Það er það að það er það.Í orðumUppsalaetta er eitt af fjórum aðal handritum snorraetu.Bókin er varðvitt á Háskóla bókasafninu í Uppsölum en er nú í láni á Íslandiog til sínes á handritasíningunni heimur í orðum fram til 9. november 2026.Þetta handrit snorraetu er svo litið sýra á parti.Oft er teksti þess á skjön við hinhandritinog hefur sambandið á milli handritana lungumvaldið fræðumennum heilabrátum.Í dag ræði ég við Haug Þorkjörsson handritafræðing um þennan merkagrip.Já, ég er sestur hérna með honum Haugi Þorkjörssoni.Sæl Haugur.Sæl Hjalti.Herru, já, við ætlum að ræða um snorraetu og handrit snorraetuí tilöfna því að við erum, já, þegar þetta er tekið upp,erum við með eitt af merkustu handritunum.Þetta er hérna í Láni frá Svíðljóð sem er uppsala etta.Og uppsala etta er eitt af þessum fjórum aðalhandritum snorraetum.Og mér langar að byrja því að spyrja það bara,hver er merking orðsins aðalhandrit í þessu sammingi?Já, í þessu sammingi er þetta fjóru handrit sem geimasvona merknir af snorraetu hvert fyrir sigog hafa öll fjögur teksta gildi.Það er að segja að þau eru heimildir um fremdagslega,tekstan, ekki þegar það er komið af hinnum þremur.Og þau eru ekki hvert öðru beinlýnis?Já, það eru svona þessi fjóru handrit konungsbók snorraetusem er skildið ekki röglega saman við konungsbók eddukvæða.Svo er vormsbók snorraetu sem er varðvitt alltaf hjálpa í kaupmanhæðan.Það er trektarbók sem er varðvitt í útrektog er yngst þessara handrita.Frá lokum 16. aldar en hefur samt teksta gildiog er mjög mikilvægt handrit.Og svo er það uppsalabók sem við erum hérna með í láni frá uppsalum.Þannig að þetta eru fjögur handrit með lögheimli í fjórum löndum,er ekki konungsbók hérna á Íslandi?Jú, konungsbók er emitt.Við fengum hana í þegar orðnarsafnin var skiptog hún er varðvitt í Reykjavík.Þessi handrit eru náttúrulega ekki frá snorra sjálfum,þar sé að það lífi einhverju áratöyir á millir.Hvenar er snorra þetta skrifið?Já, einmitt. Hún er þá skrifið náttúrulega snemma á 13. öld.Þein handriti sem við höfum eru öll talsvært yngri.Það er áhvert sem segir, þetta eru handrit sem eru varðvitt í fjórumvismundur löndum og það sínir líka hinn mikla alþjólegaeða sam-evróskallafið áhuga á snorra þetta sem kemur til á 17. öld.Það er sem að þessi handrit.Það fara svona að dreifast aðeins um löndin.Já.En, jú, það er ekkit handrit og það er svona náttúrulega bara dæmingjörtmeð íslenska miðjaldateksta og flesta teksta frá miðöldumog talum við ekki um frá fornöld að þeir eru varðvittir í eftirritumsem eru hljóft komin býstan langt frá frumritinu og miklu yngri en tímií höfundarins. Ég raunin um að segja að þessi snorra þetta handritsem við höfum síður frekar nálegt tíma í höfundarins.Að þau elstu, eins og uppsalæta, eru frá því stemma á fjórstandöldkannski um 1300. Og það er líka svona að býstna náinn tengingvið snorra sjálfan og við störlunga í uppsalætu og hún er það handritsem segir okkur að bókin sé frá snorra.Í uppsalætu stendur sem sagt, bók þessi heitir etta.Hanna hefur samansetta snorri Sturlisson eftir þeim hætti sem hér er skipað,er fyrst frá Ásum og Ymi, þar næst Skalskaparmál og heiti margra hluta,síðast Háttatal er snorri hefur orð um Hákon Konung og skúla Hertúða.Svo þarna er gerð grein fyrir inn í aldi versins og hvaða heitir þetta?Bókin heitir þetta og það er snorri sem seti hana saman eins og eins og það er orðað sem er aðgjóðsvært.Þannig að snorri er nefndir höfundur eða í höfundur?Það er meit, já, hann setur þetta saman og hlutum að skilja það þannig að hann sé einhverja skilningi höfundur.En svo er hann nefndur oftar í handréttunni því að í uppsalætu er,já það er lögsöðumannatal sem er aðylsöðt fyrir margra hlutasækir og það er,já það byrjaði svona, Ulfjóttur Héttmaður er fyrst sagði lög upp á Íslandi að hans ráði var allþingi setten hann hafði eigið laga upp svo Íslandi svo að það sé vitað.En Rapt Hengsson, hinn fyrstu lögsöðumannar í Íslandi, sagði lög upp 20 veturog svo heldur þetta fram Þórainn Raga bróðir, svon Óleifs Halta 20 sömur,svo hefði þorkill Máni 12 sömur, þorkill frá Ljósa vatni 14 sömurog heldur áfram og endar síðan á Styrmir Kárasson 2 sömur, Snorri Sturlisson 4 sömur,Teitur Þorvaldsson 2 sömur, Snorri Sturlisson í annað sinn.Og það er þá text.Einn svo gerir aðferðir að Snorri sé ennþá lögsöðumannar.Þetta er textið sem lítur að vera settur saman á þenn tíma þegar Snorri er lögsöðumannar í annað sinn.Já, já, já. Og svo er þetta líka eittartal styrlunga.Jú.Styrlungan er þetta aldrei svona nálegir í uppsvaraðu.Mjög svo, mjög svo. En svona, þú komið að mínu svona hobbyhumundum um lögsöðumannin.Mér veist þetta áslega merkilegt að mann hafi haft svona ferir að halda því saman hvað hver hafi verið lögsöðumannar lengi.Alveg frá upphafi þá íslenska, hvað við segja, ríkisins eða þjóðvöldisins.Hvað við hefum að kalla þá svona skeipanmála sem það komið á þannig á alþingi 930.Og þetta er svona hliðst að tvið tíma tala á miðaldum að mann eru yfirlega að rekna miða við hver er konungur lengi.Og þetta hefur mann alltaf gert.Gera mann í fornir líka og brónsöld og að miða svona tíma tali við ríkis ár konunga.En á Íslandi var engin konungur en það var lögsöðumannar.Þannig að hann verður svona eins og eins svona þjóðþæfninga íkildi verið styrraði í þessum reikningi.Það er hérna miða við lögsöðumannar.En jú, svo er ættið að tala styrlunga sem er líka mjög svona aðeiglisverið texti og sem er nálegt í að nálegt snór.Það getur við sagt.Þetta er að ég segi sko teitillin að ættið að tala styrlunga er ekki handrýttin en það er svona að ættið að tala sem byrja bara að byrjun.Byrja hérna á Adam og fer síðan hérna í gegnum trójumenn og þetta, ég hef alltaf gaman að þessu líka að menn hafi svona,Íslandingar hafi rakið ættið sína til tróju sko, eins og fleiri Evrópa búar.Við erum allflótt að menn úr tróju og þannig að hérna kemur þessu múnón eða mennón hér konungur í tróju, hann átti tróan,dóttur príjami konungs og var þeirra svona trórið við, kallum þór, þannig að æsir koma svona frá Tyrklandi, frá tróju.En þessi ættið að tala endar áFöður veitisar, móður styrljúi hvami, föður snorra og seikhvats og þórðar og helgu móður þeirra eigils og geðu.Og þetta hafaði menn svolítið reynda að tólka og þetta er eins og sko að Ari Fróði endar íslendingabóka á ættatölu sem ennir næri til Tyrklands.Það byrjar á yngvaða Tyrkja konungi og endar svona, en ég heiti Ari, endar á hannu sjálfum.Og þá svona, hvernig maður að skilja þetta að þessi ættið að tala endar á helgu móður þeirra eigils og geðu, er það geða sem þá tegur þetta saman?Sko væntanlega, kannski ekki þetta endurlega hún, en væntanlega einhvert tegndur þessu fólki sem er nefnt þarna alveg í lokin.Já, þannig að það verða að reykja, já, það er svona styrjunni verið að kannski merka sér í textana eða eitthvað svo leiðis.Já.En svo líka áhagast þetta með, já, það er þarna, það er Íslandingabóku, þetta er svo algengt í svona miðaldagsagnarituna að tingja sig eitthvað alveg tilbaka aftur til annarkot Adams eða til Tróju eða það er svona kannski verið að gefa þessu svona eitthvað vitt, þetta gefur þið?Jú, algjörlega, þetta gefur og svona, í þessu tilfelli er vilja Íslandingar og svona norðaröfubúar eiga svona einhverja hlutdelt í svona henni glæstu fortíð.Jú, algjörlega, þetta gefur þessu svona einhverja hlutdelt í svona henni glæstu fortíð.Já.og náttúrulega Rómverið gerðu þettaí NSR-kviðu er ekki ættið sína til trójuog þeir náttúrulega dáðist að grískri menninguog homerskviðurog svona, þetta er svona ákveðin svona grundöllir evróska menningarog þannig verður til svonaog fleiri evróska þjóðir gera þettaað taka þetta eftirRómverið, sko, já, verður við nú líka frá trójukemur líka á þess aísirkoma þaðan, ég manna aísir, hljóma svolítið eins og Asiasko, þannig að litla Asia, Tyrkland, þetta passar alltsko, og sko, skýþjáeða síþjá, hljóma henni aldreihljóma henni ekki lítið eins og svíþjóðþannig að verður svíþjóð hinn miklaog þannig finna menn svonafara skutur að þessu nöfnuog hektor, hektor, sko, jáþetta er svolítið eins og ögu þórhektor, eitthvaðþetta er þórþað finna svona svona hreistarog þannig að þá svona, jáog sko, þeireitthvað svona glæsilegur hveðskapurí Aþennu og íRóm og svona, og við líkasko, við hefum líka okkar skálskapalisteða líka sama upprinn og þannig að verðurtil svona, svonasam-evrósk hugsun, sko, að viðeigum þetta allt samanJá, að finna sami eða grundvöld til aðbyrja þetta líka samanJáEn snorra þetta, ef viðförum aðeins bara á aðverkinu sjálfusem við varum veitþessum við sögum, fjórum aðlandritum ogmörgum öðrum yngri, það erþetta erþrískipt verkog það sá hluti verk sem að flestiþekkja af og lesa í dag ergilvaginning, allar þess að skemmtilu sögurum hinna Norrænu æsið ogævintýri þyrra, en svo eru líkatveir aðri hlutir hátna sem eruannars vegar skálskapamál, sem eru eitthvaðútskýringar á kenningumog svo hátatal sem erudæmi og útskýringar á bragarhátumþessi tveir setnipartar eru meira eins og handbókfyrir skald, er það ekki?Já, þetta er náttúrulegasvona íheild er þetta, einhvers konarhandbók fyrir skaldin eðakennslubókog þá er mitt hátatalier svona augljósastahvað var að segjakennsluriti þarnaað það eru snorri orðkvæðimeð skúlahertuga og hákonkonung og gerir skúlakannski eins og hátundirhafieins og hún kom síðan í kollsíðan þegar kastaðiþessi kekki hjá þeim skúla og hákoniog hákon var baraefrir hluti í þeimfyrir litla borgarastriðiÞetta er það verið að hérna ekkiósveipa og kannski mótelbækursamverð íslenska teknibókinþað sem eru tekníkar sem að listafannir geta að notasem fyrirmyndir, það er verið með bragarhættinaog skald geta svona glukkað í þettaog bara já þessi bragarhættur hentar fyrir mignúna, svona kópera þetta sem stendur hérer verið það að hafa veriðJá, það er mjög góður samverðurað snorrið sínir alltaf þess að mismunandi bragarhættiog er svo jáþrönd að yrkja þettaalvöru lofkvæðium skúla og um hákonog þetta er mikiðsvona tour de force í bragfræðiní síni alls konar tilbreyðiog alltaf mjög svona kervisbundiðog þar svonaog kannski stundu svolítið þurftþetta er svona mikiðkennslubóka bragur á þess að mannum fyrir svonapínu, einhvern veginnþegar maður setur sér í þessi spórþessara höfðingja í Nóri að fá þettaverksend, þeir eru þegar hlut að hafaþurft að hlusta á þettaog þetta er svona pétantistog svonalítill, já, svonasumarvísur þannig eru nú, komast mér alltaf á flugþað er eins og þegar snorrið er að talaum gleiðskapin í höllinnihjá skúlajærliundir svona einföldum endarímiðumháttum, það eru svona þær vísur semnútífamenni auðvöldastmeð að tengja við, svona drikkivísuren svona mikið af þessubísna svona samansurraðog flókiðaen samt er, eins og ég hátt að talanei, það eru skaldskapamólég man ekki hvorti, en það er alveg annarhlutin, en það byrjar áþví að ásunum erbúið í veistlu hjá ægiþað eru eitthvað rammasaga þarna til staðurakkurat, það eru skaldskapamólhefjast hann enog öll þessi, og ég sé mjög algengt með aðkennslur eitt á miðaldum, að þau eru sett framsem samtal, og hátt að tala er það líkaþað eru svona spurningar og svören að vísu þá er ekkisko, enga personu tilgrendasem að bera fram spurningarna eða svörinen þannig er það í skaldskapamólumað það er hérna brægi og ægireða samtalum um skaldskapinþað byrjar þannig og svo svona tínistsvo rammasaða þegar álýðurer eitthvað svona leikra en svonasvísinning, og þetta er barasatt segja eins og oftaog það held í pinlindi miðaldunumog þetta er góð leið til þess aðgera kennsluböka, mínu viti, og það er gamanað hafa samtala, því þáþað er svona góð rammi til að koma meðmótbárur og svona til þess aðsvona lífgæða þetta eins viðog þannig aðsko, og gilvakinning er svona þaðsamt hluti af vettusem er með svona líflegasta samtalenog það er líka spurningar og svörþað er að gilvi konungureða gangleri sem fyrirog spyr þrjáfigururog spjörnumur, það er hár, jafnárog þriðji, sem er allteins og svona óðinnog þeir verða svonafyrir svörumog samtalið er svolítið lífandiþað er svona, sem finnst þeim svonavandraðalegt að segja frá, sko, þegaræsir er í vandraðumog snöndum talaði nýðu tilgilva, þannig að svonaþað er mjög skemmtilegt samtalið og lífandiog það í uppsaletur er einmitt mynda þessuheilsýðu mynd, jú, það er þessi þættamindþað sem að fræja tekningþetta er það, það er býstinu góð mynden, sko, nú veldi maður aðeins fyrir sérþví að Snorri, þetta er þetta þrýskipta verkskaldskapamál,hátatal og gilvæginninger mögulegt aðSnorri hafi sami þetta semþrjú sjálfstæðverkog þetta hafi svo einhvern veginn setna runni samaneða vitu við þaðað hann hafi séið þetta fyrir sér semeitt samstæðverk?Já, það er svona spenning hvað við vitumvið, sko, Snorri, þetta er eins og hann eryfirleitt gefin út, endurspeiklarþessa niðuröðun sem er lístþarna í einmittuppsalet og ég las á þann, skofyrst frá Ásum og Ymi, þar er svogilvæginning, þannig að skaldskapamál og heitimargar hlutast í þess tátatalog þetta erþessi fjögur meginn handriað hafa öll þessa þætti í þessarien þau eru samt öllmismunandi og það ergreinleita að þetta er svona mjög lífandi verkog er náttúrulega kjenslubókog það er svonalíka auðvitað sjá fyrir sérlíka á vorundu umþá eru kjenslubækur í sífældriþróan, skoÞað er svo til öndur handri það sem erbara einnað sem þremur hlutumJá, það eru tilhandri það sem er baraskaldskapamálog einhverjum hefur þótteða þar að segja að það er skaldskapamálen ekki gilvakinning eða hátatalog einhverjum sem hefur bara fyrst og náttúrulegakenna skaldamálið, kenningar og heitiog hún getur alveg að þótt þaðnóg, en svo eru kannskií þeim handriðum eru síðan kvæðimeð í einu handriðieddukvæði, í öðru handriðikristileg dróttkvæðiþannig að maður getur séð fyrir sér svonakennara með mismunandi áherslu og áhagamálsem að hafa tekið þá hluta sem að þeirhöfðu mestan áhugaþannig að það er þetta skrifarnirþað geta móta þetta svolítið eftir sínumsínu áhagsviði eða áherslumjá, tveimarnulegustog þannig að menn steyta úteða auka við eftir þeim þykirhenda og líka Snorri sjálfurhefur byggt sitt verkaog hann hefur ekki skriðað þetta upp úr nynu tómiþað er til verk sem heitirLittlaskalda og varött í tveimur handriðumog var einu taliðyngri útráttureða eitthvað slíkt úr Snorrien nú heldum við frekar að þettasé eldraverkog þar er sem sagt útskýrtskálskapum á, talin um heitiog smá góðsögur, það talaði umfennrisúljá, það er svonamenn hafa líka áður enþetta var saminhafa menn farað að taka saman nafnaþölurheiti, tvergaheiti, sækununga heitihinn og þessuþannig að þessi svona fræðastarsem hefur örglega verið komin áfulltsko, tölurist áður en Snorritók saman sitt höfuðverkÞetta leidur okkur nú að einu mólisem að er oft til umröðiþegar að uppsaleta er annarsvegarsem er það að af þessum fjórum aðlandriðumþá er hún stundur svolítið svona útundanþað talaði um R.T. Töfaldváfsem satt konusbókþað er rekjus, trektarbókog svo vormsbókí raunin sem einn tekstaþað er að segja að þeirra teksti sé það líkurþað sé að það er einhvern veginn að splæsa þeim samanen á mótið sé uppsaleta þaðmeð annars konatekstaJá, þetta áHver er munurinn á þessu?Þetta á sérstaklega við um gilvakinninguog svona frásagnar hlutanaaf skaldskapamálumþað sem er orðalagið í R.T. Töfaldváffylgis svona bísna vel aðuppsaleta hefurfrábrennt teksta og yðurlegastíktri teksta, en samt ekkialltaf stíktri tekstaog þetta hefurvaldið fræðimennum mikluheilabrótumhvernig að skýra þennan munog hafa verið setta frá mjöganstæðar kenningar um þettaeinhugmyndir að uppsaleta síðanfyrstu drög, svona óhefluðaf verkinu, sem hafi síðan veriðútvær nánar íhinnigjardinniSvolítið eins og Markus og Guðspjallkemur fyrst, það er stíkra og svokemur einhver annar og býr tilMattiðs og Guðspjalleða þú veist, byggir á hinnJá, akkurat, Markus og Guðspjaller eldst og stístog svonaverst, kannski kættum við þettaÞað vantar allavega mjög mikið í þaðJá, það er hefurenga fjallræðiNei, ekki sætt frá að faða einhverJésú og ymslutna annar sem að viðþekkjum svo vel úr hinn um GuðspjallÞannig að það er kannski eitthvað svipað þannigJá, þetta er svona ein hugmynden það er svona hugmynd sem mér þykirbetur raukstuð og sennilegri er aðþegar Ypsaletta hafi stíktri textasíða á því að eftir þettahafi stíkt textanog Daniel Sevborg, sænsku fræðinæðurfannst mér raukstuð þetta mjögmjög mjög samfarnandi hætti ígrein fyrir, hvað, tíu-fintan árumog hvað er það núra landog það sem hann bar samansko mísmyndir hluta afYpsaletta og syndi fram ásko textin er stíkturá einum kabla, svo er hannsvona í sömulengd og í hinná handlutunum á næsta kablasvo er hann aftur stíkturog Daniel benti á að þetta erþetta er mönstur sem við þekkjumlíka með önnur verkog stundir getur viðséð að þetta kemur til að því aðþað er mísmyndir skrifararsem hafa haft svona mísmyndandi áherslurað eitt skrifaristíktir, annarafritar svona nokkuðí fullri lengdog þetta er sennilega það semhefur gerst þarna, en sko Ypsalettasjálf hins vegar hefur bara eitt skrifaraþannig að þetta verður ekki gerst í þessu handritien þetta er eitthvað sem hefur trúlega gerstí forriti Ypsalettueitt skrifari sem hefur kannski verið svonaeinn aðanmaðurinn og geta gert þettaeins og hann hefur syndist, hann hefurstíkt textan ekki haft svonaþúlemaði alltaf fyrir lungungósaen svo hefur hann veriðkannski með einhvern aðstáðmann sem hefur barasvona afritar texta meira meinaeins og hann varen það er srátt fyrir þetta sem svoað svona í grunninn erypsaletta svona stíktan textaog oft svolítið svonaþetta er alltaf mikið að skrítna með aðbökunumofta er farið rám með nöfn og vísurþetta er alltaf svonaí rúklinuþannig að það er eins og einhverafritar engstora leðinni hafi verið kannski pínu lesplundureða svona ekkieinhvernafritar mjög nákvæmlegaen svo er híkt að samt er sömdí ypsalettu sem ertrúlega uppalera enn í hinnum handlertumog þettasko tveimt að sömder uppalera og sömd erábakaðþetta er það sem að veldur þessumiklu deilum að mann hafa svonafókusir að missmyndu luti og dreyji missmynduálutarni en ég held að hvort ekkisér rétt hérna ef við hugsaðum með svonaaittar tríu handlertuþá er ypsalettað koma inn aðra leið fráerkyrétinu eða frumrétinuheldur enn hinn, það tekst hinn í hinnum handlertunumþannig að sömdum sömd er uppaleraí ypsalettu og sömd ég apelþegar ypsaletta hefur ekki eitthvaðþá er þaðsömdur líklegt að það sé uppalega ástandog fyrsti kaplinaf gilvakinningu er svonalíklegt dæmið þetta og flestu fræðinhann hafa verið svona samalögumað það sé fyrsti kaplihann sé viðbóti í hinnum handlertunumen hann segist hans frá því þegargefjun kemur og dregurland frá gilvakonungidregur land úrfrá Svíþjóðtil Dammerkurog þetta er mjög svona aðilisverð góðsáog henn er líka í heimskrinlu í mjög siðbæra myndog hefur vantilega verið tekinþaðan inn íettu en þetta passarilla í rauninni í ettusko ef gilviupplýði þessi ósköpaaðgefjun dregi frá hannland, það verður svona eðlert að hann reyndiað spurja æsi um gefjunniog reyna svona að reyka eitthvað þetta málmeð þetta land sem hann vantæðien þetta kemur ekkit meira við söguðu síðan í textanumjá, þetta er alveg blindgata í textanumí ettu, þannig að þessunalítur þetta svona ekki út eins og viðbótí hinni gerðinniá því að þetta hafi hitt upplega ástandennigennigennigennigjá, ég þakkar kærlega fyrir spjalliðhugur, takk svolítiðog það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er að það er
