Þú ert að hlusta á uppástand. Umræðið efnið þessa dagana er Sál.Alma Sigurðardóttir, starfsmaður minnjastofnunar Íslands og sérfræðingur í Varðveikslu bygginga.SálSálSálSálSálSálJön Raskin fjallar um byggingalist sem efnislega byrtingamind mannsandans í bóksinni The Seven Lamps of Architecture sem kom út árið 1849.Byggingar standa sem áþrefanlegar heimildur um mannlega reynslu.Andinn sem við skinnjum í byggingu verður til með tímanum í gegnum þá mannlegu reynslu sem hún geymir.Það er handverk, vinnu, minningar og ummerki þeirra kynnslóða sem hafa að lifa með henni.En hús varðveita einnig lykt, áferð og hljóð.Við heyrum hljóð í burðargrindinni þeirra hitast þig breytist eða óveður geysa.Hljóð berast með ólikum hætti eftir rýmum.Við heyrum ískur í hörðahjörunum og óminn af vindinum sem berst við skottingar.Á vekkjum sjáum við mörg lögafmálingu eða jáfnvel vekkfóðri.Undir strega á vekkjum geta leynst opnur úr gamlum dagblöðum.Þannig byrtist okkur áþreifanlega saga.Saga þeirra sem að koma að húsinu, þeirra tíma og tíðaranda.Meira að segja timbrið segir okkur sögu um breytingar, teknilar framfarir og handverk.Danski arkitektin Sörun Væðstrúpp hefur sérhæft sig í varvislu bygginga.Í upphafu bókar sinnar Hús með sál segir hann að það séu einmitt þessir áþreifanlega þættir sem gefa húsi sál.Upprunalega efnin, smáatriðin og slitið.Þegar að þessir þættir hverfa verður húsið að mati Sörun dauft og karakteslust.Þetta sjáum við oft þegar eldri húsi eru tekinn í gegn og næri allt upprunalegt er fjarlagt.Sörun segir að með vönduðum viðgerðum og varvislu eldri húsluta sé hægt að varveita þessar gömlu tíndu sál.Orð Sörun endur speikla þeirra áskoranir sem við stöndum framfirir við varvislu bygginga í dag.Hússegandum standa ofti bóða laustnir sem stundum verðast ódýrari og auðveldir.Í það minnsta til skamst tíma.Svo sem verksmuðu framlitur húslutar sem jafnvel eru sagðir viðhalds frýir.Það er að segja að þeir þarnast lítils sem einskis viðhalds.Oft verður við vittnið því þegar að eldri hús eru rifin að einan þar til lítist endur eftir annað en fókjælt húsið.Öllu er hend út.Fyrir því geta verið margar ástæður.Þetta verið svo að viðhaldi húsins hafi verið ábútafant og byggingarefni og húslutar ónýtir.Þá vaknar spurningin.Er hægt að endurhemta sál húsa?Er sálinn endurhemt með vandari endugerð þess sem áður var?Hverfur sálinn einhver tíman úr húsun?Eða er það tímin, upplifun okkar og skinjun sem gefur húsi sál?Það er það.Það er það.Það er það.Það er það.Það er það.Það er það.Allar byggingar, bæði nýjar og gamlar, geim að sögu.Húsið við upplifum sem örugt skjól geta vaki hjá okkur hlýju.Þeir sama á við um umhverfi sem hlúðir af umhyggju og virðingu.Ætli sál húsana sem við skinjum hvert með sínum hætti verði ekki til með tímanumí tengslum millir okkar og húsana.Það er það.Það er það.Það er það.Það er það.Það er það.Það er það.Það er það.Það er það.
