Gótt kvöld, þetta er speilin um sjónhefur Rúnar Pálmarsson.Í þættunum í kvöld fjöllum við um skeiðasta ebolufaraldur í sugu Kongo sem enn er að magnast.Einnig segjum við frá hátíðarhöldum á þjóðháttíðartegi Kínverja og ferðarlögum Kínaforsetta.Við byrjum þó að fjallum ástandi á byggingamarkaði og um könnun sem sýnir misræm á milli þesssem kemur fram í könnun á búsetóskum fólks og þess sem er byggt,hver skonar íbúðir eru helst erfiðar í sölu og górt rétt sé að endurskoða vakstaramörk höfuborgasveðsins.HMS, eða Húsnæðis Mannverkja og Skipilastofnun, leti vor gera könnun um skipilags- og búsetóskir íslendinga.Hún var lögð fyrir umlaða 4.000 manns og um helmingur svaraði.Þar kom ýmislegt forvinnilegt fram, meðal annars að fólk vill að meðaltæli hafa tvö bílastæði við heimilisitt,og Óska húsið er að meðaltæli tvær hæðir og þau sem söruðu töldu að meðaltæli að eftir fimm ár myndu þau búa í 124 fermetra íbúð.Þau sem sáu fyrir sér að bú í fjölbílsúsi vildu lang flest bú í littlu eða meðalstóru fjölbíli,aðeins 8% sáu fyrir sér að bú í stóru fjölbíli þar að segja í húsum með 17 íbúðum eða fleiri.Staðarindin er þó svo að lang mest er byggt af stóru fjölbíli,sagat nýleri talningu HMS,er stórt fjölbíli 83% af því húsnaði sem nú er í byggingu á höfuborgarsfæðinuog þrjáru af hverjum fjórum íbúðum sem standa tómar eru einmitt í stóru fjölbíli.Jónas Alli Gunnarsson, yfirhagfræðingur HMS,segir að þessi könnun síni að búsettuvili fólks sé fjölbreyttur,únd fólk sjáu til dæmis freka fyrir sér að bú í fjölbíli en eldra fólk kjósi frekar einbíli.Um leið sín hún misræmi á milli búsettuvilja og þess sem er byggt,en hvernig stendur á þessu misræmi, gefum Jónasi alla orðið.Það er kannski sko röð margra ákvarðana.Það er bæði hefur síð trend óháð skipilag stefni söitafélagað það hefur byggt mikið af stórum fjölbílísúsum bæði á höfuborgarsfæðinuog í nágrannar söitafélagum höfuborgarsfæðisins.Það er kannski mögulega eina aflegginga því að það hefur verið mikið lípu að þörfog hefur mikið ákall eftir því að byggja ratt.Og þessar íbúategundir hafa þá kannski orðið ofan á hjá í ákvörðunum um einmitt íbúöfpingu.En er raunhæft að byggja í samræmi við bústutuvilja og byggja minni hús sem taka meira landrimi?Hér verður Ólafur Árnason sem stýrir því sviði HMS sem annars skipilag og umhverjismat til svara.Ef við tökum sveið skipilag höfuborgarsfæðisins eins og það er sett fram núna til ásins 2040að það er tilkomið af ákveðinu þörf til þess.Að við séum að nýta land betur.Ef við hefðum tekið alla það uppbyggingu sem við verðum að gerast núna síðustu árumminna borgarnar og sett það yfir í mjög, getur við sagt, talsett minni fjellega heldur ennir í dagþá væri borginni fyrstulega miklu dreifari með öllum tilöndu kostnaði fyrir innviði samgöngurog annars slíkt sem að því lætur.Og ég hef nokkið törunar yfir að segja hvort að það land sem við höfuminnan til dæmis vakstamarka eða ef við höfum eitthvað útvíka það hefði dögat tilen það er alveg ljóst að það var af þörf sem við þurftum að breyta fyrir stefnuvarandi fjellega og samsetningu sem við vorum ítil þess að geta haldið áfram að byggja með að við íbúða þörf einan huðuborgarsvæðisins.Í speiklinum á miðugudag sagðist Orri Bjossson, formadur bæjar á sapnafjörðarvilja afnema vakstarmörk huðuborgarsvæðisinsen þau mæla fyrir um hversu mikið byggðin getur þannist út.Hvað segir Ólafur um það?Vakstarmörkum þau gegna mikið leði hlutverki.Það er ekki bara mynd til íbúða þróunar, það er mynd til ímisleks annaðsem við erum með í okkar ytri mörkum og hefur líka að gera með þettaeins og náttúru og annars líkt.Ég tel hins er alveg fullt tilriðn til þess núna að það sé farið yfir þessi vakstarmörk.Við erum að horfa á það að nú eru komin í árið 2007fyrir áallunum sem gildi til árið 2040.Það er mjög eðlulegt að það sé farið yfir að heilstekn núnaeru þessi vakstarmörk eins og þau voru skilgreint með það þá fórsendursem gerðum þau samþýktum svæðiskiplæð að standastog ef ekki með hvaða hætti fyrir þá ég endur skoða þessi vakstarmörk.Þannig að ég ætla ekki að taka beint undir það sem hann segiren segja enga síður að það er alveg eðlulegt að það sé farið yfirfórsendunar fyrir þau mörk sem að hafa verið sett í dag.Ólagur segir að megin stefna svæðiskiplaksinn sé að beina mestuuppbyggingunni inn á þróunarsvæði sem meðal annars eru nálagtfyrirhugaður í borgarlínu.En það er líka áherslu þar varandi einmitt fjölbreytileikaí búðum fyrir alla félagsópa og aldursópa og svo fram með þess.Við erum alltaf búin að vera í rosala mikilli uppbyggingarað miklu uppbygginga tímabili núna.Við þurfum að byggja mjög hratt og mjög mikið og skilinleganáum við að leysa massan mjög með því að vera að byggjainn á þessi áherslusvæði okkar.Það sem að kunnunum kannski og það er að lesa út úr kunnunumá einhverju leiti er það að það er ákvæmlega eftir því að viðfyrum að auka við fjölbreytinu í hvort sem er íbúðastærðum eða gerðum eða búsutuformi að öru liti.En svo fyrir segir eru þrjára á hverjum fjórum tómumíbúðum í stóru fjölbíli. Hefur það verið byggt of mikiðaf húsum að þessari gerð á undanferðum árum?Aftur er Ólafur til svara.Ég vil svara spurningunum með þeim hætti að segjaer það endilega stærð fjölbílisúsins eða er það ákveðingerð íbúða? Og það bæðir hvað var þar herrbækafjöldu stærðog hins vegar líka kannski ákveðin gæði í íbúðunum.Ólafur segir sem sagt að það skipt ekki endilega megin málihvort fjölbílisúsi sé lítið að stort heldur hvernig íbúðunareru skiplaðar. Þannig hafi gengið verð að selja stórar íbúðuraf tiltekin í gerð. Nánar tiltekið 80-120 fermetraílángar íbúðir þar sem lítillara dagspyrstu nýturmeð stóri stofu en litlum herrbækjum.Hefur HMS eitthvað hlutverki að gegna við að tryggjaað það sé ekki verið að byggja mikið af þessum íbúðum?Okkar hlutverki sjálfur sér til dæmis hvað var það þettaþá getur við benda þætti sem við hefum gert nýlegavarandi það að setja inn í byggingarilgjur ákveðumljósist. Það er þá okkar leiður til þess að íta á þennangæða þátt. HMS hefur það hlutverki að hvert sveitufyrir húnum að skiplaði að koma með ábyrðingar ogyfirfara þær áallanir sem eru í gangi hverju sinni.Við hefum benda á þætti eins og samspil þjertleikaá að hæða rýbúða og umhverju skæða ytrir svæðaaðkengi að þjónustu og samkjöngu kjærum öðru slíkusem það er alltaf að huga líka. Þannig að við getumkomið inn með svona leiðbrendi þætti.Það hefur umhvert komið frá gaggrín á ljósvist á þétturreytum að lítil dagspyrta komist inn í sumar íbúðana.Hvað er þessa gaggrín? Hefur þið skiplaðstórnátt að grýpaþarna fyrr inn og sjáttu þess að ekkir er byggt með þessum hætti?Það er spurningu hvernig við grýpum inn. Við hefum verið með ábendikarum áhyggjur á einstakar reytum varðandihvort sem er ljósvist, vindstrengieða umhverju skæði í kringum slíkar íbúðir.Og hefur verið farið að þeim eftir þeim ábendikar?Nei, að einhverju leiti hefur það verið gert.Ég held að við öll bara getum með sjálfum okkurséð fyrir okkur reyti sem við heldum kannski vera og þettaen ég voru að nefna það líka að það eru mjög margi reytirí áhersinu þeim nefningarsæðin sem hafið tekist mjög vel tilmeð tildi þessara þáttar.Umræða um ljósvist er alls ekki nýjaf nálinnien Ólafur segir að fyrir nokkur márum hafið losnaðum ákvæðií byggingarreglugjörð sem hafið verið að eftir að tryggja þessi gæði.Þess vegna að við þurftast í að ný ákvæði í reglugjörðina.Hafðuðu eitthvað lagt mat á það að hvernig sem marga nýjar íbúðirmynda ekki standast ákvæði þessara nýju reglugjörðar?Við hefum ekki farið í líka samantækt.Eitthvað að það gefa ykkur að hugmyndu það?Nei, ég mynda ekki að segja það.En það viljum við horfa bara fram á veginn í það aðpassu bá það núna að lifta þessum umhverfstæktu.Og þar verðum við bara að horfa á líka.Við erum að byggja rætt, við erum að byggja þéttar.Við þurfum að þess að bara læra af því og stilla okkur af.Og það er að sama og áviðum allt annað í framfyldá þessari megin stefnu höfarkasvæðisins aðnú verðum við komið með nokkura ára reynsluaf uppbyggingu á þessum þróunarsvæðum.Og það er eðlert, til dæmis núna í ljósi sveitarstöðnarkostningaað sveitarfjölu svæðiskiplastnefndu að reyraað úturskoða að einhver leiti eða aðlagaá okkar ávæslu sem eru með í dag.Stuttir síðan var að varfið yfirvofandi íbúða skorti.Nú standa 1.909 íbúðir tómar.Jónas Alli, yfirhagfræðingur HMS,sér mikilvægt að halda því til haga að núverandi staðaá byggingamarkaði sé ekki yfirna skipulasmálaheldur sé fyrst og fremst afleðing af efnahagsástandinu.Ítla gangi að sérlega nýjar íbúðir á öllu söðvestur hórninu.Við sjáum það að það er þvert á söðafélagsaman hvernig skipulastatnum erað það er erfitt að selja nýjar íbúðir.Þessi staða hún sínir hins vegarað það eru ákvæmnar típur af íbúðumsem að seljast verðanadrarog það er einhver lærdomisökinn dreyið þar af.Segir Jónas Alli Gunnarsson, yfirhagfræðingur HMS.Yfir fjögur þúsund manns hafa dáið í e-bólur faraldrinumsem geisað hefur í lístjónanliðvildinu Kongo síðan í mæog orumlega 8300 smita hafa verið staðfæstí sjö héröðun ansins.Þetta er söytjóndi og langskeiðasti e-bólu faraldrinsem gengi hefur yfir Kongonær tvefalt fleiri hafa hóra tveki að látistog smitast af e-bólu en í þeim næst skeiðasta.Útbreysla veirunar er enda meiri og hraðarien nokkur dæmi er umfrá því hún greindist fyrst fyrir réttri hálfri öld.Fyrir því eru margar ástæður héröðunsem sóttinn herjar hvað mest áNorður Kívu og Ítúrieru í norðaustur hornin landsinsfjari höfuborginni Kinshasaog þótt að hljómi ankanalega að miljónahéröðu og jæfnvel borgir séu afskektarþá á það engu að síður við í þessu samhengi.Innviðir eru þar allir í skötulíkivegarsamgöngur, lélægur og helbriðiskerfið í mólum.Viðvarandi skærir og átök viðvopnaðar uppreysna sveitir nær í landamærumSuður, Sútans, Úkanda og Rúandatorrvelda svo að tefja en frekaröll viðbröðu að gera helbriðis yfirvaldaog allþjóðlega hjálpa samtaka á stofnana.Landlæg, torrtrykni og reyði almenningsígar stjórnvalda og ekki síður helbriðist jættaeru heldur ekki til þess fallin að öðveldabaráttuna gegn hraðri útbreyslu farsóttarinnarog eru reyndar einn helsti þröskuldurinní þeirri baráttu.Og eins og þetta sé ekki nógþá fyrirfinnst hvorki í bóluöfninýja árangusvíkar livjameðferðirgegn því afbreyði veirunarsem nú herjar á Kongobúaog kentir við bæinn Bundi Bugioí Úkanda.Unnið er að þróun hvore tveggjalivjá á bóluöfnis og tilrauna bólusetninghelbriðist alls fólks er hafinen ofsnemtir að segja til um virknina.E-bóla er einn bannvænastaveira sem þekkist.Þetta er svokalluð þráðveira sem veldurblæðandi sótt hitta í fólkisem stundum er kallað e-bólublæðingar sótt. Dánar hlutvalliðí yfirstandandi faraldri er nær50 af hundraði og enn hæraí norður kífu héræði þar semstaðfestum smitum fjölgar rætt.Höfðborg þess er Bútembotveggja milljóna afskekt borgog þar er Stefani Hoffmannsvæðistjóri hjálpasamtakana Leknará landamæra. Hún segir aðmiðpunktur faraldur sem hafi fæst fráupphastpunktinum borginni Búniaí Íðtúri héræði til Bútembosem sé afarþjætt bíl og bjóðiþar afleðend upp á sérlega góðaraðstæður fyrir veiruna að dreifa sérrætt og víða sem hún líka gerirsvika lust hjemti í borginnisjálfri sem aðlíkjandi byggðum.Að spurg hvort tórtrykni fólksé enn helsti dragbíturinn áaðgerðir helbriðis yfirvalda og hjálparsamtaka til að binda endaá faraldurinn segir hún fólk vissulegatórtrykið og afar trekk til að leitasér hjálpar.Það er mikil treyða við að leita sér hjálparog fólk er að hafa rætt við ebuluenda er hún skelveluð og sjúkdómur segir Hoffmannþannig að fólk er mjög rætt við að viðkenna það sé með þennan sjúkdómbæði fyrir sjálfum sér og öðrumog að þetta sé yfirlegt að gerast íþeirra samfélagi. Það er þú ekkieini stóri vandi segir hún. Það vandilíka mikið upp á aðgangaðgóðri helbriðisjónustu en meira upp áað samfélagi saministum að gera það semgera þarf til að hindra frekariútbreyslu. En tortrygninog óttin við að leita sér aðstofar á sérfleiri ástæður.Það er mikil einföldunað segja að fólk vilji bara ekki sæka sérhjálpið eðbólu því það er svo margt annað að gerastí norður kívu, segir Hoffmann,hvort sem það eru aðrar farsóttir, önnur,helsuvandamál, vopnið átögg.Þannig að þetta er marg flókið og flókið fyrirfólk að sækja sér leiknisaðstóðvegna ofbeldisins allt um kring.Þá er helbriðiskerfið allt í mólumog sjúkra hús og helsugjæðslur að varilla tækjum búnar, síðast en ekki síst,segir mikill skortur á helbriðistarsfólkien þetta ekki eftir sóknan vertaað vinna við þar aðstæðus en þeim bjóðast.Framlínu starfsfólkið hefur engan búnatil að verja sér smiti, segir Hoffmann,en þarf að taka á móti nágrunum sínumvinum og ættingum og veljaá milli þessa að senda það aftur heimtil að deyja eina á yfirgefnaeða sinna þeim án smittvarnaog hætta á að hljóta sjálfsömu örlug. Hoffmann segirbrínt að auka fjárhags- og neyðarastóðverulega, en jafnvel þótt það gangieftir, er hann ekki bjart sín áskjótan endi á þessum faraldri.Það væri auðvitað draumjurinn, segir hann,en það sé alltaf snemt að segja nokkuðum það, og allt tal umað yfirvöld sé að ná tökum á farsóttunni,segir Hoffmann, er reynlegahættulegt.Í ágúst er að2300 höfðu dáið og faraldurinnþar með formlega orðin sá mannskeiðastií sögu Kongós, saði TetrosAdanón Gebreyesus, framkvöndastjórialþjóða helbriðistofnunarinnar, aðmeð þessu áframhaldi myndi þessi nýjastiebólufaraldur verða ennskæðareins á allra vesti hinga til.Sá er kendur við Vestur Afrikkuog geisaði engum í þremu ríkumGíneu, Sjæraljóne og Lýberíu.Þá létust 11.325manns úrebólu frá 2014 til16, svo staðfest séog hátt í 29.000smithuðust, með að við þróununasíðan og lýsingar Stefani Hoffmannverðist fátt geta komið í vekkfyrir að þessi spátumur hans rættist.Ævarörn Jósefssonsagði þrá.Kynverjarfagnar á ári hverju sögulegumsíðri skærlýðarhefingar Mahossem bætt enda á borgarastyrjöldsem staðið hafi lunganúr fyrir helmingi 2000-aldar.Ber dæginniður fyrsta dag oktobermánaðarog ræður þar með hvernig gullnavíkanleggst, kakvartinu geysivinsarða höstfríi, sem lagarsíðan aðstæðum hverju sinni.Og þessu sinni kom fyrst í oktoberupp á fymtudegi og gullnavíkantók hliðið sjónu þvíog geta þeir kynverjar sem fagnar fríinuþví sérum frjálst hugustrókiðfram að mánuta í næstu viku.Höstfríi er mjög vinsveldtil að trista fjölskylduböndinog margir lækja á sér langtferðalagi inn á Kína til að fagnameð vinum og ættingum.Kemur þá getaðin ljós að kynverjar eru ansifjölmunir, þegar stór hlutiþjóðurinnar leggur að staði í ferðalagiðmeð flugi, lestumeða rútubílumvið um land. En allt erþetta náttúrulega til gaman skert ogsífjöld þeirri geta veitseðamunnað og geta ferðastán þess að býða fjárhagsliskakkafjöld. Friðar skiljumþú hér í Kína á hins vegar veriðforvittasturum þann árangur sem náðsthefur á fundum Kínafossertasí með ráðamönnumí nokkrum af stæstu ogjæfnvel voldugustu ríkjum heims.Sí hefur þótt senþreittur að leggjalandu til fót nema eitthvaðmikilvægt lægi fyrir semþyrtti fjöldþjóðlegar lausnar við.Það var raun að stala semblasti við eftir leiða áriðog opnuð staðböndin átökvoru orðin að daglögu bröðivið um heim. Sínálgæðist þetta verkefni á mikil eljusemiog kallaði saman þjóðarleðutogaá mikilvæg á fundi.Þannig fundi hann í Kyrkistaná samt ríflega töktu leðutogumí byrjur september.Þar kom líka Guterres framkvæmtastörisaminuði þjóðana.Hann heitti Putin rúslandsforsvitaog tók líka hús áEvgifthalandsforsvitaog fleiri áhrifamannum á heimsvísu.Eftirminnlegast var þáán Eva formleguog konans Peng Lujántil Washingtonþar sem allir helstu fjölminará heims voru samankomnirtil að ræða skoðanarskiptiog samlingamál.Stæstum með í larflutu fréttinánast allan sólarhinginaf merkum og þörfum fréttumen stæsta enskumelandi dagblæði í KínaChina Dailyvirtu heilir ljósmynda kálvanatil að ekkert færnum fram í okkur lesendumekki síst smáateriðieins og klæðaburðu hvernan að tökjamatsedlar og skreitingarí kvítahúsinu.Það var síðan ekki fyrkomin hindi pekingen að bliðast til árlegar viðsluí sjálfur í alltíðhöllinnisem stenduði Torkins heimlæska fríðarí höfuborginni miðri.Einnan um ljúfengaréttinafylgtu svo skýr og skorinnog orð ræðaþar sem Kína fóssitimeð að landsrætti ástandi í heims morgunum.Þar viti við af nóer að taka.Síðan rætti nokkuðofinskátt að það er að finna lausnitil stöða ofna átökí við sjálfurverðum heimi.Hundruðtíðina gestaþáðu ljúfengar veitíkarfölgt frá stjórngerfi Kínakommunistafloknum, landverðnumog annara sem lagt áhönd og pló til að styrkja og efla Kína.Já, framt voru þetta sendiherrarflesta ríka heims.Það endi ykkur bað Kína fóssitigestið að skála með sérfyrir þeim frábæra árangrisem náðust hefði í Kína og undarförnum áratugum.Annars vegar að skapa og þróanútíma þjóðfélag með öllum þeim gæðumsem góðum efnafjárfylgirog sköpunar gleðií atvinnlífinu.Hins vegar að lifta hundruð milljóna kýmverjaupp úr þeirri fátæktargilduru sem þeir voru fastir ínánast alla síðustu öll.Á deginum sjálfurum,fyrsta oktober, voru svo tilkomimikil hátíðarhöldu um alla höfuðborginaog að gaman að fá að vera meðí þeim fagnanáttum og sjáað hér gleði þess menn með fánumog pilsum eins og 17. júniaf Íslandi.Fleira er ekki í speiklinum.Þetta var Jón Óskar Solnes sem saði okkurfrá hátíðarhöldum í Kína.Fréttir vel að næsa þeir í sjónvarpu á rást2 klukka 7. Umsjónum aðein fréttavar Þorgils Jónsson, Hildur Sigurbergstóttir stjórnaði útsendingu.Tæknum aðein var Mark Eldredd, verið í sæl.Þorgils Jónsson
