Ráseitt, fyrir forvitna.Sæla nýju og góðan dag. Þið erum að hlusta á morgumaktina á Ráseitt.Það er 50. augur, 8. oktober, klukkan réttliðlega hálfa áttan.Umsjónamenn eru Þorun Elisabeth og Björn Þor.Við fylgjum eitthvað til að vera nýju í dag.Og nú er enga komin til okkar eins og vennilega á þessum tíma bóði Ágursson,sestur við heimsklukan. Góðan dag.Góðan dag.Það er náttúrulega eins og vennilega í misleitt í gangi.Og það hefur verið nokkuð ábyrðandi, kannski ekki í alminnum frettum,en í efnahagsfrettum þá hefur verið nokkuð ábyrðandi áhyggjur í missaaf stöðun í heimshægkerfinu.Þegar hægfræðingar komaði saman, þá voruð uppið mismöndi skoðanir.Ég man einu sinni fyrir skoðum, já, einum að horfum áratug.Þegar var Norræð Fossætti sá það.Föndur hér á Íslandi.Þá kom hingað Kenneth Rogoff, bandarísku hægfræðingur.Og þetta var í 2009-2010, þetta var mjög skömmið til hrunnið.Og menn svona nokkuð ráþrótt á, hórfa ég allar áttur um hvað ég gera.Og þá er Barack Obama nýttekinn við ennbætti í bandaríkjum til þess að gera.Og þá voruð mjög skipta skoðanir um þær efnahagsfrettum.Það var ráðstafanir sem hann var alltaf að grýpa til og ég spurði,Kenneth Rogoff komið við, talað til okkar, kannski ytterst svona.Og ég spurði hann aðið sko, hvort að hann hefði trúaði og hvernig hann fann eitthvað almennttekið þessu og þá saða hann sko ef þú sapnað þúsund hægfræðingur saman í sál.Að þá færðu þriðjungin sem að segir að ráðstafanir eru góðar og skinsamlegaog munið byrja árangur.Annan þriðjung sem að segir,alltaf mann til einskís og gerir bara málið íldverraog svo kemur þriðjungin og segir,óttar er hálfvítar í þessu hægfræðingar.Við erum bara með einn hægfræðingkjókur.Við erum bara með einn hægfræðingkjókur.Nei, við erum með tvo.Alltaf hann er bara byrja á því að lefa hlustendum að heyraí yfir hægfræðing í SEB-banka sem er eins og nýtt hérskandináinska einskildabankina.Þetta er mjög stór banki í Svíðjó.Hann getur vel heitið þetta ennþá, ég veit ekki,en hann hefði alltaf að tala bara með SEB-bíja núna.Hann heitir Robert Bergqvist og hann segir í upphæfiað það hafi verið dramatískar vakstahækkanir í óttuburog það séu tvær ástæði fyrir því,þannig að verbulgu hættan og væntingar í heimskerfunniséu meiri og því að hafið selabanka hækka vextiog hinn ástæði séu tortrygni vegna horra skuldanokkur ríka ekkertistmanverðingar.Ja, menn, þetta er mjög dramatík og við har ju settframförallt undir septembermónad en dramatisk rentuppgångog þetta speglar egentlig ennþá tvoð saker.Dels upplever við að við har meir inflationsriskerí verðsekonomin og even delvis í Sverigeog þetta gör ju þá að centralbankina måste fundera påog kannski måste fortsetta að höja rentan.Og þetta andra er eitt mistróndi mot ländersem har höga skulder, til eksempel då USA.Gylfi Magnússon, professor við Hafskóla Íslandstekur undir þetta mat bergkvist um það aðþetta séu ástæður fyrir vaksta hækkunumsem að hafa verið núna í byrjunum oktober.Já, þetta skýrir ábyggilega allavega einhvert hluta þeirraen það er svona einhvert almenn, almennjar áhyggjursem að menn hafa fyrir þeim heima ríkisfjármálumsem að eru þetta ekkert nýtten það eru svona eitthvaðað þingjast og menn hafa hort þar tilbandaríkjana en einni Japan og Fraklandsog Þýskalands, þetta er svona þau löndsem hafa verið í umræðinniog í öllum þessum löndum þá hefur áhersluað krafa á ríkiskuldabref, löng ríkiskuldabrefþetta er kannski 10, 20, 30 áraverið að hækka sem ennúi ekki talisvona hraustleika merkji.Það segir í Financial Times aðí Fraklandi að þá aftakki mennuppbóstungur um það aðEvrópski Sælabankin komi frökkumtil Bjarkaren þeir nefna líka aðeins og þú veit að segja aðágústun á kröfurá ríkiskuldabref hafi ekki veriðað herri áratungur samannefna að Bresk skuldabref valið frá árinu2002, þetta hlýtur að veraeinhvert áhiggjafni.Já, þetta er þaðog þetta veldurekki bara fjármólaráðarhörum áhiggjumheldur líkahefur þetta áhrifhugsanlega á allan almenning því aðef aðríkisjóður bregðast við sem er nú mjöglíklegt með því að reynaað skera niðureða hækka skatta, þá kemur þaðniður á rástöfunartekjumalmennings ogþrengir ég að búið að einhverjum fyrirtækjumþannig aðþetta eru almennt ekki góðarfréttir, en eins og ég sagði aðþetta er ekki heldur nýjar fréttirþetta er eitthvað sem hefurverið að gerjast en er eitthvaðað síga meira og gefið hlýðina núnaheldur en undarfarin áriÞað má spurja, það hafagengið yfir þérli áföllá síðustu árum, það er heimsvaraldurþað er einra á sín í Ukræninuverndatóllarni sem að Trump hefurlagt á, Árásbandaríkjanaog Ísæðs á Íranþetta hefur ekki leitt til samdraftarí hegvext í heiminum, þó að hanser kannski mjög misjöfn og eftir þvíhvað er í heiminu það ermá kannski hugsanlega lítast svo á aðþetta sé merkjum þaðþannig að það sé talsveit sigla í hafkerfiheimsins og ekki ástöða til þess aðþað hafa ofmiklar á hægurJá, hafkerfi heimsins er númeð hefur síndan sem mikla siglubæðið undarfarin áriog svo þetta í fyrriáföllum, það er alveg ótrúlegthvað mikið getur gengið áán þess að viðlendum íóviðræðalegri krísuog jafnvel þegar við lendum í vondrikrísu eins og fjármóla hrunnun2008 sem var auðvitaðvið að slemta ekki bara hérað þá voruhafkerfi hansi fljótaðjafnaði sig eftir þaðþannig aðþað þarf nú ekki að spá þvíað það fara alltaf vonarvöluen þetta eru samt ekkigóðarféttir, þettaþýðir kannski í grundvallar að dröfumað það þarf eitthvað aðeinsað herða að ogþað kemur niður á einhverjum hópumen kannski ekki þannig að viðsem að fara að horfa á einhver heimskreppuvið ætlum ekki að spána einu slíkuVið horfum til bandaríkjanasem að menn hafa núsvona einhverjar áhyggjur af að þáég ætla að mitt fæna þessi alltaf eins og ég vitnaaftur því þá að þeir voru þeir að segjaað sko sumir fjárfjöstar hefðuþað sem er kalluð dömpað, þeir eru baraselgt bandarísk ríkiskundabrjafog þar ergríðalegur fjárlega halliðþað sé eitthvað upp á 6%og skuldirríkisjóðsverður 126%með að við lansframleysluþarna eruaugljós hættu merkivið sjáum það líka aðþað virðist sem aðaturnuleysi, það séhætt á því að það getur aukistþví að bætust ekkimörg störf viðí bandaríkjónum í septembermániðog menn hefur það ætlaþannig að það eru trengingar á vinnumarkaðiþarna hljóta að vera hættu merkiJá, það verðurnú samt að benda áað það hafahagtölur hafa nú ekki verið neittskjálfilegar í bandaríkjónum, til dæmishaugvægsta tölur hafa nú ekki verið neittræðilegar ogvoru betri heldur enmargir óttuðustegar að farið verið í þessaþennan tollaleið ánkur semmaður hefur nú einhvern veginn endað út í móaog setur þar fasturí einhverjum deilummillir fórsetansog réttarkerfisinsen það verðist ekki að hafavaldið, já, miklumskadum en óttuðust allavega ekki tilskamstíma þannig aðbandaríska hægkerfið ersvona tilturlega sprækt enhefur lengiraunar áratugum samanverið þannig að ríkisjóðurer með miklum hallaog raunar auðar ríkisviðskiptin líka er með miklumhallaþannig að það er ekki bararíkisjóður þurfuð að taka sífjöld meira fjarlániþurfuð að bandaríkinn semheld að laða til sín fjármagnenþeim hefur tekist aðbæði ríkisjóðiog fyrirtækjum hefur tekistað selja, ríkisjóðurauðvitað fyrst og frem skuldabref en fyrirtækjinavar að selja skuldabref og hlutabrefog það hefur verið mikil eftirspurneftir þeim ogþað hefur auðvitaðhaldiðþessum halla virðanlegurþess að það hefur auðvitað fjármagnantil þessa ogstaða dólarans erþannig að það nú alltaf líkur á því aðþað verði hægt áframen það er greinlegt að fjárfestareru ornirykka skjelkaðir og það lýsirsér í því að þeir erudregari til þess að kaupa bandarísk ríkiskuldabrefog gera herri áhustunog gröfu til þeirraÍ bandaríkjum og þá hefur líka veriðtalað um það að hækkun áhlutabref og markaði hafði verið drífináfram af örfáum fyrirtækjum ogað í rauninni þá sé haugvöstudrífin áfram af mikilfjárfestingu ígerfigrynd oggagnaverum og öðru slíkuog sumir vara við því að þettasé bóla sem að gæti sprungiðHvað finnst þér?Jú, þetta er óneittanlega mjögallavega áhugavertég ætlum ekki að segja rótlveikjandien þaðhægtölunar eru þannig aðfjárfesting sem tengií skerfigrynd, margskonarekki bara í einhverjumgagnaverum, þetta er mörgu öðru líkahúnþýtur uppog önnur fjárfestingog náttúrulegaþað er það að byggja líkaíboruhús og vegiog fjárfesting í öllu mögulegog öðruöll önnur fjárfesting er að draga samanþannig að það er eins og bandaríkinsem hilt að við einhvern veginn ákveðaveði að bara mjög djart á gerugrindinaog er ekkertspendið fyrir einu og öðruogþaðgetur hund að enda mjög velen það getur líka að enda mjög illaeins og öll djörfallar djarfar fjárfestingareða ákvaranir þar getahvort heldur er endað vel eða illaogþað erulíklega sjöfyrirtæki, það er allavega þau sem eru oftastnefndsem að hafa haldið upp íbandaríska hlutabrjöfamarkaðinumog þar með eiginlegaum leið heims markaðinum fyrir hlutabrjöfvegna þess að bandaríski markaðin er svostór hlut af þeimog þetta eru örf á fyrirtækisem eru komið með markasverðisem er mælt í þúsundummiljarda dollarasem er svona tala sem aðþólk getur enga við hinn tengt viðþetta erbara orðin stórhluti af landsframleiðsluallra bandaríkjanamarkasverði einsa þessum fyrirtækjumog þau eru nokkurog þau eruflest ef ekki öllalveg á kafi í gerðugreindog eða miklum peningum í aðbyggja upp getuog fjárfesta í gerðugreind með öðrum hættiogog auðvitað gera með sig vonur um þaðað það muni alls að mann skila ríkulegumríkulegur á augustunen eða gera það ekkiað þá verður einhver skjallurá hlutabröðmarkaði oghann mun finnast um allan heimvegna þess að þetta er orðin svo stór luti afheimsmarkaðinu fyrir hlutabröðÞað var núaldamótunum þá var talað umdot.com bólunasem að sprakk og hafðinokkrar afliðingar en kannski ekkineinar skjálfilegarþannig að það kom heimskrepaen þetta getur orðið alvarlegarJá og sko raunar eruuppeðnartölvirt herri núnaþað var auðvitaðmargt ansið bólgið og þannigþannig að undurlók tíundarar tóriðinsaður en þessi netbóla sprakken núna eruuppeðnar tölvirt herriþað er nú samt ákveðmunurmörga fyrirtækjunumsem að fórum í heiminskautumundurlók tíundarar tóriðinsþau höfðu yngar tekjurog yngan hagnað vorureygin með endalösu tapien með einhverjummjög háflögum vendingumum hagnaðing tíðan í framtíðinniþessi fyrirtækiþetta er NVIDIA og Microsoftog Meta og Alphabetog nokkur annarþau eru öll mjög ábætarsumþau eru reygin með miklum hagnaðien hlutabröðverðiðendur speklar vendingar um enn meirihagnað og það erauðvitað eins og alltaf álutumálkvartað hann mun skila sérþessi fyrirtæki eru seld út á fugglaí skógiVið snúum okkur að þess aðEvróp myndust á fjólagahallaog miklar skuldirfranska ríkisins ogþar horfið nú ekki billeganúna, allt í orðumog krafa áfreygari framlög tilmentamála þessu sinnien franski ríkisjóðuren það er ekki neitni stöðutil þess að auka útgjöldog ekki verða vinsælt að fara að hækkaskatta skömmu áður en aðþað verða kostningar í Fraglandiog fórstöða kostningar á næsta áriþað er samþróttur í Þískalandisérstaklega í bílaðinuþegar það er undir höggasækjaÞetta lítur ekki mjög vel útgetum við sagt á meilandi EvrópumNei, það eru áhugjur á þessuog reynda líka í Brellandivextir á BreskRíkiskuldabröfu erulíklega þegar herri heldurenn í flestum einlandslandunumog þar hafa menn ekki sér tilsólar eftir Brexiten fréttir að Fraglandi hafa verið mjögí mjög hafararog ábyrrandi undanfattna mánuðiút af því að það fer samanað það greinlega er svona minnitrúfjárfesta áfranskum Ríkiskuldabröfumog svo gríðarlega spenna bara í samfélaginog pólitískur óróiog eins og þú nefndir kostningarframundan og það er kannski erfittað vera með eitthvað mikiðaðhald og agaþegar að það stefnirí einhverja mjög tvísínar kostningarvextir á franskum Ríkiskuldabröfu erureyndarþeir eru ekkit óbóslega háirtölvöllagri enn í Brellandisvo dem sér tekiðen þeir eru á uppleiðog eins og síndi sigþegar að Liz Strussstjórnaði Brellandi í örfa á dagarað ef aðskuldabröfu markaðurinnþar verða mjög skelkaðþá getur það felt Ríkistjónirþað sama getisjálfu sér gerstvíðar aðRíkisjóður sem að sérað hann hefur mist, tröstfjármálamarkaðurinsþar geta Ríkistjónir falliðog einhverju nýjirleittóvar komið innog ef aðsýftingarnar í stjórnmálumeru mjög miklarþannig að mann fara svona frá einum kantenumyfir í hinn í litrófi stjórnmálanaað þá getur þaðalls að mann orðið mjög dramatístog verða einhverja miklarmiklar vingilbegjurí stefnunni í efnarsmálumog slíkt sem aðauðvitað er almennt ekki gottþað er í þessu eins og öðruað sígandur lukka er bestþannig að það sé stöðurleikií efnarsmálum og Ríkisfjármálumog mennaog í þettahaugvexti ogað eflaofnbara þjónustu og annað slíkten geri það ekki einhvernum dramatískum stökkumEf að við snúum okkuraðeins að því jákvæðaþað er ennþá verulegurhaugvextur í Kína og fleiriasiuríkjumog nær okkur að þá gengurí Skandinavíu eða Norrlöndunumfyrir utan Finnland þá gengurefnahagslífið ákjallegadönum gengur allt í hæginog það eru þokkalegurhorfum við í sviðtjóðuJá, þetta er allt saman réttogþað er að vísa svona einhversmá lagði yfir Íslandien það er nú engin krísaþað er í kortunum heldurvið mötum þetta að séðaþað er einhver spenna á vinnumarkaðisem að getur núdreytið tíðenda bara mjög fljótlegaí því en það erengin sérstöku krísa eða mikillsamtráttur í kortunum Íslandiog það sama erá Norðlundunumog svo eins og þú nefndir að við förumlengra frá okkurþá myndir ég nú nefnatil við bóta verið það sem þú nefndirÍndlandþað hefur nú verið alls konar vandraðegangurí Índlandi áratögun samanen þeir eruað þið hefur verið svolítið að ná betri tökumá sínum hólumog gætu hæglegaorðið kannskiþað efnaveldið sem er mest spennandi að fylgjastmeð næstu áratögun að þetta eru þettagríðala fjölmennland, fjölmennast í heimirétt nýbúin að taka fram úr kínverjumog stefnir ég því aðþeir verði mjög mjög fjölmennar en kínverjarvegna þess að það er endtölveriðfólksfjölkun í Índlandiþó að því sem þú spáðaþað er engt tíman að draga úr hennien ekki fólksfjölkun í Kínaþannig að Índland verðurlangstæstarland í heimi og að það skiptirþví ekki bara endverjaheimsakir og allt hvernig engur hjá þeimog sem betur fyrir er nú svonafrekar jákvæða fréttirum að þeim séna ábetri tökum á sínumefnaðarsmálSvona lokunKenneth Rokoffog Carmen Reinhardt skrifuðufræga bók fyrirnæri tveimur áratögunThis time it's differentað þessu sinni er það öðruvísiogþar sem þeir svona segjaað hagfræðingar teljið sér alltaf að hafa lærtaf mistökum fyrir tímaog að þessu sinniþá sé uppgangurinnallt í lægi og það mun ekkit koma fyrireftir samálaJá þetta erskemmtilegu frasi ogþað er rétt að hafaþetta í huga skoþegar að einhverju teljasig hafa fundið uppeinhverjagull gerðar vel aðef eitthvað er of gottis að vera sattþá er það líklega ekki sattég ætla nokkið að segja að það gildumum gerfugrindinahún er náttúrulega augljóslegaraunbúrlegið í þeim skilningi að hún getur gertmjög margt og mun breytasamfélaginu og hakkerfinuen það er ekki þar með sagt aðsko allir sem að veðjadjart á gerfugrindmeð miklum pinningum að þeir munifá góða ávustun á þaðvið getum náttúrulega að séða sko fyrribyltingarþað er mér sem erLesta byltingin á 19. öldí Bandarækjunum og einhverjum litið í Európusem að ger breyttilöndunumog hakkerfinum oggríðalegt framfæra skrefen flestir sem að fjárfæstuí þessu þeir töpuðaðiþað geti alveg það samaað orði með gerfugrindinaaðþó að gerfugrindinbúið til einhverja mikla framleðniog haguhögstog einhverja nýja vörur og þjónustusem að við getum kannski ekki einhverson hugsa okkur núnaþá munu líka margirtapa miklu á því aðveðja á þettaeinhverjir sjálfsagt lenda á löpunumen það er ekki alltaf að gefa sér að allir lenda á löpunumþó að eitthvað sé nýtt og spennandialveg eins og með netbóluna átíundarartöknumsem var endar ekki barainterneti, það var nú líka lífutæknisem var mikil bólögi á þeim tímamargar fjárfestingarenduðu mjög illaen þessi tæknihún þróaðist og þróskaðistog skilaði alls konar ávinningiþannig að það getur alveg farið samanað nýjtækni skilur mikluávinningi en líka einhverjumþrengingumog tapi og jæfnvel grísumá eignamörkuGínu Magnússon, professor, kæra þakkifyrir komuna í heimsluganJá bóið, þetta er ekki klift á skóriðNei, það verðanú sjálfnast þegar aðharkfræði er annar staðarog eins og meðþreytast ekki á að segjasko það er erfist að spá einhverjum um framtíðinaþað verða einhverju hlutirsem heitir á einskuthe law of unintended consequencesþegar að afleiningarnar verðaóviliandi eða án ásettningsog enginn kann séð fyrirhverjar er þau nýðistuðunaen það er mjög aðtegnisvertþegar að gilfið er að benda áað sumir græðiog samfélagi græði þó að sumir tapjaá einhverju. Við skulum rétt í lokinherra í Robert Bergqvistaftur þar sem að hann segir aðfjárfæstarn viljið fá herra núnavegna óvísuna í bandaríkjumog síst þar sem að hannlofið 5.000 dólarmeð republikana vinna þess að kostningasem er hitt fálanan líkisþess vegna viljið menn meiri áhugstunaf sínum fjárfæstingum.Mann helt enkelt vil hafa einn högri ersetningmann veit inte vart það er komiðtil að vägen og þeir som Trumphållir på með og når hann gör utspilom að hann skal ge nu inför mellannorsvaletog 3. november, varje vuxenamerikans skal få 5.000 dólarí handen om þeim röstaá hans politík. Alltså þeirer svo vansinnið og þeir erden orum fyrir hvað Trumpskal hitta på í ett lege næ USAhar veldig dólíga statsfinanserþá vil mann ha högri ersetning.Þetta var sérstaklegaRobert Bergqvist sem er yfir hægt frængóðsænska.Sjálfurget ég vallað að laga saman 2-2hann er að hægt fræn góð er í ynginekki að spá nein um framtíðinahvort ekki þessu er nýja öðruen við þetta hvetjum við náttúrulegahlustendu til þess að halda áfram aðfylgjast meðfrettum og hlusta á hymnsluganog morgunvættina.Og nú dróðu við fyrir. Þakka þið fyrir að vera með okkur í dagBói Ákusson. Takk sem að leiðis.Þú varst að hlusta á hlaðvarpstáttfrá rás 1. Ef þið langar til aðheyra meira, farðu þá árúf.is skástrygg hlaðvarpeða spilaran á rúf.isskástrygg útvarp.Rás 1 fyrir forvitna.
