0:00 0:00
Í spilun núna

Umræðurit

Þú ert að hlusta á Fettaskýringaþöttin, þetta helst,förstu dæn 25. september.Ég heiti Yngi Freyr Viljámsson.Þetta er alveg gífulega ánægileg niðurstaðaog að ég tel mikilvægni niðurstaðaí áttarinn að tryggja réttindifólks til frálfsflutningar mikli EES-ríkja.Þetta er annað brindis einastótti taugalækmirsem þú heyrir í þarna.Hún ræður um sögulegan dóm sem fjallihæstarétti Íslands á miðugutöðinþar sem henni voru damdar skaðabæturfrá Íslenska ríkinuvegna þess að hún fekk skertar greðislurog fæðingar á lofsjóðiþegar hún flutti til Íslandsá Danmörku árið 2000 og 1990.Ég er rosalega stolt af þessari vegferðég er stolt af að hafa haldið áframég er gífulega þakklottlaknafélaginu, laknafél í Íslandsfyrir að hafa ekki gefist uppog ég er stolt af þessari niðustu.Anna Bryndís hefði átt að fá herrifæðingar á lofsjóðskreðslur í Danmörkuþar sem hún var í sérnámi í læknistræðiog hafði unni sem læknir og meðan.Þegar hún flutti heim til Íslandsvildi fæðingar á lofsjóður ekki greiðahenni þessar tekjutengtu greðslurheldur einungis lámarsgreðslursem tóku ekki með að þeim tekjumsem hún hafi verið með í Danmörku.Anna Bryndís segir að málisé miklu starra en þaðað það snúist einungis um hanasem personu.Máli snýst í rauninni umað mínumandi var þetta brotá EES-samningum umfrálsaflutninglaun þegarað mikli EES ríkjaog þar sem ég var unniúsett í Danmörkuað það fæ ég þegar ég flytt svo til Íslandsað það fæ ég rauninni ekki aðfugglu greiðslur frá fæðingar á lofsjóðusem að mínumandi hafi égrétt á. Éger unni lögminu letnisfræðiná mig hérna í Háskjólu Íslandsfers og égsérnum í tölatningum í Danmörkulík því sérnumþarna íLogos að setja einhverja ás 2019kemst svona að þvítímabila því er ólegtog þá okkurfær ég svona að skoða hver er minnréttur viðað flytja til Íslands eins og ég hafi þiðfyrirhugað að gera framhaldiaf sérnamönnuog leita þá til fæðingará lofsjóðu í Danmörku í fyrstarskiptiog þarna fæ þar upplýsingarað við flytting til Íslandsmyndi ég fá unni öll minn réttindiá Íslandi og þá ég framhaldinuleitaði til fæðingar á lofsjóðu á Íslandiog fæ þar upplýsingarað ég eigi jú vissulega réttáfæðingar á lofsjóðu á Íslandiog þurfti þá að fikk út sérstökeigðublömi til því flytningsmigliES ríkjaþurfti að byrja að vinna innan tíu virkla dagaoguppviklir hennu alltaf þess að kröfurog fæð samþittgreiðslurþegar ég egnast svobadni þá er henni kemur í ljósaðþegar er miðið við launatöndu göldinað laun minn eru 0 krónurog þá fæ ég þar upplýsingar aðeinungus er meða við launsem eru fengin á Íslandien ekkilaun sem eru fengin í öðrum ES ríkjumog það er henni þar sem ergrundvallar atrið í þessumáli er að þarna er henni skertminn rétturá fugglum launatöndugreiðslum til fæðingar á lofsjóðsAnna Bryndi segir að þegar hún fekk þess að nýðustöðuhafi henni myndist brotið á hennar réttiog að hún hafi ákveðið að geraeitthvað í málinuÞetta var árið 2019Anna Bryndi segir að læknafíla Íslandshafi veitt henni mikinn stöðningí málinu og hjálpaði henniað leita réttarsinsHún segir að mál hennar skipti miklu máliog hafi fordæmi skildi fyrir íslenska læknasem margir hverjir fara í sérnumErlendisMér fannst brotið á mín réttiað mínum þetta var þetta mikinnprinsippmál að égað minn réttu sérunnitriður sem íslensku ríkisborgariað ég runni líti ekkií lægra hlut út frá því aðlöggefun Íslandi hefur ekki innlegtað fugglæguhluta eða samlengninsað égþurfa að líða fyrir sliktog þannig að ég þurfa að leitaminn réttar og fekk þardiggan stöðningEn hvaða máli skiptir þessi dómur í stóra samingirhlutana og er hann sögulegur?Gunnar Þór Pétursson erprofesor í lögfræði við Háskólinni Reykjavíkog sérfræðingur í ÁruberetiHann segir dóminn í máli önnubrindisarvera sögulegan að mörgu leitiog að hann hafi bæði lögfræðilegarog mögulega pólitískar afleðingarMér finnst í raun og veru báðirþessi dómar vera mikilvægirog fyrir dómurun er sögulegurað því að það er fyrstidómurun eftir að æstretturvarð í raun og veruskipaður og settur uppmeð þeim mætti sem nú ersem dómstotla þreyðastíiforðan með skefandiþetta er fyrsti dómurun þar sem þeir telljaað það er að sitja þar sjö dómararog líka hvernig raun og verudómstotlinn fer yfirþetta mál með mjög ítalegum hættiog gefur skýrskilabóð með raukstutum hættihver staðan erað því leti tiler hann mjög mikilvægurog þetta erforðan með skefandiá mjög margan háttog sama eins og ég segimeð setnin dómin að þetta erþað fáir dómar þar sem hættirþurfu farið yfir skilirði bóta ábyrðaríkisinsað hann er sérstakurhvað það var þarog hérna forðan með skefandilíka á sinn háttGunnar Þór vísar þarna til tveggja dómasem hafa fallið í máli önnubrindisar í hættirfyrir dómurinn fjellárið 2024í þessum dómi síknaði sjö mannaþjætt skipaður hættir eftir ÍslandÍslenska ríkið af þeirrikröfu önnubrindisarað fella niður niðurstöðu fæðingará lofsjóðs um greiðslutnatil hennarÍ þeim dómi sagði hættir eftir Íslandsinsað mögulega kynni Íslenska ríkiðað vera skadabótaskiltí málum þar sem fólk fyrir ámisvi réttindi sínvegna þessar skuldbyttingar EES samningsinshafi ekki verið innleitarmeð réttum hætti í Íslensk lögAnna brindisákvás og í kjölfariðað höfða slíkt skadabótamálþrátt fyrir að Íslenska ríkinuhafi ekki verið gert að fella niðurákváðun fæðingar á lofsjóðsí máli hennarkom aldrei til greina hjá önnubrindisiað hætta að leita réttar sínseftir síknudómin í hæstaréttiárið 2024Nei, það kom aldrei til greinaen það varvoruflesti sammaliðum að þetta væri brotá EES samningnumog niðurst á hæstaréttlunstutti það að það er brotværa að ræðaþannig við heldum ótrú áfram að þyrsta breytaþessar reglu gerðsem hefur verið breytten vildum ótrú áframtil þess að gefa líkafordæmi fyrir öðrumsem hafa lendið sammalið stöðu fyrir þennan tímaAðspurður um dómin í máli önnubrindisarog af hverju hann skiptir málisegir Gunnar ÞórOg þessi dómur í gæirer í raun og veru endirá kannski frekarlangri sögu orðiðog það sem skiptir mjög miklu málier dómur sem fjalli hæstaréttifyrir tveimur árum síðanþað var líka í máli önnubrindisarsem sagtog í því málisem að var fyrsti dómurhæstaréttar þar sem að sátu sjö dómararfullt skipaður dómursem gaf til kynna að hér var að ferðinniþýðingamikið fordæmisgefandi dómuren í því máli eru svona tveir þræðirannars varandi þessa spurninguhvort að hún ætti réttá að fæðingarólafiog hins vegar snýri líkaúrlöfsnin að bókun 35ogþegar að dómstöldlinnfóru að skoða það hvort að hægt væri aðtólka laugin í samrami viðe-settin þá komu þeirí lað svona einskonaloka stöð þartældu sér ekki geta farið í lengraog fóru þá í raunum veru aðútskýra það aðbókun 35 væri ekkinæjanlega vel innleittog þannig varu í raunum veruekki hægt að leysa úrmálunu á þeim grunniogþrátt fyrir að það lægi fyrir að húnætti þennar rétt samningnumþá væri laugjefin ekkinæjanlega vel innleittí íslenska rétt, en það veru svonaþessir tveir þræðir sem voruí því máli, þannig að það málier svona forsenda fyrir málisem var ákvið í gær, sem erþá varandi skadabótaskilduíslenska ríkisins.Það er aðeins í fymta skiptisem að hæstur réttur hver úrumþað hvort að skadabótaskilduað ríkisins hafi stopnastí tengslum við eða samninginog það stendur 2-2þanga til í dag, þetta er þá þriðií dómunu sem að hæstur réttur segir aðskadabótaskildu hafi stopnastog það var sem sagtí gær á þeim grunniað Anna Bryndisætti þennan réttog hún hefði ekki gett að fengiðnotið hansog vegna þess aðlaukjöfun hafi ekki verið réttilegainnleitt og þar að leiðandiskapist bótaskildasem að ríki þarf að standa fyrir.Með dómi hæstur réttar Íslandsnú á miðugutæðin fekk Anna Bryndisdæmtartæpar 3 miljóni krónuí skadabætur, aukt ráttarvakstaog málskosnaður.Þessi upphæð var mismunurinn á þeimfæðingarólfskreðslum sem hún áttiað fá meða við launsin í Damörkuog þeim greðslum sem fæðingarólfsjóður á Íslandi ákvarðaðihanda henni. Anna Bryndissegir við þetta helst að máliðhafi ekki snúist um peningaheldur um prinsip.Þetta var einhvern veginn ekki kannski umlaunagreðslunar heldur var þettaprinsipmál fyrir migen að því sögðu það vorueranþa margi sem hafa verið ísambarlega stöðu semeftirveil hafa ekki samabakland og ég hef haftog það er bara mikilvægt aðþað sem ég hef tök á leitaminnsréttar og fekknáttúrulega að degja stöðning frá mínu stjættifélagiLæknafél í Íslands en það erekki allir í þeirristöðu að það getafengið þennan stöðning þannig að égbarðist líkafyrir með til því réttindi annaraþannig að þeir þurfu ekki upplifaþetta. Ég er gífulega þakkláttLæknafélaginu. Ég leitaði til þeirraí þessarivegferð og það sem ég taldi þettaverar nú mikið réttælis mál fyrirÍslandska Lækna sem eru að leitaí sérnum Erlendisog eru að koma heim og erugerðan á batsengða aldrei þannig að ég vildi tryggjaþeirra réttindi. Það hefurgífulega mikið fólk, margir haftsamband við mikið gegnum þessi67 ár. Þannig að það eru margirsem eru í sambarlu stöðuog teljið því mikilvægt aðnúni ljósi niðurstöðu fráhæsturettar að fængar og losurendur skoði alla sínar fyrirumsóknirtil þess að tryggja raunin réttindialla sem hafa lent í sambarluástöndi og ég. Þegar GunnarÞóri spurður um það hvaða fordæmiskildi og þýðingu þessi dómur hafiþá nefnur hann meðal annarsþetta atriðu um þaðað fólk sem kannan hafa verið í sömu stöðuog annabrindis og fengi skertargreiðslur úr fængar og losjóðikunni nú að geta fengi réttargreiðslur úr þessum sjóði.Og svo myndi ég segja fyrir alla þá sem eruí svipari stöðuog annabrindishafi ekkifengið fæðingarorlof, reiknað meðréttum hætti að þá ættuþeir eistaklingar að geta hort til þessa dómsreyndar þætti mér braguraf því ef að fæðingar orlofsjóðurmyndi sjálfur taka frungvaða af því aðað leiðrætta öll slík málþannig að fólk þurru nú ekki aðleita til dómstála eðaannað þvíinlegt. Það væri bragur af því.En svo kann dómurinn líkaað hafa pólitískar afleðingar.Gunnar Þórun nefndi hér aðframann skilabóðin sem dómurinnsendir til laugjáfans þar aðsegja til allþingis að hansmati. Hvað á hann viðmeð þessu? Gunnar Þórunefnir hér hinn að svo getluðu bókun35. Bókun35 snýst um það hvernig reglurEES samningsins skilda innanlandsog feilir í sér þá meginhugsun að reglur EES samningsinsskuli hafa forgangef það stangast á við önnur lög.Ég nú bara frekarlítið fyrir að spá ípólitískar afleðingar enmér finnst þess að það er borleggjandieftir fyrirdóminnað nú er hæstertur Íslandsbúin að hveða úr um þaðað smám saman hafií raun og veru það orði ljóstað þær skildur sem framkom í bókun35 sé ekkiréttilega innleitar í Íslandsgar í ettað þá bregðistlögjafinn við því.Mér finnst þaðeinn eðlilegu viðbrauðog kannski sérstaktaað sá dómur semeins og ég segi bæði skipaðursjö dómórumfer ítalaði yfir máliðií raukstuðningi sínumhafi ekki fengið meiri aðtegliá sínum tíma þannig að það er kannskisvona það fyrstasem að mér finnst skiptamáli og lögjafinnþarf auðvitað að spila meðvið erum með þetta þrískipta ríkisvaldoghæstriettur hefur reynuleg ekkiúrraði til þess að gera neittannað en að benda á að hér fyrir viðlögjafinn að bæta úrog þá þarf lögjafinn að bregðast viðannars emmittverður niðurstan eins og hún er í þessu tilvikiað einstaklingar og fyrirtæki verðaaf réttendum og þurfa að sækja þaueinhvern veginn fyrir dómiþetta er svonaég veit ekki hvort þetta sé eitthvað sko ná politískafleðing, þetta er baraafleðing af þessum málumogþá þarf einhver að bregðast viðlögjafinn annars vegarað reynsa til í máluneða líka stjórnvöldþau þurfa þá að annars vegarað borga þeim bætursem að hafa orði fyrir tjónien helst fyrir mér að þau ættuað svonaað horfa sjálf á málinnsem þau hafa lest úrog hafa frungvaði að því að greiða bæturog það eru þettaekkit eðlegt ástandað hérna ríkisjóðusé að greiða bæturvið hljóttum að sjá þaðog eftir, mér veist að ekki vera pólitistþetta er bara svona eðlilegeðlileg sín á afleðingaraf dómsmálumEf bókun 35 hefði verið í gildií íslenskum lögumþá hefði Anna Bryndís hugsanlegafengið réttar greiðslur úr fæðingaróluf sjóðiog ekki hefði komið tilþessara langvinnu málaferðla hennargegn íslenska ríkinuÁ þriðju dæin varþar að segja dæin áður en dómur fjallí málu önnubrindísarvar frumvarpið auðaríkis ráð þeirraÞorgerða Katrína Gunnarsdótturum bókun 35drift á alþing í ÍslendingaÍ frumvarpinu er bara einn lagagreinsem má að bætast við löginum evróska efnuhagsvæðiðÞessi lagagrein hljómar svonaEf skýrt og óskilirtlaga ákvaði sem réttilegaeinleði skuldbytningu sem kvartEES-samningnum er ósamrímalegtöðru almenu laga ákvaðiskal hið fyrirnemnda ganga framarnema alþingi hafa í mallt fyrir um annaðSamá við um skuldbytningar sem erueinleitar með stjórnvalds fyrirmælumef þau eru ósamrímæliðog öðrum stjórnvalds fyrirmælumBúast má við því að hartverðitekist á um þetta frumvarpauðaríkis ráð þeirra á þessu þingilíkt og í hinn þrjú skiftinþegar frumvarpum bókun 35hafður við lögð fram á alþingiÞetta helst er búið í dagog Yngjur Hreyr Viljámssonþakkar þér fyrir að hlusta á þáttinAð mánundagin í næstu vikuverður haldið áfram að fjalla um dómanaí málu önnubrindisar einastótturog afleðingar þeirrameðal annars út af bókun 35Ég minna á netfangiðþetta helst að drú.iseða þú ert með aðtjóðasendurum efni þáttarinseða ábendingar um einhver frettamálGóða helgiGóða helgi
Þetta helst

Konan á bak við sögulegt dómsmál í Hæstarétti

fös. 25. sep. 2026, 12:42 · 17:00

Anna Bryndís Einarsdóttir taugalækni voru í vikunni dæmdar skaðabætur frá íslenska ríkinu í Hæstarétti Íslands vegna þess að hún fékk skertar greiðslur úr fæðingarorlofssjóði þegar hún flutti til Ísla

Samantekt

1. Þátturinn fjallar um mikilvægan dóm sem var kveðinn upp í hæstarétti Íslands þar sem Anna Bryndís einastóttir fékk skaðabætur frá íslenska ríkinu vegna skerðingar á fæðingarorlofstekjum þegar hún flutti frá Danmörku til Íslands.

2. Anna Bryndís lýsir því hvernig málið hennar snýst um réttindi fjölskyldna sem hafa flutt milli EES ríkja og skaða sem þeir kunna að verða fyrir vegna ólíkra aðgerða í réttarkerfum.

3. Gunnar Þór Pétursson, lögfræðiprofessor, segir dóminn sögulegan og mikilvægan, bæði fyrir þingið og almenning, og telur að dómarinn sé mikilvægur í því að skoða skilyrði skaðabótaábyrgðar ríkisins.

4. Þá hefur dómsmálið einnig pólitískar afleiðingar, þar sem þörf er á að lagfæra íslensk lög til að tryggja að EES-reglur séu réttilega innleiddar.

Lykilorð

Konan á bak við sögulegt dómsmál í Hæstarétti
Þetta helst
0:00 0:00
♪