Þetta er speilin um Sjón Hefurúnar Pálmarsson.Einmannaleiki er vaksandi meinsend viða og Ísland ekki undanskilin.Mæður í fæðingarólafið segjast oftar einnmanna en áðurog hlutvallteira sem sína enginni fæðingar þunglindisem eru tvöfaldast á rúmlega áratug.Meirum það á eftir.Byrjum á samskiptum á vinnumarkaði.Ólga og spenna er ábygglað þau orð sem hvað oftast kom uppþegar fjallæðir um Íslandskan vinnumarkað og kjærasamninga.Mikiðli spennu var aflétt þegar loks var ljóst í gærað samningum á almennumarkaði er þið ekki sagt uppþrátt fyrir að forsendur um verðbólguviðmið hefðu brostið.Niðustadann er svo að samningar halda næsta áriðog svo kemur ljós hvað tegur við.Vallir hægt að segja að almennur kjærasamninga séu tvíliða.Það er að þeir séu að millja aðtunur ekkant á launamanna.Þriðji þátturinn, það er aðkoma þessi ofinberrasveitarfélagur íkisins, er alltaf að verða starri og starri.En eru harður kjæravettur, umræðum verkvöll og verkbönn óumflíjanleg.Bryndís Haraldsdóttir, fyrirverandi Ríkisáttasemjaraog Þorstein Mílundsson formaðu samtaka yðnarinstelja bæði að samskiptum og samningskerð til þetta breyta.Þau voru mikið til þess hvernig þetta gert annar staðar á Norðalöndum.Þorstein veldur í fyrir sér hvort þáttur ríkisins sé óeðilega mikið lér.Ég held að það meðal og segja bara reglan fráað minnst okkurst því þjóðasót í kringu 1990hafi verið þessi. Þetta eru þrí hlæða samningar.Mjög ríkur þáttur ríkisins og má að auðvitað spyrja siger þetta eðllegt? Er verið að beita kjæra samningumí pólitískum tilgangi sem er þá andstætt lögum um stjarta fjölögog vinnudelur. Ég held allavega að mínu veiti að þáttur ríkisinser orðin allt og mikið og má að vera núr að segjameð þessi spenna úlgar sem alltaf myndast í kringum viðraðurog nú síðast er einhverju bara í gegnum það sem ætti að verarútinir, endurskúðan og forsöndu ákvöðum kjæra samningaog er skindilega orðin eins og bara full vaksinn kjæra samningaog lóta eins og við verum að semmi hitt í næstu 34 áraen ekki að semjum að framvika kjæra samningum. Ég held aðþetta endur speiklit aldrei þannig að andars sem við verumkomin í.Bryndis, það var mjög óljóks þarna að hlutur hinsofenverða var þarna mjög stór. Hlutur sátta sem ég er aðkannski ekki beilinins held að samt akkurat í þessarilótu?Ekki akkurat í þessari lótu og en er það auðvitað oft ogoft eru áður en að kjæra samningum við náðu er oftgríðarlega miklum tíma varðið í húsnaði ríkisáttarsem er að. Við tókumum þetta nú einhvern tíma samanennbætti þegar ég var hérna ríkisáttar sem er það semvið vorum að skoða bara hvað við í raun og veru værið meðmarga stundir undir í okkar ennbætti versus áNorðaljóndónum. Svo dæmis ég er tekinn og það ereinhvern veginn bara tölur sem við erum bara útrúðöllu korti meðan við það. Þannig að ég held aðsé svolítið þannig að meðan við erum ekki meðsvona skilvirkari og skýrari og skýrari sín á þaðhvert kjæra samninga gerin eiga leið okkur og það erleiðir sem við getum farið að því margi að þá lendumvið alltaf í þessu. Það ástandi verður alltaf mjögkáttist í tengstu við hverja einustu kjæra samningagerð. Hvert er þetta álítið á þessari síðustusennu sem þetta sé? Já ég var alltaf mjög glöðunsvo eru glæða landsmenn allir að það skiltu nástsamkómulag en ég auðvitað getið tekið undir það meðþórstinni að það er orðið nánast bara reglan að það séþurfi miklu aðkomu stjórnvalda til þess að aðela náí samningum á vinnumarkaði og það er ekki endilegaeðskilegt ástand. En þá spyrja menn sér, ég minnaþað við þekkjum alveg þessa umræðu sem það hefur veriðum höfrungarhlaupið, um samspil og sem að var nú mjögáberandi núna í þessu þá var samspil svona launa ogverðbolgu og svo vaksta sem hafa verið núna og síðustumissur um mjög svo áberandi inn í þessu allir samanog það eru þetta eðlilegt að ég er ekki svolítið aðþað hefur ofnbæra komið inn í. Jú, það er eitthvaðmargi en það sem við sjáum þetta, sko, öll hinnorðilöndin sem að vinna eftir, þetta er svona grönduallra aðröðum áþekku vinnumarka slíkana, við erummeð mjög miðlilega að kæra samlinga hér og á hinnorðilöndunum og slíkir samlingar hafa margaótýrðaða kosti en á hinn orðilöndunum hefur veriðsamið um hvernig þeim skuli beitt, getur við sagt.Hvernig er valdbeitingin sem er, valdið sem likur íþessum samlingi er mjög mikið. Þegar að samið ernánast að einu breytti fyrir allan vinnumarkaðiná einni hendi og hortir á hvort heldur sem eraðrunur ekkert að hliða verka hliðina þá þarfvið þetta að skoða vantlega hvernig það er gertog hvaða leikreglur gilda þar og á hinn orðilöndunumhafa aðrilega vinnumarkaðinins samið um þaðmeð hvaða hætti þetta skuli gert. Hvernig er þámótað, hvaða sviðrúmið til launahekkana hverjusinni og hvernig er þá unnið úr þvíað hvertu öðrum hópum sem má eftirsemmja ogþað kallur ofta á einhvers konar úrreði fyrirekki sátt að semjara, það getur verið gerðadómareða hvað annað til þess að beisla hópa semað vilja reyna að semja umfram það sviðrúmsem talið var að vera fyrir hendi. Þarna skortirallt samkúmulag og bara tröst almennthér á landi hvernig þetta eigi að handla ogþað er okkar stærsti vandi á vinnumarkaðií dag. Við getum ekki komið okkur saman að þaðhvernig við viljum leiða úr þessu og fyrirvikið erum við að hækka lögum tvissu sinummeira heldur en nákvæmlega land okkar og aðglýma við algjörlega viðbúin verbruku vandaog vaksta vanda sem því fylgir og það semkannski ég er orðin þreyttastur á í þessarumræðu að það séru önverulega en þá verðurþað rýfast um þetta því við markoft fariðgegnum þessar greiningar, við gerðum það íkringum eftir hrunnið, við getum sagt bæðiselabónki og þessu díu alltaf að gældarisúður en hafa ítrekka bent okkur á þessuvandamál og við fórum sammeila hér íyfirreðum hinn Norðurlundin fyrir rúmumáratökk og sáum alveg hvað er okkar vandilág og hvað er þeirra stöðuleiki lágurhún over í vinnumarkastleikani.En það var vinna sem var í gangi eins ogþurftunir að visa til og tók bara nokkuðlangan tíma en sprakk svo allt og afhversprakka þá?Já, hún fór á ís, það var náttúrulegagríðali stemming þá að meðal allraheldasamtakka vinnumarkaði og mikill viljitil þess að svona, já, taka uppsamningalíkanan áratni fyrir mynduþessu getur vorða sem notabene er ekkiteitthvað eitt, þetta er ekkit eitthvað baralíkan sem að maður tekur upp og segjabara nú ætlum við að fara að nota þettaen þetta snýst, þóstuð nefndi hérnaáðan í grunnum um það að aðilatnireru allir sammála um það að það eigií raun og voru ekki að semja umlaunahekkanir sem að skerðisamkeppnisefni aðunlýsins sem er íalþjóðlísu samkeppni og þetta ersvona grunnhugsunin sem að menn komasér saman um að búa síðan tilalls konar verklagsreglur utan að þaðað stiðja við það og eitt af þeimverklagsreglum sem eru búna til erutil dæmis að ríkisvata sem erufaldar ákvæmna valdheimilditil þess að passa upp á það að þaðsé ekki samið út fyrir merkiðsvo dæmis ég tekiðog þessi vinna varég var allavegauppliðið þetta þannig aðþað var mikill vilji og mikill áhugiog það vorum fjölmarkið sem komaaðeins aðri vinni við heldum stefnumótt á vinnumarkaðþar sem komu yfir hundra manns áog sátu saman yfir þessuog þar sem vorum að ræða hvaðaumbætur við myndu vilja að geraen síðan við fengumNorskan Sérfræðing, professor viðOslo Úrháskóla með okkur til aðkoma með humdru það hvernig viðgætum haft okkar líka nefn aðtil þess kemja það eru tekið upp og síðanátti það að fara til umræðu út íá meðal heldarsamtak á vinnumarkaðien þarbyrjar sem sett svona á hvern anstaðað myndast í innan verkarsegungarnarog vinnarni sett og ísmér heyrist ekki mikiðþað var gæst síðan í þessar umræðuþví miður, norrannu líkunnisnúa svo líka mikið bara umverklagskepulag, skilvirkniþetta er vinna sem þarf aðfara í reglulega kjársamleika gerðinog þeir eru gerðið til tildekist tímaog æskilegt að það sé tilhvað meira heldur um mjög skamst tímaog það verður alveg verið gert héren bara koma sér saman um skilvirkariverklagsreglur við þessa vinnaþá myndi bara, hlir mynduhá eitthvað mikið út úr þvíÞú segir skilvirkari verklagsreglurþá heyra einhverja skerðinguá samningafrelsi eða þáef það búið sér að sér búið að setjaeitthvað mark og miða þá er verið ekkifrá því nekað og það læsifólk eiginlega inn í því sem aðmargi vilja minna sér miðskipting ávinnumarkanJá, já, ég hef alveg hilt þessaruppsamtir og ég skil alveg hvaðan fólk er að komaen maður getur líka að spursuhvort að fólk hafi eitthvað lestmeira inn í á Norðurlandunuminn í einhverju miðskiptinguheldur en hér á landiþað er líka hægt að semjaum það eftir að búið að ákveðahvert merk í þeirra vera og hvaða launahækkanirætti að fara íeins og þetta er á Norðurlandunum að þá er á eftir að setjastyfir það hvernig þeim er skiptin að tiltegjasthóps, þannig ég held að þessurögmeðu sko að læsast innég held að þau eigi bara ekki viðÞú segir að það skortitröst, nú erum búið við nú ítiltegjulega litli samfélagið og við besigjumí samfélagið sem er til dæmis mjög mörgstéttafélög og mér verkefliðsfélöghvað er það sem áskortirog hvernig á að brjóta stútrúðief það er það sem þarf að geraSko ég held aðvið erum auðvitað bara skadbrendgetur við sagt af þessu höfrungarhlaupið enda löst ogþessum eiluðu deilum um þaðhvort að emitt hópar séu að réttumstaðið launasetningu, hvort að þið eigi réttá meiru eða ekkiog auðvitað er bara innan verkefliðsfélgjummikil valda bara hvað er ég að ráðafyrr og það semgetum við þetta sagt, gröndvallar mjönurinná okkur og hinnum Norðurlandunum erað samningsrétturinn líkur hjá hildarsamtökunumá hinnum Norðurlandunumen hjá smæstu einingunum okkarog úr þessu verðurbara mjög mikil valda bara það millieinstakra stéttafélaga bæði innanallþjóðisabansins en líka millialmenn og ofnbæra vinnumarkaðirog það sem Bryndis kemur inn áhérna, sko, það sem viðsjáum við þetta fyrir það fyrstaþað er ekki veriðað skapa neinum neintækifæritil sértækra launalegriðtingaþetta fer allt sama hringinvið erum alveg að först getum við sagtí þeirri miðskiptingu sem er á vinnumarkaðief það er tólkur einstakraðilaí okkar líkani, en svo við verðum þóí hinu Norðurlanda því aðþað bara klárar allt sama hringinef að einhver hópus fer fram úr, það er leðriðtá þeim sem að eftir koma í næstu lótuog ég held að við getummjög auðvöldilega séðað á síðastunum 2-3 áratugumhefur sára lítil breytingorðið á launasetningum, milli hópahvað þetta verðar nema aðlekslaunuðu hafa hækkað örlítiðumfram aðra á vinnumarkaðisem hefur verið markuslaunastefnaði í 20 árhún hefur skilað sér en þóalls ekki kannski að því markisem að hefði verið stemten það sem aðég held að skipti þessum móli mestumóliskolaun er langstæstiverbulguþáttur hún okkarþegar við horfum að verðmætasköpuní hækkerfið, þá sama við um hér og alls þaðannar staðar, svona um því að 2-3verðmætasköpununar fara á endanum í að greiðalaun og þegar við hækkum launum 4-5-6% áriðeins og við erum kennan að gera þaðplusmini 6% getur við að setja þessi30 ára meðaltælið okkarað það getur ekkit annað heldur en leitað út í verðlægiá endanum. Það gerist ekkit algjörlegasjálfkrafa en það kemur í svonaguðsum sem við fáum verbulguhólskepluna yfir okkur, vakstaða hækkanog svo byrjuð við okkur meinaftur. Í gegnumtíðina höfum við sem fengið gengisælingar yfir okkurreglulega. Ég óttast að staðan okkarnúna séða öðruvísi út af sterkumútröknisgreinum.Við getum alveg stjórnst að takaþessa kreppu í gegnum aðdunileysisem við höfum veriðtilturlega langsum hinga til að sleppa við.Við langar aðeins að koma inn á þettameð tröstið sem aðÞorstur nefndi hérna á þann ogég held að sé gríðarlega mikiðátt að nálgast ef að það verði fariðeinhvern tíma í svona vinn að nálgast verkefniþaðan. Því að það er bara líkilættog það skiptir gríðarlega miklu málu og þarþurfa atvinnurveikundu líka ekki síðuraðbera virðingu fyrir þvíþeim hluta verkefnisinsog fórsendu þess aðþað sé hægt í raun og veruað hafa svonaeinhvers konar líkan eða einhvers konarleikreglur um það hvernig þetta er að gerastþá verður þetta tröst að vera til staðarmeðal annars tröstið sem að maðurheyri mikið bara einan og verkefnisengurí tegnslu við núnatil dæmis fórsendunar ogað það sé ekkií raun og veru að fólkóttist það aðsá hérnaávinningursem að mögulega fengist af því aðsemja hóflega, við getum orðað að þannigað hann skilir sér ekkií aukinni fjárfestinguog aukinniatvinnuskuppun heldur frekarí helsti í arðiargreifslum ogháum ofurlunum fórstjórunþetta er eitthvað sem eralveg raunverulegt sem aðþað þarfa aðeinhvern veginnað atvinnuraukendur, ég held að getieinhvern veginn tala svolítið inn í þettaaðreyna að byggja þettatröst upp og bara það erþau svona lofur sem voru gefið núnaí tegnslu við þess að fóssinduþess að upptöku kjara samninganaum að það sem aðaturstegu fram, allavega einhverjirog sagðu bara við ætlum ekki að hækkaog við ætlum að hafa verfristingu og eitthvaðsem að haldi er í og að það haldiþað er gríðarlega mikiðvart í þess að byggja upp tröst sem aðverður að verði staðar til að hægt sig að búatil einhvers konar samninga líkaÞað er breyndi í SlaugverðstóttirAnna Kristín Jónstóttir, Rætti við hanaog Þorstin VíglundssonEinmannaleiki hefur aukistundan fann áratí, hann hefur áhrif áfólk á öllum aldri og allstæðir í samfélaginumæður í fæðingarólafi upplegasig oftar einnmanna en áðurVið erum að fast viðað minnskustið þrjár ólikatípur af einmannleika sem aðfjölastlegu einmannleikisem að snýst svona þessi tíðinsamskiptana sem við eigumþessari fjölastlegu samskipta, fjölda vinaog þessartar og heimsóknaSíðan erum við með tilfinningarleganþað er svona þessi spurningin um aðþetta séu merkingabæri samskiptiðþað séu innhjald í þeim, það séu tengslog vendumþykja og þessartarsvona fjölskyldu tengingar líkatil dæmisog svo erum við með tilvistarleganog það er svonahér kannski svoltiðsvona alvarleiri típaeinmannleikaen hann snýst svoltið um þaðhvort að við yfirhauðum tilherumhverju við tilherum og hverjuhvað samfélagiHaldur Sigurður Guðmundsson, profesor viðfélagsraðgjavartild Háskóla Íslandshefur rannsakað einmannleikaveika einmannleikans erhaldinn í annað sinn á vegumhvernfélagasambands Íslandsað jafnaði upplifa 36%þjóðarinnar sig oftstundum eða alltaf einmannaaf þeim eru konur gernan í meiri hlutaÞað eru auðvitað aft að lítaá svona þróskakenningareða hugmyndir okkar um það hvaðhvort að konur eða karlar eru næmarifyrir tilfinningum og leita einhverja skýringaþar í gegn og síðan eru þessilífsfassar og krísur sem aðá hvað aldri þú ert, þeir voru að faraí gegnum mismunandi verkefniog þetta er allt misjæft eftir einstaklingumen ég held að séalveg ljóst bæðikakvart nýjum mæðrumungum nýjum mæðrumog þess vegnaeldri mæðrum líkaég held að það sé einn af þeim þáttumsem við þurfum að fara að veita aðteglií nútíma samfélaginuþar sem við eigum til aðlausbundin tengsl innanfjölskyldna og við þekkjum þaðfrá fyrirtíðaog ég að vilja ennþá aðkonur með nýfættbönn þær leita mjög mikið tilmæðra sinna til þess að fara leisögnogstöðning í þeim verkefni sem þaðþurfa að taka stafiðen það eru svonavísbendingar um það með skutti í fræðilegri umfjöldað þessi verulegurgetur verið aldrei einmannalegi þarog hann getur verið þungurog þungbær og þú svertmjög einn og við höfum ekkit endilega veriðað tala mikið um þettaen ég held að þetta sé verkefni sem við þurfum að taka uppog er alveg í takt við áherslurnúna norrænar áherslurallavega nú sem stendur og ég heldviðar að horfa til þessaraþúsund daga, fyrstu þúsund dagaí lífi hvers barshversu grunnleggjandi þeir eru umtengslamyndun og þar eru viðað tala um grunninn afeinmannlegan um síðar líkaog hvernig það vart rústaður til þesssem framöndan er í lífinuÁður fyrir gáttu var meirasamfélagslegt verkefni kannski alveg barnog jæfnveg lamm og afið voru ekkiá vinnumarkaði og var kannski annaðtengslanett, þetta hefur breyst svolítið örtJá, ég get baratekið undir það, ég mennamaður bæðið yfir upplega sjálfuraðalast uppauðvitað með mömmu heima ogpappa er vinnað en amma afi voru alltaf stafnumog svo lesmaður um það í bókumsögubókum og þannig hefur þetta veriðgegnum kynslaðarnarÉg held að þessi kynslaðsamskiptieða, hvað við kvöldum þaðjá, kynslaðsamskiptiog stöðningur innan fjölskyldnaer sem aðbörnin búa ganski vitt og breyttum heiminn og fóröldrætnireru hér og amma afi eru héreða er unnar á spánieða hvernig sem það er. Vissulega eru svosamskipti ráðrænt á milli aðilaog jáfnveil myndrænt líkaen það eru uglustönnur samskipti heldur en það sem að við erumað tala um það sem að við erum aðvið þurfum kvildi, óvænta kvildieða við þurfum óvæntan stöðningeða við þurfum að láta grýpa inn íeinhvern sem er í nær samfélaginutil þess að hjálpa til.Ég held að við þurfum líka bara að fara að horfatil okkar sjálf, hver og einn þarf aðlíta sér nær og fara að fara aðtaka ábyrði á því aðþað að vera í fjölskyldueða vera maki, það er skuldbindingog við erum einhvern veginn að það er svolaus í skuldbindingunum okkar núnaað við þurfum að fara að hugsa það hvernig við getumbætt stöð okkarog allra í kringum okkur.Sæfi Haldur Sigurður GuðmundssonÁstrós Signíadóttirtók saman. Nú, staðinni leikÍslands og Kroatiðu er 3-0fyrir okkur. Hlín Eiríksdóttir skoraðiþriðja markið, lítið er eftir að leiknum.Fleira er ekki í speglinumfréttir vel að næst sagðar í sjónvarpiog á rás 2 klukkan 7.Umsjónum að frétta var Erla Marja MarkúnsdóttirNanna Guðrún Sigurðardóttirstjórnaði útsendingu, tæknimaðurvar Úlfildur Eisteinsdóttirveriði sæl.Íslands og Kroatiðu
