Þetta er speilin um sjónamæðurir Ævarörn Jósefsson.Síðegri þættinu verður fjallaði mjölkur kvóta í íslenskur landbúnaðiog íspyrinni á sögðaustur grænlandi en við byrjum í kaupallinni.3, 2, 1Við heyrum hér frá því þegar Nova var ringt inn í íslensku kaupallina21. júni í 2022.En þó að stemmingin hafi verið góð þarna morguniner ekki hægt að segja það sama um stemminguna í kaupallinni almennt síðust árin.Veltan í íslensku kaupallinni hefur nefnilega ekki verið minniog viðskipti ekki verið færri frá árunni 2020.Ávöxtunin hefur heldur ekki verið upp á marga fiska svona almennt séð.Það sem aðverð þessu ári hefur OMX 15 vísitalansem mælir gengi í 15 stærstu félagana lækað um rúmlega 11%.Til samanburðar þá hefur sænska úrval svístalan hækkað um rúm 15%svo finska um tæp 14%en svo danska hefur reynda lítið hefst.Við rættum stöðuna við Magnús Hardarssonforstjóra íslensku kaupallarinnar Nastak Æsland.Já, það er vissilega svolítið láteiða á marganumog við hefum til að segja óvenlega láteiða.Við lítum á það sem hefur myndið kallagværið eðlileg veld á marganumsvona miða við þróunund að fara náraþá myndið ég að segja við værum kannskisvona 40% klús undir sko.Þannig held ég að stærsta áhráðaðþetta er eins og háur vekstirog háur vekstir og kannski ákveðin vantru áað það takist svona beistla verðbólkunog koma svona efnags stjórnini á réttan kjöreins og morðið komast.Hann segir að ákveðinar Bjart sínihafi farið að geita í ársbyrjun 2025þegar sælabankin byrjið að lækka veksti.Bjart sínin hafi farið þverrandieftir því sem verð hafi gengið að lækka verðbólkuog ekki bætt úr skák þegar stýrivekstirfóru aftur að hækka í byrjun þessa árs.Bjart sínin breytist í svart sínisem sjáist líka á því að verðbólku álagaá skuldabriðamarkaði sé fjögur prósenttil næstu fjögur áraen sé líka fjögur prósent til næstu tíu áraá meðan markmið sælabankanser að verðbólkan verði kringum 2,5%.Fjörfestar hafi sem sagt ekki mikla trú áað það markmið náist næsta ára tíin eða svo.Háur vekstir því að bara það gerðmeiri krafa til ávöxtunarog það þrýstir þá verði niðurá skuldabriðamarkaði.Fjörfestar leita í aðra fjörfestingareinn á sparnarreikningaog í skuldabrið og vikstla.Magnús tilur þó að viðbröðinvið þessum aðstæðum í Íslandskeiðnaðslífihafi verið helst til neikvæð.Rækstur Íslensku fjölaðanahafi reyndar gengið mjög svel.Þá hafi komið óhagstaðar fréttiraf tveimur stórum fjölugumsem hafi ekki hjálpa til.En hér vísar hann til Alvotek og Oculus.Engað síður sé ástandið tiltörlega óvinnulegt.Ef við lítum á veltuna á Íslandska markanumsvona undanferðin árað þessu undanskilduog tökum tilli til bara stærðar fjölaðanumarkanog stærðar markaðarinsþess að viðskiti hlutvalli af markastæriðþá hefur hún ekki verið svo frábrygðinvirkninni á hinn um Norðlandamörkunumundanferðin áraðum.Það er það að maður segja þetta árog kannski svona þegar fóru að líða á síðastársem sker sig svolið þú.En hvað þarf þá til að breyta stuðni?Annars er held ég nú aðþað sé mikilvægt að þessum kjararsamningumverði farsalega.Ég held að það sé mjög stórt atriðiupp á markarinnþá einhverja sín á það aðverðbólka farihérnaðandi. Hitt er svo líkabara til að auka almenna virkná markanum að þá eru þettalíka í alls konar markasumbætursem var í gott að ráðast í.Þegar tæfla helmingslutur ríkisins í Íslandsbánka varseldur í fyrra vor var mikið rættumað skráningin myndi stuðlað aukinniþáttöku almennings á hlutabrjámarkaðien hún er almennt minnihér en víða annar staðar.En hvernig gekk það?Jóks þáttökan og á almenningurmeira af hlutabrjöfum en áður?Svarið er já ogsvona hátt nei. Það er að segjaþað er að segja já það var mjögkröftu þáttöka almenningsí útbóðinu og í framhaldinureyndar tölvert að þeirriþáttöku var að selja brjöf meðhagnaði. Ef við lítum svona meiraá langtíma áhrif útbóðsinsþað er að segja eftir að svonakaup og söllhliðin íÍslandsbanka jafnaði sér. Þannig að það kom svonanokkur tveið jafnvægið þar á.Það er svona upp úr áramótum núnaað þá sjáum við að þáttökan hefur aukisten er ennþá lítil. Það er að segjaeinstaklingur feriren eða hérna almenningurog einstaklingar á markanumáttu ferir útbóðiðkannski svona jafnæðið 1-1,5%af hérnafjárhæðiðskipta og það er kannski svonatvöfald það í dag. Þannig að þetta eruþetta eru mælanleg áhrifen svona betum áað það þarf svona fariðeinhverjar svona varanlegri aðgerðirað mínu mati.Hér vísar Magnús sérstaklega til svonendrafjárfestingareikninga fyrir almenning sem hafigefið góða raun, sérstaklega íSvíþjóð. Svo góðareindar aðí september í fyrra mælti framkvæmastjórnEurópiðsambatsins með því að öllaðeldaríkin innleitu slíka reikninga.Þessi stað er árlega greiturskattur sem byggir á verðmætieignana, fremur en hagnaði afhverri fjárfestingu.Magnús segir einnig séti bótaef einstaklingar fá í meira mæli að ráðahvernig viðbúta lífur í sparnaðir fjárfesten það myndi í senn styrkjasjóðaumhverfið og auka fjölbreytniog virkni á markaðnum.Að mati Magnúsar myndu almennaraðgerði sem þessar breyta mikluog mögulega að laða að erlendafjárfesta, en þeir hafa veriðfrekar fásýðir á íslensku hlutabröðamarkaði.Erlendi fjárfestakoma ekkinu markaðsem er tiltula, eða komaí litlu magninu markað sem er tiltulaóvirkur. Þeir koma inn ámarkað ef þeir telljaað virknin sé sæmileg. Hvaða máliskiptir það fyrir íslensk efnaðslíf?Að það sé meiri virkni á hlutabröðamarkaðen þetta eru nér? Þetta er frábært spurningþví aðsvona vissi leiti gæti einhverjirsagt eins og ég skiptirþetta bara nokkru máli hvort það eru mikillitil viðskipt á hlutabröðamarkaði.Og jú, það skiptir máli vegna þess aðþetta hefur einfalla áhrif aða hversugóð verðmynduninn eru markaðog þá er raun og veru bara hversuhversu líklegt er aðfjárfestingakostni séu rétt verlaður ogfjármagnir leitu rétt að staði og svo líkaheita þegarveltan eða viðskiptinn eru litilað þá er erfiðar að kaupa og seljaog þá gera fjárfestareinfalla bara herri kröfutil fjárfestingakostina því að þaðþeir setja svona nákvæðið seljanleika álagþað bara er einfalla meiri áhætt að útráseljanleikanum að halda þessum egnumog þá náttúrulega fáhérna félögin minna fyrirsín bref, þannig að þau get ekkifjármagnising með jafn hagstaðumhætti og nota bene þó aðsvona markaðarinn, þessi skráðimarkaðar, fjárlögin, sem það eruskráðið, séu kannski ekki mörg þegarlitið er á fjárlögin í hérnaÍslandsko hagkerfi heldina, þá er þaðnáttúrulega fyrstulega svona tiltala stórog svo í öðru lagi að þásmitar þetta út frá sér í allra aðrafjármögnun í efnarslíkunum. Verbregamarkaðarinn er þessi svona grundvarðarinnviður sem leggur svolítiðlínuna viðmiði fyrir fjármögnunutan markaðarinn. Það er miðavið þegar við er að verlegja félögsem ekki eru skráð, þá miða viðhvertir markveldið afhagnaði eðaeignum og svo framvegsvið verlegningu þeim og samaþegar félögur er aðfá lán eða selja skuldabrjöfutan hins skráða markaðþá miða við kröfun og markanþannig að hann leggur svona línuna einlega fyrirmeir og minna allar fjármögnuní hérna í hagkerfin.Segir Magnús Harðarsson, fórstjórikaupallarinnar. Rúnar Palmossonrætti við hann.Mikla eftirspurinn eftir mjölkurkvótamaá reyngjöfið þess að ferriyfirgefa greinina að matikúabonda. Vatnaskil urðií mjölkurframlislu þegar gömlubásafjóð sem voru bönnuð fyrir rúmum tíu árumá aðluguna tímanum sem eftirfildifækkaði kúabúum mikillen þau sem uppfærðu í nýfjósvoru stærri fyrir vikið.Mjölkurbondi segiðiég bæ að komast á geirann enfjármaks kostnaðu séð töluveru hlutiaf útgjöldum banda.Þri svar á ári er bóðið útgreiðslu mark í mjölk sem í daglegutalu nefnist mjölkurkvóti.Í byrjun mánadar sínduniðurstöður útbóðs að eftirspurinnvar tíföld með að við frambóðið.En hvað er það sem er svona eftirsótt?Á hverju ári er reiknað úthversu mikla mjölk þarf á innanlandsmarkaðinút frá sjölu tölum ársins áður.Hildar mjölkurkvótin í áreru 153 ármiljónir lítra af mjölk.Ríkið greiðir mjölkubændum ákveðnauppæð og til þess að fá aðgangagreiðstunum þurfa bændur að eiga mjölkurkvóta.Sigurbjörg Ottesenformadur nautgripadeildar bændarsamtakaÍslands bendir á að áhuginlýsi ekki endilega aukinni eftirspurinnheldur frekar mingandi frambóði.Helmingi minna magní bóði til sjölu en aðeinseinum fleiri sem óskar eftir að fá að kaupa.Sigurbjörg segir mikla eftirspurinneftir mjölkurkvóta að hafa verið viðvarandisíðustu ár.Það lýsir bara framleiðslu vilja bænda.Það bara gengur vel greinlegaí fjósumlandi um þessi misurinn.Alli Már Traustarssonbúndi á siðri hóftölum í Skagafyrðisegir eftirspurinnina ekki nýjar flettir.Þetta er tíðan sem við vorumnáttúrulegaað berjast í talsveitlarri verðumogþað hefur lagastog við höfum náðasíðan höfum bændur fækkað allt íog búið það að náðaað stækka oghagra það í reksterinu.Þeir bændur sem eiga kvóta fá 143krónur fyrir mjölkurlítran.Ef bændur framleiða meira en kvótansvo kallaða umframjölkfást verið hana 80 krónur á lítran.Þú tán mjölkinni eins og fluttur landi voruog ég held nú að það séu stærst um hlutaí duftformi en eitthvaðhlut út af skýri og öðru vörum.Það skýla sér náttúrulega baraí hennum tekjum til okkarað ná að hæraog ná svona ákveðni stærðarhæfkanni.Það er ekki langt síðan staðaní mjölkurframleiðslu var sínu verri.Það tengist reglugjörðum velferðnautgripa sem kom út um meðjan síðastaáratug. Helsta nýjunginþar var að gömlu básafjósinsem margir mun eftir voru lögð af.Öll nýjfjós áttu að veralausagöngu fjós. Básahaldátti að leggja að innan 20 ára.Jú, það er náttúrulega fórummargir að staði þá í aðþessi voruð er þá í básafjósum.Fórum margir að staðiað leggja þar að fjós ogbyggja nýjanabörðog flestifórum þá í, svo hægt sagt,einna robóta einingu sem erá 60 mjölkutirog það er náttúrulega einhverjusem er með starf en það.Í dag, rúmum áratug setna,segir allir marga þeirra sem ekkisáðu fram á að ráðast í að gerast til nýtt fjósvera farnir úr geiranum.Þegar búin eru orðin stór er auðveldarað bæta við sig. Kostnaðurinnvið að framleiða miklu meiri mjölk er ekkisvo mikil.Það er náttúrulega, þú veist að ekki kostnaðurvið bóðu bæti og annað svona aðfönguen þessi svona fasti rekstarkostnaðurer ekki breyta stóru.Þú ert að eiga þetta véladóttog hérna hvort sem er.Allir segir reksturinn geta gengiðþokkalega upp.En hérna ef maður er bara svona bínu passað samurog hérnapassað sér á fjárfest ekkiþá er það alveg hægt að reka þetta með þokkalega múti.Staðan í dag er svo að mörgum jólkurbúJá, þeir sem eru náttúrulega búin að byggjaog byggja nýjfjóðser náttúrulega spundatalsvert.Ekki bætir úr skákavakstæðum hverfi hefur breyst tratt síðan 2015.Þegar við byggjum hérna2018 og 2019þá eruverkstættir í mjög lágirogeru lágirfyrst eftir COVIDen svo náttúrulega hefur þettabreyst það sem ekki, það voru segjað sem svo er.Allir bændir á að mjölkurkvotinnskipti miklumáli við nýliðunog þá megi verðið ekki vera ofhátt.Jörð sem er seld með mjölkurkvotaer varmætar í enn kvota lausþar sem það er ekki hlaupið að því að verða sér út um kvotan.Þráttunum það, megabændurekki gera ráð fyrir orðinuí bókaldi, ólikt því sem gengurað gerist í sjávarútvegi.Þrátt fyrir eftirspurninahefur verðið á mjölkurkvotunumhækkað hægt?Það er aðeins verið að síga uppen verðið var til dæmis 250 krónurí nógumberð 2025eða 59% af hámarsverðinuþað fer í 61%á aprilmarkanumog svo í 62%núna á markanum fyrsta september.Verðinu á kvotanum er stýrt.Það getur ekki farið yfirþrefalt afurðastöðaverð fyrir mjölk.Nautgripa bændur hafa ítrekkað álitaðum að þetta skulle fært niður íþrefalt afurðastöðaverð.Sigurbjörg bendir á að þetta skipti máli ínýliðun. Bara reyna að haldalíka fjármáskostnaði í skefjumí skuldsættir í búgrinn.Sigurbjörg segir framleiðslu stýringutryggja bændum stöðuleika.Hún vísa til þess fyrir nokkrum árum þegarfréttir bárust af töluverðu magni af óseldulambakjöti sem Gárumgar nefndurlambakjötsfjallið.Við fáum greitt fyrirþað sem við framleiðum. Við fáumvissulega minna greitt fyrir það sem við framleiðumutan greiðslu marksog þá er framleiðslu stýringinfarin að virka. Öðrum kostumverið hættan svo aðer þið framleiðtof mikið ogþar að leiðandi sæti yðnaðurin uppimeð mjölksem hann tæki á mjög lágu verðivæntanlega.Sæði Sigurbjörg Ottesen, GretaSirir einastóttir tók saman og rættiríkafið allam á Tröstarsson.Lofslagsbreytinglínun jarðar og sjávarog bráðnun jökla. Allt hefur þetta áhrifá líf og afkomu nokkurnu einn allraleiðandi vera, jæmt í plöntusem dýraríkinu. Áhrifinurer mís mikil og mís læm eftir tegundumog búsveðum eins og gengurog líka mís augljós.Íspjörnin er mögulega svo dýrategund semhvað oftast er nefnd og fjallaðumí tengslum við þessar han farirenda hvítabirnin miklar ogtygnarlega skeppnur sem augljóslegaverða yllilega fyrir barðinu á þeim.Lang mikilvægast að fæða þeirraer umlega selir og hafísinnmikilvægast að veiðisvæðið.Á honum geta birnir hórtvekjalæðist aftan að væru kærum selumsem ukka ekki aðeinsir og setifyrir þeim við vakir og ísbrúninaþegar þeir koma upp úr kafinu.Hvítabirnin geta reyndar fasta mánuðumsaman og gera það meira á minna þann tímasem ísin er ótröstur eðareynilega ekki fyrir hendi.En vandinni sá að norður heimskoðsvæðiðlínar tvefald traðar en aðrir heimslutarsem veldu því að hafís tímabiliðselveiði verðtíð í spjarnanaer alltaf að stittast og sultartímabiliðað lengjast að sama skapi.En það eru auðvitað takmark fyrir þvíhver lengi jafnvel feitustu oghraustustu hvítabirnir geta að lifaðán matar. Þeir hórast aðmeðaltalum 1 kg hver dag föstunarog 6 mánuðir, 180 dagarog 180 kgeru talin algjört hámark fyrirfullvaksna byrni þótt þungaðarbyrnur geti haldið en lengur út.Það mætti því eftir að vókskórinsöðaustustram Grænland sunnan64. breytagráðu væri alltannað en lífanlegu staður fyrir ísbyrni.Ástandi þar er nefnilega ekkiólíkt því sem svörthustu framtíðasbárum þróun hafís fyrir norðan heimskoðsböggerar áfyrirundir lok þessar aldar.Því þar leggur sjó sjaldanlengur en þrjá mánuð á árinúorðiðog aldrei lengur en fjóra.Jökklar skrýða þar hins vegar niðurhlýðar flestra fjörða og kelfa í sjóframþannig að þar flýtur ferskvatsí sem allt, stórir, jakar og smáirog á þeim liggjaósjaldan feitir og pattarlegi selirá meldunni sem hafa enn ekkiáttað sér almennilega á þeirri staðen það þessi dúandi margbrotnirekís er ekki lengurörugust staður til að vera á.Öfugtu selina eru hvita byrnindiní þessum fjörðum nefnilega laungu búinað aðlæga sig breytt um heimieins og margra ára og áratúa rannsókgrannlenskra, danskra og bandariskravísindabanna leiti í ljós.Í niðurstöðum rannsóknarinnar sem byrtað voru í vísindatímaritinni Science fyrir fjórum árumsegir að byrnindinni þar myndisérstakann stopn, þann tuttugastaí Íspjarnar fjörskildunniog að hans sé erðarfæðilega frábrygnariöðrum stopnum en nokkur hinnanýtján. Stopnin erafar einangraður og lítillegi enginsamgangur millir þessara bjarnanog þeirra sem norðar eru.Atverðli þeirra er líka allt með öðrum hættien annara íspjarnar segir Kristýn Lædreeinn höfundar rannsóknarskíslinarsem segir þó búa við óvinnilegaraðstæður. Flestir íspjarnireru háðir tröstum hafís oggangi marga kílometra á honum daghvernig leitað æti, segir húnjafnvel 20 kílometra á dagþað gera byrnindir ásöðu östuströndinu hinsu er ekki. Þeirnýta vissulega hafísinn þá 3-4mánuði sem hans nýtur við, enþað er bara ekki nóg og þess vegna veiðaþeir aðalagi heimabyggð allan ásem syng. Þeir fara bara nokkrakílometra á dag að meðaltaliðum, það byrn10 kílometra á fjóra dag á frestisegir hún í viðtalið við tímaritiðviðinskap.dk. Þeirhalda sér mest í sínum fyrði eðafikra sér upp í fjársliðina. Þeir erumjög heimakerir og þeir veiðaselja ferskvartsfleg kum ogjökum úr jöklunum allt áriðog pluma sér vel. Rannsakendurvar að þó við því að yfirfæra aðlögunað hæfni þessa stóps yfir á allakvítabirnisem flestir búið við allt aðrar ogerfiðari aðstæður. Rannsókn okkarbreytir engu um að hafi sver mingandiá norðaskautinu og að íspjörnumfarið þaralegandi fekkandi, segirLædre. Þessir tilteknu íspjörnirbúið við einstakar og ofennilegaraðstæður og það bjargar ekki íspjörnumá ölluðu norðaskautinu. Það skildiengin halda að allir íspjörnir getur barafært sig á þetta svæði, segir hún.Grænland er engin björgunarfliki.Fleira er ekki í speklinum.Hugur hún Hannesdóttir Díag og hafið umsjónummeð kvöldréttum. Hildur Sigurbjörnstóttirstjórnaði útsendingu þeirra enteknim að það var mark eldreitt.Það mór hlusta á þennan þáttu og aðraútvastætti í spilarnum á vefnum okkarrú.is við þið sæl.Það mór hlusta á þennan þáttu og aðra
