Þeir eru að hlusta á uppástand.Þessa dagana er umfjöllunarefnið Vindur.Þröstur Þorsteinsson, profesor í umhverfis og öðlendafræði við Háskóla Íslands.Vindur er skemmtilegt orð sem hægt er að tengja við svo ótalumart.Við tölum að fá vind í seglinn þegar eitthvað gengur vel,að hafa vindin í fangir þegar það mótiplæs,að seglum eftir vindi þegar við nýtum okkur aðstafurog að láta eitthvað sem vindu meiru þjóta þegar við viljum ekki taka marka á öðrum.Allt þetta er auðvelt að tengja nýlegri þjóðaratkvæðagreðsluog kannski umræðu um stórmál almennt,þar sem mikið eru um að aðilarhægi seglum eftir vindiog raukláttinn sem vindur meiru þjóta.Ég ætla hins vegar ekki að fara á þábrönd,en það meira en nóg komið að vindbelgjum sem tjáðu sér mjög skáfulega um þau málefni.Vindur tengist einnig tilfinningum og persónulegri upplifun,eins og þegar það mótiplæs eða við upplifum meðvind.Það er með annaðkort átti við í lífinu.Mikilvægast er þó að alltaf að muna að vindurinn er síbreytilegurog að jafnveglega er hægt að snúa mótvindi sér í hagi í svömmum tilfællum.Oft hvertum við undan vindinum, hann getur verið þrálótur, kvass og óþægilur.Hins vegar er kannski sjálfnars sem við hugsunum til þess hversu gaglegur hann er.Í minnivinnu, sem vísnum að maður sem rannsakar meðal annars umkvæðismál,hefur vindurinn markvisli áhrif.Ef við hugsunum loftgæði, þá getum við verið mjög þakklátt fyrir vindin.Uppsprettum mengunar á höfuborgsvæðinu er á parið við stóra borgir vegna umferðar.Dæmum það sjáum við til dæmis oft síðila veturs þegar það er stilt veður með litlum sem engum vind.Þáttaga verður mikil mengun og því slæm loftgæði.Endi styrkur loftmengunar í öfu hlutvalli við vindran,þannig að vindurinn fyrir til dæmis úr 2 metrar á segundu í 4 metra,mingastyrkur mengunar um helming,ef allt annað helst óbreyt.En ef vindurinn verður of mikil,getur hann reyndar að valda í skertum loftgæðum með uppþýrlunog því að koma satt að, sand og öskufóki.Ekki valda allir þessir aðbörði skertum loftgæðum í byggð,tölvöld fýkur beint á hafút.Mikilvægi þess var til dæmis mjög greinilegt í EFL-aukuls eldkósinu 2010,þar sem þrálótar norðanáttir beintu öskumekkinum lengstum á hafút.Vindurinn hefur því fjölmörklu tverk þegar kemur að loftgæðum,en almennt getum við þakka fyrir hversu algengt er að hafa smá vind.Ganski raugljósast að dæmið mikilvægi vinds á loftgæði ástandið um áramótt.Ef veður er stilt, verður mengunin slíka skikni verður takmarkaðog flestir finna fyrir enginum.Hér var eitthvað að tala mikil um að láta rög sem vindu með eiru þjóta og mótvindþegar kemur að því að takmarka þess að uppsprettu mengunar.Enda tengið salaflugölda beintir ekstra í hjálpasveitanaog engin vil draga úr möguleikum þeirra til tekjöflunar.En ef við yndum okkur að í dag myndi ykkur stingu upp á fjáröflunþar sem almenningur meðhandlar sprengjöfni sem veldum viðtækri mengunog erum vonandi augljóst hvers svarið er því.Í kringum áramótt skapastundum hætt á gróðreldum.Við hér á Íslandi erum ekki með venn því að velta fyrir okkur hættunniaf því ettum gróðri og það að grísi er ekki endilega ofalega á bladien oft mikil vinnafari er gróðsetningu og ræktun kringu sumurhús og endur sveiði.Því að hafa gróðreldar hingað til ekki verið ofalega á bladiþegar við hugsaum um mögulegar náttúruanferðir.Ínsvegar ætti nýlegir eldar að veikja okkur til umhugsaðurum hversu gríðarlega náttúruöflir þarna á ferðinni.Í sinnu eldunum á Mýrum í lok marst 2006 fór eldurinn yfir 73 færkilómitraen til saman burður þeirri flattamál þýngvallafans tæmlega 84 færkilómitrar.Hér spila vindurinn enn og aftur stort hlutverksér í lagi hvað var þar útbreyðslu eldana.Þumalputtareglan er nefnilega svo að eldurinn breyðast út með ræðasem er um það byrjum 10% af vindræðanum.Útbreyðslu ræði eldana á Mýrum var reymitt um 3,2 km á tlökkustunden þá tekur það eins fór mörð þrjá tlökkustundir að fara 10 km leið.Því er full ástæða til að ráðast í gerð viðbræðsáallanog áhættumats vegna gróðarhelda.Ég myndur með mikil orka sem hægt er að nýta til rávorku framleiðslu.Nú voru að rýsa fyrsta vindorku verið í vaðölduþar sem uppsetta appl verður 120 MW.Til saman burðar er blöndustöð 150 MW.Um þróun vindorku í Íslandi er í grenn nokkur óvisa.Markar hugmyndur um staðsetningar hafa verið setta framen kannski minnum hvar við myndum sætt okkur við þærhvernig svo orka á tengja streifinettinuog hvernig áfástu við breytilega framleiðslu orkunar.Það er því ljósta vindur gegnir margvíslu hlutverki bæði í náttúrinuog ekki síður í orðarsambundum sem við grípum gerðan tilenda er veðrið þó þar með vindurinnokkur oftast ofalega í hug ákvarðum degi.Ég vona að eitthvað gaglegt eða skemmtilegt hafa verið í þessum stuttapislien annars get ég ekki hverta þótt einhverjir hafa eflustlátið þetta alltsem vindum eru þjóta og þessi orð fjúki út í veður og vind.Koðastundir.Hlutverki bæði í hug ákvarðum degi.
