Ágættir hlustandi, nú er við gott að byrja að plananæsta ár, þá er við fynnt á að sambit viðgebifærðir, bóka snemma og ná góðum verðumVið meðrjum sérstaklega með ferðinduSuður Evrópu, en í óvíhjá gebifærðumhjálpa þér að skiplugja og þú bara nýturÞannig komum tímið með sjóðandiheitan kaffepotla frá Tjókaffi, Gunnar BaldurssonÞú ert velkominn, frangasturalmenna lífsverk, síðast kynnt í þessumfrangastur almenna, en það var röntjumirSjóðunni er búin að saminastSjóðunni er búin að saminast og í þessari vikuer kostningum eina saminningutil viðbútarSjófélagafundur og morgunþar sem verður alveg að frantila um aðalmenni lífsverk og esset lífur við sjóðu saministÞannig að við kemum á næsta áriþað getur öll komið nýtt nafnJá, það verður orðiðsvona þjált að kynna þvíþáttirNeini, það er hérnavið ætlum ekki að ræða um lífurþú komst allir tíminu sumarí júni, þá tókum viðsmá yfirferð ásamburðiíslenska lífuriskerfisins í samburði við það Evróskaþegar vorum að ræða hér mikiðum Evrópa saman sem áru út á dolluþannig að þú vart ekki út bóksem við ætlum að fara eins yfir dagog bók og reyndar begursem við hefum gefið út á þausem við ætlum að þess að fara yfirog yfir fjár mál einstaklingasem ég er með áhuga samrumog ég held að fólk hefði gott að ég að heyra svolítið afþannig að árum fyrir lengraþá minn ég þetta þá sem við erum með okkur í Jísuþað er að við erum að vinja okkur í ekkoskumnú erum við að koma haustmikið er að skóa sig vel í gangfyrir veturinnog síðan er þetta að vinja okkur í kjötkomburinuog kjötkomburinu höfða, það handla bara hverjusbúðun okkarþað er ekki svolítið þannigþað passarég er að fara þangað, við erum að taka þetta upp á mánutiog ég er að fara þegar ég hef búin að vesla þarég er að fá fólkið mæti í kvöldog það er alltaf leið að vesla á mánutumþað kaupir ekki líka bara fyrir vikunajú, og svo ættum við að gera þaðþað er einn lefinherðu, þessi bókfarsalskriði fjármálumsem var að koma út núna, eftir þigkemur í framaldun á öðrum bóku sem þú gefi útfyrstu skrefi fjármálum og snjöldskrefi fjármálumjáþetta er það þriðjaþriðja og síðasta, þú kynnar hana þannigjá, þriðja í þessari bókaröðskrevaröðsem eiginlegaþetta var nú alltsvolítið til að tilvíljunen ég ersáttu með nöfninog röðinaþannig að fyrstu skrefi fjármálumeru fyrir hérnayngsta húpinkannski svona 14-15 áraog bara eins og nafni bendir tilvera að kynna viðfónsefniðog síðaner önnubók sem heitir snjöldskrefi fjármálumsem er fyrir svona 16-17 áraer kjent í mjög mörgumframaldskólumog svo kemur þessi þriðjasem heitir farsalskrefi fjármálumog ég segi hún er fyrir 80 án plusen selabankastjóriskrifaði núumsögnumþegar hún kom út fyrst, þetta er önnur útgáðahún kom fyrst út 2020og þá held ég að hann hafi sagt að hún værifyrir umt fólk á öllum aldriJá, það er held ég ákveldlega orðaðég er búin að vera glukið í hana, ég fekk enda kjöðurí síðastu viku og hérnamjög áhugaverð og ég menna þó að ég telir minnaað hafa lesið ímislegt gott um fjármálumeinstaklinga í getnum tíðinaþá er þetta hafsjór fróleiksog kjænsludæmaog upplýsinga og svonaHvað feykir áhugana því að skrifa svona bækur?Sko þettaþetta eru kjænslu bækuroguppalegabyrja er þetta nú þannig að ég var núfyrst og fyrst að skrifa um lífyrismálog hérna sem eræfistarfið mitt ég er búin að vera36 ár frangatastölu lífyrissjóðsmeð það ástríðuað upplýsa mína sjófélagaupplýsa þaðá lífyrissettindinográleikja þeim um eftirlönaspartnaðsvo gerðist aðsnemma ástugustog 15 að ég var að skrifa greinog ég bað konunamína að lesa yfir, grein um eftirlönamál og hún sagði eitthvað sem svoað ég er ánum svo þreytt á að lesaþessar endalösu eftirlöna greinarað hún skrifar ekki ykkur tíma fyrir umt fólkog sem ég var sfrábæruog ég hafði aldrei leitthugana þessu fyrrog ég ætlaði upparlega að skrifa einabóksem hér lífið er framöndanog hún var hugsu semsvona ráðbók, bara almenn ráðgjöftil ums fólk sem er aðstopna heimili, byrja í vinnuog skipulegjafjármál fjölskyldunaren leiðog hún kom út þá var ég greipinað kennurum, það var útgáðu fundursem spurðu, er þetta að nota henni kennsluog til að gera langarsugustuttaþá bara var stöðuog eftirspunni eftir meira og meiraefniog ég hef notið þess að vinnameð fjármálavítisem er samstagsverketnisamtaka fjármálafyrirtækjaog landsamtaka lífyrirsjóðaþau eru aðstiðja við fjármálalæsiog hafa að geta nýtt bækunamínar og gefi þar í skólanasem er þetta mjög mikilvægtað um fólk lærimjög snemma að kynna sér þessi málJá, þetta erþetta er baragrunnfærnisem er að orða þetta þannigþetta er bara grunnfærnitil japs ávið að læra að lesa og skrifavið erum alla dag að takafjármálavgóðanirþú vaknar til að fara í vinnunaog mótnana og það hvernigþú ferði í vinnuna það er fjármálavgóðanþað þægilegast að fara úr bíltala nú gjöfum við að þettaundanum fyrir því, en það er langdýrastað lausnin, það er alluöfni útýrast að nota almennigungur eðahjóla eða eitthvað slíktþað er fjármálavgóðanþú kemur heim úr vinnunni ogferði ákvæða hvað það allar hafií matin, það er lett að komayngstuða við og fá tilbúin matmjög það er lett, en það er dýrar að helduren það er það að þú kemur við í kjörbúðog kaupir háeppn og eldar sjálfurog svo er það stórufjármálavgóðanirsem þú tekur á lýsliðinniþær eru mjög afdreiður ykkarog það skiptir svo miklu máliað fólk hafi þekkinguþekki helstu hugtökog geti tekið upplýstar ákvæðanirSko þú segir í kynningubókanaég hjá alltaf þessusvo erum við kannski bara beint út í djúbuleginaað þú segir að þið finnst undir dreyiðúr kerki únsfólks, við heldum fram að þetta séorðið svo erfitt og þá er þetta sérstaklegavísi í húsnæðismarkaðinÞú veist, er það raunin?Það er að finna ykkur þægilega lausnirog þetta er svo erfitthúsnæðisverð er dýrtog vextir svo háirog vissulega er það þannig að sögulega er húsnæðisverðhátt í samanburðu viðtil dæmis launog vissulega er það þannig líka að vextireru tiltölu að háiren verkefniðað komaundir sér húsnæðisafna fyrir þvíþað hefur alltaf verið erfittogég vil meina að þetta sé hægtef fólksínir fyrirhækjuþekkir hvað á að geraég vil meina að þetta sé hægtog ég sínir dæmi um það í bókinniGóður húsnundurvið erum alltaf að leta að leða til einnfaldi lífiðmeð áskönda Volt Plus fyrir fríar heimsendingarfrá þínum upp á þessu veitikastöðu og vestlunumþað er einnfaldari hverstagur og meiri þægindirétt á möðar húsnarvið vitum líka að velkletur maðurgistar á sjálfströsti til að komast ángaað kíkju okkar vestuminn í herragarunumog veljum það réttu fötinn en það búðum fulla nýju vörumsem kleiði vel alla daga ársinsog talandu sjálfströstþá minnum við okkar í kuglunarþjónustinnisem leysa flókinu erfi verkefni alla daga ársinsvið kíkjum hérna á diving.isog sjáum við allt það sem þeir bjóðu upp áog við ætlum að bjóða upp á frekar umröðuþar erum við svona snúðu gráttur á þættinumað hústa það sem þú ræður við að kaupaþetta eru stóra ákvarðaniren þú segir þetta er elviðten þetta er ekkert ómöðulettþetta er ekkert ómöðulettég segi stundum bara svo í bakkjæðinfjármál er ekkert sérstaklega flókinen þau geta verið tímafregþú þart að gefa þið tímaog þú þart að veraskipularðurog helst að vera þannigað þú ert meðreglulegan sparnaðí ykkur fæstu skipulagiþannig aðí byrjum hvers mánadarþá leggur ykkur ákveði fyrirþú ert bara með ákveðin sparnað alltaf í gangitil að sapna fyrirminni og stærri egnumog með tímanumþegar vextinni fara að hjálpaog vaksta vextinniþá verður allt miklu öðveldaraég sýni í þessari bóká einnum stað dæmi umfjallagi um skandtímanláneins og greiðslu drefinguog ég sýni dæmi umhvað það erdýr leið til að myndatil að kaupa séreitthvað sem við öll notumfartölvu eða bílogþetta getur veriðsniður leiðef þú þart virkilegaá öðru kora haldaog hérnaátt ekki sparnaðen fyrir flestaef þau getur að tafni sér þaðaðað leggja frekka fyrirog kaupa þannigþá getur eignastmiklu miklu meiraog ég sýni dæmi um þaðþað er reyndar svolítið ykt dæmiég tek samanburð í5, 10, 20, 30 árog sýni mismuninog hann er mjög mikilvið minni til dæmis aðþað að kaupa bílbara með mismuninum á því aðhafa eignast bíl með því að sapna fyrir honumeðauppan á bílalóniá 20 árum þá getur þau að hafa2-3 bíla meiren svo þegar mann hendur kannski framef við reyna að ringja þettaí þeim skilningi aðþú ert að byrja nýri vinnueða þú ert að byrja skóla og þið vant að fartólu núnaþú ert að einna spanneða þú ert að byrja að búaog þið vant að bíl núna, ekki til 5 árþannig að þetta eru ákvarðinu sem maður eruekki alltaf auðvitaðog það er vissulega þannig aðlántakka getur auki lífsgæðiog lántakka getur verið nöðsynlegog þessi dæmið sem þú nefnirþú getur að verið þannig að það er reynlega að borga sigað fara þá leiðog ég hef alveg skilning á þvíen ég er kannski fyrst á þess að tala um ekkigerur þetta vana, gerur þetta einu sinnigerur þetta aftur, þú byrjar á aðkaupa tölvu, svo íska á bílog svo fram í, þú kaupir alltaf svonasofasett og borð og borðþað verður svo rosalega dýrtí staðin fyrir að koma sér uppað leggja fyrir í byrjumhvers mánadar og helstég veit að þetta ljómar ekkert skemmtilegaen helstað hafa þannig að þú ert með mismunanditegund sparnadarþú þart að eiga einhvers konar varasjóðog það þurfa allirað eiga og hann ætti helst að verajá, kannski30 mánada laun eitthvað svo leiðistþú þart að vera með eitthvað sem ég kallanistlu sjóð, sjóð sem þú leggur fyrirsem þú getur nýtt í ferðarlögog annarslíkt, svo þart að verameð sparnad fyrir langtímasparnad og svo fram ísem þú þart að lífið er sparnadur og sér þetta sparnadurjá, já, skoað þetta ljóma svo leiðilegaþað langar mig að segja því söguþegar fyrsta bóki mín kom úthún heitir Vermættastæknihún kom út árið 2004og hún var um lífið er sparnadbara stuttu eftir að hún kom útþá fór ég í kringluna meðmeð konu minniog við mættumað minn er tengdamömmuþegar hún var að lappin í kringlunaog hún segir eitthvað sem svoer eitthvað gaman að fara með þessu mannií kringlunahann hugsaður ekkit um hann að henn að sparaog hérnaþetta var til þess aðstuttu setna þá var komið til minnog ég var að byrja með að skrifa grein í tímarittog ég kallaði greinin aðég hef skaman eiðajástaðrændin er nefnilega svoað með því að vera skipuladurleggja fyrir, láta vextin að vinna fyrir þigfrekar en að þú sért að vinna fyrir þáþá getur þú eignastmiklu meiraog getur þú gert miklu meira á æfinniog markmið þarf ekkit endilega að veraríkur eða sapna sem mestuþað getur líka bara veriðað hjálpa börnunumstyrkja góð málefni og svo framvísþú bara getur nýtt fjármunnasvo miklu betursvo er auðvitað brákveðinjá þú segir að þú hljóðum með leðalægég er nú ekki alveg samálað því skoen ég skilja alveg gott viðþað er ekkit gaman að tala um sparnatog íta fólk að sparaþetta er samtþað eru líka okkur hvenn lífskeði fólkinn þvíég er nú ekki gaman skoen ég vera á þeim staðí lífunu bara ískapurum bilarog þegar maður er ungurog við lítum millir handanaá maður að koma um heimli þá getur það bara veriðroslið höggþegar maður er aðeins eldrivið vorum að fara að fermafyrir nokkur ám árumog kona mér var alvegsveitti eldur að gera og græjaveitingar og ískapurum bilarog ég regg til og bara keppti ískapog hafa komið það einn eftirþetta er þetta alls samanaftur kannskiþað er samt þannig aðþað er ákveðin svonaég veit ekki frelsi eða stóltí því aðgeta bröðist viðþegar að ískapurinn eða þottavelineða fristikistar eða eitthvað svonaeitthvað bilar og það er að köpa nýtt bara svonaeiga fyrir því, það er punkturinnþað er gott að geta komist á hana staðað geta átt fyrir hlutumog maður þarf ekki að verarúslega rík út í þess, maður þarf baraeiga þennan nýstlurspartnaðið að verasvona í séðurog kannski það sem skiptirenn mera máli er aðvera ekki þeirri stöða að vera með fjárasávækjurþað er vestþað er vest og églustaði á fyrir ykkur umtveimur árumfyrirlestur hjákonu sem hafistúdir að haminguog reynda að mæla haminguogþað var svo áhugavertsem hún sagði og hún sagði eitthvað sem svoég finn enga fylgni ámiðlihamingu og þess aðeiga mikla regnirogen ég finn mikla fylgni ámiðlifjárasávækjuna ogóhaminguþannig aðþað er svoskiptir svo miklu máli að hafa frelsiðog lend ekki í því að hafa fjárasávækjursem getur haftaðrar og verri afleðingarbæði fjáraslega og hjapelsku og helsufarslega líkajá já og á samskiptef við makka á bötn og allt þettaKæri hlustundurvið reynum að flytja góðan bóðskap hér í þjóðmálumen við reynum okkur í tórkark og sjáum að flytjaallt annað, hvort sem er á sjó eða með flygistarf sem er þeirra fyrir síst ekkandiog þá erum við að gera að fá þá til að gera gott tilbúið í flytningarnaöryggismustunum séðum að vaktafyrirtekki þitt, með sérstöku fyrirtekki öryggiþú séðum að reyka fyrirtekkiðen þeir séðum öryggið, allar sólarhenginog breiðast fljótt við ef og þegar þeir starfhér skulle við eins og að snú okkur afturvið pröfum svo að fara við þessum bókumþú nefndir, þú veist, kennararhafa viljað að fá bækurnar og kenna þeirsem eru þetta bara jákvægtfinnir þau áhuga fór ungu fólki?Já, ég ger þaðungt fólk vill lærum fjármálog það er svo skemmtilegtað þeim finnst þetta praktístog það vill lærum fjármálog það var markmiðmitt í uppafið þegar ég fór að skrifakjænstubækur að það langaðimig að gera þær þannig aðþað leggja svolítið í útlittog uppsetningu þannig aðþetta væri kjænstubækur semfólk vildi eiga áframþegaráfanganum væri lokiðþá vildi það eiga þessar bækur og setja uppí hillu og gæti flettum uppsíðar og ég vonaði að nýtistþannig, því það eru svolítiðþað eru ekkit síður hugsaðarsem uppflettir bækurJá, ég menni ég hefði viljaði hafa aðgjöng á svona bókþegar ég var 18 áraþú veist, þó maður var ekki endilegabara í skóla, heldur bara í lífinuþannig að ég vonaði að fólk hafi veitað því að látaeða hveita bönninsinn til að listaJá, ég hef líka fengiðmjög góð viðbröð frá fóruldrumog ég án okkar að tölvupústa heima sem égþegar óskaplega væntumþannig að ég hef bara fengið jákað viðbröðÞetta búið mikið vinnaJá, ég trúið þvíog hún er kannski ekkimjög arsum, það er, þú verður ekkert ríkurog geður bækur hér á Íslandiog sérstaklega að þú leggur núí útlitið eins og við höfum gerten þetta erþetta er gefandiÞurfi ekki Jánus á viðskiptablaðina bröðum?Jú, Jánus og svo er MagnúsInga Tórmason líka sem hefur hjálpað mérog hérna báði frábærirhérnaframsetningin er, hún er mjög velhæfnuðSko, við komumst ekkitil hjá því að ræða eins umverðryggingaog það kemur svolítið fram alltaf þessari umræðusem að, sko, eins og ég myndst ná í upphæðþú komst í minni sömar, við vorum aðstæða úr lífriskerfiðí sambri við þaður og skoog við komum aðeins inn á verðrygginguna þarog maður átti að segjaþví að svo umræða sem átti að segja staði í sömarmeð, sem að snýristuauðvitað miklu leiti um verðryggingueða um íbúðaköp ums fólksog vaxtasteg og allt þettaþú þekkir þessu umræðusko, þessi umræða, ég epplega þó aðþjórakagriðslega það er farið eins og hún fórsem betur fyrir að segja ég, en þetta er okað þá, þessi umræða er ekki fariðhún verður alltaf áfram í einhverju formiog núna, við fengum bara nýlegafrættilega því að nú er bankastjóraað fara til að tala um það afnum að verðryggingustjórnbármenn tala um þetta svona og hafa gert lengiog þú veistjá, ég hef svo mikið sterkast skoðan á þvíen gengur þetta uppafnum að verðryggingu, bara svovið byrjum þarÉg er nú kannski fyrsta leið þegar skoðaner að vera múti bóðum og bönnumí mínum hugaer verðryggingbara ákveði form afákveði greiðsluformaf lánumeða samningumgreiðsluform sem gengur út af þaðað dreifavelasækkunum yfir lánstímanef við myndar að reyða lánþannig aðað japna þannig útgreiðslubyrðiog slíkt greiðsluformhendar mjög velí haggerfi þar sem erviðvarandi verðbólkaog breytili verðbólkaþannig aðég vil meinafyrir hönd neytenda semverðryggingfyrir hönd lánveitendaað geti verðrygging henda mjög velsérstaklega hjá þeim semhérnaeru meðtettjur og gjöldí japavægiað því leiti að greiðslubyrðinnitil dörluastuég skil vel að fólksækist eftiróverðriðunum lánumað þau greiðast traðarnýður sem er kosturen þegar vextireru óverðriðunum lánumeru konir yfir5, 6, 78 og 9% eins og núna erþá verður greiðslubyrðin þannig aðþað er nánast óverðraðalegtþannig að ég er meðmynd í bókinniég fjalla svolítið umbreytilega vexti, vaxta viðmiðmeðal annars út af nýjumdómum sem hafa falliðog svo fjalla églíkum samanburða áverðriðum vöxtumog óverðriðum breytilegum vöxtumí nýjum myndar semborinir saman greiðslubyrðimiða við mismunandi vaxtastíkog þar maður alveg sjá greinilegahvað verðriðinginer mikilvægþegar vextir eru tiltölu að háeins og þeir eru núnaég held aðef okkur tekst að nátökum og verðbólkunni sem ég hefalla trú á að þámuni verðriðinginbara hægt og bítandi fjara útég veist ekki rétt að bannaog ég held að sé bara þannigað sé raunverulega þannigað ef við lítum á sögunaþá hafi verðriðingin gert það að verku umað 2000 einstaklingarhafa getið eignast húsnaðiÞað er alltaf að tala þannig að verðriðingintjónir bara þeim sem að eiga fjármættinekki þeir sem skuldaEr það ómikið einföldun?Já, það er einföldunÞað er einföldunÞegar farið var á stað með verðriðingunaþá var það ekki baratil þess aðað spari fyrir að heldur líkatil þess aðfólk gæti tekið langtímalán og ráðið við greiðsluburðin á þeimAllir verðbólkaallir vextir hafi ekki veriðeitthvað en 20% þenn tímaovertríði vextirog það ræður engin við greiðsluburðiðað slíku lánuog þá hendur þú verðtríðu lánin mjög velþar er greiðsluburðin mjögjafnari og dreifistyfir lánstímanEn af hverju sjáu þetta til dæmis baraeins og sem ég nefndi hérna bankastjóra að tala um þettaAlltaf þeirraveit að lánreyndarveru bankandir hættir að veita að verðtríðu láneins og staðinni núnaen það er hérnaen þetta er einhvern veginnþetta er mjög stóðnumraðaþetta snýst alltaf um þaðhvað er hægt að geraog hvaðog hvernig únd fólk getur komið sér í peimriþað eru þetta stóra sprittingin í þessuSko ég ætla ekki aðHvort og hvernig?Ég ætla ekki að ætla bankastjórunumþað að þeir séu barafarnir að takast í stöðumeð einhverju umræðusem er sífilt verið að hamra áÉg get séðasem raukað dragu vægi verðtríkingarþar sem kallaði erað styrkja miðlunpeningastefnunarþar að segja að vaksta breytingarhafi meiri áhrif út í hakkerfiðþað má færa þau raukég vil hins vegar taka með stöðumeð neytendanumlántagatanum sem er búinað gera sína áallanirog svoverður ykkur launaskriðeða ytri aðstæðursem valda mikið til verbulgustríðog oljúversækanirHá ríkis úrgjöldJá, sérstaklega þaðog launahekkaniref það eru umframframleginniað hans séberskjaldadur efvextir hækkaog þurfu að þóla þaðað greiðslupirðin hann hækkiverulega til að dragu þenslu í þjófélaginumérmér finnst að skipta mjög miklumáli fyrir fólk núnaað það geti fært sig yfir í verðriðog síðan meirkann að vera að hægt að færa sigaftur tilbaka og það er einmittsérstaklega kapli í nýjubókinumþað skiptir miklu máli líkaað vera meðveitar um þegar þú ert búinn að taka lánað þú getur endur fjár magnaðbæðilega sparaði vexti í framtíðinnieða breytum hérna greiðslupirðiKæru vinnirmeð að vilja metna á gæðiá heimilið eða í fyrirtekkiðþá kíkið í græniðsmíðuna og fá þar góða þjónustuKamila tekur vel að mót ykkurog hjálpa til að velja náttúrstegin sem hektar að snýjatil þörfum hvers og einsþá grægja steipastöði alls en þarffyrir gardin eða yngjistunatil dæmis með hellum eða hlæstusteginumsem þurfa að lítið sem ekkert viðhaldþú skor úrvalegir á steipastöðin.isog það eru að nægja að veljaog hér fyllum við um gæði og vantverðniog minnum við því samengja á vinn okkar í Luxorþeir grægja alls en þarf að grægja fyrir viðbúrisem skipta máli, það tekjum við verið hér í þjóðmólumen það sinnaður okkur viljum svo öllum örmen við ætlum að sinna þjóðinnien það eru svolítið að vinda okkur aftur í þóttinÞað er alltaf sparnaðþú segir að þú har fengið mikil viðbrungu fólkiog við erum búin að nefna hérna okkur dæmihvað er gott að spara og hvað er gott að eigafyrir einhverju hlutumhvort sem það eru skamstíma eða lengur tímafinnur þú og verður þú var viðer eitthvað tölur sem bent þess aðþað sparnaður með að ungfólk séu að aukastÉg get nú ekkibent á tölurtölur til þess aðsem styðja þaðég kannski finn freka bara í samtölumvið ungfólksem ég hitti að margir erumeð þettaog mér finnst ákalla gaman þegar ég hitti fólk sem segistkannski vera búin að skipula ekki að sparnaðineins og ég er að mæla með það að það séu gertog þá er þetta þetta sem ég nefndiáðanfyrstarlei byrjaðuhvern mánu það var að borga sjálfuðirmeð reglulegu sparnaðií öðru lagi til þess aðhafa betri yfirsínflokkaðu sparnaðin eftir tilgangiþannig að þú byrjará að komaður uppi varasjóðihann er kannski einstu 30 mánuað launum hundi döa fyrir ískapnumjájáog svo er það neistlu sjóðursem er til aðkaupa ímsa heimilismunnieða ferðarlögog svo er það langtíma sparnaðisem getur fyrir bílhúsnæði og svo framhengisog svo er það náttúrulega lífrisparnaðurinnhann þarf að vera á sínum staðog hann er nú að stórun hluta tilhérna skildaþannig að þú hefur kannski ekki mikiðum hann að segja nema viðbúta lífrisparnaðiviðbúta lífrisparnaði, það er valjá, það er val og það ereitthvað sem enginætti að missa afút af módframlægilaunagreðendasem borga 2% á mótiframlægifráeinstaklingum sjálfum2 moti 2%og síðan það hann getur nýstsem imborguninnog fyrstu íbúðskatlusimborgunAkkurat, maður heyrði þetta af sjóðstjórumog fleira, þeir verða að varja viðaukir á hans fólksí sjóðiímins konar sparnaðilegðir sem eru auðvitað barajákvægt og við sáum það nú líkavar ekki það að ölgjörðin fór á markaðþá sáum við ábyrðandiþáttökum frá ungu fólki sem að tók þátti því útbóðiog ég veit í fleiri útbóðinsem áttur þessu stað á þessum tímahlutabliða markaðar en við getum alltaftekið hérna sér þáttum hannhann alltaf er því miður ekki að bjóða på markaskemmtilega kosti þessa daganaen þú veist það er, hann er alltaftil staðarsamt og hérna við möttum að sjáhvernig hann fróast næstumisseriþað er alltaf þannig að með vextirir og svona háverinsuðurþá alltaf einhvern veginn líður hlutabliða markaðarfyrir þaðJá, en ég held að séu að það ekki farið til lengri tímaJáog hérna ég fjallum í þessari bókþað er eitt gablið sem heitir Sparna ári fjallfestingarog það fer ég yfir mismunandiegnaflokkaog hérnahlutabrefhvorsin þau eru ígegnum sjóði eða bindieinstakum fyrirtækjum ætti að vera hluti aflangtíma Sparnaði allraBara þannig aðhún fólk gáttur sá því, er munur á Sparnaðiog fjallfestingu?Þegar við erum að tala um hvita fólk til aðspara eða fjallfesta, er einhver munur á þessu?Já, sko Sparnaðuren í mínum er það semþú ákveður að leggja fyrir en síðanþarfstu að hvernig þú er ástafaðiþað eru fjallfestingar, það er kannski einlegaað hugsa það þannigBara fólk gáttur sá þessu?Já, jáÞað eru higgur á fleiri skrif?Ég er nú ekki minn eitt í bípónum eins og eren hérna þetta er búið að verafrá því ég byrjaði aftur2015, þá hefurkomið bók kannskinánast árlegaef ég tek með endurprendanirJá, jáog síðust ári yfirleitt hann er aðég er kannski ekki verið áformaðen svo hefur komið beinisvo hefur ég líka skrifað bækursem hafa ekki komið útJá, líka bara skrifbórnum heimaJá, ég hef aðeinsverið að prófahvort að þessa bækur erhvað er endi ellendisog fyrstu skrifí fjármálum er enda búin að koma útá ensku, tvær útgáraog ensku, bæði eins sem er alþjóliútgára, kom út2019 og var styrtaf European BankingFederationog var kynnt fyrirkennurum í einhverjum 30 löndumogleytið til þess að hún kom síðarút á meðans grískuog ég er held égað það sem ég best veit enþá kendií Gríklandi með stöningigrískra skóla yfirleita, hún kom líka útá albunnskuog svo hefur hún komið út áhérnaút í Breitlandiog hefur búið að dreifin í einhverja 90 skólaþarog í tengslum við þettaég á allavegaeina óutlefna bóksem ég skrifaði baraá mína eina ábyrðog hérna náði ekki lengraSko þú nefndir einnig upp af þvíað þú er búin að vera íhvað það eru, 20 árað ráðleika fólki36 ár fyrir þvíþá hefur fólk verið að koma til þíná skustöðunni á Lífursónumog annars þar aðbyður nálgengar og fá ráðum það hvernig það er að hafasína málum. Hvað hefur breyst á þessum tíma?Er þettafæra það í orð?Já, mér finnst það sem hefur breyster að ég finn þaðsérstaklega núna setni árinað þeir sem er að fara áeftirlaun eru um umbetustattur heldur en þeir semvoru að koma tíminni upp af þvíþað bara vantaðiþó nokkuð upp áað eftirlaun værunærlaunateikjum fólks á þenn tímaþeir sem er að komanúna eru bara flestir í ágættismálum búin að greiða í lífirí sjóðmegniða starfsæfinniaföllum launum frá1990flestir og jápil 12%og síðan 15,5%og með uppútalífisbarna þannig að fólker mjög betur stattnúna heldur en það var í upphafiþað sem ég finnstskemmtilegastþeir sem er að koma tími núnaog ég er að farivið þeirra málog er að sína þeimsparnaðin þeirraog ég er að sína þeimhvernig sparnaðurhefur sapnast uppog greinahvernig sparnaðurinn er samsetturþá er það þannig að þeir sem voru að komatil mig ganski upp úr1990 ogmillir 1990 og 2000að hjá þeim í dag ereru vekstir og áhugstunmefnið að sparnaðinumþað er náttúrulegabara vaksta vekstinirí nótskvöldog okkur að það sem ég er að sína í bókunumen fólk er oftast ekki búinátt að sjá þauen þetta er mjög skemmtilegtkannski tveir þriðju að því sem fólk áí sérækna sjóðier uppsögnuð áhugstunþannig að fjármáttinni er búið að vinna vinnun á svolítiðþetta heitir láta peningar að vinna fyrir sigsvona deluði talikynsluður sem hefur eftir að koma inn álífærsaldur á næstu árumnæstu 10, 20, 30 árumþetta eru vantilegakynsluður sem hefur eftir að búa viðöll og breyttu bara tölvara hagseltjá, já, éghefur reyndar sagtég hefur reyndar sagt sem svomér fannst hækkun skilduekki alls úr 12 í 15,5mér fannst hún ekki næjanlegaraukstutthún er gerðikjálfarkjálfarkjára sannínga2016 átti ánaði maður réttog þetta er lögbundi2020 og 2023ég mær ekki hvort það varég held ég að það að vera einir sem skrifaðumskrifaðum þaðhérnavar það mótmæla þessu?ég var ekki beint að mótmælaég vildi það færi fram greining á sparnaða þörfinuvegna þess að til að mynda eins og fyrir ungd fólkað þeir sem borga15,5svo ég tala um því að þeir eru með viðbútalífií sparna allafina, þeir stefni þaðað vera með eftirlaun mun herri enlaunateykjur, semstloka launog það er kannski orðið aðeins og mikiðþví aðþráttir að þú allir kannski að njótaeftirlaunin áraðan að ferðast og svo framvísað þá ert ekki meðþunga greiðslubyrði og unga fólkiþannig aðég vildi það færi fram greining áraunverulegri sparnaða þörfen þetta eru þettaþetta skiptir máliþað skiptir málihvernig kynsluður komin á lífirsaldur á næstu árumþví að það hefur svo mikið að gera með þaðhvernig þjóðfælega verður uppbyggthvað amm og afi hafa efna á að geraí rauninni, svona einföldum máliog ég menna eins og ég segja, öll og breyttþá mun þetta fólk hafa efna því aðklára þá að gera upp sín húsnæðismálief þau eru ekki búin að því, þú veist, ferðastgera mjög vel meðbörn og barna börn og allt þettaþannig að þetta er rosalega stórhluti af okkar hagseltjá, og kannski aðarlegaþað að þessihópu verður ekki byrði áunga hópu, já, svo er það náttúrulega, og ekki á ríkjunaþá heldur, já, jáþannig að það eru þetta ólið því sem gerist í Európaþá tengjum við aftur þángaðþað skiptir gríðilega miklu máliþað sem að kerfin er ekki fjármættiðen þetta eru, skoekki maður aðeins aftur á bókinniþað sem er áhugast í hinn er það að þú vartnáttúrulega með mikið af myndum og gröfumog kennslutæmumþú kallar þetta kennslubókþú veist, uppflýttibók væri líkahérna gottæma því að þetta er náttúrulegaeitthvað sem að þú getur, já, vantileganýttir til lengur tímajá, égekki bara með þetta að læraég svo, ég vittn ég aftur í selabankastöðurað hún er fyrir ungd fólk og öllum aldreijáþað er, þú segir í kynninguþú vittnar í, já, Albert Einsteinvar held ég, hafður fyrir þessuvið veitum hvort það sé, hérnaakkur það neðan, en aðsá sem skilu vexti, hann erhérna, hvernig var þetta, það er hérnahann kallar vaxtavextiáttunda undriðáttunda undur verðarog sá sem skilur þá, hannhann hagnast á þeim, sá sem skilur þá ekkihann greiðir þáogþannig mittu vaxtavextinu sem ég var aðnefna á þann, þetta sem ég er að sjáhjá þeim sem eru búin aðvera að sparaog lífur í sjónum alla æfi og er að komatil mín og ég er að sína þeimhvernig, hvernig, hérnasamsetninginu á sparnaðinu mérog uppsöpnu áhugstum vegu þúntþetta er frábært dæmiÞað erusko, nú eru búin að vera til bækurum fjármár einstaklinga í áratíjá, og þú veist, náttúrulegaaðalvænsku og takmarkamagt komið út í Íslenskuen það veristeinhvern veginn vera, þú veist, ég áttimér ekki á því hvort þetta sé rétt, sko, en þú veist, mannifinnst einhvern veginn að vera meiri áhugi núna í dagheldur en varferir 10-20árum á því að kynna sér þessu mál og geravel í þessu mál. Man finnur áhugahjá ungu fólki því að vilja að gera þetta velJá. Það er eitthvað semkeirir það áfram. Já, ég held aðþað skipti máliþar sem er þó búið að veraað gera í skólanumég held að skipti máli þar semfjármálavit, SFFog landsamtunglýverisöðahafa verið að gera. Þauhafa verið að fara í skólanavoru að fara í grunnskólatil margra ára með verkefniog hérnaraunhafverkefni og láta nefndu vinnaog núna setni áraað stiðja kennaraog gefa bækuren svo vil ég líka nefnaað ég hef líka kynstkennurum sem hafa verið að gera þettaaf hugsiún. Kennurum sem erukannski að kennaalgengt starfræðiaðþeir hafa verið að bæta þessu viðað því þau finna áhugaí á nefndum. En þessi kennara eru þábúin að vinna bröðriðendastarf og ég mótilmið að segja að ég nefni nú þettaaðég nefndi á þann að fyrstu skriði fjármálumhefur komið út í Breitlandiogþar var, hefur viðverið í samstarfið við samtök semheitar Red Start Educateþað var núna að saminast inn í önnursamtök sem heitar Money Ready sem hafaverið að gera svipað og fjármálavitthefur verið að gera hérenog þetta eru góðgjara samtöksem byggja starfseiminnasína á því að fåstuðning frá sérstaklegafjármálafyrirtækjum en síðan hafa þeiraldreið árlegasvona, við getum sagtuppskerufund eða fariðárlega yfir starfið með þessum stuðningsaðilumog ég hefur verið svo heppin að veraá tæmisleikumfundumog þeir hafa fengið King's Collegeí London til að mæla árangurinnhann er sínilugurog eitt af því sem hannsínir er aðþeir sem hafalært fjármálalæsiþeir standað sér betur í starfræðiþað er eins og þetta stiði hvert annaðJá, já, þannig að ég getinsvolítið að koma svo í skólan, kenna fjármálalæsiþar, nú er hann alltaf kominhvað átjón árfrá hröunniþú veist hann að við erum komin svolítiðlangt frá þeim tímaog þá er hann alltaf að byrja þessu umræðimikilvæg að kenna fjármálalæsisvona ykkur alvöru, ég ætla hann í minningunniþannig, þannig að við erum kominvel á vegum með þaðÉg, mér, skoþetta var nú, það var málstof íselabankanum ívikunni þar áðurþar um fjármálalæsi og hérnaþarvar ég meðal annarsmeð erindi og var að kvetatil þess að hérnaþetta fær inn í skólanasem hefur verið baróttumál eins og fjármálavittsvo SFF í gegnum tíðinaÞað skipti svo miklu málitsem er gert í skólan, þá næri þetta tilallraog ég held að þetta sé bestaefnagsælgjörð sem stjórnvöld eigavöla á, vegna þess aðþetta tryggir það að við nýtum fjármunnibetur, þetta dregur úrskuldsetningu og eigur sparnaðsem tryggir þáað við höfum meira fjármagní fjárfestingar og slíktÁgettir hlustandiÞú getur sparað þér tímaði upplýsingauðbrunþví aðgangur af Fonsjúris færi þér aðgangá allum helstu dómum, bókum og tímaritumí einu öflug leytarkerfiFonsjúris Pro opnaði síðan allt löffræða bókasantiðog tryggir það þannig að hafa þú alltaf réttu upplýsingarog talandu réttur upplýsingarþá var mikilvægt að við hefum áskölda keldunnihér í þjóðmálinu notum við ekki bara keldunum til að fylgast meðfrettum og helstu mörkuðum, heldur líka til aðkafa dýbra og vita meira. Það gerir þettaallt miklu betra. Við minnum síðan að fyrðegjarkortinfrá símanni Pay, nú vorum við að segja app fyriralla síma og allt er þetta til þess fallið að bætareksturinn og einfalda bókaldið.Tækninu orðin þannig að hún einfalda líf fjármálastjórastjórnunda og starfspunna til muna og á sérenga hliðstæðu. Og það var við ekki heldurþannig við skulum hægt áfæl með þáttinn.Sko alltaf eitt í þessu sem aðef maður koma að minni skoðun að þess aðað því vittnaðin umræðinu sumarog það sem er tala eins og það erhafi talað þannig aðbankar og lífyrstjóðir en kannskiaðla bankar og hafi einhverjahagsmunna því að halda fólkieinhverju skuldafangilsi. Eins og það erhafi einhverju hagsmunna því að fólksíðan ítast aðt, svona eins ogleiðjandin, hafi einhverju hagsmunna því aðnýðastasjónu leiðjanda sem alltaf er einhverjumýta. Það því að staðinendin ersvo að fjármálag fyrirtekki, hvort það erbankar eða lífyrstjóðir eðafjármálag fyrirtekki, hafiþetta haga því almennt að fólk hafa það gottmyndi ég halda. Ég er sammálaðir.Þú veist þannig að það er vantilega hagurallra því að fólk sé fjármálagslega sjálfstættsé burðu til að taka ákvarðanirtil að fjárfesta eða sparaog líka nota lífsinsuðu þettaþú veist þannig að það eru vantilega eitthvaðsem við viljum öll íta undir.Já, og mér finnst fjármálag fyrirtekkihér á Íslandi að hafa sínt þetta í verkimeð stöningi viðfjármálavittog fjármálakjænslu í skólum.Svo sjáum við núnaað Arjó banki greinlega með átökií gangi til að fá konur til að fjárfesta.Íslandsbanki hefur verið mörg ár auðastæðifyrir upplýsingakvöldum og freystukvöldumog hérnaBjörn Berg var nú með öflöyri því á sínum tímaog er enn að þó að séu á öðrum vettvangi.Þannig að hérnaþað eru svona þættir sem aðvið erum að gera mjög vel.Nú skiptum álið. Og þetta einlegþessi skrif þínu þetta eru stórt innlikiðþessuleg saman. Já, það kæði fyrir það.Ég vona það.Ég vona til þess erþá er það allir eitthvað sunnist.Já. Gunnar, það er bara frábort aðþað er fáið þöttinn. Á þennig hverfið, hvað er fæstbókin?Hörðu, það er alltafað kaupa hanna á heimasíðútgevenda sem er framtíðasín.isSvo hefhafa bækuna mínaverið fáanlegar íbókabúðum. Ég veit ekkihvað er búið að dreifa þessarien það er hafa verið fáanlegar í stærri bókabúðum.Það er við kveitjum allir til að faraog kaupa fyrir sjálfansi ogtölungjum börnin. Já, égværi á það. Ég ætla bara að gera það.Þú þarfst ekki ekki að gera það.Lutlega. Það gæt ég að verið.
