Þú ert að hlusta á frettaskýringaþáttinn þetta helst meðugudaginn 14. oktober.Ég heiti Ingi Freyr Vilhjámsson.Já, það er nú til frasi sem heitir sko að ríkið í ríkinu og ja, allir öllgerðin sé ekki að mitt bara ríkið í ríkinu.Þarna heyrið þú í Arnari Sigursinni sem er eigandi áfengisverslunarnar Sandi.Arnar tjáuð sér þarna um stöðu öllgerðarnar í verslunum áfengis- og tópaksverslunar ríkisins, átífaferr.Samkeppnise eftirliti reiðst í húsli til öllgerðin í síðustu viku vegna meintra misnótkunar fyrirtækisinsá markasræðandi stöðu sinni og sæði stofnuninn frá þessu í frettatilkynningu.Frettaskýringa þátturinn kveikur fjallaði svo ítarlega meint brot öllgerðarnar í sjómastætti í gær.Arnar Sigursson hefur í gegnum árin verið afar gaggrinninn á átífaferr og ofenbörum vettfangi.Sandi selur til að mynda ekki vinsín til átífaferr til áframsölu.Það sem átífaferr er með engar rétt og sög áfengis í smásölu,hér á Íslandi, selur Sandi vinsín á netinu í gegnum Erlend félagog viðskiptafinnirnir sækja það svo á afhendigastöð.Arnar er því samkernisæðarlega átífaferr og telur að gera í smásölu áfengisfrá Álsá og Markaði á Íslandi.Mönurinn á rekstri átífaferr á Íslandi og ríkisvínbúðunum í Núraí og Svíþjóðer að átífaferr flýtur ekki sjálft inn áfengi, heldur kaupir það af heildsölum, segir Arnar.Sérst þegar lögunum var breytt þá var heimild átífaferr til þess að flýtjinnvoru tekinn af þeim. Þannig að átífaferri eina einungunar vestlunin í heiminumsem að reynlega má ekki flýtjinn voru og náttúrulega getur fólk svo sem baravelt því fyrir sér í þáuð hverra það var á sínum tíma.Nú, sístembúlega aðeitt eða monopléti Núraí og allkóði í Finnlandi og svo erlíka mjög skrítið fyrirkomlega í Kanada það sem eru bæði regnar eftir fylgjum þareinungunar vestlanir og fylgjisvestlanir og sjálfstæðar vestlanir. Allir þessir aðilarþeir eru aðvarstórir kaupundur af vínum og þetta er alveg gjöður ólíkt.Átíða þær þráttir er sko gríðarlegan tilkostnað. Þetta eru vestlanir sem kostar5,5 miljardar reka ári. Þá flytja þeir sérst ekkit inn, ekki inn einan einustu vörur.Það er alltaf merkilegt sko og eila bara alveg rannsóknarefni hvernig hægt er að rekasvona dýra vestlanarkæðju. Það eru náttúrulega afskabla áhagkvömmar einingar og eila barastór fyrrulegt mál sko í alla staði.Sala áfengra dríkja frá öllgerðinni nefnur um helmingi af allir sölu áfengis hjá átíða þær.50,3% af öllum seldum áfengiseyningum sem átíða þær selur og 47% af öllum seldum lítrumkoma frá öllgerðinni. Þetta er bæði áfengi sem öllgerðin framleiðir til dæmis bjór en einniáfengi sem öllgerðin flytur inn og selur svo áfram til átíða þær.Mikið meiri hluti af seldum lítrum áfengis í vimbúðum átíða þær er bjór, samtalsum 77% af seldum lítrum.Hlutdelt öllgerðinar í bjórsölu átíða þær er rúmlega helmingur, eða 52%.Bæðir um að ræða vinsælan íslenskan bjór sem öllgerðin framleiðir, eins og til dæmis gull og gullættog eins innfluttan bjór, eins og til dæmis inn írska gynnes.Þannig má segja til einföldunar að einn afhverjum tveimur bjórum sem átíða þær selur komi frá öllgerðinni.Hvernig kom öllgerðin sér í þessa stöðu innan átíða þær og er þetta viðskiptarsamband eðlilegt?Þorgerðu Kristín Þrávinsdóttir er fórstjóri átíða þær.Frettamæðar þetta helst settist niður með henni í höfu stöðum átíða þær á stöðulahálsi í Reykjavíkog spurði hann að fyrsta því hvort öllgerðin njóti einhverja sérréttinda í viðskiptum sínum við átíða þær.Nei, það eru allir jafnir þegar það kemur átíða þær.Regluverk átíða þær er gert þannig að það er mjög bundi bæði lögum reglugerðum og reglumþannig að það njóta í rauninni allir okkar viðskiptaði, lór og byrjar,sömu meðhendluna innan átíða þær.Hvernig skýri þú það að öllgerðin er með svonaóbústlega stóra markaslutild í seldum lítrum hjá átíða þær?Það er ekki hlutverk átíða þær að hafa neina áhrif að meta stærð einstakra byrkjaog það hvernig vara fyrir sjölu og í dreifingu og helst inn í vöruvali átíða þærer bundi í reglugerð og lögum.Þannig að það hvernig það hefur atvikast hefur með eftirspurn að geraog bara hvað sem vinsælar vörur eru.Þegar Arnar Sigurssoni spurður að því, hvort þessi stærð öllgerðarnarhér átíða þær sé vandamál, segir hann að helsta vandamálið sé innkaupakerfi átíða þær.Hvernig virkar þetta innkaupakerfi hjá ríkisvirtækinu?Já, ef við tölum um orðið vandamál, sko, það er, sérst, að öllgerðin er ótrúlegameð ótrúlega stóra miklamarkaslutild, þeir eru með yfir 50% á seldum lítrum í átíða þæren fyrst og fremst er þetta náttúrulega það að innkaupakerfi hjásérst að tínu ofnibyra er, auðvitað, eitthvað sem að þeir hafa bara spílað áog náð þessari, sko, markaslutild og auðvitað, markir bara ósáttir við það,það er erfitt að keppa og þetta er náttúrulega fákeppin og svo er þetta bæta viðnokkrum í viðbútt sem eru, gerir það verkum að allir lítlir aðilar eiga baraað það er erfitt með að fóta sig.Það er það inn í þessu kerfi.Þú talar um inkaupakerfi hjá átíðaferr.Getur þú líst því fyrir þá sem ekki þekkja það?Já, ég myndi, það mæti kannski lísta því bara einfallega sem svona nokksvona kaplöpi niður á botnin.Sérst að kerfið byggir á því að byrgjarnir þar, þeir eins og ölgjarnir,kynna hérna...átíðaferr að þeir séu komið nýja vörur og ferja þá að fara í reynslúsölunú í nokkra búðir.Nú ef að varan sem ekki má auðvisa og ekki má kynna, ef hún selst ekki að sjáhún sér, nú þá hérna betur hún út.Nú leiðir þá fram hjá því er þetta fyrir þá sem að hafa efna á því að það ereinfallega að bara fara í þessa búði.Nú er það að það að það er að það er að það er að það er að það er að það er aðkaupa upp laðurinn í sérst hillunum til þess að framleiða þá sölu.Og nú þetta er náttúrulega fylgkona óeðlilegt og þekkist ekki í nefniannari verslun og margir ósáttur við þetta.Þó að við séum reyndar ekki, ég er ekki að selja í átíðaferr, en þettaer þetta myndir náttúrulega...Aldrei hvarlað okkur að vera með eitthvað svona keri.Það sem þetta þýðir er að, að, að sérst, úrvalið ef þú ert með hérnavörur sem kannski fáur þekka, vörur sem er kannski nýstárleg,sérstökf með eitthvað, dýrar vörur sjábel.Nú þær þetta þá strax út og einsleitnin,Þannig að það verði alltaf, og það þarf ekki að skoða sko söllutöluðnari átti að ferja og sjá að úrvalið þetta byggist á, þetta fer alltaf niður og niður í verðum og sömliðis í gæðum.Þannig að þetta er ekki kervi náttúrulega sem er hagfælt fyrir neytendur sko, getur aldrei verið það. En hverjum þetta svo sem ég huga að einu okkurna vestlunar fyrirkomula geti yfir höfu verið neytendum hagfælt fyrirkomula, það ætti að vera lengur búið að sína fram á það svo sem.Arnar nefnir það þarna að það vil lengi týðkast í vestlun með áfengi á Íslandi.Að byrjar eða heiltalar áfengis, kaupi sjálfur eigin vörur í stórum stíl í átífa ferr til að búa til betri sölutölur fyrir einstaka tegundir af áfengi.Þú nefndir á þann að fyrirtækis og öllgerðin stundi það að kaupa sínir eigin vörur í vestlunum átífa ferr. Er þetta eitthvað sem er bara allkunna að þínu vittu og hefur týðkast lengi á Íslandi?Já, þetta er alveg bara vitað. Þetta er alveg þekkt og allir vitað.Og mér sé að dæmi um það að starfsforsk átífa ferr hafi bara einfallega pakkað vörunum á bretti og þau séu sótt bakt er að minn og afgreitt úr.Nú auðvitað finnst átífa ferr þá auðvitað þægilegt þeir fá auðvitað sína framlegð út úr þessar sölu og hérna en þetta er alltaf fullkomlega óæðilegi viðskipta hættir að öllu leiti sko.Frangkvæmt svörum frá bæði öllgerðinni og átífa ferr er þetta rétt hjá arnari sem þannig kemur fram.Áfengisheilsalar hafa stunda þetta í gegnum árin og gera enn.Í svörum til fréttaskýringa þáttan eins kveiks frá öllgerðinni þar sem spurt er hvort fyrirtæki hafi stunda það að kaupa einn vörur í átífa ferr.Segir öllgerðin að fyrirtæki hafi gert þetta á sínum tíma en að þetta týðkist ekki lengur.Orðarétt segir öllgerðin um þetta.Öllgerðin hefur ekki beitt þessari aðferð í um áratug eða svo.Við sjáum hins vegar í fyrirlikandi sölugognum frá átífa ferr að þetta virðist ennverðað viðtikinn vennja meðal ímissa samkemminsaðel okkar.Öllgerðin nefnir þarna af fyrra bræði að önnur fyrirtæki sem selji áfengi til átífa ferr stundi þetta.Þorgerður fórstjóru átífa ferr er spurða þessu og segir hún að ímislegt bendi til þess að einhverjir byrjar kaupi einn vörur af átífa ferr.Hún segir þó að ekkert bendi til þess að Öllgerðin geri þetta nú eða hafi gert þetta á allra síðustu árum.Stundar Öllgerðin það að kaupa einn vörur af verslunum átífa ferr og búa þannig til eitthvað falska eftirspun?Nei, það er ekkert í okkar gögnum sem að gefa vísbendingar um það að það sé gert.Stundi einhverjir aðrir byrjar á Íslandi þetta?Við sjáum í okkar sölutölum að það gerirkemur stundum skindilega aukina eftirspurn eftir ákonum vörumog það gerist sérstaklega í lók tímabilla þegar að vera að metahvort að vara komist úr reynslusölu yfir kjarnna og svo í framaldinudættur eftirspurnir niður í fyrra horf. Þannig að já, það eru vísbendingar um þaðað það sé vera að hafa áhrif okkar við með einhverjum hætti.Getur þú nabgrind þess að byrja?Nei, ég get það ekki. Við gerum heldur ekki vinslunum.Þessu heldur skoðum við bara hvernig salan er á einstakka vörumog við mögum ekki vera að greina það eða vinna þau gögnir á einstakka byrja.Hvernig getur átjóðafer brúðist við ef að stopnunin er með eitthvað sannanirsem að benda til þess að byrjar séu að gera þetta, búa til falska eftirspurniðþess að mæti?Átjóðafer hefur raun og veru enga laga heimil til þess að bregðast viðvísbendingum eða raukstöldum grunnum að það sé vera að hafaáhrif á kervið og það er í rauninni hægt að gera það með nokkurmismjölandi leiðum ef að brótavílinn er einbeittur. Það er hægt að farabara í mismjölandi búðir og kaupa sömu vöruna eða pantana eða að geraeitt og annað. En það er ekkert sem að veitir okkur heimil til þess aðbregðast við þessu en við höfum verið með vörvalskerfi okkar í endurskoðunog erum að skoða leiðir og skoða hvað hinn Norðurlöndin er að geraí Sveipur.Sveipum aðstæðum til að kanna hvort að við getum einhverjum hættubrúðist við þessu. Þetta skapar í rauninni falska eftirspurn sem þjónarí rauninni ekki hagsmunum neittna hvorki átjáferð eða viðskiptavinumhugsalega einhverjum byrkjum í einhverju tilvikum en þetta eikur baraumsýslu með vörur sem nýtur ekki eftirspurnar, tekur hilluplásffrá öðrum vörum og er ekki það sem viðskiptavinurna kalla eftir.Eitt að helsta sem kemur fram í maður?Það sem áli Arnars þegar hann ræður um viðskiptasambandöllgerðarnar við átjáferð er að fyrirkomulaðið á bakvið átjáferðþjóni helst áfengisheildsölum en ekki neytundum.Arnar segir að áfengisheildsölunar hagnist vel á þessu kerfiog spyr hann þegar þeir eru spurningar hvort þetta kerfi hafi veriðsett upp með þessum hætti á sínum tíma til að þessi ræðilargætu að hagnast á því.Það er alltaf lungur búið að sína fram á það að frálsvesluner alltaf neytundum að hagfeldasta vesluna fyrirkomulaðiðog þessi hundrað ára einsumtar ganga sem að einungana veslunátjáferð núna er búið að ríkja hér er auðvitað bara dæmi um þaðað það er búið að ríkja hér er auðvitað bara dæmi um það aðauðvitað á að tryggja bara jafnræði og hérna að menn keppibara á frálsve markaði og heiðu opinn verið að á ekki að veraað fást í smásölu veslun og heiðu opinn verið að á bara einfaldaað setja leikreglur en ekki vera keppin á vellinum sko.Þegar þorgjörður hefur átjáferð spurða því hvort hægt sé að geraeitthvað til að bregðast við þeirri gaggríni og þeirri umræðusem verið hefur meðal fyrirtæki á áfengismarkaði um aðauðgjörðinjóti sérréttinda eða viðskiptum við átjáferð.Segir hún að það sittir skoðunar að breyta vöruvalskerfinuhjá fyrirtækinu.Annars segir þorgjörður og þetta deila karnin í því sem hún segirí viðtælinum við þetta helst að fyrirferð og starð auðgjörðarnarhjá átjáferð skýrist einfaldlega af því að fyrirtækið sem ervinsælar vörur á bóstólum.Við höfum verið að endur skoða vöruvalskerfi okkar og reglurkringum dreifingu og annað og hort mikið til norðurlandanahinna landana sem eru með ríkisengarsölur áfengi og nýtt okkurreynsluna þaðan og það er klálega allt af tækifæri til þess aðbæta úr hlutunum og gera betur og við leggjum mikla áherslu á þaðað hér sé hún í faglegt starf og allt kerfi sé gagsætt og réttmætt.Beita byrjar með allannars auðgjörðin, beita er einhverjumaðferðum eða nota er einhverjar leiðir til þess að auðvitalíka líkunar á því að þeirra vörur fái meiri dreifingu ogsínileika í vestlunum átjofaður.Við sjáum reglulega að koma á markaðin vörur þar sem að mikileftirspurnir eftir sem hefur skapast áður en að varan kemur íhillur í vestlunin átjofaður og svo eftirspurnir er sköpumeinhverjum öðrum hætti heldurna að við höfum í raunni með að geraþannig að ég get bara ekki svara því hvað er það.En allavega innan okkar kervis er engið místnótkunni að neittannað sem við erum að sjá þar.Það er engið sem nýtur einhverja særrettinda, varandi sínileikaá vörur eða eitthvað slíkt sem að áþá að íta undir það aðviðkomandi geti frekar selt sína vörur í vestlunum átjofaður?Nei og það þjónar ekki hagsmunum átjofaður á neitt nátt aðmístmunna með nokkur um hætti.Álagningin er lögbundin og áfengiskjöldin er greitt aðbyrgjánum eða framlegandanum þannig að átjofaferðirun hefurengan haga því að vera með nokkra místmunun í kervinu og okkarhlutverk er fyrst og fremst að gæta jafnbræðis og gagsæst ogþað höfum við gert á eins faglagan hátt á okkur önd.Hvað stýrir því að vörur öllgerðarinn að seljast svona vel ívestlunum átjofaferður og þeir eru það stóri átjofaferð aðeinn af viðmælendum okkar segir að öllgerðin sé eins og ríki í ríkinuí vestlunum átjofaferð. Hvað stýrir þetta stærð og umfangöllgerðarinnar í vestlunum átjofaferð?Það hafa komið margar vinsælar vörur undarfærið frá þessumframlegandum eða þessum framlegandar sem hefur og eitthvað stæstuvörumerkjum í innlendri framlegslu sem að nýtur stöðugrar ogmikillar eftirspurnar og að öðru leiti er þá veist það er enginbísbendingar um að vesi að maður svo mísnótkun á kerfinu eðaneina öðru hjá okkur. Kvorki í sambandi við það að vera í sambandieða þú veist að hafa sambandi við starfsfólk eða kaupa í einn vörueða neitt slikt.Þetta helst er búið í dag og Yngju Freyr Viljámsson þakkar þérfyrir að hlusta. Ef þú ert með aðtöðasendur um efni þáttarinseða ábendingur um önnur frettamál þá er þér bent á netfangið.Þetta helst að drúfbúndur is. Stjórnendur þáttarins vil ég endilegaheyra frá þér.Bent skal á það að í kjölfar þetta helst hér á eftir er á DagskaraRásareitt hlaðvarpsútkáa af kveikstætti gergföldsins umöllgerðina.Næsti þáttar af þetta helst verður annars á Dagskara Rásareitt ámorgun en þá mun helgi seljan fjallaðum fjárfestingar lífverðsjóðahér á Íslandi.Góða stundur.Góða stundur.Góða stundur.