The way you drownis like a stormmaking out you're flyingbut you've just been thrown outby a B.S.C. og húlu á skáldsögu írska rettöfundarins Sally RooneyNormal People sem þitt höfðu verið á íslensku sem eins og fólk er flesten þær fjættir bárhusti gerað útgefandi Rooneyhafi tekið bækur hennar úr sölu í Breitlandivið sjákinnið sér málið hér á eftirÍ bókinni Húvegjur um söpn og samfélaghefur Sigur Jón Baldur Hafstinsson, professor í sapnafræðitekið saman sapngreina og erenda frá 30 ára ferli innan sapnasamfélagsinsÍ bókinni eru ekki engungu fræðilegar pælingarheldur einnig personleg afstæðaþar sem höfundur teplir fram gaggrínum viðhorfumsem faran viðan völlgreinarnar snert á mentun, eignarhaldi, ingildingu, ferðaþjónustu og sjálfbarnisvo eitthvað sé nefntAf hverju gengur svona illa varvita torpægi?Eru söpni nægu samtali við samtíman?Ætti þjóðminnesöpnið að kaupa úrpu sem Ágústa Jónsson reynir að selja á Facebook?Nokkrar þeirra fjölmörgu spurningar sem dúka upp við lesturinnVið ræðum við Sigur Ján Baldur í þætti dagsinsGauti Kristmannsson verður einni með okkur í dagog rínir að þessu sinni í ókunnugt fólk eftir Björn HaldurssonEn við hefum þáttinn á fréttum frá BreitlandsegjumBækur ílska metsöluhufundarins Sally Rooneyhafa verið teknur og sölu í BreitlandiBókafólagið Faber sendi yfirlýsingu þess efnis í gæraf þau hafi tekið þessa ákverðun í samröði við Rooneyen samkvæmt lögum á fórlagið ekki greiða henni höfundalinnÁstæða þessa fórlagið má ekki greiðinni launirsvo að Rooney hefur líst því yfir að hún muni halda áframað láta höfundalinn sín renna til samtakana Palestine Actionen samtökin voru í júni í fyrra skilgreinsem hriðjuverka samtök af breskum yfirvöldumFaber segir óhúsandi að selja bækur án þess að greiða höfundalinnog hafi því tekið þessa ákverðunÍ ágúst 2025 lísti Rooney því yfirað hún myndi halda áfram að styðja samtökinþar sem þau eru ekki skilgrein sem hriðjuverka samtökí heimalandi hennar ÍrlandiMánuði síðar afbókaði hún ferð til nágrána þjóðarinnartil að taka á móti verleunum af óta við handtökuvegna styðningshennar við samtökinPalestine Action eru samtök sem hafa mótmæltstyðningi breska ríkisins við hernað Ísraels á Gazameð beinum aðgerðumTil dæmis með eðileggingu á búnaði og vopnumvopnaframleiðandans Elbit Systemsog með því að úða raudri málingu á þóturbreska flughersinsÍ februar hvað domstól í London upp þann domað það hafi verið ólöglegt af stjórnvöldumað skilgreina hópin sem hriðjuverka samtökStjórnvöld á fríðu og heldu áfram aðgerðumgegn hópnum, meðal annars voru yfir 500 mannshandteknir á samstöðumótmælum í aprilEn í júni síðaslinum var bannið gegn samtökunumlögfest af áfríðunardomstólumog þeirri niðurstöðu hefur verið mótmæltÍ loks eftember fóru fram mótmæli í Liverpoolþar sem yfir 50 manns voru, samkvæmt frétt BBChandteknir vegna stuðningsevilísingasem þau ímist báru á sér eða heldu áRúni skrifaði pistilum stuðningkennar viðsamtökun í Írst dagbladi ágústi fyrraÞar segir húnEf þetta gerir mig að stuðningsmanni hriðjuverkasamkvæmt breskum lögum, þá er það svoÉg vil taka skýrt fram að ég hyggst nýtaþessar tekjur af verkuminum sem og þannvettvang sem er stendu til bóða í ofinberu umræðutil að halda áfram að stiðja Palestine Actionog beinar aðgerðir gegn þjóðarmorðiá hvert þann hátt sem ég getEf breskaríkið lítur á þetta semhriðjuverkastarsymi, þá ætti það kannskibafasömu stopnanir sem halda áfram að kynna verkminog fjármagnastarsymi mínastopnanir á borð við W.H. Smith og BBCTil að tryggja að breskur almenningur átti séuá afstöðuminni myndi ég gerðnan vilja byrta þessayfirlýsingu í bresku dagbladi, en slíkt væri núólöglegt. Núverandi ríkistjórnBreitlands hefur svift eigin þegn grundvallaréttundum og frelsi. Þar á meðaler réttinum til að tjá skoðanir í þeimekki að vernda tengst sín við Ísræl.Afleðingarnar fyrir menningar og vitismunarlífí Breitlandi, þar sem hefur virtaskáldAlice Oswald, hefur nú þegar verið handekinnog sífelt fleiri listamenn og réttundar get ekkilengur ferðast óhulltur til Breitlands til að komafram ópimberlega, eru og munu verðaverulegar. Palestine Actionhefur verið einn öflugosta röttin í Breitlandií þessum efnum og greipi til beitna aðgerðaöðva þá óstöðvandi óbeldisvél. Við skuldumhugrakum aðgerðasinnum samtakan að þakkirokkar á samstöðu. Og nú, þegar næstumtvö ár eru líðin af þjóðarmorði í beinustreymi, skuldum við íbúum Palestínu meiraen bara orð.Sangvæmt heima síðu tímaritt sinns The Booksellerer breskum bóksölum enn heimilt að selja bækurrúni en byrjar geta ekki pantað fleiri bækurfrá útgefandunum faber.Birkin Gardner kláraði víst byrðir sínar á skaldverkumrúni sem nummu hundruðum bóka innan klökkustundarfrá því að freknirum málið bárist í gær.Tímarittið hefur eftir bóksala Five Leavesbókabúðarinnar í Nottingham að rúni sé einn mestseldi höfundur veslunar hans og hann vildi tryggjaað tilværu nægar bækur, sérstaklega í ljósi þess aðþetta málmyndi var aðalauðst auka sölu á bókum hennar.Þá hafa margir kunnar veslunarinnar verið handteknirfyrir að bera stuðningsevilísingar tilPalestine Action og vonar til þess að breytt viðÞorfi yfirvalda verði til þess að þessi vittlisataki enda. Annar bóksali íEdinborg ætlar að selja bækur rúni þar til þær klárastog nefnir að það sé mikilvægt að útskýra máliðfyrir fólki sem geti haldið að bækur hennar hafi verið bannaðar.Við sjá náði tali af önnuleguFredrik Stóttur, bóksala og formanni félagsíslenskra bókaútgefanda. Annarlegapantaði strax meira af bókum Rúni í kjölfarfrétta gerðagsins og telur að þetta munu aukasölu á bókum Hjörlendis. Annarlega er aðdáandiRúni og er andum málfrælsi.Hún segir markmiði hjá Faber sé að taka afstöðumeð Rúni. Að það sé ekki fórsvaranlegt aðþau geti ekki samkvæmt lögum greitt einum sínumvinsalistu höfundum lögn vegna skoðana hennar.Aðspurð hvort þetta séu aðförð gegn málfrælsijátar annað því. Fólk á að fá að gera það semþeim sínist með sína fjármuni án þess að lendaí lagana vörðum vegna skoðana sína.Ég nefni því samhengi stuðning J.K. Rowlingvið and-trans samtök með ágóða sínum afhöfundalinnum. Anna segir þann stuðning verabókstaflega hættulegan fyrir einstaklinga og aðfólk geti valið sjálft að sniðganga vörurtengdum Harry Potter vegna þessa. Slíkar ákvæðanireiga að koma af hendi neytandans og það áklárlega við í þessu dæmi ef einhverjur ósamólarúni geta þau sjálf ákviðið að vesla ekki hennarbægum.Do you have to, do you have to, do you have tolet it linger?Oh, I thought the world of youI thought I'd be hereYou're wrong, but I was wrongI was wrongIf you, if you could get byTryin' not to lieThings wouldn't be so confusedAnd I wouldn't feel so usedBut you always really knewI just wanna be with youAnd I mean it so deepYou know I'm such a fool for youLingar með Írsku Rokksveitinni KranberisÞetta lag kom út 1993og við heldum áfram að fylgjast meðfrettjum og fyrir að það erfyrstum af Sally Rooneyog svo málu mæla með bókunum hennarbægunnar hafa einni verið þýttar á Íslenskusíðast kom út hennar nýjastaIntermitt Só eðaMittlelegur í Þýðingu Dwyerna JónssonarEn þá snúum við okkuraf nýjum Íslenskum skaldverkumGauti Grismansson rýnir nú íókunnugt fólk eftir Björn HaldarsonBassmisir er líklega versta áfallsem nokkur manneske þarf að þólaog það breytir án ef að afstuðið fólkstýrlífsins og döðans. En það er ekki aðeins foreldra sem verða fyrir áfalli,sískinu og fjölskyldan eru lostinn þessum óvenda og óeðlilega harmiog svo staðrind marka líkas til öll samskipti innan hennar til frambúðar.Fortíðin fær aðra merkingu eins og velmá lesa í þessari sögu um þetta efni.Þetta er fjölskyldussaga um Missy sem hangir eins og millusteytt um hálsalrasem í henni eru. Það erum við kannski mynda á skáltsögu Tolstóisem önnu Karinínu sem hefst á þeirri staðhavingu að allar óhæmingusamar fjölskyldur séu vansælar á sinnhátt. Á meðan hæmingu samar fjölskyldurséu eins, svo að orðskáltsinn séu aðeins um morðuð.Fjölskyldan í þessari sögu er sannlega vansæl og ekki að ósegju.Drengurinn Danni batt enda á lífsitt á þeirrin sagan hefst og hann er raunareinna fimm sögumunum frásagnarinnar. En þeir skiptast á að segja okkur hana,hver frá sínu sjónarhóttni. Þessi fólkinríska aðferð er nokkuð vinsalnúmstundirog ekkit að því. Hún gefur okkur fjölbriðt sjónarhóttna á atbyrði semeins söguröld í fyrstu personu eða alvitur í þriðu personu gerir yfirlegt ekki.Aðferðin gefur lesendum líka færi á að kynast alpersonunum sem einstaklingum,að glíma við lífsitt og öðrannir þess á sama tíma. Helst á öðrun þeirra í þessarisögu er vitaskuldin Missir Daniels. Fjölskyldufaðurinn Eliasfyllir tómorúmið í sálusinni með klámfíkn. Móðurinn Vilborg berst við að haldafjölskyldunni saman með sameigluðum alltíðum. Dóttirinn Dagbjörn er á fullu íhjónabandi með útlöndum manni og tveimur bortum þeirra og loksar það yngstibróðurinn, Funni, sem er nýkominu meðferð og hefur eitthvað lítið við lífið að gera,eins og er. Óskup venjuleg fjölskylda að mörguleiti, þrátt fyrir þá bakka semhvert og eitt þeirra geið mér í sálar kytri sinni. Þetta eru vitaskuldkunnulegir bakkar að sömu leiti. Dröymar sem ekki rættust, tilvíljun ástarinnar,lendu hjónum bara óvart saman, nokkuð sem spyrja máum bæði pörun í sögunni,einelti og vináta, foreldra sem bregðast eða voru þau bara að gera það semþau gáttu, ásakaner í eigin höfði sem í raun eru aðeins afsakanir vegna eiginvannmáttar. Við fáum forsmekkin af þessu öllu í hugsunum í sögupersonuna,og það er vel unnúður þeim flækjum sem þetta veldur í samskiptumpersonuna, endur þetta miklu leiti samskipta saga fjölskyldu sem er að takast ávið eitthvað sem er hennum megn lengi vel, og spennast sem það veldur heldurokkur lesendum við efnið. Formbókarinnar er áhugavert eins og áður var í aðað hýra undan. Personunar feimskiptast mjög regla á að segja frá á meðan sögunnimyndur fram. Í fyrstu verist ekki vera mikið um að vera. Allt í förstum skorðumþrátt fyrir erfiða tilfinningar sem gerður góð grein fyrir í fyrstu personu.Við fáum að vita hvað þeim finnst vera að hinnum fjölskyldumæðlirumunum ogeinni hvað þeim finnst vera að þeim sjálfum. Þetta gerir þær þrývíðari ogáhugaverðari fyrir vikið, sumir segðu trúverðugri. Þannig þarst höfund að gera þærsimpatískar og lesandarnum stendur ekki á sama um örlög þeirra, samúðin eðasamlýðaninn er með þeim hvað sem orðum þeirra og gerðum líður.Reyndar myndið þetta fasta form söguna dálitið á það sem áður var kallað ávensku well-made play og var það ótt við að það gengi algjöla upp að byggjaframvindu stundum þannig að sjónarhóttn áhauðvenda væri í raun hins alvitrasögumanns eins og það er hér. Lesendur fá allar upplýsingarnar frá sögupersonunumog þekkið þeirra innra líf á meðan þeir sjálfar eru að reyna álíktum það eftirorðum hinna og gerðum. Það er einhverju leiti ókunnugt fólk eins ogtitill segir. Við þessa dramatísku íráníu bætist við að framvindan felur í sérnokkrar alldramatískar vendingar og þannig byggjast upp spenna í sögu sem ífyrstu virist vera um býsna venjulegt fólk. Stílsögunar er dálitið þeim anda.Þetta er lesvætt stíl, mikið í aðalsetningum og rennur vel, en þeir frásögnuní munni þess að venjulega fólks sem ekki gefi færi á miklum, undirskipudumog heimsbyggilega útpældum málskrænum. En það er samt sem að tölve lífsbyggí personunum öllum, út frá þeirra forsendum og takmarkunum og við lesendurverðum að taka henn stóru þeimu sögunar að okkur eftir eigin viðnið.Við getum velt fyrir okkur gagsleisi fortíðarinnar, eins og reyna sumapersonunar gera, um leið og við viðkenum mátt hennar yfir öllum okkar orðumog aðtöpnum. En samt má henn ekki fá að ráða öllu. Hún verður að vera liðinnog staðan í dag er ekkit annað en hún er. Það er kannski svolítiðbóðskapur þessara bókar. Það er hægt að komast yfir áföllin og lifaog hugsanlega má lesa það úr endinum en hann verður hver lesandi að tólkafyrir sig. Stóru þeimun, dauðin og sérilegi bassmissir eru meðhundluðamikill í nærferðin og virðingu af hálfu höfundar, sem aftur tekst að fjallaum dauðan í nánum samböndum, ef svo má segja, ánvæmni og melodrama.Fyrsta skaldsaga hans stól tók á þessum málum frá öðru sjónurhóttni og gafáleitna einsinn í hlutverk sorgarinnar, rétt eins og þessi saga gerir.Ókunnult fólk segir okkur frá fjölskyldu þar sem einstaklingarnir hafa fjarlagsthver annan vegna djúbra sorgar sem engin þeirra ræður við. Hver þeirra talar útaffyrir sig og tjáir þannig tilfinningar sínar og sorgir beint. Ég var í fyrstutáliðefins um rött Stána Sónarins og bróðurins Danna, en þegar áleið sá ég að hún varí raun ómisandi og leikillin í því að nýta saman endana í þessari velgerðuog lesfænus skaldsögu um vannsæla fjölskyldu sem finnur samt sína einleiðtil að lifa við lífið eins og það gerðist.Gauti Grismansson um ókunnult fólk eftir Björn HaldórssonÍ bókinni Hugveggjur um sömn og samfélag hefur Sigur Jón Baldur Harstinssonprofesor í sapnafræði, tekið saman sapn greina og erinda frá 30 ára ferli.Í bókinni eru ekki engungu fræðilegar pælingar heldur einnig personuleg afstadaþar sem hugvendur tefli fram gaggrínum viðhorfum sem fara um víðan vörl.Greinarna er snerta á mentun, eignarhaldi, inngildingu, ferðaþjónustuog sjálfbærtni svo eitthvað sé nefnt.Halla tókamóti Sigur Jóni í hljóðstofu.Sigur Jón, verður hjartanlega velkomin hingaði við sjá.Takk fyrir það.Til ham ekki með þess að glæslegu bók.Takk fyrir.Þess að hugveiki um söpn og samfélag.Kanski fyrst fyrir þau sem ekki vita.Hvað er sapnafræði?Já, sapnafræði er þverfagleg akademísk greinsem ásýrir að nú vera rætur í þessum sapnastofnumsem eru orðnar, já, má kannski segja nokkur undur áragammalt fyrir bæri.Og sapnafræði snýst um, já, ég er að nú eru hvað eina semframfer á söpnum, þar að segja einað þeirra.Og við eruð þá að tala um gerður eins og listasöpn,menningaminnasöpn, náttúruminnasöpn og svo framvegis.Og fræðin snúast um, þess að, þetta er svona kannskimjög einfalt sagt sem óg er oft notað.Það er svona...Í umræðinni að þetta snýst um það að, ok, söpnun,skráningar, miðlun og rannsóknir sem dæmi.En það þarf náttúrulega þegar verður að, það þarf náttúrulegaákveða hverju söpnun eiga að sapna og fræðin snúast umþað hvernig slikar ákvarðan eru tegnar og hvernig eruunnið úr þeim.Þess að saman gildir um miðlun, hvernig á að miðlaðaþess að þetta saman.Miðlun til dæmis í dag er ekki bara í formi síning,heldur í gegnum internetið og í fjölmörgum formumí gegnum allskynns prógrum eins og inn í, hérna,safraíslunni, þegar verður að taka móti hópum,hvort sem þeir eru ferðamennið eða skólahópar.Og svo náttúrulega rannsóknir, þá þarf það náttúrulegarannsaka þetta, skoða þessar hluti sem verður að vinna meðeins og við sjáum til dæmis á menningaminnarsöpnum.Það finnst til dæmis eitthvað í jörðu hjáfórlega fræðingum og þeir, fórlega fræðingarnáttúrulega sína sínur rannsóknum, en söpnið þurfaofta tíðum ekki síst að, hérna, rannsaka sína hlutiog velta til dæmis fyrir sig hvernig ég reyða þetta framtil, hérna, skoðunar.Þannig að, en síðan er náttúrulega safnafræðinúnsnýst líka um svona ytra umhverfi sem við getumkallað bara samfélagið, hvernig eru tengingarnar við,tengingarsafnastofnarnar við samfélagið.Það eru náttúrulega fjölmarkar og það er náttúrulegaeitt af því sem umrætt bók sem satt í snýstumog þetta geta verið náttúrulega ímsar áskoranirtil dæmis bara spurningin um það hvernig söpnir að tengjastfólki í samfélagiðinu og ólegum hópum, hvernig tengslinnvið menningapolítíkina í hverju samfélagið fyrir sig,bæðið í þjóðurnispolítíkin en líka í nærsamfélagiðinu.Þetta snýst um neyslumeningu, hvernig það snúa sér í aukinnií samfélagið með aukna áherslu á neyslu og skemmtana gildi.Þess að við undanum að séða og undan að förnumhverkið 30 árum hér á Íslandi og undan að viða í heiminum.Já, þetta er svona nokkur með einn.Ístötu máli.Já, ístötu máli, sko.Já, þetta er ótrúlega fjöldþætt og ég minna greinarnarað þetta bara sína það líka í þessari bók.Það er snerta á mjög ólegum hlutum.Og það eru, sko, ef við komum að þessa bókinnisvona alltaf að byrja með, þá erum við kannskipælum í nokkrum snertu hlutum hérna.Þá byrjar þú, þetta eru sér sagt, fjöldigreinaþú átt 30 ára starfsferil í rauninnií þessu bransa og þetta eru greina semþú byrjar að skrifa rauninni þú eru stýgurinn í háskólusamfélagi, ekki satt?Jú, svona stærstu hluta til reyndar ersíðasta greinin í bókinni, hún er reylaeldst frá þenn tíma sem ég varsafstjóri kveimdarsafs Íslands og greininheiti Skuggin af sjálfum okkur og þá var égað flytja sér sagt erindir sem fórstuðumaður í hérna samingi við ráðstefnu semhérna fólk í mentakerunu var að haldaum sér sagt listmentun og í því erindirsem þarna er byrt sem var heldi hvað2001 eða 2001 að þá svona er ég að haldaþví fram að hérna að við þurfum að veravakandi fyrir því að þetta ekki inn íeinhvers konar einföldun á innu mannlegalífi og hugsaðið um að það erhugsaðið engungu um mennskuna áfórsendum fjárrakslæra abla magnhyggjunarog það kemur ekki síst við þá umupphælingar um listir og menningu að ef viðálítið sem svo að list og menning til dæmishafi auðgi líf okkar og gera okkur til dæmisbara sem einstaklinga betri manneskumþá þurfum við aðeins að fara út fyrirþennan svona magnhyggju ramma að hugsalífið og tilverina og manneskinu út fráeinhverjum tölum, einhverjum peningumog skuggina sjálf um okkur er eila baraábetingu um það að þessa stopnani, söfniner í raun og vera okkur skuggi af okkursem eru mér í daginn líka náttúrulegastarfi fyrir kynsluða og eitt af því semég rak mig mjög snemma á í þessariþví fór að vinna á söfninumég byrjaði á þjóðmyndisafni Íslandsog hérna að þetta er alveg ótrúlegafjölbreytar stopnanir og hérnaog það er svo margt sem þær taka áog svona þessi manngildishugssjónvið getum kallað jafnvel hérnaþessi hreyfing sem var náttúrulegatil dæmis bara sem dæmi á 2000fyrir að hluta 2000 aldarinnar hérsamvinnurreyfing sem er ákveðinmanngildis samfélagslega hugssjónmjög hálittar hugmyndir umeinstaklingin og samfélagiðog hversu sem hópursem mannir getum áorkaðog þetta var svona ákveðinsvona opnun á þaðí mínum hugaað þessar stopnanir er í raun og verueins og ég kallað bara skugginnaf slíkum hugssjónumAfsprengi þessar menningarsem að þótti sjálfsjóðJá, já, akkuratog hérnaog greinin er raun og verusvona snýstað einhver leitu um þaðsvona minn okkur á þettaog síðan náttúrulega eftir því sem tíman hefur liðiðþá hefur ég raun og veru svona styrstenn fyrir ekkar í þessari pælingumsem þarna byrtist í þessari grein þarnaþessari síðustuað hérna ekki sístvagnar þess aðað frá þvíað ég byrja þarnaað vinna á þessu sviðisvona á fyrirlutatíund áratögunumsvo síðustu öllþá hefur raun og veru þessi magníkjasem ofti kent við nýfrælsíkubara verið að aukastogþá getum við alveg veltiðfyrir okkur, er það í raun og veru þessiarflæð sem við viljumþar sem ég og þú og Arirí samfélaginu vilja skilja eftir okkurþetta fara allt samanokkarmannlega daglega lífhafa alltaf þegar uppi stæðibara snúist um krónur og öyraog ég er ekki vissin þaðog svona þá er annar vingill á þettaer að vilju viðsem við tölum oft umað okkur þykir vantum menningar áraokkur þykir vantum tungumáliðog hlutina og listinaog hvað eina semokkur þykir vantumað vilju viðí raun og veru gerafóreldurum okkarhérna ættingumog ekki síst hérna forfæðurum okkarþað að gera svo lítiðúr þeirra starfiog ofta því það er mjögfórtfúsu starfiað setja eina mælihverðan á þeirra starfþeirra hugmyndir, þeirra lífsetja eina mælihverðan á þaðmeð krónur og öyraað leða í lósisetja alla þessa hugsunin í eitthvaðexelskjalljá, í raun og veruog ég er ekkit vissum aðvið veltum eins og fyrir okkur að svarfleistra sé að svo eigi að geraalls ekki, heldur þörta mótiogog auðvitað náttúrulega, ég er ekki að segjaað, já, það sem ég er að segja er aðauðvitað náttúrulega þurfum við aðeins og allt að finna okkur einn ballansí þessu uppæði okkar einhugaog í samfélagslegutilitienvið erum samt, held égstundum að kannski takaþann pólinn í hæðinatil dæmis var hérna frett já okkur um dæginviðtalsem frett var skrifið út fráog við erum úr úrsum hérna Íslandsko Torfhúsinviðtal við hérna Helga Sigurssonog Sigriði Siguradótturhérna fyrir Norðanog það sem þau eru að baravar okkur við því, ég raun og veru hvaðmunni gerast meðþann merkilega menningaralfsem þið miður hefur veriðtróðinir í svaðiðbara bókstallegaJá það kemur fram hérna í þessari bókþetta er auðvitað eitthvað sem hefur veriðþitt hjartansmál í lengri tímaog mér langaði um mitt að spyrja út í þetta málí ljósið þessara nýjustu frettvið hefum vitað þetta lengienþú erst búin að vera að rannsakaþessi greini séðan 2017þú hafi bóðið stöðis að haldafyrirlestraði um málefniðog þú erst búin að vera að rannsaka þetta lengien það vil ekki bjóða að halda fyrirlestraðiþannig að ég ætlaði um þetta að spyrja þaðeftir búin að fá bóðJá, nei, ekki en þáOg hvernig stendur á þessu?Sko ég hérna, bara straxog ég fórað að skoða þettabara fljóðlega þar ég byrjaðinúverandi hérna starfisem prófessor, kennarivið Hálskóla Íslands Ísafnaræðiþá hérna tók ég uppþetta efni, sem svona rannsóknarefniog hérnaþar að segja Íslensku Torfúsinnog ég fer svolítið inn ákannski ákveðisprengjusvæði sem erusem ég vil kalla bara átökþað hafa verið átök umþennan menningarar á Íslensku Torfúsinnog þeim hefur verið fundiðeins og margir kannast við allt til fóráttuþetta var barareysi og allt er barariðja í burtu sem var gertog hérnaog það sem ég vil halda framvarandi þauer aðsem hefur farið svolítið í tögunar áhérna fólkií söpnunumog hérna ekki bara kannski tögunará heldur líka kannskiþau hefur ekkitekið það semkannski þeirra verkefni að lýsa í raun og veruþessum vettangi og viðþórumGaggar Torfúsinn sem átökumsem átökeða það sé einhvers stór spurningamerkií kringum hérna varðvistlunaog hvernig við erum að meðhandla þetta allt samanen ég tók þann punktiní pólíhæðina aðað lýsa slíkum átökumtil dæmi smittli hlæðslumannaog stofnanna eins og þjóðmennarsafniðsapsinsog hérnaog ég til dæmi skrifaðumþað reyndar ekki þessari bók en ég skrifaðum Torfúsinní teimslu við hérnanýlenduhiggjuog svona líka lagt áhersluá hérna útryminguna sjálfaog þetta er svonaviðfáksætni semsöfnin hafa í raun og voru ekkiverið að taka áog má kannski orða sem svo að þetta er ekkikannski eitthvað sem þau hafasvona almenn sagthórst í aug og viðhvað þá gert í raun og voru grein fyrir þeimtil dæmis í síningum eðaeinhvers konar miðlunastarfiog þannig að ég hef veriðá einhverjum svonasvona mikluskörðbúndi þarna semerhefur kannski þeim þótt erfittog kannski finnst einhverjum að vera fjallaum þetta með þeim hætti sé ekki uppekki legt en þannig er ég alveg þertá móti slíkum svona meðþú veist, akkur hefur ekki horfast í augvið þorfa okkarsem eru mjögyktþað er bara útrýmaðiakkur hefur ekki horfast í aug við það aðþessi torfúsarfur hann eralltaf sjáanlegur nema á söfnumer það heililegt? Neiferðamennir sem hinga að komaþeir klóra sig margir í skallanumsko, hvað er þessi 11. árasaga í arkitektur? En þá eru átt að talaum þessar sköms sem að fyldi þeim?Akkurat, akkurat, það er nú enn eittdæmiðsem ég hefur verið að horfa tilog mér finnst til dæmis að söfneigi að fjalla um þettabæði svona almennt sagthvernig þessi skömm hefur verið að byrtasten líka kannski horfa svolítið í einn barmegatil dæmissöfnskamma sín fyrir það hvernig þauhafa meðhandlað mörgaþessum mörgu álitamálum og erfiðu málumí sínu starfi, svona í gegnum áratíina. Og þá ertu bæða að tala um hvernighefur verið fjallað um tórhúsin en líka það að þauhafa ekki verið, þeim hefur ekki verið viðhaldiðeins og að það ertu að gera? Já, já, ná,sem til dæmisog hérna, þetta snýstekki kannski um hérnaeinhvers konar, í mínum höfueinhvers konarásaganir um ábyrð eitthvaðsvoleiðis en á sama tíma er þettanáttúrulega sam ábyrð okkareins og varðandi tórhúsinhvernig við erum að fara með þetta allt samansko svo sannlega hafanáttúrulega söfnin ekki verið í öfinsverðinhlutverki eins og hérnaHörður Ágursson, myndlistamæðurog hérna fræðimæðurhann hefur skrifaðmanna mest um íslenskan arkitekturog hann hefur sagt það á einum staðað hérna þaðsé sannlega ekki öfinsverðhlutverk fyrir minni á vösklunaog þá þarfum við söfninað vera að standa að varðveistluhúsa eins og hérna tórhúsaí menningusem hefur hafnaðtórhúsunumog hús þarf ekki sem fyrir að stöðugt viðhaldstöðugtog það er ymitt eitt af því semhérna maður náttúrulegahefur svona ákveðna skoðunaávikið að kannski efni í annan þátten þetta er eitt af þessum málinnsem maður hefði dreifta áþessari merkjulegu bók hérnavið langaðu kannskitökum bara annað vittal bara í tórhúsunen hérnaþetta sem þú talaður um líka áðanmeð það hvernig þessi samvinnhugsem hérna hefur kannski búin að þinnast útá þessum tímum hérnanýfrælsegjunar og er kannski eitthvaðsem að sapna fólk þarf aðvera á varbergi gagvart, finnst mér þú veraað tala um á einhverjum stöðumí þessari bók, meðal annars íkabla sem að fjalla um stríðu á millieða stríð við færaðþjónustuna. Það sem þú erturraunin að benda á það hvernigsöpnin sem að eralmanna eign að hafa fæst yfir þaðað eitthvað leita að veraengaregin félög og hvernig þaðveldur tókstritu.Já, þetta erhérna, er mittgrensi fjallar um þetta sem égálíti að sé svona ákveðengin á þessuástand í dag.Færað þjónustu aðila er náttúrulegaað hafa uppgut að þaðekki síst á eftir aðþessi sprengja varð á sín tímaað menning erí raun og veru sangað mörgu konunumeins og safnaheimsóknurer eitt af því semferðamenn geraog vilja gera hérog þetta er yfirleittnummer svona tvö í konunum. Náttúran erí fyrsta sæti en svo koma söpninog menningin í annað sætiog hérnaog náttúrulega með það sem auknaströymi ferðamenn að þá hefurað hafaaðilar, sérstu uppgutað það aðþað er þetta græð á þessuog það hafaverið svona ímsið tilburðirtil þess og við sjáumþað til dæmis íverkefnis og lafasendur á kólsvelli ogsvona fleirisambarlega verkefniog þetta náttúrulegaskapar ákveðna tókströytuað mínu matin svona millihérna bæði ásvona landslutaí næri samfélagssamhengi eins ogringinu klingu landiðog líka á svona þjóðurðnislegumgrunni þar sem við erum til dæmis meðhérna náttúrulega minnaÍslands inni hérna síninguenga fyrirtækisí Perlunniog um eitt í þessiþeirri greina sem þú ert að nefnaþá svona aðeins viðsegi til mjög áhuga að vera smálsþar sem forsvarsmennPerlunar gerðuákveðna aðtöðarsendi við það aðnáttúrulega minna samt í Íslands var ég aðfara úr þessu samhengi sínu í Perlunniyfir í vantarlegavantarlega túsnaða sitt út áSeldetanessi og þetta varsvona ákveðið bladamál ogheilmar Malmqvist þávarandisábstjóri náttúrulega minna sábstjónstalaði um að þetta veri stríðsyfirlýsingsem að mínum materialu er réttstríðs yfirlýsingu umí raun og úr ákveðu samkómalagað þessar samfélagslegu stofnarisem almanarsöfnir eins og náttúrulega minnastaðn Íslands er, að þau gætuí raun og úr starfað eins og þau hafastarfað hér og starfað náttúrulegaellendis líka eins og margið þekkjameð svona almanahagsmunnifyrst og fremsta leðilósi, ekki fjárvarslegaþó svo að það náttúrulega komiðeinhver liti til, en fyrst ogfremst með tilit tilí raun og úr í svona mentunarlegshlutjörgst þessara stofnanaog þannig að er svona, að mínumað það er svona ákveðin tókstrætaá milli sem við getum alveg kallað stríðinn í þetta kemur líkaeitthvað sem ég held að margiráttis ekki alveg á er aðsöfn eruþetta eru mjög sestakar stofnanirþetta er ekki eins og einhverhvertan að fyrirtækið, þetta eru stofnana sem byggjaá þeirri hugmyndað sinnast þess að tfortíðinnisamtíðinni og framtíðinniþannig að þessi pælingstofnanatil dæmis var þetta það að eiga sérsapkvart, byggja upp söfnuná menningaminnjum eðalistaverkum eða náttúruminnumer til þess að við getumsvona tryggt að komandikynnslóðir hafi tækið færð til þessað hérna kynnastlífinuog því sem því fylgirá sínutíma, skiljiði, þannig að þettaþú veist, þetta er mjögspes hugsunVið mögum ekki bara að sapna fórtíðinni, við þurfum að hugsa um hvaðagerast í núinu og miðla þvíáfram, eitthvað sem aðhefum kannski ekki verið náðu duglega við það, hvað heldur þú?Við höfum sannlega ekki veriðnáðu nægilega duglega við það aðog það er mér kannski að kemja framí mörgum aðeinsum greinum í bókinusem það eru svona ákveðinu rauðuþráður erumitt aðmenningapólitíkinn, hún hefur kannskiekki alveg verið náðu duglega í því aðhugsa um þettaað treyði ogég tala til dæmis umþessa skýsluTómasa Ringa Olrik sem hann skrifaðiþegar hann var mentamálará þeirra ogmenningatengta ferðarþjóðnustuþá var sérstaklega tómyndinu um aðþað þurfti að, ég getum bara að orða aðleysa einhvern veginn úrlæðingi þennan svona kraftsem getur fyllt menningunniog þar á meðal söfnanumog það hefur verið mörguleititekist á þessum20, tæplega 30 árumenhérna, en kannskiekki fyllt nægilega velá eftir meðyfir þessa hugmynd aðvið getum ekkisamkvæmt sapnaðhugsauninni gengið aðeinseins og hverjum öðrumhlut, það eru fleiri sjónamiþannig sem við þurfum að hugsaum í því samingiÞú ert í raunin doldið að kalla eftir meirasamtali við samtíman, heyrist mérog á einum staðspyrðu til dæmis, ég man ekki eitthvaðgrein, ættiloðfældur eða jakki sem Ágústog Jónsson auglýsitið sölu á Facebookkannski að fara bara á þjóðmyndasafnitog kannski bara já og ef jáaf hverju? Já, akkúraJá, akkúraÞað er að dæmi um þetta kannskiÞað er alveg klálega, sko, og ég held að þarnasvona, ymitt í því dæmiog fleiri dæmi sem við getumalveg öruglega hvert og eittokkar, sko, dottiði hugað væri erendi fyrir þjóðmyndasafnieða annu söfn að svonavelta fyrir sig hvort að þetta ætti ekki að vera hlutiaf þeirrasamtímanlegu söfnunog við, þú veist, tekjum það í dagtil dæmis, tölstum við þess að úlpuhérna Ágústu Jónsson, ég veit nú ekki hvorthann hefði tekið þess að selja hérnaen hérna, þú veist, það er að margirsvona kvestaslegi hlutirsem, mannu, ef maður hugsabara tilbaka, ættusannlega heima einuá safninu, en þá komum viðí til dæmis í því dæmiað þeirri spurningu, en hefurtil dæmis þjóðmyndasafnið efna á þvíað kaupa slíka úlpuaf Ágústu Jónssoneða hvort á Ágústu Jónssonað hérna hafa á sín tímabara að hugsa með sérna, heyrðu, ég ætti ekki aðláta þessa stofnun í eigu þjóðuren að kaupa úlpu, en ég gefa hana baraþú veist, fólki bæðiþú veist, almenning í dagog til komandi kynnsluað pæla íþannig að, já, þetta er einmitt gott aðeinsþetta, og líka sko hvort á safninuættu kannski að gera sér meira mat úrþessum málum sem við verðum að takast á viðí núinu, öll þessi erfiði mál líkasem eru komið upp baratölum til dæmis bara um vistemilinnættu við að færa þessa umræðinog safnin, ættu við að gera það meira leifandiég mann til dæmis eftir einu safnií Barcelona, CSICB, sem er svonamenningarmiðstöðarsap, það sem er stöðugtverið að krifja það sem við verum að gera í nútímanummaður svona saknarkannski þessaJá, ég er, það ermjög góðpæringkjáðir og ég er þeirraskoðunar og það kannski kemur fram meðdýbókin að hérnaað mérfyrstarsapnin á Íslandiættu að vera mun, mundöglar í því að mitt að taka áerfiðum málumog hérnaog vera kannski að einhver leitiað taka afstöðu í erfiðum málummeð ýmsum hættiþað má kannski segja að skolistasapnin, þau eru kannski þauþað er safgerð sem eru kannskisoldið alltaf aðtaka á í gæðsalöfumerfiðum málumogþar sem er ákveðinsamfélagslu brotturþau eru með mikla síningaveldur um marga síningar á áriog hafa þar með öðruvísiaðkomi aðsamtímanumen þauog líka menningaminnesog sannarlega líka náttúrumhér á landi ættu að vera miklumiklu döglar í því aðtaka upp erfiðsamfélagslu mál í þeim tilgangiymmit að vera þáttakandií þessari erfiðu umræðuog þú nefndir þarna minn svo meðviss teimilinnkumbaráfóksmálið og breyðavíkumáliðog fleira, absolutlíþað er yngir spurningi mínu hugaað söfnin eigaað taka þáttí þeirru umræðuauðvitaðan áþála með sínumvíngliþar er þetta að búa til sögulega víngilen þetta er að halda sig bara í einhverju samtímameð einhverjum tengingumsko þetta er ekki bara að vera þáttakandií umræðunum, þetta er líka spurninginstóra spurninginsem öll söpn þurfa aðvelta fyrir sérsem er náttúrulega spurningin og það okkar skiptuvið einhverju máli í þessu samfélagisem við erum í og ef við gerum þaðþá þurfa að spyrja okkur aðhvernig erum við í raun og veru aðtengjast samfélaginugerum við það ekkimeðal annars með því aðstiga inn ísamtímalega umræðuog ég mynda mér aðog að það sína til dæmisrannsóknir ummið framog að hérnaað það er ummið með slíkum hættiöðrum þræðiað sem í raun og veru söpnin fáþað sem þaueru ofta að gefa sér út fyrir aðvera með sem er þó þaðað þau séueinhvers virðihjá fólki og einhvers virði fyrirsamfélagi, skilur viðþannig að þetta verði ekki barastofnarnir semséu í einhverju fortíðí einhverjum hátimbröðumpælingum um list eða eitthvað svolítiðsem þau séu einhvern veginnsvona meiratengingarí meira tengslum viðsvona þetta dælega líf okkarekki bara einhverjum svona flokkunarmiðstöðar? Nei, akkurateinmitt, þetta tengis nú því semég langaði alltaf að spyrja þeim að lokumsem að er þetta hófst allteins og það er kannski byrjun með því aðfólk fóra átt að segja á því að munir skiptu máliog fólk fóra átt að segja á því aðvið þurftum ekki bara að sapnaþeim, heldur kannski að vera vakandifyrir gildið þeirravarveðslu og svonaþekkingarsköpun eitthvað skonarfyrir hverju þurfu við að vera vakandií dag? Já, ég raun og verubaraupptakturinní þessari bók er tilvísuní grein sem sigurmálari Gvömminssonskrifaði 1860í þjóðolfsem er svona ákveðinhugvigja, kallað greinina hugvigjatil Íslandingaog á þeim tíma er hann að fást viðí raun og veru sko ólíktí raun og veru skovið getum kannski að kallaða vannvirðinguÍslandinga þess tímagagvart sín eigin söguog menninguog hann vildi sér sattað Íslandingarværu stóltirog þyrtu að huga sér satt aðöðru heldur um bókumsatt um öðrum orðumlistaverku umetníslu og heimildumog hann er þessi fyrsti starfsmæðurog stofnandifórgreiparsafsinsvið raun og veru finnst mérþessi ákall hansog það er náttúrulegatitillin í bókinni á mérhugvigjur um söfn og samfélagvið þurfum að vera vakandifyrir svona hugvigjumeins og þessar litlu grein hansog náttúrulegamínu hérna og náttúrulega fleirihafa sama erindiog við þurfum að vera vakandifyrir því semvið erum að benda áþað er erindiþar er ekki að það gefa einhverjaeina línunema þá kannski stóru línunasem ég var að benda á hérna í upphafisem er þettavarðberg sem við verðum að veraá gagvartmagnhyggjunnivið verum að takalíf okkar er ekki bara krónuröyrarekki bara peningarþað er miklu miklu meiraog við þurfum að verasannarlega mjög vakandifyrir þvíog ganga fram á að kunna verðinguvið þau atriðiÉg held að það sé bara frábæralóka orðSigur Jón Baldur Hafsteinssontakk fyrir að koma að veragæstur minn hérna í VísjaTakk fyrir migOg á þessari hugvekjuum söpn og samfélagljúkum við þættinum í dagJá, við ætlum að enda hanná píjánameistaraMikael Pletniksem verði með tónleikaí Eldborgarsálhörpu á mánudagBach, Schumann og Gríkerþar á efninskránien við ljúkum þættinumá verki eftirSón þess fyrstnemdaKarl-Fillip Emanuel BachSónuði Sémólí fluttningi PletnefsTakk fyrir að hlustaMesurinn og ÓriEifannÞað er það.Það er það.Það er það.Það er það.Það er það.Það er það.
