Það er þetta helst fjöldu daginn 2004. september. Ég heiti yngi freyr Viljámsson.Í síðustu viku var sagt frá því fréttum að fiskþurkunn samhæri á laugum í Þingajarsveita Norðurlandi hefði verið loka tímabundið.Þetta var gert í kjálfar úrskurðar úrskurðarnemdar um hverjus og öðlindamála sem fælti niður starfsleifi þessara fiskþurkunnar.Fiskþurkunn samhæri á laugum verður stöðuð eftir að úrskurðarnemd um hverjus og öðlindamála fælti starfsleifi fyrirtækisins úrgildi.Ástöða fyrir lokurnin er svo að úrskurðarnemdin telur að ekki sé gætt nægilega vel að vassvernd á svæðinu í reksturinnumog að gæði vats á laugum geti verstnað ef starfsleiminn fara að halda áfram.Úrskurðurinn er hverðin upp í kjálfar kvartana frá nokkurum íbúum á laugum.Fiskþurkunn hefur verið rekin á laugum frá árunum 1980.Þessi fiskþurkunn var lengi rekin undir merkjum útgerðarfélagsakureyringa en nú er reksturinn orðin hluti af útgerðarísanum Samherja.Í fiskþurkunn eru þorskauðsar meðal annars þurkaðir og seldir til nýgerju.Þessi fiskafurð kallast skreið.Fiskurinn er unnin þannig að hann er þurkaður án þess að vera saltaður og dregur þessi vinsluaðferð vatni úr fiskinumog gerir það verkum að hann getur gemst lengi.Svo þegar hann er matritur fara að elda fiskin vel og bleita hann til að mýkja og gera hæfan til áttu.Um hvað snýst þessi tímabundna lókun og fiskþurkunn og laugum?Ólur Rún Erlendstóttir er fréttamaður Rúvo Akureyri og rýtstjóri landsbyðafrétta.Hún hefur fylst með málinu síðast lína vikku.Núna síðast þá var það þannig að það fimm íbúar tókuð sér saman og kerðu veitingu starfsleifis laugafisksnú fiskþurkunna Samherja og laugum til úrskurðanemndar um hverju svo öðlindamála.Sáúrskurður var í meginatriðum þannig að starfsleifið varfælt úr gildi vegna þess að úrskurðanemndin sagði sig ekki hafa nægar upplýsingareða sig eða helbrís eftir litið, ekki nægar upplýsingar um stöðu vasslotasem eru þá ár og vött þarna í grendinni.Þannig starfsleifið var fælt úr gildi, staðan er síðan þannig í dag aðálaugum er verið að vinna úr því hráefni sem að þar varbara þeir fengið lefið til þess og ekkert myndi skemmasten ljósta fiskþurkunin starfar ekki án starfsleifisþannig það er bara framöndan lókun og starfsvolkinu verið bóðineinhver vinna inn á akureyri en ég veit líka að samhengi vinnurað kappi á því að reyna að fá það sem úrskurðin hægt.Fiskþurkunin og laugum er sennilegin þægtasta skreiðarverkun Íslands.Útgerðafélagi breymátti þurkunin á árunum 2003-2011eftir kaupa útgerðafélagi akureyringa af eimskipafélagi Íslands.Það sem hefur í kefti útgerðafélagi akureyringa svo að breymi ára 2011og hefur átt félagið og fiskþurkunina síðan.Í svari frá samhengi í tölvuposti kemur fram að úrskurðurinnhafi komið fyrirtækin í opna sköldu.Fyrirtæki segir að þessi afar íþingjandi að ákverðunum útgáðu starfsleifissé feldur gildi með þessum hætti og að unni sé að lausni í málunusem tryggi að starfsleimin geti haldið áfram.Í fyrra voru rúmlega 17.000 tonna af hættum fiskaförðumseld frá Íslandi og úr landi.Aðalega varum að ræða hættan þorsk en einni í Ísuog svo aðrar tegundir í minna mæli.Rúmlega 15.000 tonna af þessum hættafiski fóru til Nýgerjusem í gegnum tíðina hefur verið lang mikilvægastá útflutningsland Íslands í þessari skreiðafesslun.Elvar Einarsson er framkvæmdastjóri og eigandi fiskútflutningsfyrirtækisem sörgur Norfis og Dalvik sem sér hefði síði þvíað selja skreið til Nýgerju.Hann segir að 11 fiskfyrkuna fyrirtæki síðu starfandi á Íslandi í dag.Elvar segir að viðskiptum með skreið frá Íslandinefum um 9 miljardum króna á áriog að Ísland og Noregur skipti með sinn markanum í Nýgerju.Það er að segja ekki með 11 framlegundur sem eru virkið núnameð því halda stæsti framlegundinu lögafiskursálega eru á Reykjanesi.og eru mángstæstis.Ég myndi nú halda þetta skiptið svona 50-50á milli norfmanna og íslefdinga.Við erum að senda þetta neyrir til5500 tónn á síðast ári.Það eru 700 gámarog þetta eru vermæti upp á 7,2 miljardaog regna með því að það hætti tölvist á þessu árivegna þess að verð hafa hækkað mikið núna undan færi.Þannig að við getum alveg að regna með þetta verðií milli orðar á þessu ári.Í svarinu frá Samherja segir að Samherjieigi og reykið tvær fiskþurkanir á ÍslandiÖnnerur og laugum og hinn er á Dalvík.Fyrirtæki framleiði að samtál sem 2500 tónn á áriaf þurkuðum fiskafurðum.Þetta er tæpur fjórðungur af því sem selterfrá Íslanda á ári af hertum afurðum.Fyrirtæki segir að reksturinn skipti Samherjaverulegu máli því að með honum takist að fullnýtaallt ráefni félagsins og búin er til verðmætt varasem selter til Afríku.Samherji segir líka að fiskþurkuninn skipti miklumáli fyrir samfélagið og laugum og að þarf inni20 manns sem allir eru búsettir á svæðinuog að fyrirtækið sé langstæsti kaupandi á heitu vatniaf hítarveitu sveitafélagsins.Ólöfrún Erlandsdóttir fyrir ettakonna kemur líka inn á þettasamfélagslega mikilvægi þessara fiskþurkunnarí svörum sínum um lokunnuna.Það skiptir ótrúlega miklu máli.Held ég að ég get alveg fullirt.Þingjaðsveiti er lítið og dreifbílt sveitafélag.Á laugum bú ekki nema, sko ég er ekki með tölunalveg á hreinu, en á laugum bú ekki nemarétt yfir 100 manns. Þetta er stór vinnustadurog hefur verið, ég segi kannski ekki beint hjartaðií bænum, en þetta eru verið, já, þetta eru verið meðstarri vinnustöðun sveitafélagsins og það erði mikiðhögg.Það er verið að missa út, held ég að ég get alveg fullirt.Skreiðarverkun og útflutningur til Afríku frá Íslandihefur verið stundadur um aldir. Elstu heimildur umíslenska skreið í vestur Afríku eru frá 17. og 18. öld.Skreiðarversluninn varð umfangsmikil á Íslandi á síðust öldog var talsvert fjallað um hana í fréttum á árum áðurþó minnast ég um þessa umfjöllun í dag.Sett var á lagginnar sérstatt skreiðarsamband á síðust öldsem voru hagsmunarsamtök þeirra fyrirtækja sem fluttu út skreið.Nýgerið var alltaf stór hluti af þessari umfjöllun í fjölmjölumsem snýrist meðal annars um það hvort Íslandingar væri að sendatrós, þar að segja rustlfisk, til Afríku sem enginnhér á landi vildi snerta.Heyrum hér brotur Kastljósun og Rúf frá árunni 1984þar sem fjallað var um það að íslensk fyrirtæki væri að sendadrastlfisk til Afríku. Frettamæðurinn er Yngvi Hrafnjónsson.Blokkumenn í Afríku og Nýgeriðs engum og sér lagihaldi ekki jólinn hátileg en þeir gera sér hins vegargerðnan dagamun í mat og drikk og borða þá gerðnaníslenska skreið sem þykir nýkil luxusvara þar í landiog er seld dýrundómi, sveipað og mestu gæðavörðnarsem við síndum úr íslensku búðinni hér áðan.En hvernig haldi þið að nýgeriðskri húsmóður verði viðþegar að hún kemur heim í eldur til sín, sæl á ánaðmeð það sem hún telur vera úrvals skreið frá Íslandien uppgöt var annað þegar hún ættir að fara að skjera það í potti.Nær allur þurkaðu fiskur sem muninn er á Íslandier seldu til Nýgerið. Aðalega eru maður að ræða þorsken svo er þetta einni ísa og lítið margn af öðrum tegundumeins og t.d. löngu. Elvar Einarsson, fiskútflitjandi á Dalvíksegir að af einhverjum ástæðum sé notkurinn á skreiðbundinn við Nýgerið. Hann segir skreiðin að vera að hlutaaf menningunni þar í landi en ekki í öðrum Afrikaríkjum.Af hverju skiptu skreiðar við skiptin meira máli fyrir Íslendingafyrir 30-40 árum enn þú geraði í dag?Já, þau skiptur náttúrulega hellingsmáli þáen þau skipta líka hellingsmáli í dag. Þetta eru, eins og ég segi,þetta eru 7.000.000 sem voru á síðasta áriog þetta eru 15.500 tonna.Þannig að þetta skiptir miklu máli ennþá.En í hérna áðurfinn, þá voru menn kannski að leysa uppsafnaða vanda en það datt út meira á minnaþegar að menn fóru að hugsa betur um ablaneftir að kvotakerið var sett á. Þá kom ekki lengurupp svo stað að menn voru að hrúinn inn ablanum semvar eitthvað hægt að gera við nema hengi upp á jalla.Það er mjög framleysla, þetta er tæknivægt ogþað er komin miklar og flottar greiður í þetta.Þannig að þetta eru orðin allt öðru þessi framleysla.Þetta er bara orðin partur af því sem að menn er aðvið það að fullvinna fiskinn.Hvernig nota nýgerjumenn skreiðina frá Íslandi í matarkerð? Elvar svarar þessu.Þessi var mjög vinsan í nýgerjum, sérstaklega á Bíafra-svæðinu gamla.Bíafra var á sín tíma. Það eru þá kristnir menn í nýgerjumsem eru aðan viðskiptavinnindins okkar.Og þessi vara, hún er notuð sembæði sem náttúrulega brótein og síðaner það sérstaklega hausatnir. Þeir eru notaðir í súpurog þetta þærskornaog afskurður og annað, þetta er allt samanhérna maður smatur hérna niður frá. Það eru þetta komið íí kásur eða súpureða svo leiði sér rétti. Er mjög, eiginlega mjög krytta.Þetta er piparsúpur hjá þinn sem eru með þessu í.Þetta þykir alveg nöðsynlust að hafa sem kryttieða til þess að bræðbæta súpurna. Og það er svomerkilegt að meira í sig að beinin sem aðveri þeirra þerfi þeirra búið þeirraað flaka fyskinn. Að þetta er þurkaðog þetta er breytjað niður, já eða hoggið niðurí bytta og síðan fer þetta í súpurnabara til þess að bræðbæta. Og hefur þú smakkað svona súpusem er gerð úr íslenski skreið í Nigri? Ég hef gert þaðog hún er nú ekki það sem að ég myndivilja að fá oft vegna þess að hún er mjög sterk. Þetta er alveg óhúsgöfnmeð að sterk vara eða þeirra eru búin að rúða í þettafyrir börnum og því öllu saman. En það er bræðið semað þeir eru að leta helst eftir í þessu eins og með vörunafrá okkur. Og brótinn, það er náttúrulega brótinn í þessu. Skreiðinn er þannigþað þarf að sjóða hana, það þarf að mýkja hana upp til að hún sé ætti. Á það þarf að sjóða þetta lengi.Og þetta verðum allt að breyka sigt, ener bara fínast að vara ef þetta er ekki of krytta.Elvar nefnir það eitt af því sem er merkilegt við skreiðina frá Íslandu og Núreisem seld er í Afríku, sé að Nýgeri er þessi eina landið í alfunniþar sem skreiðinn er borðuð. Hann viti ekki alveg afhverju það er.Elvar segir að Íslendingar gæti hans vegar sindt skreiðarmarkanumí Nýgeri betur enn þeir gera í dag.Þegar að menn voru hérna í gamla daga að eiga við þettaþá var það nú sérstaklega í fréttanum út af því að það var sett einflutnisbannaá skreið í ákveði tíma, einhver ár,fjögur-fem ár held ég hafi verið, 1980já, en það byrðs. Og þá voruheilu vöruhúsinn full á skreiðá Íslandi. Það var líka áður heldur en að gotagerfi komog þá var svo mikið framrétta að vöru semvar ekki hæg í annaf og þannig að það vartöluverkt mikið makk sem að var lág óseltí mörg ára á Íslandi. En þaðhefur breyst mikið og skreiðar samlega sem varþað er náttúrulega fyrir bí en viðerum að seljaeða framlegundur er að selja mikið sjálfurog það má kannski segja það að við höfumekki sama styrkin og við höfum það sko, þegar að við vorum saminlegaí stort samlag enþannig að núna er menn mikludreyðari og þessi markaðusem ætti að veravið erum kannski ekki að sinna þessu markaðu nógu vel eins og við ættum að geragipnetta sem dæmi að normen. Þeir eru meðnúna með ráðstefnunni yfir nýkeríu sem að þar sem aðþað sem verið er að brómatýraeða makkasétja, skreið ogá vísu aðrafuru líka, fristafuru, en þeir leggjamjög mikla áherslu á þetta og við erum meðmiklu meira og öflugra starfí nýkeríu heldur en við erum. Við erum bara aðselja gám og gám og hérnaog þeir eru margi rafi. En þetta eru700 gámar á ári, segður við? Já. Er það ekki baratalsvert? Það er heldningur, jújú.En ég segja það, það er ekki eitt fyrir þetta ekki að selja 700 gáma.Það er náttúrulega bara eitt markaður fyrir þess að vera og það er nýkeríu, þannig að það erað mínu matið væri mjög gott ef að menn væru samstiltariá Íslandi í sölunni. En hvað gerist næst á laugumeftir að fiskþurkun Samherja misti starfslefi sitt? Og hvernighefur umræðan verið síðustu vikuna um þessa lókun?Ólöfur hún Erlendstóttir aftur. Mér heyrist umræðan vera aðmegnunni til þannig að þetta sé sko einhvern veginn úr höndumfyrirtæki sinns vegna þess að svo ég spóla aðeins tilbaka að þárann út starfslefi þeirra á laugum en þeir voru í vandraðummeð að fá það að fullu endur nýja vegna þess að það hefur veriðgerðið auknarkröfur til mengunavarna. Þannig að þá var í langantíma spurningu um hvort að þeir myndu halda starfslefinni áframaf því það var ljóst að það er því dyrta bæta mengunavarnirog uppfylla þessi skilirði. Þannig að síðan þá hefur þetta veriðfram og tilbaka en svo ákvað Samherji snemtá þessu ári sem sem þetta gera talsverðar endurbætursem að þeirra sögn kostuðu tugi eða hundruðmiljóna. Það er alltaf hundrað miljónum segja þeirog fengu þá þetta starfslei leifi loks endur nýjaðog bæði þeir og heilbreyðis eftir litt Norrlandsistraverðast sáttir við það sem er búið að gera og teljamengunavarnum vera fullilega sinden úrskunanemndin er hins vegar að gera skoaðhugasemndir við gagnasöpnunupplýsingar um vasslót og annað sem hafa verið sapnaðeinhvern veginn í gegnum árin sem að heilbreyðis eftir litisegja að sömuleyti bara úr sínum höndum. Þetta sé einhver gagnavef sjá á vegumríkisins og Samherji á sömuleyðist helur sig ekki hafa neynkannski almennileg verkfæri til þess að breyðast við þessu. Þannig að mér fyrst skoumræðan verið einhvern veginn þannig að þetta kemur fólki á ávarteftir þessar endurbætur sem þarna urðu að starfslefiðhefði verið felt og gildi en svo aftur á móti eru líka íbórá laugum sem auðvitað fögnuðu þessu mjög af því þar er fólk sem er búið aðgera aðhugasemndir við liktarmengun, háfaðamengunog vassmengun í margir í ára raðirog sömur í ára tugi. Í svörum frá Samherja kemur framútgerðafélagi vonisti þess að hægt verða að opna fiskþurkunnasem allra fyrst aftur. Orðrétt segir í svarinufrá Samherja.Þetta helst er búið í dag og yngi frérVilhjámsson þakkar þér fyrir að lusta. Ef þú ert með aðtöðasendur um efni þáttarinseða ábendingar um önnur fréttamál sem ég ebbil kunna snúast umskreið, nýgerju, sjávar út við almennt séðeða bara hvað sem er annan hísilegt, þá ert þér bent ánetfangið Þetta helst að trúf.is.Stjórnendur þáttarins vil ég endilega heyra frá þér.Næsti þáttur af Þetta helst verður annars á morgun.Góða stundir.
