Þetta er speilin, umsvonamæður er Rúnar Pálmarsson.Síðar í þættinum verður fjallaðið um háar álögur á íslenskar meðaldegjufjölskyldurog mállýskur þrasta, en við byrjum á kostningakerfinu.Tvær af þremur tillögum sem starfsópurum breytingar á kostningalögum leggur tilþurfaðið samþyggi einfalds meira hlutu alþengi.Aðeins þriðja tillegan sem snýstum útlutun jöfnarsæta til kjörðarmalistaog hefur áhrif á ringegjunasókutuðu þar samþyggi tveggja þriðju hlutu alþengi.Ríkistjórnin hefur því þingstyrk til að samþyggja megin breytingarnar sem hópurum leggur til.Starfsópurum var skipaður í september í fyrra og var ætlað að vinna frumvarfsem myndi auka jafnbreiði atkvæða en innan ramma stjórnarskrarunar.Í starfsópnum sótuðu þrýr profesorar, Ólafur Þorn Hardarsson,profesor emeritus í stjórnarafræði sem var formaður,Sigrun Helga Lund, profesor í tölfræði og Þorgett Helgason, profesor í sterfræði.Tilögur profesoruna eru þrjár.Í fyrsta lagi að kjörðarmisætum verið fækkaði niður í það lágmark sem stjórnarskrarun heimilarþar að segja sex í hverju kjörðarmi en kjörðarmin eru sex talsins.Afgangur þingsætana 27. tölu verið í jöfnarnasæti.Í öðru lagi verið þingsætunum ráðstafað hlutvarsla jamt til kjörðarmanameð að við fjölda kjósenda á kjörskrá.Verið þessar tilögur samtiktar mun þingmunum norð-vestur kjörðarmis fækka úr 7 í 6og þingmunum norð-austur kjörðarmis úr 10 í 7.Í staðinn mun þingmunum suð-vestur kjörðarmis fjölka úr 14 í 18.Í báðum þessum tilveikum þarf að þið samtiki einfalds meira hlut á alþingi.Þriðja tilöga hópsins lítur að einföldun á skiptingu jöfnarnasæta til kjörðarmalista flokkana.Í skýslunni segir að þessi tilöga sé að mestu tæknilegs eðlisog hafa ekki áhrif á aðkvæða vægið.Verði hún samtikt verður hringa ekki annað svo kallaðasem hefur stundum valdið óbærilegri spennu á kostninganótt úr sögunnieða verður mjög ólíkleg.Ólafur Þorn Hardarsson, formaður hópsins, segir að verði tiluganar samtiktarminnum næstum ná fullt jöfnvægi aðkvæða á milli kjörðarma.Og við verðum að koma inn að minnstakosti mjög nálægt sem við miðumsem að fenni hérna enda Evróbráður sem setur um svona þar sem hún telurviðunandi frávik frá jöfnvægi aðkvæða.Við verðum sem sé þá við eða innan þeirra markaog það múl líka nefna að kostningaeftilitsmenn ÖSEsem að hafa fylgst með kostningum hérhafa ítrekkað í sínum skýslumgert aðtóa semdir við það hversu miðsvægi aðkvæða hjá okkurer mikið sérstaklega milli kjörðarma.Hér vísar Ólafur til fenniðjar nefndar Evróbráðsinsen nefndin hefur sagt að frávik í vægi aðkvæðaeiga verið að minna en 10%og alls ekki farið við 15% nefnum í sérstakun tilföllum.Í skýslun nefndarinnar kemur fram að í helmingi íslensku kjörðarmanaséu frávikinn langtum meiri eða í kringu 30%.Í skýslun er fjallaðum hvernig þingsæti myndu skiptastí næstu þingkostningum sangaðt óbreyttu lögumþá væru rúmlega 3.100 kjósendur í norð-austur kjörðarmiá bakið hverðingmannen rúmlega 5.600 í söð-vestur kjörðarmi.Ef að þessar tilögur vera samþygtarhvernig stendur þá Ísland í þessum efnumí það við til dæmis nákvæðlunum okkur?Staðan er þessi að misvægiallkvæða eftir kjörðarmumer mest hér á landií öllum ríkum í vestur-Európu.Við erum sem sé vestur-Európu methafarí misvægi milli kjörðarma.Eina landi sem að nálgast okkuren er þó með minna misvægier Noregur.Ef við skoðum þróuninaí vestur-Európu síðustu 100 árinþá var það þannig fyrir 100 árumað mjög víð það varmikið misvægi eftir kjörðarmum.Það hefur hins vegarí flestum efurbröndum landumbreyst í þá áttinaað þessu misvægihefur verið eittnema eins og ég segiá Íslandi og í Noregog þá er ég auðvitað að tala um hlutfalskorsningakerfi.Það er ekki engið alla leiðþegar jöfnum aðkvæða fenginorð-vestur kjörðarmu ekki nema 5 þingmennen í staðin fengi norð-austur kjörðarmu8 þingmenn í stað 7til þess þýrt þú að breyta stjórnarskrániog það er ekki lagt til á hófnumen það fyrir utan eriðtisbyrjaf hans.Ímsir hafa gagringtilugur hófsins, meðal annarsJens Gardar Helgason varaformaður sjálfstæðislóksinsog þingmaður norð-austur kjörðarmisen rættar við hann í fjögufréttumútvarfs í dag. Það hefurSigríður Á Andersen, þingflóksformaðurmiðflóksins og þingmaður eigiðkjörðarmis norður einningertog sumuleiðis Jónina Brynjólfsdóttiren Jónina er forsettis sveitastjórnarmúlaþings og varaþingmaðurfyrir framsvonaflokkin í norð-austur kjörðarmis.Hún hefur meðal annars bent á aðí hennar kjörðarmis séu tveir af tíuþingmennum frá Austurlandi. Er þautilöðanar samþýttar, er þau mun erfiðaraað láta rött Austurlands heyrast.Þetta er nú gammalkunn gaggríni og ég skil hanaalveghins vegar hversu margir austfyrðingareru á frambáslistunumí norð-austur kjörðarmis erauðvitað mál stjórnmálaflokkanaí norð-austur kjörðarmis.Ólafur bætir við að hann teljaað þingmenn eigi allir að berjastfyrir hagsmunum allra landsmanna og þar meðtalið hagsmunum austfyrðinga.Í stefnu yflýsingu ríkistjórnarinnarer hverð áum að ráðast egibreytingar og kostningarlöfum til að aukajafnbreyði í atgæðavægi og þingsætadreifingu. Hinga til hafaflokkslínur haldið í stórum málumhvort sem það er vísbendingum örlögþessa máls eða ekki.Alþingi er komið með frumvarpdónsmálaráðra sem byggir á tilögunumog sangat upplýsingum frá Alþingiætlar fórsetti að ræða við futtruaallra flokka um framhald málsins.Það móðu við að búast við því að það verðitólfitt andstaða við þessatilögur í Þinginu.Hinsvegarþá geti líkanefnt það að íÍslensku kostningaransókninni2024þá spurðum við meðal annars um þaðhvort það mér vilað búið að það væri hlindirjöfnu vægi aðkvæðaog um 70% kjósendasögðust verið að hlindirjöfnu aðkvæða vægi og það sem aðkannski er merkilegast er þaðað yfir 60%kjósenda ílandsbyðarkjörðamunum þremursögðust stiðjajamt vægi aðkvæðaen maður veit aldrei hvaðÞingmenninni gera.Ólafur bætir við að ef Þingmennumfinnst oflant gengið í jöfnunar áttþá sé í skýslu starfsópsinseinnig fjalluðum hvernig hægt er að gangaskemur til jöfnunar.En þetta er náttúrulega barahluti sem að Þingnemndin sem að væntanlegafærð þetta verður að faraí gegnum og ég vil enguspáum hversulangtir vilja ganga.Í skýslunni er fjallaðítarlega um þróun Íslenska kostningarkerfisinsallt frá árunnu1844. Aðgerðitil að drægur mísvægi aðkvæða og stöðunaí nágrannlöndunum. Skýrslanog frumvarpið sem byggir á hennieru aðgengileg á rúf.ris.Sérfræðingum Viskustjættarfélags háskólamendarareyknar svo til að heildar álugurá íslenskar fjölskyldur með það sem kallamaður meðaltekjur sem satthvorki lálugna nýja hálugna fólksé nú þegar þær mestu sem týðkastá norðlöndunum. Og það sem verða ersegir Viljámur Hilmarssonhakkfræðingur Visku er að verðifjarlagafrimar fyrir næsta árað lögumog breytt þá hækki þærálugur enn með stórfældri hækkunkilómetragjalds og verðbólgnumgjaldskrárhækkunum.Fyrsta janúar sem er þó baraverðbólga, liðin verðbólgaog þetta sér íslenskurósýður að það er alltafríki kemur alltaf og staðfesti verðbólguní janúar árkvært verðtrikirverðtrikir sem skjaldskránaog eitt er aðþað sem við höfum ágjörðið að verða eitthvað beinaáhuga verðlag, það er meira óbeintþað er verið að gefa merkiút á markaðin tilþjónustugreina, til veitikastad og svo framinsað það sé lægi að viðþalda liðin í verðbólgu og við erumekki einu sem gaglind um það. Varaselabankarstjórisvo til kallaða þetta hagsturnarmistök, ASI höfu gaglind þettaþað var allir gaglind þetta og við myndumvilja sjá bæði kílometrargjaldiðog sem sagt allar gjaldskári ríkisinstakmarkaði við 2,5%hækkun á næstari. Verðbólgumarkmið selabankarstjóri 2,5%það aðfalla frá þessum áformumum að hækka allargjaldskárum 5,2% og kílometrargjaldinum 16 og fara þá í2,5% í staðinokkur sínist þetta myndur kosta svona 7 miljaraog þá þarf ríkistjóðin að finna 7 miljaraannar staðar til að við þalda hallaleysinuog það ætti ekki að vera svo erfittverk í bókaldiðsem að til þúsundu miljara. Við viljumsjá aðra fórgámsöðun sem lámarkaverðbólguna. Það er alltaf sumt, það er7 miljardar. Mín svona sínist þaðer í fljótu bræðið. Þetta myndur kostum 7 miljardarað falla frá þessum áforumog fara með þetta í 2,5%.Þeim átmanlegasem hækkur um eins og segir, þeir telli þettaverðbólgu hvetjandiog verðbólgu valdandiþegar stengiðupp að 5 móta þess aðgerðum.Íkværi félags þær?Við nefnum til dæmis fjárfestingar eins ogþjóðarhöllina. Það er á núnagefa íbarandi hana árinu 27,13 miljardarað mjög minnir. Þetta væritil dæmis hægt að forgangsraða fram á ári2028. Þaðeru bynga framkvæmtir við stjórnaráðið.Það værihægt að vinna með það sem heitiralmenni varasjóðurinn færa hana lögbundnulámarki. Þeir eruað boða lækkunaá endugreðslu til bynga raðlanni20%. Það væri til dæmis hægt aðaðmarka það bara við nýbyggingar.Við erum bara að fara fram á skapandilausnir sem eru ekki verðbólguvaldandi sem aðfull fjármagnaða aðgjaldskrána veri bara hægkanu 25%.Við erum að tala um aðfresta ákveðnukannski fjárfestingum ónausilumað þannig sé fjárfestinguríkisinsum eitt ár til þess aðfjármagna bara stríðivið verðbólguna betur. Þau erubúin að boða hallalysi og þau geta ekkigert það okkar mati og okkur finnst það baraaflegur af þeimog hagstjóðna mistök að fara að gera þaðí gegnum svona miklar gjaldahækanir.Það er bara viðhalda og framlengjaverðbólguna. Vilhelmur segirvisku hafa gaggrind innleggingukílometragjald sem strax í upphæfi enaf það gefið ólíufélagunum frítt spiltil að hækka álagningu, verðlaunaþau sem aka um á reysastórumbensinsvelgjum en í raun hækkaskatta á eigandu sparnetina smábílafrá því sem fólst í ólíugjaldinu.Þessi mikla hækkuná kílometragjaldinu nú eikurenn á þetta misræmi, ungferðinuog sparnetnum fjölskyldum í óhag.Og við setjum þetta samengi aðfyrir ekkert sem að keiri fjóralíturhundraðiðþá er hann að fara að borga hátt í500 krónur á líturinn á næst árimeðan hann að meðin í fyrra kerfimynda hann bara að borga eins og allir aðrir.Í þessu kerfi er þeirauðvist nú nú kvatar að það erþví meira sem byrliði neyðirþví minni kvater fyrir það að skipta.Megin niðurstaða visku fólks aðheldar álugur á meðaltekju fjölskyldurséu herri hér en á hinumnorðalöndunum kemur sjálfsagt fleirien mér á óvart en það lengi veriðtalað um að því væri öfugt fariðen það er sem sagt ekki raunin.Nei, sko, fyrirog við tökum dæmi um hann að batna fjölskyldumeð meðalögn. Í allirþessar umræðum þá erunokkru liðir faltir í þessum samanbyrjuog það eru framlega okkar í lífurisjóðisem eru ekki innanhefbundin að skattkjörfa en erugreiðslur sem að við bæði launagreiðendurog laun þeir eru að inna hendisem erutil dæmis á norðalöndunum talinað skattkjörfa en ekkihér og það sem við hjá viskurum að sínaer samanbyrðarhæftallar greiðslur innog þegar þú tekur þaðlíka lífuriskerfin á Íslandiog nær samanbyrðarhæfi við Norðalöndinþá kemur ljós aðmeðalmaðurinn á Íslandi, meðal fjölskyldan, er meðaf öllum Norðalöndum. Og ég er bara við köllumdaldi eftir því að sko að það verðurfara að tala um skattkjörfiðmeð réttan samanbyrð, sko það þýðir ekki baraverður með tekjaskatt og persónaslott, þú verður að talaum öll gjöld. Það er eigi framlegalífurissjóð, það er framlega launagreiðandaþað eru reynir bara alltog það er kannski að útskýra þannigað fyrir hverja hundra krónusem fjölskyldan ablarþá eru 41 krónar sem borguðitekjaskatta, framlega lífurissjóðitryggingagjöld og allt og 59 krónareftir í heimilinu.Og þannig eru við að ná samanbyrð að hæfi viðNorðalöndin sem að fjármagnarslífurisskæriðsins stundum bara gerður um skattanaen við gerum það ekki.Og hvernig er, hver er talan á hinn Norðalöndum?Það er semst þannig aðheildar álaugurá meðalhjón með tvö börneru 41% á Íslandiog meðaltala öðru Norðalöndumer 37%og Danmörku er með 34%þannig að við erum með7% hærri álaugur á meðalfjölskyldunahér inn í Danmörkuog þetta skýrst að mestu afveikum barnabótakerrum á Íslandiþað eru miklu sterkari í Danmörkufyrir svona meðalfjölskylduna.Það hafiði búið samangöld til dæmis eins og komið göld ásjúkuráðstýrleiknaog þáttöku í heilbríðisþjónustudanleiknaþjónustuleikskólagöld og annað slikthafiði skoðað það eitthvað?Við hefum ekki gert það en það er bara mjög góð hugmyndog ég held að það sé mjög næst að skrefog skoða þetta og líkaþessi óbeinu skatta, neyslu skattaog svo framvegis, skoða bara hildina.Erum við að fá það sama fyrir þetta41% og þau eru að fá fyrir34-37%út úrvelferðarkerfinu?Mér finnst það ólíklegt en við höfum baraþunum bara að kanna og ég held að við erumbara næsta greining við sko.Ég heyri þér aftur þegar hún er klásað.Já, takk.Saði Viljálfur Hilmarsson, ævarurJósefsson talaði við hann.Fátt er fallera en fáur fugglasöngurog fáir syngja betur en skóarthrausturinnen þeir eins og flestir aðrirsyngja þó hver með sínu nefieins og Hlinur Steinsson lífræðingurhefur komið stað og ÁsrúnAldís Reynstóttirtalaði við.Við hérna hjáNáttúrsefni Kópavóks erum að byrja með nýttrannsóknarverkefni sem við pekjum styrkfyrir ílbráð samna sjóð að veraí sjöfnun og korflægninguá málulískum skóarthrasta.Sérstaklega höfburgarsæðinu er líka út um allt landþannig að við erum að byrja samtastökjarnivið almenning þar sem að við fáumalmenning þar sem að við fáumupptökur frá fólki þar sem það tökur uppsjöfnskóarthrasta í síðu hverfiog við gerum einuð þess að til málulísku.Er þetta verkefni sem búið að veralengi í gangi?Sko þetta byrjaði í mínumeinhundur fyrir nokkur á árum þar sem ég byrjaðiað fara sjálfur út bara með símanþað er flertur síman í dag að ég eru meðsljóðu upptökur forrið og til dæliað taka bara sæmileg upptökum og það erkannski grunnurna verkefninuað þetta söfnunaráttak með alminningier rauninni að fara staf bara mesta vorþegar þeir byrjaði að syngja alminlegaþeir koma fyrir til landsins svona í vorí mars. Og kannski er bara svonahinga til hverju hefur þau komist af?Já, sko þetta er náttúrulegaalveg magna fyrirbæði. Þeir eru meðsvæðisbundamálískur þannig að þeir syngjalög á mismöndisvæðið þessi samalæðiá ákveður svæði og innanhöfubarga svæði þeir eru svona í kringum15 meginn málísku hverfþannig að skóartristir ívesturbæði syngja til þess aftanalagahelduren skóartristir á arnanissinu ogkastnissinu og selftetnissinuþannig að það eru hérna á höfubarga svæðinu15 meginn málísku hverfiog þá tók ég líka eitt svona hringumlandið fyrir nokkur mórum og tók upp íflestir bæum og er komin upp í svonaí kringum 50 málískur.Í heldina eru sennilegaeinhverju nokkuruhundruðir málískamálískuna á lendinu.Og er það kannski bara sem í skóartristirhardmælstar en aðrir?Já, það mór kannski síðan það, einmitt.Það finnst það að fyrir það svo samameð mennskara málískur. Við erumá Íslandi með hvað einhverjum svona sexhardmælskar fyrir Norðan og þessiháa frambyrður í Sjóistulandi.Við erum þá bara með hvað sex málískuren skóartristir með einhverjamögulega sex til átt af hundruðmálískur. Og mjög breytilegursöngur, sko, eftir landsvæðum.Er þá munurinn það fjálst þann þáaðlega í breytilegum söngeða lægi? Já, breytileg lægi.Þetta er svona mjög stuttarkannski melodjur, stundum er þettamjög flöytukjent, sem eru þetta að bætavið svona halgjöru trilliog síðan er þettamaður heyrir stundum svona skildleikaþannig að maður heyrir stundum eitt lagþróast og breyst. Þannig kannskibætaður við einu aðkæði eða bætavið trilli eðaöðru flöyti. Þannig að maður heyrir líkasvona hljófræðilega svona kvístuleiksem eru í gangi bara út mállandþess að þetta lag er að þróast og breytast.Þetta er virkilega spennandi, sko.Og þetta er kannski mitt óvinnlegtverkefni sem er leitien bara hvernig aðtæmnaeru þið í upptökunum?Já, þetta er svonakannski doldi eins og að vera að veiðavissið maður. Maður svona nálgast eitthvaðþróast, voða varlega og hérna reynirað vera kjur undir ykkur treyð það sem maður er að syngjaog þeir eru ofta alltaf varir um sigen maður hérna tekur út tíman og reynir að veraað voða kjur og kvurteisog taka upp kannski svona eina mjótiþegar það eru ára svona sönglóturog svo hérna taka maðurkvurteisislega fyrir sigog finnur næsta þróast.Og það er það að hægt að kynna sér málinánarkvinnir á lögutegin?Já, við hérna erokkur mikil hefur að fá að vera að kynnaþetta verkefni á fjöðlistaháttivöku, það sem að eríslensk menning hafi gertþátti höfust og við erum þarna að kynnaþetta til menningu skóarinnan um alls konar mennskamenningu. Þetta er náttúrulegaþví miður fá dýrin ekki eins miklu aðeigliþegar kemur að menningu en hérna eroft talað um íslenska tungu en kannskimætti tala um íslenskara tungurþví það eru hérna eins að skefnir sem aðeru með mismunandi menninguog máliðskur. Við verðum með kynninguá fjöðlistahátti og löguteginhvernig það sem að við ætlum að spilahelsti máliðskuru af landinuog kenna fólki að taka uppog hlusta alltaf beturskerpa sjón og heyrð fólks.Sægði þröstur á mývatniÁður hyrðu við þresti á Ardanesinafna hans á Kársnesien líka þeim þresti og þresti í Fosfóiog á SelfósiFleira er ekki í speklinumHægt er að hlusta á þáttin í spillara rúfog helstu hlaðvarsveitumFrettir verða næst sæðar í sjónvarpiog á rástfjög klukkan sjöFrettir eru uppfæriðar á rúf.isallan sólaringinÞorgils Jónsson sá um kvöldréttirNanna Guðrún Sigurðardóttir stjórnaði útsendiku þeirraen tæknimaður var Kormákur MarðarssonVerðið í sælHægt er að hlusta á það
