0:00 0:00
Í spilun núna

Umræðurit

Og hver létt er þitt skóljóð? Og hver leng ég beitt þín?Það er vorhett á glöggar, nabur vindur sem hví.En ég veit eina stjörnu, eina stjörnu sem skýr.Og nú loks ertu komið, þú ert komið til mér.Komiði sæl, við sjáum er komin í loftið.Tómas Ævar Ólásson, helsa.Það er ykkur með hugudaginn 16. september.Í viðsjá dagsins höldum við áfram með bókaklúpin okkar aldrei lasið lagsnes.Skal það að dagsins er stórvirkið Heimsljós sem kom út í fjórumbindum árin 1930 og sjö til 1940.Heimsljós fjallar um æfi Óláss Kárasónar, ljósvíkings, skálds og repps ómagaog fylgir vegferð hans á þjáningabraut lífsins.Nafnið Heimsljós er sótt í síðustu ljóðlínur hvæðisins söknuður eftir Jónas Hallgrímsson.Nýið er Heimsljós, heimin stjörnur tindra, eina fregi ég þig.Bókaklúpurinn aldrei lasið lagsnes hefur það markmið að lesa allar skáldsögur haldos lagsnes í tímaruð.Klúpurinn er hugsaður fyrir þau sem hafa lítið kynnt sér lagsnes, þau sem hafa jæfnvel aldrei lesið hann.Það er bara að krukka í þessari.Gamal kunnu mentaskóla skildu og eða öll þau sem hafa áhuga á skáldskap haldos.En áður en við vindum okkur í umræðina og byrjum að segja frá og krivja Heimsljós,longa mig að taka það fram að í þessum þætti munum við spilla öllu sem kemur fram á bladsiðum bókarinnar.Svo að ef þú ágættir hlustandi vilt ekki verða fyrir slikri spillingu,þá mæl ég með að skipta yfir á rástvöðu eða rondó, næsta klukkutíman eða svo.Og síðan getur við náð okkur í ólínulegri daskrá í spilararúf þegar þú ert búinn að lesa verkið.En þar eru við með sérstakt rými fyrir klúpin undir heiti hans Aldrei Lassi Lagsnes,en þar byrtast þættinni líka í lengri og ítallegri útgáðum.Samlesari minn að þessu sinni er Bára Gísladóttir, tónskáld sem búsettir í Köpinhavn.Við Bára erum bæði tiltrúlega nýbúna eignast börn,svo Heimsljósið kom til okkar í hálgerðri móðu,en ég tel að samtalið sem á eftir fylgir standist vissulega gæðastadala viðsjór.Við náðum að tengjast landa á milli með hjálp nútíma tækni og vísindaog tókst að ræða verkið sundur og saman í bærilega góðu hljóði,en svo lengi stóð síntalið að í þessum þætti komist við aðeins yfir helmingverksins.Við sjá munn því ljúka yfirferðinni á Heimsljósi næsta miðugadag.En á þeim orðum,skulum við skipta yfir í síntalið.Bára Gísla dóttir, innilega velkomin í Aldri Læs í Læksnes.Kæra þakir.Og með langar byrja þar sem við byrjum eiginlega alltaf það stóra spurningin,næst stærsta gæðski, hvert er þitt samband við Haldur Læksnes eða verkans?Mér finnst ótrúlega erfitt að svara þessu spurningu.Kanski bara fyrst og fremst einhver svona óutskýranleg sterk tengsl.Svona flest allt sem að ég...Af því sem ég hef lesið eftir hann hefur haft rosalega mikil áhrif á migog þau hafa alltaf verið mjög myssjöfn eftir hérna,eftir hverja einustu bók.Það er aldrei sama upplunin en það er eitthvað svona kunnulegt stef í gegnum þærog þá kannski fyrst og fremst svona húmorsem að mér finnst eitthvað gegnum gangandi í gegnum það sem ég hef lesið eftir hann.Það er með.Þú ert að lesa heimsljós núna aftur, þú hafðið að lesa hana áður eða það ekki.Jú.Hvernig svona áður þú byrjar að lesa núna fyrir klúpin?Hvernig svona blasti þessi bók við í minningunni?Í minningunni þá var ég bara gjörðsamlega uppnuminn við lastur heimsljós.Mér leiðið einhvern veginn, minningin var svona svífandi.Þegar ég myndist þess að hafa lesið hana fannst mér ég bara að hafa verið svífandi gegnum þann tíma.Ég lasa hana ekkert sérstaklega rætt, minnir að ég hef lesið hana á mánuði eitthvað svo leis.Ég man bara eftir að hafa verið í einhverju hálgjörðum móki.Þegar þú hafið samband þá, ég hugsaði bara tilbaka og það sáðu hann tíma fyrir mér í hyllingum.Ég var rosalega upp með mér að þetta var mín uppmjönd.Ég var upp á alls lagsnes og hérna fannst ég einhvern veginn bara ótrúlega gaman að geta að fengja að heimsegja hann aftur.Og svo var upplunin einhvern veginn, já hún var tölvört hérna, hún hefði alltaf einhver áhrif á mig núna en þá að vísu alveg það eru þrástöf í bókinni sem að hafa söma áhrif.En hún er margslungnar enn með myndi.Hún er miklu fyrir.Hún er svona uppfyll af kontrastum sem er nokkuð ljóst við lastur en ég upplöði það ekki þannig þá.Ég upplöði þetta sem, þetta var svona halkjörðu trans og ég myndi mest eftir fyrstubókinni og svo kannski svona síðasta þriðja hluta fjörðubókar.Og allt hitt var kannski, já það komið bara óvart hvað ég hafi tekið lítið með mér í rauninni.Eftir þannig að fyrsta lastur þegar ég var um tvítugt.Hann stendur ásans tjaldi og sendlingi í fjörubordinu miður undan bæinum og horfir á auðuna svo vest að og frá.Kanski er hann að svíkjast um.Hann er tökubarn og þess vegna er lífið í brústið hans sérstakur heimur,annað blóð, ánskyld leikarið hína.Hann er ekki partur af neynu en stendur utan við og það er oft tomt um hverfið sann.Og langt síðan byrjaði að frá óskiljanlega hugun.Þessi mjóa vík með letri báru á sandi og litlum bláum steljumog klettum öðrum megin og grænum nesi hínum megin, það var vina hans.Hún séðt ljósa vík.Áttan þá öngvanað var hann þá engin góður með þessi litla vík.Nei.Engin góður.Þannig. Haldur gefur okkur einhvern veginn smá plást til að skinnjan,til að þess að sjá hann og við áttum okkur ekki alveg strax á þvíí hvaða stuðan er, þó okkur grunimislegt.Og svona við fáum að andaðins með honum og svo göngum við inn á hannog hann blessaði bæ, fót, undir fótafæti því brjálaða namni.Þetta hefur verið ekkur galsi í skáldinu.Já, þetta getur ímyndað með að þetta hafi ekki vækið lukku.Já.Um allt land.En mér longiði eða að byrja sko á, einmitt, þetta að eiga myningunaaf Ólavi og að hitta hann aftur.Svona hvernig er að mæta honum aftur þannig í fjöruborðinuog hvernig er síðan að ganga með honum inn á blessaðan bæin?Það er bara ótrúlega sárt.Því að nú veit maður, þó mann grunaði kannski fyrst,en þegar maður veit svona hvað er í vendum, þá er þetta,já, það er miklu mér dimma yfir þessari upplifunaað því að fyrst þá er þetta, það er eitthvað bara þetta ljósog þetta tóm sem er svona svo mikið opog manni líður eins og það sé ekki búið að loka á neina möguleika.En í annarsinn þá náttúrulega er það eins öðruvísiþannig að maður er fyrra præðast við þetta er fyrst og fremstótrúlega sárt.Ég hef mitt fór svolítið inn í einmitt svona varnarstellinguviss að það var að fara að dinni eitthvað á méren mér fannst það svolítið að vera að nota sko að þvíeinmitt að kannski lesi annarsinn er líka þettaað maður fer það aðeins að horfa í sko hvað er rithöndurinnað gera, hvernig er hann að stilla þessu uppog mér finnst það að vera svolítið svona, hann er að notasamskona tróp eða svona bræð og í sölkuvölkuað Salka er náttúrulega svonaeinskona munadalesingi, hún erlausalegsbarn á Íslandi sem aðjafnast eiginlega ávið munadalesingjaog Óláfur er munadalesingi, við heyrum hann á móðurnashafið sérst komið ánum á reppin, bórið hann í pókayfir heiði, komið ánum í fósturpappan sér eitthvað neginn ekki inn í myndin eða verist að vera að vinna um aðraímsum bæjum, eitthvað svona flagari kannskisíðan er þetta svona bara að vera að skoða þess að ramíslensku sveit og eitthvað sem er í lægstuvalda stuðu til þess að svona afhjúpa alltþannig að þetta er svolítið svonaað það er eins og hans að búa okkur undir eitthvað svona ræksthún ryttsis að þess að við byrjum lægst og kannski náðuen hans herra, það eru svona voninen já, mér fannst þetta alltaf að upplýja þetta svolítið sem bara svonarítönda trópeða bræð í þetta skiptiðvarst þú að sumu línu?kannski ekki alveg að hljósi leitiþó að mér finnst það mjög skynsamlegtað hugsa þannig núna þú segir þaðen hérna ég hugsaðimjög mikið um formþegar ég er í lasbókina og mér finnst formiðvera ótrúlega núanseraðþað er ótrúlega úthugsaðþað er ótrúlega úthugsaðþað er ótrúlega úthugsaðþetta er ekki barnsku bregþað er reynslaog öryggisem er komið þarna innog einhver svona reynslahvaðan hefa aðog sjáum það líkaað hún er skrifiðþarna á, þess að fjóra bækureru skrifaðið á yfir einhver árog mismunandi stöðumog manni líður líka eins og það hafi hafttölverð áhriftíminn sem hún er skrifið áer náttúrulega ótrúlega átakatímiogþað, sjast skýrlegaen það sem að mér fannstkannskiþað sem, já, mér er svonaeftirtegt að verðastþeir lasna núna, það erhvernig haldur beitir formunumaður upplifireinhvern veginn svona algjörlega óvald formtil að byrja meðþað er allt opiðþað er einhvern veginnþó að það sé abstraktþá er það ólafurþannig að það er einhvern svona kjarnief að segjum að formið séhringlega hérna í byrjunog svo er einhver hjúpurkringum hann sem er þetta tónog svo er það víkinsem er eitthvaðþað er svona þessi vonar brúmillir hans og hinsþað er þetta hittsem að hann svona þráirsvo að tengjast og vera samþygtur afspoiler alert, gengur aldrei uppog svomyndist þá þetta meðan hann er skilineftir að móður sinni í pókaá vetradagin fyrstagerist ekki ömulegraog svo er hann líkahann verður einnig munalöfsí annað sinn ásumardagin fyrstaþegar hann stendur eftirnakin og bókalusog þar lokasteinhvern veginn fyrsti hringurað mínu mati og síðan erformið, þetta er hringur í hringí hring eftir hring og þetta ersvona sjæstaklega fyrsta bókinþað er þettaþetta er svonaþessi spýralmann er líður eins og það er eitthvað svona hringiðaog hérnaþað sem er sjæftast við hann er aðhún fer hraðareftir því sem sviði breykarþannig að þetta byrjarþetta er bara hannþetta er bara maðurinn versus náttúranþetta er eitthvað ótrúlegaprímall og síðankynnist við þessumþessum fái ræðum í rauninnisem eru á þessum bæog svo er eitthvað víkaraðog víkarað víkaog samtímis þáhraðast svolítið söguðröðurinnþannig að eftir því semfleiri karakterar eru kynntirtil sögunarþá fer spýralinnað hraðast og þetta er svonamér fannst þetta bara áhugavertaf því að oftast þáfinnst manni þegar spýralinn fer að hraðastþá fer hann líka að mingaeða einhvern veginnbara svona reynd fysiskten hér er einhvern veginn ögu áhrifog mér líður alltaf eins og við séummér sviðið maður halvpartinþegar ég lífi mig alveg inn í þettaað því að það er aldreiað því maður er aldreií þessari fyrsti bókþrátt fyrir allt þetta ofbildiog viðbjóðsem á sér staðþá er manni aldrei alveg kiftniður á jörðunafyrr enn í upphafannara bókarsteinunsegurðar dottirkýtti við í viðsjá á dögunumog rætti sína upplifunaf því að endur lesa heimsluvið skulum heyra örlíti brotaf því viðtalið semundirstrekar punktbáru og býr í hæginfyrir framaldiðog eitt af því sem kemur mérsem að mér finnst að ég hafa ekkilesið einseins skarplega áðurþað er reynlega mannvonskaní bókinniallir kallarnir í bókinnifyrir utan Ólaf, Örn, Ulvarkannski Reymar, Skáldég man ekki fleiri sem voru sæmilirþeir eru fandarfól, fillibitturheimskingjaráðbeldismennaf stórkostlegum proporsjónumþetta er ekki einnaður og tveirþetta er Pétur, Þrírós, Júel, JúelLæknirinn, Síslumadurinnsko, þarna katalogurinner endalusog mér nýtti rosalega við að sjá þettayll meðferðá Íslandi á hérnaniðursetningum og minnumáttarhún er hérna, hefur verið landlægen svo er náttúrulega þetta sérstakahatur á Skáldinuaf því að hann hefur gáfusem að hinn kall helvítinnhafa ekkiað þá skalan helstsko drefin í bókstálari merkinguog þetta er eitthvaðum það að manneskjarnirnumhún er af sömu tegundog þú, hún er homo sapiens en hún er öðruvísiog þá viltu útri menniþannig að þessilestur hann varð mér baramjög þungbær ogbókin, hún er enþáátakanleiri, heldur enn mér hefur áðufundist og enþá rullileiriþetta er bók úr helvítiþað sem að eitt maður er aðberjast, hefur það eittað leiðaljósi, það erhans sálarfegurðhans þrá eftir aðsjá þegurðina og svo eru þessarstuttustundir millir stríðaþar sem að hann er í faðmunum á konumsem að elskan og sem hann elskarSæði steinunSigurðardóttir um heimsluðsen við heldum áfram meðBáru GísladóttirÉg hugsaði líka sem ég hef ekki hugsaði áðureftir lasana núna í annarskiptivar að mér fannst líkaað því að það ersko inn í allra þessari einhegjuað því að bókin snýst öll, eða sæðan snýst öllum einhvers konar einhegjuþar sem allt er eittþetta er alveg ítrekaðí bakofyrirog ekkigljóðsvon mirkursog þannigkannski kenns maður upp meðþetta mirkur og viðbjóðí bara öllumog það kannski, maður lendirí grifjunni í bók 2 og 3en það er alltaf þettaað allt er eittþetta er alltaf samaogþessi speglun í speglun í speglunþetta er ótrúlega starft í gegnþað eru margir speglarsem bræða fyrir í verkinubókstafleir ogeinhvern veginnmeira abstrakten svo er skoþetta bara strax á blaðsöðu 16er okkur demt á kafinn í þessa spegiáður en okkurvið erum sem dregin upp úr þvíog sett einhvern veginn inn í samfélagið afturog það er þessi fræðikabli umkraftbyrstingarljóm guðdómsinsog þetta opnar áeinhvern veginn inn ísvo marga hugmyndafræðilega kýmaog það er svo erfittað velja einhvern veginn til þess aðfylgja á eftirþetta er náttúrulega trúabröða heimsbyggjumbara sviðið ofnasten já, að lesa aftur umþennan ómþetta fyrir bara á bakvið heiminnþennan mótoreða hvað sem aðkraftbyrstingarljómurinn erhvernig upplýður hann í þetta skiptið?Ég tengti þetta straxsem einhverju stærog ég áttaði bara á að þessi ómurer bara þetta ómer bara þettaspirituálíska ómþað mér fannst það eins og ljóstog óm er allir heimurinnog þar sem alltbráðnar saman í eittog ekki bara þaðheldur erí mörgum aðeinssvona fornurytmiðum hinduðismannskemur skýrt fram aðogsíðan líka ljósog það er bara heims ljósog mér fannst þettasvona svo borðlíkandi núnahvernig þetta erkannski svona einhver prímusmótorí gætnum alltverkiðaf mjög ásöndur á þvíog það sem er svo skemmtilegtþað er að sjáhvernig þaðer notað til aðhannaformið ogþað er barasvo sneddi hjá hannaf því aðí til dæmis viðvaranumþar kemur þettaallt fram líka en það er rosalega bókstaflegtþað er rosalegabaraleiður mér að segja þér í laungum álifrá hinnuog þessu og svo kemureitthvað alfræðirittog hérnaí tuttuðu blæsjur en hérer þetta bara alltaf undirniðiðað milliði allra lína og allt í kringog það erþað er nú snildin við verkiðJá og passar alvegeins og það segir inni hérnasvona spíralt þess að ringiog einmitt við fylgjummeð Óla við eitthvað ensko komast í tæri við þettauppgötuðið þetta hann kannski á ekkertnógu goða skýringuá þessu og hann er aðleita þessu í öðru fólkiog svo eftir þess að hann dregstmeira inn í samfélag manna þáhann tengslin við þaðog þetta er bara, kemur líka einhvern veginn inn ísko bútismann sko þetta svonasitarta eftir Herman Heskog um leiða hann kemur inn í einhvern veginnheim manna, byrjar að lifa þar þámissir hann öll andluðu tengslinog þannig að já þetta marar alltafhann undir yfirborðinu og þetta er líka einhvern veginnbók undirborðsinsmér líður eins og eigilega alltsem sagt annarkort íundir tekstanumeða svonasem svona komment aftast á einhverja setningujá svo þetta sem skiptur öllum álien hérna, það er bara þannig aðja, algerlegaog ekkert, það, hér erengin mötunnei, já, maður mataður áeitthvað svona atbyrðar ásamfélagsinsvið förum inn á bæinuog við sjáum hvað fólki er að geraerum alltaf bundin ólæfien það semeinhvern veginn höfundur eru reyna að segjaþað er alltaf svonaáská og undirogaðþað er eftir að komast aðog svo er hann alltafsvona rosamþað er mikill húmormjögog það er alltafþað er líka, sko, talandumhérna, tvíhyggjunasko, að hún er alltaf líkaað þá ereins oghöfundi einu með læðisko, að eitthvað neginn skilja mannalltaf eftirtýrstígandiog svonatulkuna ratriðisem eitthvað neginnmann líður þess að séutveir réttir kosturen þeir eru algjörlegaandristæðir pólarog maður áttast ekki áhvart aðÓlafur, af því að mörgu leitifinnst mér eins ogintentionið séueitthvað neginn að hann sé svonayfirallt hafinog er eiginlega baraað gera grín, skomann líður þannig oftog eða að hann sé þar svo mikiðgrei og svo saglausog hérnaog undla barafórnallam sem hann ersaman hvað, skoen já, hann er ekkieins og kemur sérljós, hann er ekki allarsem hann séðurog þetta veist mér ótrúlega skemmtilegtog stundum þegar ég var að lesa hanaþá var ég að ímynda mérlagsnuslesanaaf því það er ótrúlega gaman aðhlusta á hannlesa það sem er í bóðií hans upplistriinn á sarpunniog fleraog þá finnir maður hvaðþá finnir maður miklu skýrarhvað, já, húmórin eralltaf líkandi líkaþá sáðum við nónum til varnaðar sögunaaf G. Grímsson í Grunnvíkingihann skrifaði sigekki Guðmund Grímssoneins og annað fólkheldur skamstafaði sig og bínemdi sigtil að líkast hauginjónþá voðalegsagaG. GrímssonGrunnvíkingiG. Grímsson var skálmennis ræðvilog skrifaði hundrað bækurhann var vondur maðurþegar hann var ungurþá vildi hann ekki giftastheldur eignaðistþrjá tjúbarnhann hataði fólkog skrifaði hannhann hefði skrifað fjöldabókaum saglaust fólk sem aldreihefði umgjart honum einnog enginn vildi hafa samskiptivið slíkan mann nema ljótarkerlingarsem hann hefði dækt á sigí eldi sinnitalandum sko að vera tvístígandiþetta er eitthvað sem erlagt rosalega mikla áherslu áí fyrsta bókþað er júst og nasimennin er á bænumsem að fara mjög illa með Ólafá einu tímupunktivar ekki nasi sem ernýfin við háls Ólafsem alveg að fara að skera hana hálsþegar að kamarilla húsfrúinkemur og herði hættuþessu núog þá slúta hann þvíannars væri Ólafur bara farinþað er svonaígjann af ofbildinu sem Ólafurverði fyrir á þessum bæen þeir er alltaf að skoá meðan Ólafur er virkurá þennan legstí hérna hveysuna sínaþá er þeir alltaf að skipa honumeitthvað neina á vikslog þeir eru að augra hver öðrumsvona valdlega séðmeð því að skipa ómaganum að gera þettaeða gera hittog þeir er alltaf að skipa honumþú veist, já, verðu hérna áframað höldum áfram að vinnaeða farðu upp í fjall og náði þettaog þeir hafa eitthvað neinajá, mikið valdþannig að hann veit aldreihvað hann á að geraog þetta er eitthvað neinagrunn teikningin síðan af bókinniað það er alltaf að veravísunum áfram eða afturog snúunum viðog eitthvað neinaen niðurstöðan er alltaf svo sama skoog það er held ég líkahérnasamkvæmt áallinskaldsins skoen það sem ég fannst líka áhugavertvið þá tvobræður er að þeir báðurfullkomlega antipatískir skoen annar er aðþau eru mér í sykkopatinaziþað er alltaf þetta ljúlegamanipulasjón skoen miklu hættulegrasvo er það just sem er meiri barajá, ræður ekkert við skapið í sérótrúlega agressífurofbildismæðurenþeir er ekki fint með það skoog saman tímurþeirra lífog gjörður mjög ógistlegarþeir er að sofa meðvinnukoninni til skiptisog berjast um hennar hilliog þar kemur hitt eila atriðiþetta svona Ólafur fær að vera á bakvið samfélagi líkaþví aðnazi fær hann til þess aðsemja ljóðfyrir jönuvinnukonu til þess aðheitla hannmjög stuttu eftir að hann er búin að reyna að skýra hann að hálsog Ólafur bara semur þetta ljóðþetta er alveggjörðsamlega fáralegten hann alltaf er í ómögulegri stuðuLíneik veit ég langt af öðrum beraleta hrissu í flokkistaðra merafagur eig með fínar tærfrísar hún hátt og býtur hún slærog blessuð mærkristilega kærleiksblóminspretta kringum hitt og þettaallir vildu þeir eftiren égkeppaöngvum trú ég lukkaðist hann að reppaþar til loks hún frómanfann fjáreganda ogútgerðar mann með sóma og sannkristilega kærleiksblóminspretta kringum hittog þettabrennivín í hófún fær hjá honumkvítasikur og gráfíkjurað honum gerust hún ekkigrim og ljót, gefur hann ennifótarfót og flestsittóttkristilega kærleiksblóminsprettakringum hitt og þettaí sögurþræðunumþá náttúrulegaörkumlastanægila af slemni meðferðog hann leggst bara í rúmá fóti undir fótafætiog heimilis fólki er svolítið svonaþað er ekki hrifið aðien þau fáu eitthvað peningtil þess að reka hann og búiðmeðen þar skodögu við smá uppi með honumog fylgjast eitthvað meðlífin á bænumen það er hann að eittmaður sem er langið að taka útfyrir sögasem er eftir að hafa mjögmikil áhrif á sögunaog hún mun líka sko í þessum kaplasín er hún okkur hvernigskaldskapurinn sko mótar lífÓláfs strax á sínafyrsta stað þannig á bæiþar sem skaldskapurinn varðla tilog það er Járþrúður á Gilieftir aðNasi hefur gefiðJönu vinnukonu ljóðiðeftir Ólaf þátrúlega þau sig ogsvo giftast þauog Járþrúður kemur með fólki í veislunaen setur bara græturupp á bænumog þau fara að tala samanÓláf og hún og hann verður mjög hrifin af henniog þeir ná bara mjög sterkri tengingu straxog honum finnst þau með eitthvað kominsem skilur sig að veraí lægstu stöðuog svo sendir henni ljóðsem nær nú ekki til hennarþví það er gert upptækt á bænumog verður til þess að hann er reyginburtJáog það er náttúrulega líka annarvendipunkturástæðan fyrir því að það verðurþað er náttúrulega einhver ábrýðssemiog maður er velti fyrir sér tilfinningummagnínu, gagvart Óláfiaf því að það erfyrir hennar sagirað það sé að atverðarsverður tilog það er kannski eitthvað semlíka Óláfur hefurhann hefur hæfileikaog fólk villanen er ekki með hann sjálfJámaður skilur þetta ekki alltaf alveghvað fólk villanþað er kannski lefild að segja þettaen hérnaþað er líkaþað er svona sérstætt við hannþví að hann þjáðurnáttúrulega einhverjuþetta er ekki bara líkamlegthann sveiki og þetta er eitthvað svonamassíft þunglindisem hann þjáðurog barahann finnir svo stert fyrir þvíhvaðheimurin er yfir þyrmandiog það þyrmir yfir hannen hann er samt svo forvitinog þetta er mjög ótípistmyndi ég halda fyrireitthvað svona djúft þunglindiþannig að það líka er mjög margslungiðog hann er alltaf með einhvern veginnþannig að gistla sem að skýn innþessi gistli, ljós gistlier einhvern veginn barahaldriðið hans í veginniþað er hans haldriðiðjá og þetta er þarna mætastþarna þessir tveir heimarþað er maður að finna þettaþannig að symbolísma bara gegnum allten hann likur undir súðen heimsljósiðbókstallega kemur inn til hansog þetta mætistþetta tent í einni helden svo endar kaplinnog hann endaði ásvona adriðið semég uppliði sem algjörtalgjör á svona opnunaf forvitni á sínum tímaen núna eitthvaðnáði það kannski ekki sumi hæðumað því svona hafði farið í gegnum þaðen það er að hann sendur á bænumog hittir þannig annað skaldsem að það er að fara með hann á milliþað er reymar einna mínum upp á allten þeir svona afvegalegast á ferðsynnihætti ég byggja þeim að leiða okkur í gegnumþetta enginlega adriðiðjá, gerða hann samanhann er sótturþað kemur alveg glænirkarter, það kemur glænir orkameðmeð þessum manniÓlafur erferjaður yfirá einseinhvern veginn niðurlægandiog trist mátaog maður getur ímynda sérog hérnaog manniþað hætlas bara yfir mann þingsþegar maður hugsa um þettaþetta er svo ótrúlega óþægilegten síðan hefst þetta ferðalegaog hann er nú bara rassan reymarog ógeðslafinnogþetta er fyrsta manneskjansem aðheld ég, sem að Ólafur hittirsem er í rauninni svona hálkjörður heimsborgariá Íslandihann hefur komiðviða við og kann margar sögur að segjaog Ólafur elskarekkert meira en nákvæmlega þaðog svo fannst mér líkaeitthvað neginað þegar bara að vera að hugsaalltaf um óminnog ómið og ljósiðþað erskýrt tekið framað það er fariðúr austri í vesturog þetta ereins og sólar lageða þetta er eins ogjá og hérfær Ólafur vera sólineða fylgir sólinnijá og þegar þeir eru myndið aðkoma sko áleiðarenda í útúrturnumsínumí kampana að því aðreymar segist nú geta að retta hannlækninguog það væri hún Þórunsem að þekkti þarnaframliðin huldurlæknisem hann ennist friðriksem geti gefið honum ströymþannig að þeir fara yfir íkampana, likjulegð sínakoma þarnaeitthvað bondi sem stendur í dyrunumvil ekkit vera hleypaði með fyrsten svo kemur Þórun og hinnar stúlkunará bænum og taka þá innog í skærumplæðum og hérnaekki talað um eitthvað nefn þess aðþetta eru svona þrýr lítirsem að taka við og það eru svona eins ogeinhverjir dýrlingar þrýrJá, þetta er einhvern veginnólega verið tekin hann að bara í armaÞórunarhún kallar á friðrik og gefur honum ströyminog við þar læknast hannþetta er bara undravertþetta er yfirnátturlegtupp frá þessu getur hann bara staðiðog gengið og unnið og bara virkurJá, já, þetta er einhvað kagósem hún eru kvöld þessa tímaJá, en á sama tíma þá erreymara eða eitthvað alltafra reynsluinn á þessum bæÉg fer að fá eitthvaðJá, býrðu, hvað er þetta? Er þetta vendisús?JáJá, jáÞað er það einhver lítiðOg þeir síðar í bókinu munukrifja þessa reynslu og þá eitthvaðfinnst mér það að verðasterkari kenningin eilaSammála, í fjörðu bóker þetta talað umJáJáJáÞannig að þessi reymar kýmar þannig að þessi skáldtekur ómaðan og fer með hann á vendisúsJá, en hann er ekkert svo sátturen reymar eftir reynslunaþetta fór ekki eins og hann vildiNei, reyndar ekkiMeð þessa nóttog meðan Ólafur kemur tilbaka bara í einhvers konarútópíu og hann er bara læknaðurJá, hann upplegur þettaá einhverju andlega miklu hæra sviðiheldur en reymarog þar endar bókinufyrsti hlutiumþannig að þetta líkur heitli bókog ég hugsaði að það ég lasa þess að núnaþennan hluta barahvað, þetta er fullkominn stutt bókog sérðuhérna sérðuhvað hann erþegar hann líkur við hanaí Suður-Amriku, er það ekki?og þegar ég sá þaðþá fannst mér einhvern veginn, ég skilja beturað það er reysu, ég er verið á kampaþetta er eitthvað svona mikluexotískara en hefur veriðog eitthvað svonaalgjörlega nýr ljómi og maður sérfyrir sér eitthvað svona Suður-Amriksfjallendiog einhverja svonayngan goðsaknir eða hvað ég veit að ekkiþað er einhverjaalveg ný blæbríðien svo hefsthöll sumalandsins sem er skrifið þáí Moskuþá kemur bara einhvern veginn gráður veturjá þá er manniheldur betur kift niður í öðunajáekki fallegaþá fyrir við inn í Sviðinsvíkþann gráða staðsem sko allir á haustnumekkert virkar það einavinnan sem hægt er að fáverðist vera er eitthvað grjótnullungaburðursem er náttúrulega líkasvona sovjask vinnafinnst mannien já hann vaknar þann áeitthvað svona hælisem er svona marsturæði kentþað er þann að maður semhefur greinlega orðið fyrirheilablóðfalliog líka komið með eitthvað svona glöpfinnst hann eiga allten svo er þann að maður sem getur ekkitala heldurog svo eitthvað svona vofastþess að kona sem verist að hafa fengið eitthvað svonaróf eða áfallog bara hægt að geta talaðtjá sigog er í rauninni ekki líkninum mennsku lengur?Nei, alveg af mennskuog þarna rámkana við séreftir að hafa fengið ströminlengninguna resmaður innanokkur svona hæliog komin á einhvern svona annan versta staðen síðan í rauninni hittir hannsvona fyrsta ljósið á leiðsynniinn í Sviðinsvíksem er vegmæhver er þessiþessi kona, vegmæ?Já, hún er frábær karakterhún er þessi ljættuðen það erjá, hún er svona kona kontrastanaþað er ljættuðinn, eða stúlka kontrastanaen svo er líkaþað er eitthvað mikið myrkurog þessi hlátursem aðkannski fyrstu verist að verasvona óriki skeitien ersíðan kannskimiklu alveglega reyndaðeitthvað neinaFótarfætiNei, nú hef ég aldrei heilt annað einsÉg hef veriðheilsulegsöymingiErtu komin að leita að lækninga?Nei, ég var flutturVarstu fluttur? Hver fluttiði?Ertu kannski á sveitinni?Já, því miðurÞað eru bráðmallir á sveitinniStutt brot úr útverpslegriðinuhöll sumarlandsinsfrá árinu 1962í leikstjórn Þorsteinsog StefanssonÞarna rætistu við Ólafur og VegmeiHún tekur hann þann aðinn á sinn bæ og þaukissast minni migog þá náttúrulega fær hanná heilan og svostjarnmætirinni þá hafnar hannen svo ef við fylgjum henni aðeins útþegar hann er komin þann aðí stóra húsiðþá fyrir hann að koma til hans á nóttunniog segir það að veravegna þess að fyrst að allur bæriner búin að búa til einhverja kjöftasöguþá ætlum bara að verða við hennisvolítiðaf því að það er talað um að hann heimsæki hann á hverju kvöldeða eitthvað svo leisog það ákvæður hann baraþannig að hún er svolítið svonaalltaf tilbúin til að takaþegar einhver heldur að hennareinn takmörgum hefur verið náðþá hugsaður húnnei ég skal sína ykkurhvað er þessi botn eða mikla hæði líkurhún er ekki hérhún er miklu yktar en þettaþað er eins og þú segireitthvað svo mjög tragist í þessum karakteruhún er alltaf eitthvað í svo lettu skapiog það er aftur eitthvað svoljósum ykkuralgjörlegaþað er allt samansvo er líka þessi undirtekstiþegar þau skiljast aðþau eru búin að vera að hanna hittast á kvöldinog sofa saman og allt þettavar það rétt skilið?þetta var svona ykkur undirtekstiþannig að verður veg meðólétt eftir hann?við vitum það ekkiannarkvort hann eða þannan mannsem við vitum ekkert um sem hún fer meðog ef til við veitum það ekki sjálfþað er svonamér fannst eitthvað svonaolbogi til ungfrúnar góðuþannig aðlíklega er þetta eftirÓlaf Gískaðiog þá séum bara að gifta ykkurmanni til að kofveraja, ja, akkuratog eða þá aðhún veljiþað erskynnsamlega ákvörðuninner að velja hinn manninog hún velji þá að trúa þvíeða velja að hafa það þannigeinmitt, og þetta er einhveralgjur stúdíja í þessu svonaundirteksta æfintýri sem ereiginlega sér staðið þessari bókog þetta er eitthvaðþað sem eiginlega skiptir nánast ekki málien skiptir samt öllu málien síðan skoþað er svo margi karakterir í þessum kablaég er eiginlega búin að skrifa barakarakterinu upp til að ræða hérnaen hérna, ef við förum þá barabeinti yfir í þá afbrýðisumvið þórunni kampinu, hún er náttúrulega stórleik í þessum kablajá, hún er stórleikallstaðar sem hún kemur viðog hérnahún verður eitthvað skonarfrá strömnumyfir í sko andafundinjáþað sem er eitthvað svonafærfrú mannsparagslands skosem á sér staðog hún er greinlega ótrúlegakvikt týpaog veit hvað er með einn breyðasmurftþannig að húnmér líður alltaf eins og hún sésvonaað hún ersvonaað minnistakostu einu skrefiá undan okkur hinnum skoþað er einhverja eftirspurni eftir þessuþannig að við erum eftir að koma inn á Péturen hann heldur þennan fundþar sem hún er látið tengjastmönnum ekkiog börnumjá, þetta er alveg ótrúlegabrúntarlog hérnaþannig að það eruhérna allt þettasko, fólk sem sýtirí eitthvað mestum sárumsamfélagsins samankomiðeinhvern veginn ogsíðan einhverju svona auðmennog aðrir skoþannig að það eru kontrastatnir heldur beturog þetta eru svonaótrúlega síðlustmörgleitisíðlust að hálfu Pétursem er átt að segja aldrei alveg á því hversummeðvitaður hann er um eigin síðleisiskoog svo hún spinnurað fingra fram þarna skofullkomlega, þetta var eitthvað sem ég var ekki vakandifyrirþví ég las bókinni í fyrstaskiptimér fannst þessu fundurbara magnaður en svo ekki svonaég var ennig sannsöldið skrítinnen núna bara já, þetta er ógíslegtjá og þegar húnlesaði með barsrötunnieins og einhversé bara tveggjára, elsku mamma mínog hérna móðurinnsem hefur mist barnið sitt segirjá það var hann reyndar 15 áramikiðsvona mikiðóþokka skamurog svo endar hún fundin nánastá því að taka sko óskalögað pétur eitthvaðer ekki mamma mín hann eitthvaðhún fer þá bara með eina dönskunasem hún kann eitthvað góð móinnþannig að já, þetta er skoþetta er haldur í algjörum gælsajá, já, það er ógjörslegagaman hjá honum skoog okkur líka skoen annar maður sem er þarnanálægur allt í kringmikið í öðrum hlutaog eiginlega ennþá meira í þriðar hlutaer pétur þrýsósþetta er skoþetta ersvona lagstneskarættirbara, þetta er kaupmaðurinnsem hann er alltaf að skrifumog eitthvað skobaróttumæður sem er skofljóð að þverstaðumhvernig skohvar staðsettum það er eiginlegaþannan mannjá, það er eiginlega ómögulegtog honum er það heldur ekki sjálfumljústþetta er svona típa sem getur baraer með svona hæfilegall að vera með eitthvaðekspansjón bara yfir á eitthvað allt annað levelog fara svo aftur inn í þennan lilla sjálfa sigsem hann er líka skoog þannig hann er svona svona svolítiðbara eins og bladra sem er aldrei einsja, aldrei samaaldrei jafnflóft í henni skoenog hann er beigður eftir það ekki á Jónassi fráHribluþað er mikillJónass í honum skils mérog nú veit ég það ekkiþað sem ég held er aðJónass frá Hriblu náttúrulegastopnaði þann á tvo stjórnmálaflokkahlifið hliði nánastþvert á allt og einhvern veginnfullir á þverstaðumég held að það sé þessi stóru skipti íPétri Þrígrósa sem aðí fyrstu vill hann ekki vera Íslands maðurvill ekki sjá að vera hérnahérna hjedan kominnog svo hýnum megin viðí þrýðar hluta þáþað var náttúrulega náttúrulega mest í Íslands maður allraog ekki lengur sociálistekki sociálistvill bara lísi og svifðjaþetta er ótrúlegtað fylgjast með hans vekferðþannigen þetta erbrjálaslega góðu kærog maður er aldreiþryttur þegarhann fer einhvern veginn að öndurtakasín gömlu dansku fyllir í stefog eitthvað svona ég er sko gæli meðyngin íslensmann og eitthvað svonaog alltafeitthvað tónlastarna og ykkur umömmu sína ogmaður verður aldreiþreytur á hannHvað er orðaðað lanni getur hann einum pétur?Og hvað er hattunum þinn?Til hvers?Ég elskar þigJá, ég hef mingiJá, ég er sko fanninn gærmeð yngin íslensmannNei, sem betur ferÞað getur þú sagtaf því að þú ert sála lóisÞað sín skuld að ég ereins og hver hanná döð og mann ég í fjaranEn ekki skæla péturÉg er ekki pétur þinnAnnað broturútvarslegriðinu höll sumarlandsinsfrá 1962í leikstjórn Þorsteins öður Stefanssondrukkinn pétur þrýrósbladrar við holmfríði skaldkonuÞessi hluti endará ótrúlegaðaramatískan háttHún veg með férÓlafur er stann í ungum sínumÞórun er aðeins búin að ná til hansen þegar þau er eitthvaðað ganga svona upp í fjörunniþá brennur húsið sem hann er búin að veraað gýst íHaustið er að nálgast, það er verið kalltþannig að hann hefur ekki neinn húsaað venda eiginlegaog þetta sumar sem er búið að veraáhugavert, óþægilegten sumarþað er ljós í þessu tímabiliþað líður undir eitthvað svonamjög myrk lokþar sem að Ólafur á ekkertnema 50 krónur sem að Júel gaf honumfyrir að hafa fengið að meiðanþannig að hann fer til læknisinsog reynir að fáþarnaeitthvað svona liv, svæfingalivtil þess að gangameð í sjóin og láta sjóin taka sigþetta eralveg sko, já við förum fráfyrsta hluta það sem ljósið er allstaðarog inn í þettamjög myrkur í þessum dveimur bókumog læknirinn reynir aðskjóta hannjábara svona jófannarlegjá, læknirinn er þannig að búin að drekkaöll livjagljusin held égog reynir að gefa Ólaf að drekkalíka eitthvað svona áfengisem Ólafur reynir að koma sig hjáog miðar á hann bissu alltaf tímaÓlafur er bara að reynir að komast úttil þess að segja að hann geta að fara aðfyrfar sérþannig að þetta er eitthvað nefnog hann vil samt alls ekkiþykja sopa af áfengifyrir það, en hann ætlar samt að kála sérá okkur um livjagljusinþar er áhuga öðruð munirá þessum efnumen svo tekst það náttúrulega ekkitað hann fekk eitthvað lélægan glásisem læknirinn var verið að búin að tæmaglásið á undan honumog fylla með eitthvað öðruhann verði bara alltaf meira og meira vakandiaf eitthvaðþannig að hann endar eitthvað nefnalls laus á kirkjugarðspallimeð fyllir afti þorpsinsog þar eru við skilin eftirog þá er bókin hánuðJáÞetta er galin bókÞetta ferðalag, þess að tvekja fyrstu hlutaeinmitt frábúr einhverju svonaalgjöru ljósi inn á bæog svo inn í þorpiðog í fjörunaÉg held að séer það ekki þessi tvíhekjahún sýnir sig svolítið á þessukirkjugarðspalliað hafa ekki tekist að deyjaen enda á ballií kirkjugarðþar sem lífi kemur samanenn kirkjugarðurHvernig leið þér um miðbyggið?Ég leið baraeins og ég hef verið kildog ég hef bara fengiðeitthvað móðan frá júal, júal, júalen þettaþetta ermaðurhugsa baraer botnin hérer botnin mikið öruglega náðen honum er heldurbetur ekki náðog ég gerði svona grafyfirað því að verðum alltaf að hugsa umformið og byrtustýði forminuog í bók eittþá er þetta allt svona svífandiog það kemur auglóslega einhver leiðen það er alltaf eitthvað svona ljóssamtþannig að manni líður eins og þetta sé svonabilgjaykkur við í loftinubara yfirfyrir ofan sjáarmálog síðaner manni kiftalveg niðurí upphagibókarinn eren maður endar enn þá niðarþó þetta sé allt frekarþó að hann verði ástfanginuþá er það bara til að skilja okkur eftirí ennþá meiri sárumþað er bara gert fyrir þær sakirog þetta verðurmeir og meir realismiþangað þegar þetta verðursvo mikiðrealismi að þetta verður bara surrealismiþetta er ómikiðog þá erum við samt ekkivið erum bara rétt að byrjavið erum bararétt að byrjaen samt erum við hálunnið með bókinaég held við þurfum aðhalda áfram í næstu vikuklára þessa bók þarþangað til þá ætla ég að fá að þakkakærlega fyrir samtaliðBára Gísla dottir, takk fyrir að vera með mér í dagTakk fyrir migBára Gísla dottir, takk fyrir að vera með migTakk fyrir migTakk fyrir migTakk fyrir migTakk fyrir migTakk fyrir migTakk fyrir mig

Aldrei las ég Laxness / Heimsljós

mið. 16. sep. 2026, 16:05 · 55:28

Í Víðsjá dagsins höldum við áfram með bókaklúbbinn okkar; Aldrei las ég Laxness. Skáldsaga dagsins er stórvirkið Heimsljós sem kom út í fjórum bindum árin 1937-1940. Heimsljós fjallar um ævi Ólafs Kár

Samantekt

1. Í þessum þætti hlaðvarpsins verður bókin "Heimsljós" eftir Haldur Lagsnes rædd í gegnum skoðanir viðmælenda sem taka þátt í bókaklúbbi. Þátturinn fjallar um áhrifin sem verkið hefur á lesendur, einkum Bára Gísladóttir, sem deilir sínu sambandi við Haldur Lagsnes og hvernig hún upplifði að lesa bókina aftur.

2. Heimsljós, sem inniheldur margar andstæður og djúpstæðar speglanir, dregur fram tengslin milli ljóss og myrkurs, en listræn útfærsla Lagsnes skilgreinir persónurnar með djúpum tilfinningum og þungum átökum. Bókaklúbburinn "Aldrei lasið Lagsnes" hefur það markmið að kynna þessa klassísku skáldsögu fyrir nýjum lesendum.

3. Þátturinn skoðar hvernig verkið "Heimsljós" er samsett, þar sem myrkrið og ljós eru í stöðugum átökum, og hvernig ólíkir karakterar móta söguna. Ræturnar í manneskjulegri tilveru og það að vera utan við samfélagið eru einnig áberandi þema í bókinni.

4. Bjórhýsið "Bókastofa" stendur einnig í samtalinu, þar sem þátttakendur ræða um bókamenningu, samband þeirra við skáldskap og tilganginn með þessu verkefni sem snýr að því að lesa aftur hin klassísku verk slíkra rithöfunda.

Lykilorð

Aldrei las ég Laxness / Heimsljós
Víðsjá
0:00 0:00
♪