.Ungimaðurinn í flaujelsjakanum fekk snarlega stöðu ofursta í austuríska hernum.Sjálfur saði hann síðar að aldrei hefði vakað annað fyrir honum að ganga svona í þjónustuErlends ríkis en að vinna að haxmunum albaníu.Austuríkismönn hafðu vissulega verið hvað vinnveittastir albanum af stórveldunum til þessa.Annars virðist sem Sogolli hafið þó ekki slegið í gegn sem austurískur ofursti og frekar verið tiltrafala.Í janúar 1917 var honum bóðið til Vínarborgara að hitta Karl I. Nýjan keisara hafsborgara.Það fór ágætlega.Það fór ágætlega.Svo tilkynntu austuríkismönn Sogolli ofursta að það færi best á því að hann yrði áfram í Vín,færi alls ekki aftur á Víuöllin, hann væri ekki að gera neinum nokkuð gagn þar.Svo Ahmed Sogolli, 21, fekk að drepa tíman í Vín meðan heimstyrjöldin geisaði.Hann lærði þísku og las mikið sagfræðilegu verkum Stórmenni Evróskrar sögu og fór á söpna dást að kórónumog valdarsprótum konunga á keisara.Aldáendur Sogolli heldu því svo gerðan fram að þessi dvöli í heimsborginni Vín hefði gert annaðframsýnum og frjálslindum nútíma manni en kannski allt einn slíklegt að hún hefði kveikt í honum áhuga á konungstegn.Svo Sogolli snýri aftur til að hún hefði kveikt í honum áhuga á konungstegn.Svo Sogolli snýri aftur til að hún hefði kveikt í honum áhuga á konungstegn.Svo Sogolli snýri aftur til alba nýju eftir lókstriðsins 1919.Landið hafi haldið sjálfstæði sínu í gegnum styrjöldina og hann var enn staðræðu nýja komast til áhrifa.Í janúar 1920 var hann skipaður innanríkisráþera í nýri ríkistjórn sem hafi aðsetur í borg miðsvæðis í landinu nýri höfðborg Týrana.Hann var langt yngstur í þeirri stjórn 24 ára.En varð fljótt mjög aðsópsmikiðl, svo mjög að öðrum ráþerum þótti nógum.Strax í november sama ár var honum bólað burt.Það gekk á með ýmsu þessi fyrstu ár þriði áratugar.Það var allsengin einhugur meðal albana um hvernig ætti að haga helstu málum og mikil áskorunnið þetta að byggja upp stopnanir og innviði þjóðríkis þar sem voru nær engir fyrir.En voru grannlönd sem önduðu niður í hálsmálið á albunum og vildu ná í landsvæði eða áhrif og enn var staða aðra albanana í Kósovo og útkljáð.Í þessu hagaði Ahmed Sógóli seglum sínum alfarið eftir vindi og var til í að vinna með hverjum sem er eiginlega svo lengi sem hann sjálfur kemist að.Mörgum löndum hans blöskraði að Sógóli virtist sama.Örlög Kósovo sem var hitt stóra hjartansmál margra albana.Hann vildi raunar frekar rækta sambandið við grannríki albaníu til austurs hitt stóra samein aða konungsríki söður slafa þjóðana sem stopnaði verið eftir lok heimstirjaldarinnar Júgoslæfju.Fyrir nokkur márum fyrir stríð hafði hann hatast við frenda sinn Esatop Tani sem hafði stíð í vangin við Serba.En nú var hann sjálfur komin í svipaðar hugleðingar.Í desember 1921 tókst Ahmet Sógóli að koma sér aftur í ráþarastól og árið síðar í desember 22 var hann orðin fórsættisráþara aðeins 27 ára gammal.Um svipaleiti breyti hann eftirnafni sínu, losaði sig við Olli sem var Tyrknesk ættað viðsketi og fór að kalla sig bara Ahmet Sógú.Það var albanskara.Hann situr í gildum Lóðvíks 16. stól fyrir aftanan í stöplum Týriffla, greipir sem hann hefur valið úr því mikla magni af skotvotnum sem tekin hafa verið af fólkinu í fjöllunum.Hann segir, Albania þarf á mönnum að halda, kunnáttu mönnum.Týrana þarf verksmiður og yðnað.Fólk sveltur og gengur berfætt á jörðinni sem geymir auða við þess.Flestir íbúar Albaníu byggu við fáttækt skattekju ríkisins voru litlar deilumálin ótaljandi.Þetta voru erfiðar aðstæður fyrir glænýtt land og fyrir utan að hafa tekist það sem Tyrkjum mistókst að afvopna fjallafólkið,varð Ahmet Sógú sem fórsættisráþera lítið ágengt við að bæta úr málum.Í þingkostningum í desember 1923 bar flokkur hans einhvað síður nöyman sigur og bítum en það varð ekki til að læja öldur.Þegar nýtt þing kom saman í februar 2004 skaut ungur maður fórsættisráþeran þar sem hann var á leiði þingsal.Bessumadurinn hefðið Sógú í maga, læri og úllið áður en ráþeran dróf fram sína eigin skambesu og hrætti hann á flóta.Svo gekk hann inn í þingsal.Hann var náfölur en rétti úr sér, tók sig á, brosti mér að segja, gekk örugum skrefum að ráþerabeknum og settist.Fyrir utan salin ómiðu skotljóð Bessumadurinn var enna skjóta út um allt en Sógú byðlaði til þingmanna.Herrar mínir, þetta er ekki fyrsta sinn sem svona nokkuð gerist á þjóðþingi.Ég vil byði ykkur, vinnir mínir, að láta kyrt leggja og við tökum á þessu á eftir.Sjálfur, satan sem fastast þar til læknir hans kom á staðinn og fekk hann á að koma með sér.Í raun var Sógú alvarlega særður og þurfti að segja sig frá stjórnarstörfum næstu mánuðina.Í april 1924 var svo vinsætl ungur þjóðarni sinni og hávær anstaðingur Sógú skotinn á göttum.Þessi var það það sem þú við þúttu í Týrana.Forsætsjáþrannum var kent um morðið og var það kveikjanað uppreist.Þar sem eiginlega allir af þeim mörgu ofinum sem Sógú hafi eignast á nokkura ára stjórnmálaferdlitóku höndum saman og hans sjálfur fastur á sjúkrabiði.Uppreistnamennir lögðu undir sig höfu borgina Týrana nokkuð auðveldlega meðan júni 24og síðar í sama mánuði sá Ahmed Sógú sárin á hviði hansgróa, ekki annað í stöðinu en að flýja hefur til nýjuvinasinna í Júkosláfið.Fórsættis á þeirra eftir uppreysninna 2004 varð Serafán Nóli.Hann var biskup í albunnsku réttrúnaðarkirkjunni, hluti albanaí áttar kristna trú og átti nokkuð litrigan ferilað baki.Hann var fættur í Tyrklandi, hafði unnið sem kennari og leikarií aðhennu Aleksandriju og Ótesu, hafði flutt til Bandaríkjanaþar sem hann vann sem skóarhóksmaður og í niðursuðu versmiðuog lokið bíagráðu í Harvard, svo þýtti hann Shakespeare ogmeginverk vestrætna bókmenta yfir á albunnsku, en jafnvel slíkumfjölfræðingi tókst ekki að koma á ró í albunnsku samfélagi.Um haustið fór Sera Nóli á fund þjóðabandalagsins til að reynaað fá lán til að fjármagna einhverja uppbyggingu í landinu.En frettir af stöðum erjum og ruggli í Albaníu vurðu ekki til þess aðhvetja stórveldi Evrópu til að taka upp veski sín og Sera Nólisnýri heim tómhendur og sneiftur.Á meðan dvaldi Ahmed Soku í góðu yfirlæti á Hotel Bristol,fínasta hotellinu í Belgrat, Höguborg, Jugoslavíu,dadraði þar við ýmsar konur sem þanga komu, hann var enn og giftur,sem og ráðamenni Jugoslavíu sem hann vildi fá í lið með sér við aðráða niðurlaugum biskupsins í Týrana.Hann, fullirti Soku, var að sleikja sig upp við landið hinumeginAdriahafs, Ítalíu.Það andadi köldumill í Ítalíu og Jugoslavíu vegna í missa deilu efna,og þetta vildu Jugoslavar ekki sjá.Á sama tíma var endar erindriki Sokus líka í Róm að reyna að teljaIldutse Mussolini á að styðja Soku aftur til valda í Albaníu.Soku myndi tryggja að Ítalíu er þið áfram ráðandi abla á svæðinuog Jugoslavar kemust hver ekki að.Mussolini kefti þetta ekki alveg.Hann vildi hafa samkómlægið skriflegt sem Soku var ekki til íen það sjálfnast maður orða sinna.En það var allt í lægið því Jugoslavar voru talsvert heitari.Þann 17. desember 1924 réðist Ahmed Soku aftur inn í heimalandsittfrá Jugoslavíu, Makedóníu í Suðri og Kósovo í Austrimeð nokkur hundru manna jugoslavneskar hersveitir sér við hlið.Albanski stjórnarherrin gatt litla mótspyrnu veittog aðfara nott 2004. desember flúði biskupin Fanóli landmeð ríkistjórn sinni um borði fiskiskipi.Eftir sex mánuði frá völdum gatt Ahmed Soku þvífarið að koma sér aftur fyrir í stjórnaráðinu í Tyranaog hann var staðræðin í að missa ekki svona tökinn aftur.Þeir anstaðingar hans sem hafðu ekki flúiðiðí fiskiskipinu eða komið sér úr landi með öðrum leiðumvoru snarlega eldir uppi og drefnir.Þegar albanska þingið kom saman að nýju eftir allt sem var ágengið17. janúar 1925 mættu einlega bara þingmenn hliðhóllir Sokustjórnaranstaðingar þeir sem eftir livðu þorðu ekki að láta sjá sig.Engverjir reyndust reyndar skindilega vera ordnir Sokus mestu aðdándur.Einn þingmæður var ekki alveg samfærdur?Ég man en vel hvernig þeir sem fram að þessu höfðu verið mjög evinsum Sokureyndust nú vera ordnir hans áköfustu stuðningsmenn og fögnuðu honumá eins áberandi hátu þeir gáttu sem var kosturlegt á að líta.Ég fann til viðbjóð skakvart sumum starfsbreðraminna á þessu þingi.Þingmenn höfðu annars nóg að gera.Ahmed Soku hafðu útbúið nýjar stjórnarskrá og hugsað upp ymsarbreytingarog samþygtar hver á fætur annari.Staða Þíska aðalsmannsin sem hafðu verið prins yfir Albaníu í örfa á mánuðivar formlega aflögð, auðmingja viljálmur sem hafðu alltaf gert séreinhverjar smá vonir um að geta snúið aftur til Albaníu.Þá hafðu einningi erlendum fjölmiðlum verið nokkuð lífleg umræða umaðra mögulega kandidata sem gætu tekið að sér að verða prins eða konungur Albaníu.Þar voru nefndir efróskir aðalsmenn en einni bandarískir auðjöfrar og breskar krikkettstjórnur.Markir hafðu gaman af furðufréttum bladana um Albaníu, þetta frekar undarlega smá ríki fjöllum Balkanskagans.Í yfning njús í Lundunum hafði meira segja beði lesendur um að senda beint til stjórnvaldaí Tirana umsóknir sínar um stöðu konungs 1923, fjölmarkar umsóknir bárust frá breskumtannleiknum, kennurum og balletdönsurum.En ekki meira af slíkur ruggli og prjáli, Albaníu skildi verða líðveldi.Búin var til staða fórsetam og vita skuld var svo Ahmed Sogúvalin fyrsti fórsetilandsinsaf þingmönnum sínum. Hann skipaði svo sína menni í öll helstu ennbætti,endurskiplaði albanska herin eftir sínu höfði og svo framvegis.Það duldist engum á þessu stígi málsins að Ahmed Sogú ætlaði sér að stjórnasem einráður í Albaníu.Ítalija Mussolinis hafði neitað að styðja Sogú þegar hann réðist inn í eigin landtil að rekja burtin fjölhæfa biskup en sá nú að sér. Ítalija þurfti jú bandamann á balkanskagegn hennu uppiðvöðslu sama nýríki Júgoslaviðu.Og Sogú vildi enn Olmur stopna til nánara sambands við Ítaliju til að sverja afsýraðhann var bara ganga erinda Júgoslava. 1926 fekk hann ítalska aðstóð til að koma á fótfyrsta seglabanka Albaníu og almenilegum gjaldeyri sem áður hafði eiginlega ekki fyrirfundist í landinu.Hann ornaði á fjárfestingu ítalskra fyrirtækingslæði.Og fekk meira að segja vænt lán sem fór í vopn og báta fyrir albanska herin.Og nokkur hluti þess líka í óhemju dýran kvítan enkjennispúning á forsetan, skreittan, gulli og loðfeltumsem hann notaði svo sjaldan. Hann var bara aðeins of íbrúðarmikill.Þetta leiti lísti Sogú því líka ítrekkað yfir að hann dáðist að engum eins og ítalska fasista fóringjarnumsem væri hans helsta fyrirmynd. Bandalæðið við Jugoslava var skindilega svo gott sem glemt.Þó leiði ekki á löngu þar til Sogú fór eiginlega blöskra áhugin sem Ítalija síndi allt í einu Albaníu, eða ofríkið.Músulíni hafði nefnilega séð sér leik á borði og hafði það markmiði í raun og veru að gera litlu og fátæku Albaníusem algjörlega háða í tölsku fjármækni.Ítalsku verndar eða leppríki.Það ætti að vera auðsótt þegar Albaníu var farin að skulda Ítaliju háar fjárhæðir og hafði fá aðra staði að leita eftir fjármækni.Breskur diplomati á þessum tíma hafði litla trú á unga Albaníu fórsettanum.Hann var þarna orðin 31. gegn sjálfum Músulíni.Með afvar takmarkaða mentun þótt hann að við ímislegt til brunns að bera,þarf hann einna að bera alla byrði stjórnsíslunar.Án þess að hafa villið sér hæfa ráðgjafa eða nokkur hlutlausan aðila sem hann getur treyst.Sóku sjálfur hjátaði við annan breskan erindrega.Ítalarnir láta mig ekki friði, korki á nóttun ég degi.Ég stend einn gegn 43. miljónum sem lúta stjórn brjálaifings.Sóku hefði kannski frekar viljað halla sér upp að breska heimsveldinu úr þessu,en þótt brettar fyldust með vendingum á balkanska var áhugið þeirra á þessu undarlega landi hans ekki svo mikill.Það var lítið hann að gera en að halda áfram.Í november 1927 skrifuðu Ítalega og Albania undir formlegan varnarsamning til 20 árasem í raun gaf Ítölum umtalsverð völdi vir varnar og utarikismálum Albanaog gerði Albaníu svo gott sem að Ítölsku leppríki,var graugum.Ítalst fyrirtæki fekk líka yngaréttin á óljuleit innan albanskra landamæra og svo framvegis.Hins vegar fekk Sóku fórseti líka ansi væna greðslu í beinhörðum Ítölskum lýrum.Það veitti ekki af, því þótt Sóku væri kannski ekki fullkomlega ánæður með það að vera komin ofan í Vasa Músulínis,þá var hann enn með stór plönum eigin framtíð.Við erum frumstæð þjóð, vönd því að völdin erfist frá einni kynslu til annararog við eigum erfitt með að skilja hvað líðveldi félur í sér.Því er þörf á stjórnskipan sem betur samræmist okkar þjóðlegu höfðum.Sagði Ahmed Sóku í samtali við Enst Dagbladi í september 1928.Hann var búinn að ákveða hvað væri þjóðlegu hefðum.Hann var búinn að ákveða hvað væri þjóðlegu hefðum.Hann var búinn að ákveða hvað væri löstnin á vandamólum ríkisins.Að hans sjálfur væri ekki fórseti albansks líðveldis, heldur konungur konungsríkisins Albaníu.Hann hafði áður fengið albanska þingi til að útnefna sig bjargvætt þjóðarinnar en það var ekki nóg.Sóku sagði ennfremur við Dagblöðin að margir hefðu komið að máli við sig og þetta væri það sem þjóðin kallaði eftir.Það er sterkan leðtoga og ekki bara leðtoga heldur konung.Eðlilega það voru konungar allt í kringumann.Júgoslavið var konungur og í Rúmeníu og í Bulgaríu var keisari.Þann fyrsta september 1928 samþýtti albanska þingið sem gerði sirka það sem Sóku sagði að bjóðahonum að með Sóku bjargvætti þjóðarinnar albansku krúnuna.Frettir um að fyrðufuglinn Fossetti Albaníu hefði látið útnefna sig konung vöktu almennakáttínu Dagbláða á Versturlöndum eins og frettir frá þessu einangraða skrýtna smáriki jafnangerðu.Jafnvelíhinu einangraða skrýtna smáriki Íslandi var umfjöllun fjölmiðla á þessa leið þetta er úr fólkanum.Albanar eru fjallathjóð.Líkt síðuð á almennan mælikvarða.Óróagjarnir.Og eigi við eina fjör feldir.Þeir eru hermen miklur og viður kenna hnevaréttin öllu fremur en lagabókstaf og alþjóðavennjur.Hefur og reynst erfitt að stjórna þeim.Albanar þurfa því á hugum konungi og hygnum að halda.Ahmed Sóku telur sér þetta kvortvekja til gildis.Um hugdýrsku hans berða vitni að hann er þegar farin að gefa út æskumeningar sínar og æfisögu fram að þeim degiað hann gerðist konungur.En kunniði telja að það sé flest þannig lagað að býræfni þurfti til að segja frá því.Nýji konungurinn var 33 ára.Hann hétt þingi sínu að vinna baki brotnu fyrir albansku þjóðina um aldur og æfiog tók sér nafnið Sók hinn fyrsti.Mikilvægt að hafa númerið með nafninu eins og Evróskir konungarog kannski sá hann fyrir sér að framtíðar konungararalbaníu myndu taka sér nafn hans honum til heiðurs.Svo fór þó að Sókin fyrsti var eini konungur albaníuog endist bara á valdastóli í örf á ár og það við lítinn heiður.Svo fór þó að Sókin fyrsti var eini konungur albaníuog endist bara á valdastóli í örf á ár og það við lítinn heiður.

Zog, konungur Albaníu

fös. 23. okt. 2026, 09:03 · 40:00

Í þættinum er fjallað um Ahmed Zogu, sem árið 1928 tók sér titil konungs í heimalandi sínu Albaníu.

Samantekt

1. Krýning Ahmed Sógóli sem konungs Albans 1928 var bæði samþykkt og umdeild, þar sem hann hafði áður verið nefndur bjargvættur þjóðarinnar. Tónn fjölmiðla var oft neikvæður, lýsandi fyrir erfiðar þjóðfélagslegar aðstæður í Albaníu.

2. Frásagnir um aðstæður og stríðsátak á Balkanskaga á 19. og 20. öld sýna hvernig Albanir berjast fyrir sjálfstæði gegn Tyrkjaveldi og ungi hýraðshöfðinginn Ahmed Sógóli fer að leiða sína þjóð í þá baráttu.

3. Innanlands erfiðleikar og pólitísk átök gera stjórnunina erfiða, sérstaklega eftir stríð, þegar Ahmed Sógóli reynir að styrkja ríkisvaldið og innleiða umbætur en mætir andstöðu bæði innanlands og hjá nágrannaþjóðum.

4. Endinn á konungsstjórn Sógóli er hraður og dramatískur, þar sem hann situr ekki lengi á valdastóli. Deilur í samfélaginu og áhrif ytri aðila, svo sem Ítala, mótar framtíðarness á Albaníu.

Lykilorð

Zog, konungur Albaníu
Í ljósi sögunnar
0:00 0:00
♪