Þú ert að hlusta á uppástand.Umræða efni þessa dagana er menning.Eiríkur Örn Norddal RíðtöfundurÞegar ég heyri orðið menning, tegi ég mig í skampisuna.Þegar ég heyri orðið menning, teki ég örgið af fletti af mér blöytri verjunni,ríf af mér björgunarhingin og hrópa á hjálp.Þegar ég heyri orðið menning, teki ég fyrir eirun, teki fyrir augun,dreg fyrir glukkatjöldin, reyni að vakna.reyni að sopna, reyni að trófa marfaða að draga ísur eins og heimsbyggingar sjóða ísur.Það er menning, sjóðu heimsbyggingar, að sjóða ísur, skjera hrúta að gera það vel.Þetta er menning, sjóðu heimsbyggingar.Þegar ég heyri orðið menning, tegi ég mig í veskið, tegi ég mig í bankaappið,tegi ég mig í heimilis og bókaldið og sannrenni það sem ég veit, sem ég hef vitað,í aldar fjórðung frá því ég leta þetta orð falla að vörum mér í fyrsta sinn menning.Að þegar fólk heyrir orðið, er ekkur það upp skadðaræðisvein, sker rygglur eins og hrúta,fjöfið nögg, greiðir tveggjadaga viðvig með klukkustundar launum,ársverk með tveggjavikna byggingi, æfistarf með hungurlús og skjalli.Þegar ég heyri orðið menning, ótast ég að nú hafi ég tapað,öðrum fúsumkalli, kannski þeim síðasta, nú eigi ég ekki fyrir húsnaðinu mínu,tómstundum, barnana, nú eigi ég ekki fyrir plötum og bókum og leikúsmiðum,geti ekki fætt menninguna á þeim fjár útlátum sem hún þarnast svöng sem hún er.Það verði hrískriún í kvöldmát, það verði havra grautur í kvöldmát og svo verðum við borin út.Þegar tveir eða fleiri menn sem viðu verið sitt hafa menningar frum framleiðislu sjálfstætt starfindigætum við kallað á harkara, frjálsa, anda, listamenn og skált.Þegar slíkir menn koma saman og heyra orðið menning, kannski kvíslaðir það,hverðaðurum, kannski gargaðir það, kannski skrifaðir það, sposkir á blað eða mála á vekk eins og anskotan,fara þeir undir eins að tala um fíðe, um greiðslur og líferi og skatta, um bókald og umsóknir.Þetta, sagði mér annarkort Eiríkur Guðmundsson eða Jón Kalman Stefánsson, við vorum áraðanlega að tala um skatta og bókald,greiðslur og líferi, tala um fíðe, skera, hrúta hver öðrum til skemmtunar, kynnta hverju bjöðrum,reyna að muna hverja þetta borga nesta umgang, reyna að bera saman bækur og reyna að komastað niðustu um það hver hafi þurft að heyra þetta skjálfilega orð, menning oftast og hver sé blomkastur,hver sé snuðaðastur, undir, greittastur, hver skuldi mestan skatt, hver óttist mest upphæðunar í líferissjóða brefunumsem hljóma alltaf eins og hótanir um söllt að maður endi á hálfum skósólum jetandi hinhelmingin upp úr súbupottiog svo þilja menn sótbálvandi uppstofnanirnar.Um séð hama um alla þessa menningu sem standa fyrir yfirvofandi söllti, stórfyrirtækin og smáfyrirtækin,ríkistofnanirnar, borgirnar, bæina, bókasöfnin, starfsmannafélögin, áttagafélögin, leikfölögin,plötu, útgáðunar, bókaforlögin, tímarittin, listasöfnin og menningar miðstöðvarnar sem er lífa sínu bílífi í nafni þessa orðs menning.Það er engin undanskilin, það er sami talandi rassi.Það er engin undanskilin undir þessu öllu saman talandi rass sem segir bara menning, menning, menningí síföllum við hann við sem pening, pening, peningstofnanirnar sem séð hafa um að fylla sali af klappandi fólkisvo við þessir menn sem erum alltaf að segja orðið menning, hver við annan getum hugrest okkur viðað menning snúist um eitthvað annað en peninga, eitthvað starra en peninga, breyðara, dýpa,viðtakara en peninga um fegurðina og sannleikan og það er líka satt ef það væri ekki fyrir fegurðina og sannleikanmyndum við aldrei segja menning, aldrei tegi okkur í skambisuna, aldrei fletta af okkur blöytri verjunnieða rýfa af okkur björgunarhingin fyrir aðtiklina, fyrir fegurðina, fyrir ástina, fyrir sannleikan, fyrir héguman og réttlátiðfyrir tárin.Rósinn og takkaskona fyrir hungurlúsina, því hungurlús er líka tekjur og eitt dægin, eitt dægin, kæru klustendur, verðum við portiðir heims, frægir og vekk auðurog þann dag munum við hlæja, hátt og innilega að fast launa auðæfum annars fólks.Það er annað okkur stað eða sölltur, annað okkur stað eða skambisan og fegurðin, sannleikurinn og skjallið.Hútar, ísur, kindur og blöytar verjur.
