Við erum hérna að statir í búrinuog til mín er komin heldur betur góður gesturGuðinni T.H. Jóhannesson, fyrirvunandi fórsetisagfræðingurog hann hef var að senda frá sér bókVald hinn að veikusem að er nú svolítið skemmtilegu títillþar tóast á anstæðunarhinn í veiku hafa nú sjálfnast mikið valdÞú ert að fjalla um þorska stríðinsem að má kannski í grófum dráttum skipta í þrendVið færum þarna landhelginna útFyrst þarna, og þú aðeins skrifaðum þaðbók þegar við förum í hvað, þrjármiljur?Já, við förum úr þremur í fjórarfjórum í tólf, tólf í fymtjuog svo lagst fymtju í tvöhundruðOg það gerist mjög brætten þú ert að fjalla þarna um miðbyggþessa mikla stríðsEn eins og við vorum nú að ræða um áðurheldur en það var kveikt hér á mikrohónumSko þetta er mikil doðrandurog þetta er ekki eitthvað sem að mennfara kannski með í rúmiðÞú ert allavega að hafa krafta í köglumtil þess að geta leið á bakkinuog alduðin uppi til þess aðÞú fært kannski að hafa einhvern svona púðaeða eitthvað slitt og líkur ekkivið bókína í einum rikkÞetta eru tæpar 600 blæðsýðurog fjallaðum þrjú áren það vonaði ég þáað gefi til kynna að það er frá mörguað segjaÉg vil fá að skjóta inn íþetta er alveg gríðala læsileg bókÉg er búinn meðmegnið af henniÉg kallaði þið góðanJá, ég lagðist í lesturog gríðala læsilegog það er skemmtileg sakfræðVið komum nú kannski betur inn á það síðarþví að sakfræðin er númeð ýmsum móti og margir telljarað nú vera svona staklkendaþurra upptalninguá svonaJá, jáÉg skal segja þér sko hver hugmyndin varég átti svonasvona óreika stundefreika stundþegar það rannu fyrir mjög ljósaþað væri að skrifa þessa söguá kannski mjög skemmtilegan mátaauðvitað hef ég skrifaðlærðar, greinar og heiladoktorsritgerðum um hluta þessara söguþar sem eins og gefurkannski að skilja eðli málsins sankvæmtáherslan er ekki á skemmtina gildien svo átti ég mér alltaf þann draumaðkoma þessara sögu í þann búningað bara vennjulegt fróðlegsfústfólk hefði áhuga á aðlesa og finnastsagan það spennandi að maður viljahalda áframþannig að ég var að lesa bókeftir Tom Clancyspennusagnar hugmyndin miklajá, jáhann skrifaði meðal hannas leitin að rauðaoktober, mikið kavbáta dramaí kaldastriðinuog kaldastriðið hans ær og kýrog það var önnur bók sem geristað megin hluta til á Íslandisem heitir á enskuRed Storm Risingog ég var að lesa hanaog hugsaði með mérþað væri jafnvel hægt að segja söguþorskastríðana á sveipaðan mátaþví að í þeirri söguþá færist sjónasviðið frá einum stað til annarseinn morgunin ertu kannski í höfustöðumNATO og svo eftir hátigiertu komið til Moskvuog svo út á kavbátog ég sá fyrir mér að þetta væri alveg kjörinn rammifyrir sögu átakanasem hér áttu sér stað um þorskog klipurnarklipurnar og það allt samanþannig að einmitt talandi um klipurnarég veit ekki hvort ég finn þann kappla 1, 2 og 3en sumsi égþá sko við okkur text fyrstnú vöðum við úr einu og annaðfyrst text íslenskum varskismönnumað klipa á tókvýraBresks tókara5. september 1972það er ægirþað er ægir og þá einmitt5. september 1972sem er þrýði dagarþá byrjum við í stjórnstöðu landtælgiskesslunarað selja við ístökki við Bresku ómyrkingunum með víraklipumkemur við skeitiog svo förum við í stjórnarhúshúsiðþar er Lúfið Jósefsson, Hund, Fúllífur, Linn, Kildlandtælgiskesslunarsjávar út þessar áþurra sem var alltaf harkan 6svo eru við komin minnum borði í ægiþar er klipum slakaði sjóog svo förum við yfir ílandtælgisbrjótin sjálfanPítur Skotttókara frá hérnafrá Hullog svo eru við komin um borði í Óðinssem er þannig að nærriog annar Breskur tókarisvo förum við í ötaríkistráðuneytiðþannig aðþarna segjum að frá sko í núttíðþetta heitir á læriðri í latínuPresens Historicumef ég mann réttþá er frásagnarstýtlinn þannig skoað þú ert á staðnumog segja frá í núttíðþóttur það hafi gerst sko í gamla dagaen ég held ég að þú ná að vera að búa til meiri spennumeira dramaen svo inn á milli eru kaplar það sem við reynum aðútskýra og álíktaEn er það ekki svolítið svonaþað sem að mönnum finnstef þú ert skemmtilegurþá ertu um leiðorðin óáriðanlegurÞetta er dálítið tvífæntÞað er hérnaí heimi hinn að þröngu fræðaþá geturtilfinningin verið svoþví miður ég aprilað sé textinskemmtilegur og læsilegurþá geta nú valla að vera fræðileguren listin er svoog hér er ég nú ekki að finna um eitthvað nýttog er alls ekkert einn á bátiog er engin dómar í eigin sögen við eigum svo marga frábæra fræðimennsem text að finnaþetta tvent samanog nú hætti ég á aðmóðka gamla vini og kollegaen sjá hún til dæmiség tekk bara eittég tekk tvönum baraog þá látum við það bara vera málsvarahvenna oghvað er þaðKarla, Kristíni Svefu TómastótturFröken Dullu, alveg frábærtsagfræðirir, en skáldagávanlíka mögnuðGuðjón Fríðriksson, sagfræðingur og reytöfundurbókin hans um Jón SigurssonJón Fórsetta, hún stendi mér nærriþví að ég er núnaJón Sigurssonar profesor í sagfræðiog hef notið þess mjögað fara öðru koruað rappserifæðingastað Jónsen æfisaga Jón Sigurssonarsem Guðjón settir saman að mikillir listJáÞar flettast samanfrábær rannsókfrábær heimildöflunen svo leifir hann sér að skáldaÉg fer ekki svo langt í þessuNei, nei, neiÉg get ekki skáldaðÉg hef prófað að, ég ætlaði eitt sinnþegar ég var ungurog upprennandi sagfræðingurþá ætlaði ég myndið að gera þettasetja atbyrðað sviðen ég fann bara að ég gæti aldreikvikt á þessari skáldagáfuAllar mínar sviðsetningarendur þau bara eins og veðurfregnirþetta var bara, þrútið var loft og þungur sjóruog svo, hei, hei, það var ekki ég sem skrifaði þettaEn þú ert samt ekki það tefnbræðiNei, neiÞú leifir alveg tungumálun að njóta þar sínÉg finnst, sko, þó ég segja sjálfu fráþá finnst mér, ég hafa getaðþarna búið tillæsilega frásögnen þó ekki væri nema vegna þess aðsagan er svo spennandiog ef ég má, til dæmis, bæta bara einu viðsko, Þór Vættet hefur líka veriðfyrirmynd í þessuokkar fremsti fræðimæður á sviðisögu heimstirældarinnarog annara þáttasamtíma sögunartil dæmis bókinhans breytarnir komasem fjallar bara um hern á stæginsko, þetta eru þrjú áren svo er hans bók um einn dagþar tekst honum þetta líkþar tekst honum að segja fráþannig að lesandin bara fær á tilfinningunamaður sé að stadur að staduren samt er ekkert skaldanfyrir aftan hverja einustusetningu er tilvísun í heimildirþannig að það eru við að skilda okkarstrángtrúið og sakfræðingaað hafa orð arafróðaí hefðri að hafa baraþað sem sannar að seinistsannar að reynist fyrir ekki viðen svo bættir náttúrulega Þórarinn eldjárn viðhafa skall það semsannar að reynist ef kvorugt er sattog þurfið að álíktageti í auðurÞórarinn hann kanni þettajásko það er náttúrulega mörg að takaen sko þú nefnir hérog þú dregursko það er rétt að taka það fram að bókin er ríkulega myndskreittog þú dregur sjálfan þig innþegar það slópir undirekki eins og þetta sé eitthvað þín sagaalls ekki en hérnaen það er nú bara strax þetta mynd af þérþar sem að þú ert á herðumþað er spurningsko þú sér þettaáhörfendur og hlustendursko þetta erfórsið af þjóðviljansþriðja mæ1972 og þetta er fyrsta mæ gangaog þarna er ég áaukslum föður mín sætinsJóhannesar Sæmenssonarog við erum að arka niðurlauga veginog undirmerkinu50, 50 mýlurvar einhvernar orðiðog nú er freistand að segjamjóri er mikilsvísir og þarna hafisem séaðverið fyrir bóðið þess sem koma skildien mér þótti sérlegaskemmtilegt og stóðst ekki mátiað skemmla þessari mynd þarna innen þá vil ég líka bendaog nefna að við íslendingarviðvorum og erummeð réttu að var stóltir afokkarvarðskýpsmönnumþorska stríðshetjumogá þessum árumþegar við vorum að klippivar ég afskaplega ánaði meðog gladur að geta sagt frá þvíað Guðmundur Kernesteðskipherravar náfrændi minnog föðubróður minn Hjaltihann var lofskeittamadur á varðskipumog ég er vissumað það veru svo margir þarna útisem geta sagt sko við mann og annanað það þekktueinhverja tengingarvið varðskipaflótumÞetta er lítið landen skoeins og þú kemur þarnaábendina og þá er í minningunniþetta heilagt stríðalveg gerlegaog sko með tímanumþá verðurverður sagan svolítið ofureinföldunum að bráðog þú vitnar hann í Svafar Gessonsem að sagði æg Guðnigetur þau nú ekki leift okkur að eigaþetta í fríði þá ertu alltaf að veraað vera í þessarismásmigli og varpa kannski helgiljómanum af atbyrðunumsko getur það sagtmeð nálar aft þessuskoað því að mér verður þetta að vera mikilvægt aðriðiþað er þaðþetta er merkþjóðarsaga og enginnfær mig ofan að þvíeða held ég all flesta íslendingaef ekki ég vil allaað við urðum aðstjakaútlendingum afveiðislóðinni, við urðum að öðurlastfulli yfirráð yfir okkarlögsöguyfirráð yfir landgruninuog baráttar snýrist um þaðog það var sandgjörn og rétt baráttaren svo þegarvel er að gáðþá er svo margt í þessari sögu þar semvið getum ekkilítið um aukslu og sagtvið stóðum einhuga samanvið mokkar heilaga rétthafðum alltaf á réttu að standaog hérnaog mótuðum allþjóðaað hafa réttog þess vegnaer öllgaggrinni á það sem gert varaf mískilningisbrottiní bestafallikannski einhverju muni eftir því að þetta komnú líka til álita skoþegar ég fór í frambóð tilempættis fórsetta Íslands 2016að þeir voru tilfásinsögðuað þessi myndisakfræðingur hefðu nú verið aðhérnadraga þorskastriðsöguna í svadiðog allt hvað einaen málið eraðvið gerum okkur sjálfumengan greiðameð því að búa til ofureinfalda söguað fullum sigurumog fullir í eininguog yfirmáta miklum áhrifumá allþjóða hafriðþá erum við bara að blekja okkurog greiðum ekkert á þvíþannig að þegar ég er búiná þessum 500 eitthvað blaðsögumað reykja sögunaað á hafi útisögur af áreikstrumásiglingumklippingumsvývirðingumá báða bóðaog allt hvað einainnan hús átökum hér heimaþar sem hver sátt að höndinvar upp á móti annarihenni einhuga þjóðþegar ég er búin að þvífáið mitt í niðurstöðu kaplanumfer ég aðeins yfir þettaað við höfum skapað í okkarsamílega minningumþetta er svona hugtak yfir þaðhvernig þjóðireða aðrir hóparmynda sér ákveðanarþannig að sögur sínog ráðandi öll sjá sérjafnvel hagið því að ítundir hannaog ég sem styrstumálier sem sagtsamílega minninginum þorska stríðin þessivið stóðum einhuga samanvið unnum alltaf fulla sigraog við mótuðum allþjóða að hafa rétten förum nú aðeins yfir þettaí fyrsta lægivið vorum ekki einhugaef við tökum bara þessasögurþá varágreiningur um allt hvað þeinaí fyrsta lægi um hvenar þetta fær útí öðru lægihvort það ætti að lúta lögssögualþjóða domstólsins um það að þau veriðgert samkommalag við breytaog reyndar vestu þjóðverið að líkaað reysi ágreiningur um útfæslunaþað mætti skjótanum til alþjóða domstólsinsþað var við völdsvokolluð vinstri stjórnþað er nú þetta skrítnaí íslenskri, pólitiskri samtíma söguað tilöru vinstri stjórnirog svo bara vennilega stjórniren sumsið, þetta var ríkistjórnframsóknarflokks undir fórustu Ólafs Jóhannessonarog alþjóðu bandalagsþar sem Lúðvík Jósefssonvar fremstur meðaljafningja í landhelgisbarótenniog svo samtök frjálslyndraog vinstri mannaundir fórustu Hannibal Svaldimarssonarsem vann stóran sigurá vestjörðum sínu gamla kjördamií kosningunum 71einmitt út á þaðað færa lögsuguna út í 50 mýlursvobreyttist þessi sigurHannibals íjá þetta varþað var marg sem kom upp á í samtökunumþetta var fimm manna þingflokkur sem klopnaðií fern og gerin og aðri beturensumsiðóeiningin á stjórnarheimilinujóks með hverjum degiog við höfum Lúðvík Jósefssonhinn harðaman sem sagði nú á nánastalltaf að samningar væri svikog höfðum við Einar Ágústssoneinstatt LjúfmenniUtaríkisráðverraframsónaflokksins sem áttiá köplum erfiðt með að sætta sig viðþessu hörku og vildi frekar miðla málumog talaði um það í trúnaðivið breska sendiherranog fleiri að hann vildi núsemja en almenningsáletiðlefði það ekkiþannig að það þarf ekki nema að rína í sögunaog ekki endilega að faraí erlend skjálarsöfni eins og ég gerðibara að lesa endurminninga Lúðis Jósefssonartil að sjá þessa óeiningusem ríkti um hvert skrefiðog fætur öðruþannig að það var óeiningu um aðgerðirog hvernig skildiþokamálum áframhún líkasíndi sig í þvíog þá tengið við þessaþessaég vil mér ekki segja ránk hugmynden það er mískilning um það við höfum alltaf vunni fulla sigraþað líður að þvíloksagan er færð út í50 mýlurfyrsta seftnefnir 1972en íhöstið 73ákveður Ólafur Jóhannessonað það sé ég lág komið núog verði að leita sáttaog það er nú ekkiþað sem Lúðviki Okkar Jósefssonvil heyraog hefur orðið við Ólafur Jóhannessonað það sé bara gerðsamlega óþólandiað fara að gefa eitthvað eftir núnaþegar sigur sé í svonog það liggur við stjórnar slítumen það er samiðÓlafur Jóhannesson heldur til Lundunaræðir það við Edvard Hithfórstættisra á þeirra breytaog nær samkomið lagium, jú, vissulegatakmarkaðar veiðar breytanæstu tvö árinen breytareru barasæmilega sáttiog þetta er ekki fullur sigurþetta er ekki í taktiviðslagorðið semMagnús Kjartansson leitt á í Sósialistaþrömaði yfir landslýðhér 1958þegar við færðum út í tólmilurþá sagði hann á fjöldafundi í Reykjavíkvið semjum ekki við breytavið sigurum þáenhöstu 73en höstu 73 sáðu tilþá sömdum viðvið breyta, við gerðs sigurum þau þá ekkiogþað blandast hérna samanáfanga sigur og málamiðlænir, en svo notum viðsöguna, séðu tilþess að þorskastir í söguvið sáðum það vel í deilunum um Æseifþegar við áttum aftur í höggi við breytaog jafnveg síðar, þá verðursagðan svona, Íslendingumhefur alltaf vegna bestþegar við stöndum algjörlega samanog berjumst til fulls sigurseins og í þorskastir í þunumsvona verður sagðan notuðog misnotuðtil þess aðhafa sitt fram í samtímadebatti stjórnmálanahverju sinni. Þetta eru þettaeitthvað sem stjórnmálamönnumfinnst ekki gaman að heyra frá einhverjumþröngsínum sagfræðingum upp í árnagarðihvað þá þjóðhöfðingjaog það var auðvitað ákveðiðumhugsanir efni fyrir migþegar ég gengdi ennbætti fórsatt í Íslandsnú um að búna vera þessiað því að maður sjálfur vilja teljagaggrinni hlutlægisagfræðingur en svo er það nánaðastskrifað í verkarhingeða skrifað í starfslýsinguþjóðhöfðingjaeða bjart sít sameningarafl og horfa á hérna glæstusiguru fortíðar. En þá segi ég á mótief við búum til einhverjarskýjaborgir, ef við reysum skýjaborgirog búum til glæsta sögusem stennst ekki gaggrina skoðunþað kemur okkur bara í kollfyrir en varir, samanbæri 2008En högum við okkur ekkieins og frekkur krakkií þessu samengiég menna við gengumþarna áhérna, já áallþjóða, hvað er þettahafriðetta? Hafriðetta, jújú, það varallþjóðlegan hafriðetta og saminuðuþjóðetnar ogvorum að hóta því aðvið myndum að ákvönda natt og við fengjumekki okkar framþú veist, ég get ekki séð þettaeftir lestur þessar bókar semeinhverja ægilega sígurNei, ég alveg voru að talaog égÞú veist, hafði svo sem ekki dendila þá tilfinninguáðurildri í hóf lesturinnSko vald tína veikurTítillin kemur fráúr nokkrum áttumÞað bar tilhérí mæmánu á múl mæ og júni1973 að Richard Nixonbandaríkjaforsetti og George Pompidoufræklandsforsetti ákváðu eiga með þessi liðtógafundhér í Reykjavíkog meði fyrrNixons var Henry Kissingersem þá var þjóðarauðryggistur áðgjafi og síðar einnigauðryggistur áfyrra bandaríkjanaÞaulærðurí stjórnmálasöguskrifaði lengstu doktorsriðgerðallra tíma í bandarískumháskólum umNápólans styrjaldirnarog Metternik sem þar varmikill hérnadiplomatog BismarckOtto von Bismarck, þíski hjártkanslarensem saminnaði þísku ríkin og setnuluta19. aldarhann var átrúnaðar goð Kissingersog Kissinger hafði eftirBismarck, nú hef ég um hverki fundisko beinatilvísun í Bismarck um þettaen Kissinger sagðiað Bismarckhefði orðið tíðrættumeða minnst á það að smærriríkisem byggju yfir einhvers konar mikilvægigætumisnótað það mikilvægiog heimfærði þaðá Ísland því hann sagðieitthvað á þessa lundég bara satt þarna í fórundranþví hann var að fylgjast með íslenskum ráðamönnumhafi í hótunum um með mittúrsögnur NATO, loka herstöðinnief breytar, láti ekki undanKissinger sagði, já, ég satt þarna í fórundranhér höfðum við smáríkivoflusthafi í hótunum viðhitt forna flota veldi Breitlandog þetta síndi svo velvald hinna veiku og blessunalegafyrir okkurhvernig alþjóða samfélagiþað hefði breyst og þróasttil hins góða fyrir smáríkiá alþjóðu vettfangihvers vegna fór allur þessikapallaf staðeftir setni heimstyrjöldnú skulum við aðeins fara yfir þess að söguskref fyrir skref, svo að viðhérna fáum nú einhvert fastland að standa ávið höfum nægan tímavið höfum nægan tíma, gott og velþá hefði ég bara sögunaá 19. öld þegar breyta fríðurríkti, Pax Britannicabreyta ríður lögumog lofum á útafinuog festu í sessihinna almennu þryggjamilna reglutil dæmis var ákveðið að ríkivið norðu sjóskildu bara taka sérþryggja milna lögssögubreyta vildu koma þessariregluað festa hann í sessium allan heimog því gerist það 1901að breytar og danir semja um þaðað landhelgi Íslandsog reyndar færiða líka skildi veraþrjár sjómílurþví hefur verið fleikt að danirhafi í staðin fengið í gegngóðan aðgang aðbreskum mörgum fyrirsin flessk útflutningen ég hef engar heimildir síðan þaðog það er eiginlega ekkert semgefur til kynna svoþurfa að það var veriðþetta var bara hinn almenna reglaog danir voru fullkomna sáttir við hann að líkaen svo, einmittlíður og býðurog við Íslendingar sjáumað þryggja milna landhelgier, hendar okkur ekkiog það er hægt á ofveiðiog því gerist þaðtil dæmis árin vilji stríðaað það er villi til þessmeðal annars að fríða faksaflóaloka faksaflóa, en breytar taka það ekki í málþar skal bara ríkjaþessi útafannaog miklir skörungar hér á ÍslandiÓlafur Tórsformaður sjálfstæðisflokksinsog Herman Jónassoní fórustu sveit framsvönaflokksinsþeir segja til dæmis á þingi1934 eða 6Jú, við viljumná yfirráðumyfir öðlindinni, við viljum færa útlögsöguna, en það er ekkir þægt að geranefn að breytar samþykkiþannig var staðan fyrirstríðen svo fyrir bóltina rúlaer svo máið að segja, vindarblásaokkur í vil, 1945tilkynna bandarækjamennog í krafti sínssinna áhrifa, ráða þeirþví nánast en þeir viljaað þeir taki séryfirráð yfir landgruninuundan ströndum bandarækjanaog áskiljið sér líka rétt til að stjórnafiskveiðum þar fyrir ofanog ríki rómönskuí söður og miðu Ameríkuganga á lægið líka, hvert ríkiþað fætur öðru, tekur séreða lýsir yfir200 míluna lögsu, 200 mílur þáþá eru við með þrjárnú það gengur nú svona og svonaað framfylgja en til dæmisPerúmenn er að handtakafiskveiði og kvalveiðiflota ærlendra ríkjalangt út á úthafinuEkvadorar færa tilhafnar bandaríska rækjuveiðibáta og bandarækjamanmótmælaþannig að þetta er að breytast okkur í vilsvo norðmenneiga í deiluvið breyta um4 míluna lögsu og aðnota grunnlínur til þess aðloka flóum og fjörðumog hafa sitt fram, 51allþjóðu domstóttlinni hag, úrskurðar og norðmennumvið vil, þá segi íslendikarþá hljótu við að mega að fá 4 mílu líkaþannig að við færum út í fjórar, 52og þessari sögustundfer að ljúka, en við erum að komast áframbreytarsína þá, hvað er eru tföfaldirí róðinu, þeir segjajá við virðum alltaf allþjóðu lögen það gerðist nú alls ekki þarnaþeir eru búinir að sætta sig við 4 mílurundan ströndum nú og reksaf því að norðmenn hafa allþjóðu domstóttlinna bakvið sigen breytar segjanei það gildir ekki undan Íslandströndumen sína milli í London segja þeirauðvita verðum við að virða4 míluna lögsuuna, en það eru bara svo miklurhagsmunir í húfi, þannig að breskirútgerðamenn setja Londonabannásölu á Ísfiski í Breitlandiog þessum árum var breski markaðineins og mikilvægur fyrir okkur, og þá var í hljöfnihvað gerist, austri í Morskvu1953sjá menn sér leika á borðiþannig er Íslandorðið aðilega NATOþað er bandarísk herstuðá Íslandi, sett á lakirnar51 eftir smámillibils ástandogvið kaupum allan ykkar fiskfyrst því getur við ekki selta hann í Breitlandisvona í grófundur áttumstaðin kaupum við frá þeimólíu, timbur, moskvitsavolkurog vodkaþannig að í Washingtonverða menn áhugifullireru Íslendikar að færast undirinn á áhrifasvæðisovjetríkjana, bara út af þessari fiskveiði deiluog smámsaman átt að breytasig á því að þeir eru ekki að hafa sitt framog möglamjög en sætta sig viðfjörumilna lögsögu 1956svo líður og býðurallþjóðahafrið þetta ráðstefna sett á lakirnartegur til starfa1958 og þar sjáum viðað ströymurinn er alveg fráþremur mýlum og eitthvað víðarÍslendikar sjáum sér í leikaborði1. september 1958fært út í 12 mýlurþá eru breyta búin að sjá að efnagsþinganirvirka bara alls ekkiþá senda þeirherskip á miðinþá aftur er íldi efniþví aðbreytareru þá að veiðaá lokum tilteknum svæðuminnan 12 mýlalögsögunarvið eru með okkarvarðskip fá og smáogsvo lengi sem herskip sveimaí kringum breska tógarflotaner lítið hægt að gerahvað gera menn?Júvarðskipsmennsigla þarna aðog það er talað um aðillegalaþetta er nýtt Íslandssagnórð sem kemst þarna inn ííslenska tungusem sagt menn segja með sínu sterkaríslenska reymYou are fishing illegallyin Icelandic watersYou must leave immediatelyog hverju svara breytar?You bara bugger offog ekkert frekar þetta að geraen á þessum árumsjá menn að komi til frekar átakaþá er nú kannski gott að hafaleinivotí handraðanumef svo má segjaog líður og býðurbreytar fallast ámeð semingi12.000 lögssögu61því að þá er líka önnurhafriðrættar ráðstefnabúin að eiga sér stafog ströymurinn er í áttað viða þar í lögssöguen eins og ég sagði hérna áðurþað er samkómulagekki fullur sigurþað er samkómulagum þaðað komi til frekar útfæsluþá megi skjóta ágreininginumtil alþjóðadómstólsem sé í hagum þetta verðaharða deilur alþingiþað er talað um landráðasamninginog afturþá reynum við að halda þið framað menn hafi verið sammála hértípist verið í Íslandiþetta er landráðjá, Ludvig Jósupssonþrjumaði í þingsálþessi landráðasamningursem hér er verið að gerahann var er ekki stundinni lenguren svo stjórnsýtur sem nú erum leið og hún fer fráþá fellur þessi samningurúr gildisvo leys virkar þetta veit ekkiheimi laga og réttarnefnileg ekkiog þá er mittkomið við að þessum600 bladisýðumþá færum við út í 50 milureins og áður sagðiogall þessi sagaer sagaþess að hér síndumen djörfung og dugþað þurfti hugri ekkitil að færa út í 12 milurog 50 miluren það gerist ekkií tómatil dæmis þarnaundir loksjúnda áratöksinsog í byrjunþess áttundaþegar við erum aðtala um að færa út í 50þá eru bandarikiminnog sovjetmennalgjörlega á mótiútfærslu út ímeira enn 12 milurog vilja taka höndum samanog ná allþjóða sáttum 12 milurþannig að sovjetmennokkar gömlu vinirverða núanstæðingar okkarí landtelgisögunniog fordæma50 milina útfærsluog hafaaðláta í það skínaað þeir muni mótmælasem þeir svo gerðuþannig aðöll að þessi sagaverður svo flókineins ogeins og kollrugglaðirhlustendur eigaofta sér á núnaog þess vegnaþarfum við mit 600 blaðsjurtil þess að útskýra þettaalls að mannog þess vegnaverðum við að hefja í hugaþótt hildar myndinsé þessivið höfðumheilagan rétt að verjavið þurftum að færaút hverju sinnien það varágreiningurþað voru málamiðlanirog við ruttumekki bröytinaog veiðier svolítið líkillíkil orðið í þessuenskoog við getum alvegvelt því fyrir okkurog það lítur nú að veraeitthvað sem aðallir hljóta skiljaen að mótið kemursvo annað höfutaksem að útgerðinnúna í dagnotar mjögog í raun og verubyggir allt okkarfixk veiði stjórnunarkerfiá þvísem er veiði reynslajáþetta er náttúrulegatengist líka þvísem hefur verið í degluninnúna einmittumnú er öllu útlutáá alltarí veiði reynslujásko skuðtogaraf veiðingin miklahún hóst um það bilá sama tímaog við farðum útí 50 mýlurþví að hugmyndinvarðu við þetta svoað við þyrttumaðstjakaútlendingunumá brottbretumvesturþjóðvörjumbelgumog komið vekkfyrir aðaðrimyndusem sésækja áÍslandsmiðþví að það varausturþjóðvörjarvoru að koma hérna líkaog soðið með henn og fleiriþannig aðhugmyndin var svoað um leiðog okkur tækistað stjakaþeimöllum á brottþá væri meiratil skiptanafyrir okkurþannig að það varskuðtogariíhverri höfnfyrir ennvarðinúeftir á að hyggjaeru mennmeir og minnasamalögum aðhér var ofrattfariðogsvo er þaðverkefni mittnúna á næstunniað ljúka viðsíðasta bindiðþegar við færum útí 200 mýluren ég er ekki aðlöstur henn einu uppnúna þegar ég segjavið höfðum þar sigurog200 mýlnalögsagahenni var lístyfir hér1975og eftirsnarptþorskastriðfjallust breytará hanaog síðasti breskitógarinnhvarf á brottsíðlega árs76vestu þjóðariveittu hér til77og nokkri belgarfram á þessa ölden það var ekkit semmáliðskiptiþannig að viðöðluðunstmeir og minnafull yfir ráðyfir lögsagunniþarnaá setni hlutaen það varennst í brattfariðúr 50 mýlinnbara beint í 200bara 20 áriðhafriðurinn var aðþróast okkur í vilogsko núreyni égalltafeins og hlutlægumsagfræðingi berað átta mig áafstöðubretarnaogþegar við færum út í 12 mýlurog þegar við færum út í 50 mýlurþá getum aðsýnti í skilningað bretar tækiðþví ekki þeigjandog hljóðalöstenafstafað fyrraí síðastaþorskastriðinusvo ákvarðum fyrraað senda herskipá miðinog vera hérað verjaörfáatógaraí lengstu lögvaróskiljanlegeðasem séalgjörlegaút í höttþví að á sama tímaá sama tímavoru bretar að segjaá vettvangihafriðetta ráðstöðunarog á vettvangiefnagsbandalagsað þeir myndualltaf sætta sigvið 200 mýluren það sem maðurkannskireynir að skiljaer það að þeir vildusem séskipulagtundanhalten ekki skilirí þessu lausa uppgjöfeins og við vildumknýja framen í öllu falliþeir hverfa á brottog skutóðarareru komnir hérí hvert plássog mikið liftistönguauðvitað víðaenum leiðvar kannskierfitt aðhalda útirekstri sem bæri sigá öllumþessum stöðumog svo átta mennsig á þvíaðverðiekki settareinhverjarhömlur á sókninaþá munum viðbara gera það sem viðóttuðumst að útlætlingarnirsæjum fyrir okkurað eyðaþorskstofninumog öðrum fiskistofnum líkaþannig aðþað gerist þarna83 og 84að kvótakerfikemst áog það eru gangerttil þess að komivekk fyrirofviði ogeyðingu fiskistofnaum það held ég aðallir geti verið sammálaþað varð aðhemmja sókninasvo er þaðönnursagaog erfiðarivið að heigahvernig þaðskildi gertogframsalabla heimildameðöllum þeim áhrifumsem það hefur haftá hinnar dreifðu byggðirþað er kannskiviðfangsefnisemvið förum ekkiyfir hérNei, ég er svonasvolítið að reynaað leiða þig yfir í þaðhvaða er nú semvið getum lærtaf öllu þessuSko, þú vitnarhér í bókinnií Katrinu Jakobsdóttursem þá erforsætiðsem þá þeirraHún spyr þigsem forsætaen sérfróðanum þessi efnispyr svonameð Lúðvík Jósefsem aðmér skilst nú aðhafi veriðtalin í lægiþegar hann var meðgleraun uppiþegar hann var aðþau voru komin nýraá nefiþá var hannnúlinn varfaverðurog þegar hann tókþau nýðurþá var hann farinað ljúaalvegSko, þú segirJú, júhann var vissulegahetjaþessarþessar átaka allraen ekkián fyrirvaraNeihanseinhvernarorðvoru einmittalltaf þessiJú, við semjumekki við breytavið sigrum þáog hannmótmæltiá sínumlanga ferlihverrieinustunýðurstöðuþegarsamið ervið breytaumútfesslunaí fjóranmýlurog liktirfyrra deilu56þá mótmæliLúðvíkþegarsamið erum tólmýladeiluna61þá mótmæliLúðvíkJáþegar samið erum 50 mýlna átökinog útfessluna73þá mótmæliLúðvíkHann er bara á mótiog meira að segjaí júni 76þegar við vinnumnánast fullnaða sigurþað er eitthvað smottirí sem breytar fái veiðí nokkra mánuðiþá mótmæliLúðvíkHann var svona eins og breytarsöðuHann var sko eins og herranjettJáKósikinnUtaríkisráþurraSovjetríkinasem sagði alltaf njettNjettNeiog aftur neien að vissuleitikom þetta sérvel ísamningavidræðumþví að samningavidræðurgeta nú verið flóknarog erfiðarogsáttfúsariÍslendingargáttu ég aðvel freystasteðaséð sér leikaá borðiogbent áhinnsöðþráasósjælistaeða kommunistaLúðvík Jósefssonsem alltafmyndi segja neiog þá kom kannskihinnLjúfi Einar Ágústssonog sagðiÁgætu breytarElsku vinirÖðvitavildi ég semja við ykkurumríflegarveiði heimildarfyrir ykkuren vandin er baraað sá að Lúðvík mun aldreisættast á þaðhins og er að von til þessað hann getisætt sig viðþetta hérog þetta varðsvona eins og íbandarískri bíómyndþað sem góða löggankemur á eftir vondulökunog breytarsko ég nauti þessuöðvita mjögað tala viðallar þess að kappaég náði meira að segjaeiga viðtal viðLúðvík Jósefssoná sínum tímaog einstaktLúðmenn í alla staðiog öðvitagæstlaug kallarnirallir sem ég hefnotið góðsafog stendi þakkar skuld viðog íslenskirennbættismenn líkaog ég nefnaaf Handa ÓviHelga ÁgústssonHjalmar Hannessonog við vorum þarnanokkri sem sáttum samanog ég bara get ekkinefnt á allaenenen hérnanautiðu þettagóðsaf þvíog svo líkabreytarnirég stóði í brefaskiptum við þáog hittið á margaog eitt þeirrameðal annarsCurtis Keeblehérna hann varí hérnasamninganefndum breytaþarna þegarvið farðum útí 50 milurog hann sagðieitthvað síðannú er ég ekki aðrifja þetta uppfrá orði til orðsen intakið var þettajá þið íslendingarsérstök samningateiknisem þið búiðhér vorum viðí samningavöðraðumog við vorum aðsemja um veiði heimildirog þetta byrjaðikannski þannigað við sögðumjá við höfumlitið áallar ablatölurog viðdeilum meðykkur áhyggjumaf ofveiðiog þess vegnaleggjum við tilað næstu árinfáum við að veiða110.000tónna þorskiá Íslandsmiðumá hennu frjálsa að hafiíslendingarstegikemur ekki til málavið höfum líkalitið á stöðunaog þetta eruokkar fiskimiðen ég andasátt á samvinnuogbræður að lagsinnan NATOogsvo framviðisviljum viðbjóða ykkur60.000 tónnnúsvo náum en ekki samanhvort fer til síns heimaen ákveðið aðhittaþessu lísti kýpulfyrir mérsvo hitnumst við á nýjanleiksegjum að við höfum verið í Londonog nú eru við í Reykjavíkog við höfum hugsað okkar gangog við þekkjum eðli samninga við þarnaþannig við verðum að mætast á meðri leiðog þá kemurokkarokkunar línajá við breytar höfumfarið yfir stöðunaog sínum því fullan skilningahér er ei þjóð sem á allsitt undir fiskviðumog erum því tilbúinir aðtaka á okkur mikið höggsem mun vera erfitt fyrir hull og grimsbyog hinnar hafnarborgirnaren við ætlumtil þess að leysa þessa deilvið eitt skipti fyrir öllað sætt okkur við 70.000 tónog vita sem við erum íslendingarhafum við búið í 60nú er nefnið þetta tölur bara svonaog búast á við að íslendingar segjajá gott og velen þá kemur frá íslendingunumjá við höfum líka farið yfir stöðunaog minniður þess að við búiðum6040.000 tón síðastþá hefum við líka endur skoðað okkar sjónar miðog núna er okkar loka bóðþetta40.000 tónkýpalið mittog hann glotti og brosti þegar hann sagði þessa söguog sagði þetta er hinn sérstakað íslenska samninga tækniog gangi ykkur nú velen sem sévið nötuðum þess alltafað allþjóða hafriettur var að þróastokkur í vilbreytar voru alltafeðaáttu alltaf í vöka verjastbæði átökum við okkur og á allþjóðaog svo nutum við þessu auðvitaðeins og við íðum að hérna áðanað hernaðar mikilvægi í Íslandsvar bara slíktað breytar gátu ekkigengiða millir bols og höfuðs á okkurþað geristí þessari söguað freykátu krafteinar sem koma hérá Íslands miðmeð það verkefniað verja breska tókarafyrir allögumíslenskara varðskipasenda þau skilabo til lundunavið getum ekkert gert það sem við erumbeðnir um að gera nema við fáum aðhóta því að beitaskotvapnumskjóta þá bara viðvörunar skotumog ef það dögar ekki til að fælavarðskipin frá þá að skjótabara á þauþað var aldrei heimilaf, kvorkið þarnanýi 200 mílunumog þess vegna höfðum við yfir höndinaog skoklipurnarreyktu öllunú þarf maður að lýsa þvíeiginlega fyrir skoáhörvendum hvernig það er virkuðen hér höfum við sko breskan tókaraog hér höfum viðtrolliðtóku veiðar virkaðþetta voru síðu tókarar þannig að annarkortað trollið dreyið upp á síðunnieða skuttókarar, þannig að trollið dreyið upp í skuttþað var nýmóðinsog sem sé, svo tókamennog hérnæst abliní brestskipen íslensku þorskur, það viljum við ekkiþannig aðvarskipinsildu í kjölfarmeð klipurnarog skáru á víranaþetta var alveg einstaklega velhefnað leyni vottsem breytar fundu aldrei svarviðfyrir reyndu hitt og þettaer hægt að beita einhvers konartundurdubli sem sprengirtókvírana, það voru fáranlegaog hugmyndir sem kvipmiðuen ekkert ekki að reynavonin var að sigla þannigfreykáttónum að þær stjökuðuvarskipunum fráþá var það hægt á ásiglingumog áregstrum og það vildueiginlega ekki þegar þú eru átt í huggivið bandalags þjóði í NATOþannig að allt varð okkur í vilallt þetta regur þú nú íítarlegu og frísksvona skemmtilegu málimeð blæsaða klipurnaren hérnaég er að melda því fyrir mig hvað eraf þessa læra, við höfum þessa stöðuvinstri stjórnþað eru sjálfstæðismennsem að vilja fara að varleganú erum við með vinstri stjórnogég er að velta fyrir migí samengi við þessaraþjóðaratkvæðagreyslu sem að gera nýjaaf staðinnþarna finnst mér að vera svonaskiptast á hlutverkjá, jájá, nú forðast ég sko samtíman eins ogheitan eldin ogrifi upp, rifi upp hérnagott að fela sig í hortijá, nú rifið ég uppvísu orð Gríms Tomsensbónda á bestastöðum semsagði sem svo skoí fornöldinnifastur ég tórií nútíðinni náttröllég slóriþannig að það er svo semskemmtilegra að sökka sér ofan í liðna tíðog þurf ekki að hafa áegjur afsamtímanum og því semkoma skal, enþað fer nú eftir því hvernig þú spyrhvaða lærtum við getum dreyjaðþessari sögu, sumir myndu segjajá, þann lærtum að dragaeinmitt eins og ég íjaði að þér á þannþann lærtum að dragaað forskastriðunum að þegar þjóðinstendur einhuga samanþá vinnast fullir sigraren ég hef hér verið að bísa við að benda áað sagan var ekki svo einföldþannig að má frekarsegja ég, draga þann lærtumaf þessari söguaðþað tók okkurlangan tímaað ná framokkarbaráttu málifullum yfirráðum yfir fiskveðulokksögunniþað ríktiágreiningur um aðgerðirog skref hverjusinni, ólíkirhaxmunir tókust á, ólíkireinstaklingar tókust áog óeininginvaralgjör á köplumenþegar áreindi stóðum viðlíka samanþað síndi sig í þessari sögualþingi samþýtti einrómaað fiskveðulokksögan skildi færð útií 50 mýlurog þeir sem þá höfðu verið á mótisérstaklega sjálfstæðismenn og alþjóðuflokksmennauðvitað bara að kingjafyrri stefnumálumog er dæmi ummörguleitipólítiska tækifærismennskuþannig aðsvoþegar breytar öslöðu inn áÍslandsmiðmeð sín herskipí mæði 73þá var hér fjölmennur útifundurþá stóðu við samanen þess að milli var ágreiningur um hitt og þettameðal annars um það kortvægtum að lúta lögssögu alþjóðu og domstólsem sé í hagí minningunni verður það eins og íslendingarhafa allir sem eitt stafið á móti þvíen svo var alls ekkitil dæmis má benda áskoðanakönnun vísisdagbladsinsforverra vefmiðilsinsþar semfólk var spurt af hanntil ég þérað íslendingar eigi að hafamálsvara í hag og lúta lögssögualþjóðu og domstól sinnsog það skiptist nánast til helminga jamthvað íslendingum fannst þarþannig að ég segi það á einhverju staðvið stóðum sundruð samanþað nærflæki stíginu í þessuþannig að lærdómirinn af þessari söguer ekki einfaldurhann er ekki þessistóðum einhuga samanunnum fulla sigjaramótuðum alþjóðu að hafa réttþað er tálsýn sem stennst ekkinánari skoðunen um leið verðum við að halda því til hagaað því að þetta er baraum lífshagsmunniþar sem líðs með landilgiskeslunarstóði í stafniþeim tókst ekki alltaf að klippastundum mistóksten það þurfti hugreiki, það þurfti kraftþað þurfti þór að það þurfti kænskuog það er ekkert grínað vera úti á ballar hafiog þurfa að þóla ásiklingumiklu starra skipsþarna segjum við til dæmis frásvakalegum ásiklingum ávita og varðskipið árvakursvo sagast endur mér nariðþví aðafiminn heitinn Guðinni Torlasjússem ég er nefndur eftirvar skipstjóriárvakurs um ára bilreyndar ekki þegar þessar ásiklingarverða 73, þá er afikominn í landen þarsíndu brettarsvakalegan þjósnaskapog því lísum við við þetta líka í svona rítiog þá fyllumst viðsvona heilbriðri réttlátri reyðiog ættjarðar ástenskosagnfræðingur sem vilstandundir nafnimá ekki látaþjóðverðnishyggju ráða förtil dæmis þegar frásagnirbretta og íslendingastangast áum það hvor bar sög áásiklinguþá má reglan ekki bara vera skýríslenska frásagnin skal gildavið þurfum að veg og metaogþetta verður þettadálíti flókið fyrir mig semfórseta því að þá ertu komin á alltannan staðen þetta reyndist nú ekki flókið fyrir annan fyrirverandi fórsetasem að heitir Óláður Ragnar Grímssonhann einhenti sérhérna í barndunaglaður?Jújú, vissulegaen hafaðu þetta mismunandi sín á þaðég má til með aðeinsað reyna tóka þig inn áþennan börl, hvernig myndum fyrirgefumég fyrirgef þaðog ekki alltaf ég að leggjast í dómarasætiþarvið getum svo okkar fimm búið á dóttirþegar hennar fórsetadómlaug þáþá let hún svo sem sínarskoðanir í ljósþað þurfti engin að velkjast í vafaumskoðanir hennar í stórið í mjálumtil dæmis, Káran Hugavirkunhún lísti yfir stuðningiviðsíðastaæsseif samninginlíbúkætt samninginsvo nefndaþannig að fyrfirandifórsetum leifistað tjá sigsvo er það baraeftir hughversu eins, hversu langtaðeins þú þú þú þúðurað þú þú þúðurá þessulaufursíkunumþað beturþað sem hérfiðþað sagirmér finnst aðþegar maður hefurgengt þessueinstaklegavirðingar miklaogáhrifa miklaennbættiþá þurfum maðurárfram aðhafa í hugarétt eins og áfórsetastóli að maður er fulltrúi allra, ekki bara þeirra sem maður er sammála,heldur líka hinna sem maður er jafnvel innilega ósamála og hvort varðað HaraldurNoreks konungur eða faðir hans sem sagði sko þegar einhverjir vinstri rótæklingarí Oslo hefðu uppi mikla hóristi eða hvaða var og það þóttu fyrir mikil og hanssagði menn ég er óg svo kongið af það komúnistemi.Mitt sjónamiðið það að maður skuli fara varlega í það minnst að gera lítið úr sjónamiðumannara á fórsetastóli og þegar fórsetadómi líkur og það segi ég bara fyrir sjálfa migog er ekkert að leggja þá mælistiku á aðra.Og við helstu verið í friði í fortíðinni en svo hefur maður auðvitað áhuga á því semgengur á hverju sinni og...Ég held að það að verið Tarkovski hinn, rúsneski kviktmjöndagjana maður sem sagði að helstiharmur mannkins værið sá að húnum værið fyrir, sem sagt því mannkinni værið fyrirbeunað að læra á reynslunni.Já.Verðum við ekki eitthvað reynað að læra á reynslunni hvernig?Jú, jú, einhver hefði nú orðið, gott að það var ekki napóljón, að einhver hefði breytt gangisöguna reyns mikið og sagfræðingarnir og svo erum við alltaf að breyta sögunni og skoðaþannig í nýju ljósi.En þú spyrðum lærdom og í huga margra og skiljanlega er lærdomur þessarar sögu,landtilgissögu allrar, sá að það tók okkur ára týi.Það er að öllast full yfirráð yfir fiskveiði lögssögunni og þess vegna gefum við það ekki frá okkursíð svona.Nei, nei.Og það myndi ég líka alltaf skrifa upp á, að bæði vegna beitna efnagslegra haxmuna ogþessara samílugu minninga okkar, hversu vel og illa þær stangast við fortíðan eins og við viljumskiljana hverju sinni.Ráða því að Íslandingar vilja ekki að það sem var barist fyrir í ára týi verði sem sagtgefið eða látið af hendi í einu vetfangi.Þess vegna einmitt skipti þessi þáttu svo miklu máli í aðdraganda þessarar þjóðaratkvæði greiðslu núnaog mun halda áfram að gera það.Og ég higg að ráðamenn í Bryssel hafið þeir ekki áttað sig á því fyrir þjóðaratkvæði greiðsluna,þá hljótið er að gera það núna, að það er eins og málstanda núna, tóntmál að tala umhugsanlega aðvilt Íslands aða Evrópussambandinu ef það á að þýða að eingar undanþáuren einhver sér samningar ekkert sem lítur að sérstakar í stöðu Íslands komið til áleita.Þetta held ég sé frábærlokk á orðnaður.Hérna, guðni minn, ég vil þekka þér kjartanlega fyrir komuna, hinga í búrið.Já, mín á næjunu. Ég beð bara fólk afsökunar ef maður hefur vaðið úr einu en annan.Ég vil svona ítrykka kannski að söguð þráðurinn er svona ögn fyrir sjáanlegri og hérna auðskiljanlegriþegar þú lefst bókin af reytni blaðsýn til annarar.Ég get tekið heilsögur undir það.Þetta er alveg gríðala læsilegt rýtt og bara innilallhamingi með þaðog gott að vita á þér á þessum meðl.Ég skal öll að bara segja að ég var eitt þegar sem að var fyrir vonbröðumþegar þú vildi nú bara taka þessi tvö kjörtíma bil.En það er kannski...Það er að huggun harmi í gegna að það kemur hér dóðrandur eftir dóðrand.Alveg.Það er að huggun harmi í gegna að það kemur hér dóðrand.
