Ísland er að liðStyrta reyningur útvarpsögu í Íslandsbanka á GrandaÚtubú 513, höfubók 26, reyningur 2.11.11Nánari upplýsingar á útvarpsaga.isTakk fyrir stöðninginÚtvarpsagaÚtvarpsagaÚtvarpsagaÚtvarpsagaÚtvarpsagaÚtvarpsagaÚtvarpsagaBertur velkominTakk fyrir þaðJá, við ætlum að tala um hérna breytingusvolítið ásvona ég ljósi sögunaí samtum skiplasmálÞað er maður að byrja á því að talahérna um bók sem ég hef nefnt á þausem heitir um skiplabæjaeftir Guðmynd Hannesson LeknirHann var líka hérna verkfræðingurog hann gaf þessa bók útárið 1916og hún var endur útgefið núnameð formálafrá hérna Sigri Kristjánsdótturskiplasfræðing árið 2017og þetta er svonaeila biblían sem fara var eftir íáratugum saman og svo breytisteitthvað hérna kringum árið 2000og þá erþessi biblíafarsin strauð og stórog nú er hérna önnurmá segja ofant biblíafsem er skáldsagaeftir Andarsnæði Magnusson sem heitir Jötunsteytsem kom út bara núna23 eða ekkihún er allan að freka nýleghvað sendur hérnafyrir ekki þau 25 í fyrraog hérnaþannig að Petur, gætið þú eitthvaðsvona aðeins útskýrtfyrir hlustendum, hvað svonahvernig var þetta alls samanþegar það var að vera að fara eftirbókuð með þar Hannissonar um skipla bæjaog það breytisthann kring árið 2000yfir þess að við sjáum núna blokkisem eru kassalega sem ekki seljast og á þettkannstu að geraþessu eitthvað skil svona þannig að hlustendurnáðu þessu svolítið? Já, hvað hefur ég langatíma?Við getum verið hérna fram á kvöldJá, við getum verið fram á kvöldEn það er alltaf, hérna, mér langarég er hérna maður sögunarJáÉg held að sagan geimialltaf bestu svörin viðhvernig hægt er að gera hlutina velog betur enn menn er að geraog stundumstundum fara minn út á spórinuog þá er ákveðt að lýta til sögunarog hvernig minn gerur þetta áður fyrrog ég ætla kannskiað byrja því bara að segjahlustendum frá þessu manniGuðmundi Hannesinnhvernig stóð því að læknir fór að verðasvona mikil áhrifavaldur í skiplasmálumen hann var sem sagtfættur upp allinn á Sveitabæhún var sísluog hann fór utaneins og þú sagðir, fyrst allan að læra verkvæðisvo fór hann að læra læknisfæðií Kaupmannahöfnog á þeim tímaþegar að hann var að læralæknisfæði í Kaupmannahöfnþá höfðu dönsku læknasamtökinlátið gera útekt á þvíað berglæfinnveiki og ymsir aðrirsmygt sjúkdómarþað var ákveðið samhengiá millið þess hversu þéttfólk bjóð samanþví að í Kaupmannahöfná nýtjandu öld þá varKaupmannahöfn innan virkismúranamjög þéttbyggð og líkaþá var verið að byggjasex sjöhæðahús með framallum gödumog í bakgörðunum vorubakhús og þar bjóð fátakasta fólkiðog það var einmitt þarna viðþað sem aldrei neitt sólarog það var einmitt við þessar aðstæðusem að tauga veikiog berglæður og alls konarfarsóttir grassherriðuþannig að dönsku lækna samtökinþau voru mjögþau voru í farabroti á þeim tímatil að benda á þaðað til þess að bætalíðheilsu almenningsþá þyrrt að huga að húsa kostiog skipalasmálumog í einu útkverfi Kaupmannahöfnaer svona útgjarnum að Kaupmannahöfn erhverfi sem heitir legefóreiningis bóligurþar að segja lækna samtökinletur byggja heilt hverfimeð tveggjahæða mjög fallegurfallegt hverfimeð hérna mjög góðum íbúðumgróður og þetta var á nýtjandöldþetta var sendt á nýtjandöldog er frækt í skipalasöguní Danmörku þar sem þeir voru að barasína fram á það að það er svona eitt að byggjaog það er eiginlega þessarihugsið hún sem Guðmundur Hannessonverður fyrir áhrum afog þegar hann kemur heimþá er hann fyrsthér að slegnir á Söðokrókiog síðar Akkuririog þá náttúrulega á þeim tímaþarna í lok nýtjandöld aldar þá bjónáttúrulega stærstu hlutilandsmanna í Torfúsumþar sem aðhreinleiti var mjög opbota vantog þetta voru mjögléleg húsakinni fráallavega frá svona helsufarsjónamiðikvöld og rökog ekki mjög helsusemniog hann ekkert meginnhafandi lærtkynnt sér það sem læknarnir í Danmörkuvoru að geraþá áttanum sig á því að eina leiðintil að bæta líð til svo Íslandingaværu það að byggjabetri húsakost fyrir almenningog þetta verður svonahálgildis hugssjón hjá honumhann var mikil áhuga maður umhúsbyggingar í upphafihann flutti svo til Akkurirarvar hér að slegnir þarog hann let byggja fyrst aðeila nútímasjúgra húsið Akkuriri upp í brekkunniJá, hver teiknaði það?Ég held að hann hefur bara teiknaði það sjálfureftir ellendri fyrir minnog þar var einmitt sjúgra stóðunarvoru allar með stórum gluggumí átta útsinni og byrtuog það var verundaftan við spítalanhann var mjög meðvitaðurá hvað sólaljós skipti málifyrir helsufólksog svo teiknaði hann sitt eigið húsanæðist neður í brekkunniog það var svona tíma móta húsa mörgu leitibæðið tæknilega og líka fagufræðilegaþví að hann innleiti byggingarstýlsem var kallað svætsistýlá Akkuririog síðanþað var nú gaggrindu fyrsten svo fóru allir smiðitnir á Akkuririað kópera húsið hans og til dæmisfallega byggingarinn svo mentaskóliná Akkuriri og leikúsiðeru einmittmá segja svolítið innblásin af þessu húsiguðmyndar. Já og stendur hans húsa ennþá?Já það stendur ennþá, já jáÞað fyrir maður tilbaka íheilsu ástand hérna í Kaupanhöfnþar sem hafa svona þjætt byggtinnan borgarmúranafólki sem var þá fátakurað var hérna bak við þessa sexihæða byggingarheggi og var þámeð verið heilsu, hafi ekki eins miklasól, var ekki náðu sér rétt? Jújú, það er alveg réttVar það þábjóða eitthvað þjættar heldur en hitt fólkieða var það í reyninnikannski stæsta ástæðanmeð verið heilsuþað að fólk neyti ekki sólarveistu það? Já, það var náttúrulega bara þaðað það var fólk sem bjóð utanþjættustu hverfa borgarinnarþað varmenns, það var sínt fram á þaðþar var ekkiútbreyðslega sjúkt að maður verið ekkimikið vandamálog hérna, og þetta varnáttúrulega eins og Guðmundur komst aðhann taldi það að það þyrti barabætaúsakost landsmanna sem var náttúrulega mjögbábórin á þessum tímanú síðan gerist það að hannverður kennari við læknaskólaní Reykjavík held ég 1906eða 1907 og svo verður hann1911 þegar að háskólií Íslands er stopnað, þá verður hannprofessor í Líðheilsufræðisem að kalla er í dagog þá gefst hannkostur á því að fara að notahluta sínum vinnutíma til þess aðrannsaka ogkynna sér það sem var efst á baujitil þess að í skipala smálu mellendistþví að hann á þessumtíma þá var náttúrulega Reykjavík aðvaksa mjög ört ogímsir þjættbyljustæðir í kringunlandið ogþessir bæjar þeir byggðusteiginlega upp alveg skipulaslaustfólk bara fekkhérna þá bara, menn keiftulandsbyldu, byggingamestarakeiftu landsbyldu, byggðu nokkur húsog eða þá að menn fengulóð og það var ekkert svona, það varjú, það var aðeins hugsað fyrirgatnagerð og legugatna, frárenslu ogvassveita voru valla komin til á þessumtíma. Já, það var ekki bara skull á kopunnií lögavinninu. Já, það var nú, það var þannig sko19. öld, þannig að það varen honum, sko, hann sá náttúrulegafram á það að á næstuárum og áratögu myndi Reykjavíksmá saman breytast og litlu þorpiyfir í alvöru bæog hannfór að, þess vegna, og hannþá fór hann að velta fyrir sig hvaðafyrirmyndir ætti að byggd notaþegar hann er náttúrulega að fara að skipulegjaí nýjan höfustaf landsins á svonanorrlægum slóðum ogþá fór hann að kynna sér nýjustuhugmyndir í skipula í þess tímasem að sumuliti voru svonaansvar ymmit við þessuvandamáli sem var í kaupmannahöfnað í staðin fyrir það að byggja svonasex sjöhæða háar byggingarmeð skraudlegum framkliðumen ömurlegum bakliðumsvona baraleikmyndir sem aðhúsin lítu flott út af utanen voru í rauninnikannski ekki mjögskynsannlega byggingamáttimeira síðan í kaupmannahöfnþað sem er tölverð sunnar en hérog hans fyrsta nýjustaðvar að svona ættum en allsekki að byggja við íslenskar aðstæðurHvað slagnuð þá?Það er bara út af því að hér á norrlægum slóðumþá er sólin mjög lágt á loftistóran hlut ársinsog hann sá fram á það að svonaskuggaborgir ættu baraekki að erindi á svonanorrlægum slóðumog þá eru við að hafa það í hugaað svona sex sjuhæða byggingarþær eru mjögþær eiga mjög vel við í söður Evrópuþar sem þú vilt fá skuggaþar sem hítin er svo mikiðá sumrin að þú verðurfólk leitar í skuggahérna er alveg öfugthér á Íslandi leita minn í sólinog hlöpa allir út og það er svo nýjóþbrögnar ósegðþegar sólin séstog hérnaog hérnaþannig að hann fyrir á þessum tímaþá er kominný hugmyndafræði í skýpulaginýjasta nýtt í skýpulags hugmyndumsem var svo kallarGardbæjar reyfingGardbæjar, þetta var kallaðá ennsku The Garden City Momentog þá varhugmyndin svo að í staðin fyrir að haldaáfram að byggja svona rosalega þjættarborgir aðbyggjanýjút hverfi, nýja borgirmeð miklulæri bygg, það sem var gróðurog hérnafélagslega þjónust og allt lípmeira eins og bara lítið þorphérna fyrir á öldumsvona eins og sveitað þorpað þannig að þetta byggja hverfiog þar ætti að veraþar ætti að veraþar ætti hverhver íbúð að njóta sólarhelst að þetta vera þannig að hverthver íbúð hefur lítinngard aftan við húsi svo fólk geturað rækta sjálfog en það voru ekkibara þessi heilsu sjónamisem við myndum að vera að hugsa umhann var líka að hugsa um það aðþað er að skipuleggjaþessa nýju borgir, garborgireins og að það veru listaverkþar að segja það átt að gödunarátt að vera ekki beinarheldur í sveigu, bæði til að myndaskjól og líka að því að það er fallerimyndarfallerifallera sjónarhóttn og svo átt aðstaðsetja fallega byggingarofinbæra byggingar við endan á gödunnikirkjur eðaskóla eða eitthvað þannigog þannig að fólk getur auðvilt með að rataum hverfið ogfegurinn sem að veri lögð íhérna vandarofinbæra byggingar, hún ætti að verðatil þess að bætabæta bara... Andli að líðanJá og það talaði mitt mikiðgott að þú nefnir það vegna þess aðhann hérna, hann talaði um þaðað fegurðarfegurðar, hérnafegurði um hverfinu ef þið mannbætandiáhrif, það var ekki barareynd vatn og sólheldur þeirti líka, fólki þeirti aðlíði betur í fallegu um hverfiAkkurat, getur nefnt einhver dæmium einhver svæði sem hann hafðiáhrif á eðagett beitt sínum áhrifum á aðskipulegja hérna í Reykjavíkeinhver húsið að byggingar eða göttJá, sko, það er, það má gera þaðHann hérnaHann, svo éghérna aðeins taki sögun áframþá var hann alltaf, hann skrifaði þessa bók1916, hún vakti mikla allt ekkliSvona fræðuritt hafi aldrei veriðskrifað áður Hjörulandi, hann var í rauninnibara að kynna nútímaskipulasvísindi fyrir Íslendingumá íslensku tungu í fyrsta sinnSíðan er hannfenginn til þess að ásantGuðjóni Samúl sinni og fleirum að skrifafyrst, gera frumvart til lagaað fyrstu skipulaslögunumKanski bara aðeins að fá skjótið inn í Guðjóni Samúlsem hérna var húsameistariríkisens í ára tvíu og áhérna, já, margaraf helstu perlum íslenska byggingasöguef ég þekkja það réttþjólikúsið, landsbytalan gamlalistin er rosalega languryfir verk Guðjóni SamúlJá, já, og þeir unnumþeir voru þekktust vel og unnum mikið samanen sem sagt, 19svo ég færði nú hrætti við sögun 1921þá eru samþýtt skipulaslög á Íslandum skipulabæjaog kauftúnaog þessi lög sem að Guðmundursamti voru á þeimtímatalinn einhver framsagnistuskipulaslög á Norðurlandumog á grundvelli þeirraþá er skipuðþá er Guðmundur á samt Guðjónihúsameistara og geir svo eitthvaðlandsverkfræðing skipaðurí nefnd, þryggja manna nefndsem átt að hafa yfir umsjón með skipulaí íslenska bæjaog það þróbarabara, bara mann landog þetta þróast þannig að Guðjón Samuelssonog Guðmundur vinna mjög nái samanað því að gera skipulasteikningar að höllumhelstu bæjum landsinsmeðal annars Reykjavíkog það voru heiluað því þú spurðir umhérna hverfitil dæmis í Reykjavík sem eru byggðieftir hugmyndafræði Guðjónsþá má nefnahverfið í sunnaveruskóla voru holdið þar að segjafjölnisveg, freyugötusjapnargötu og þakksvæðihérnaí kringum landsbítalanog nú það er líka í vestu bæ Reykjavíkurfyrir sunna landakotshæðhérnaásvallagata, ringbrautog verkamannabústæðnirhverfið í kringum elli heimileg grundþessi, þetta erumjög fín dæmiumbyggðsem að ersko á setni tímafærða bara fyrðu þjætten það verður ekki varfiðþað í umhverfinu endilegaþú sæður á hugmyndafræði Guðjónsvar það hugmyndafræði hanseða var það hugmyndafræði Guðmundsþeir voru báðirþessari sömu línuen Guðjón varþað var þannig að Guðmund var meirafræði maðurinnen Guðjón var sá sem að útferð og teiknaðitilugöðnar og útferðigerði skipalasteknikarnareftir þessumhugmyndumen þarna í gamla dag að við förum aðeins tilbakahann í Kauppanhöfn og reyndar víðarí Evrópuna þegar hún var að tala um Kauppanhöfnþað sem er byggt svona þjættog upp á sexi hæðir hérna svona borgarverkivar þetta ekki gert svonaalltaf Evrópu út af hernaðalegun tilgangiþess að verja íbúina beturgegn landárast, þannig að það voru ekki svonaflugulegsa verfuðu sprengjumef að það er rétt hjá mig þurfuð þá eitthvað að byggjasvona þjætt sem en gerðu áðurhvað þetta var þetta, því að þeir koma bara meðnetárasir eða sprengjurog lofti sem var náttúrulega ekki við líðieða var þessu teknikið til hérna í gamla dagþegar þess að borgar byggðustveistu eitthvað um það?Jújú, það var náttúrulega þaðVar ekki aðra ástæður fyrir þjættleika byggðar?Jújú, þetta er alveg hárétt hjá þeir að í rauninnivoru borgar hérna ámiðaldum og lengi fram eftirþetta var ástæðu þess aðborginnar yrðu innan múranayrðu mjög þjættarsvo gerist það um kannski svonamiðja nýtjándu ölltil dæmis í Kaupmannahap, það voru miklir virkismúrarþað sem að hérnaskosvona umkvöru skömluborginnaþá var ákveðið að rýfa þáen áður að það geristreyndar, þá fór að byggjastsko þess svona þjætt kverfiutan við múranafyrst og fyrst, það var gamla borginsvo voru helstu leiðirnarút frá borginni, Nörrebro, ÖstebroVesterbro, þar byggjastkverfi utan við borgamúranaog svo fóru borgamúrarnir og þá varborginn aftur svona einn helden þessi þjættabeyð, hún varekki bara bundin viðgömluborginna, hún var líkaí þessum nýju kverfunsem þróið svona út fráaða leiðunumút frá borginniEn veistu hvort að heilsufarið okkar hafilagast eitthvað?Eftir aðmennins og kvimundur hann er svonaog hann hafða svonaþengu að hafa, ef maður alveg er að segjaí kjöldfara sér að skipulaskipula ekstra daga sem voru sett hvað1921, sér það21, veistu hvort aðþað þurfti kannskifleira að koma tileins og þá nefnir ég nú það að1929 þá voru samþýrlögumverkamannabústaðiog fyrstuverkamannabústaðin sem er íssuvoruí vestubarreikja vikurmellir ringbröytar og ásvallagötubyggt svona tveggjahæða byggðalveg lokaðurhúsareitur með gardin í miðjuogþarna voru, það múið segjaef einhverja byggingar eru svonaí anda þess sem að þeir guðjónog guðmundur voru að hugsa þá var það þessisamstæðiþess sem að byggð fyrir í rauninnifátagasta fólkið í bænumog þar voru til dæmisþað voru ekkiþað var talið of dýrt að verameð svalir og íbúðunum en það varbaðherbergi öllum íbúðumog mikil sameignog það var baramér að segja í fínum húsum árið1930þá voru ekkiþá var kannski klósett undir stigaþannig er í kjallara en þannig var barabaðherbergi og meðsalern og haski og baðibaðkerri í svonalitlu verkamann íbúðumog þetta var náttúrulega hugssjóninsað þeir voru að stefna aðog hefðu sjálfsvægt viljað að það hefðu veriðmiklu meira byggt af svona húsnaðií Reykjavík á þeim tímaen mér finnst það til dæmis þessi húsasamstaðhún er mjög vinsal enn í dagþar er öflugt húsfélag sempassar mjög vel upp á að haldahúsunum vel við ogþað verður þau að færa glukkaog eitt og annað í uppalegt horfog ungd fólkþetta er nákvæmlega íbúðuna semunga fólkiðþyrti í dagsambærilegtbara vandaða litlar íbúðirauðvelda nýtaðarengin í allt vandaðen samt ekki ekkert bröðlþurfum við ekki bara að fara í byggistápp að þú vorum að tala um Damerkuhún kom inn en daginn húnAlbina Tordarssonsem hún hefði meitt skrifaðskrifið samanhandabókhún er kannski mest um föðusinnSigvalda Tordarssonhún talaði um þegar hún var í Kaupmannhjörní búinu að læraþað var 1960þá varbyggistopp í Damerkubara byggingastopp stöðunog hérnamann ekki alveg ástæðanir fyrir þvíen á meðan þessu var því að þá varbara að fara í viðhaldsframkvæmdirerum við ekki bara að koma svolítið á þann staðnúna hér hjá okkurað bara stoppa þessog reyna að endur hugsa hlutin að hvernighér ætti að gera beturog viðhalda þá fari viðhaldsverkefni á meðanog verið að halda í þess að gamlabygginga sem við eigumÞað er alveg tímabært í að þettamá segja að hafi verið sérbara þjóðalöstur íslendingahvað er halda húsunum sína illa viðJá, þú svolítið að fara að minna á komunastalandiþað sem allt bara morgnaðiog það er bara að koma byggja núnasem hérna frá Kína til dæmisaf allum stöðumsem er nú viðkendt í allan í Íslandikomunastaríkiþað er til dæmis hún fólk farið að bara ekki viljaþessar blokkirþó að sér náttúrulega kannski bara stórborgurumeins og í Peking og Hongkongsem að lítið annað er í bóðuen samt er fleiri einbilsús í Hongkongheldur um Íslandi sem merkjulegt nokken það eru fólk farið aðvilja bara kaupaþessar nota húsnæði og gera þaðfrækar upp og gera það sínuí staðis að flytja nýja kassalega blokkþað er kannski eitthvað sem aðmónandi fer að sjást bara hér á landuen það er ekki að selja þess að það er eitthvað betursem eru eldri heldur um þessar nýbyggingasem að engin er reyla byggðumog það seljast ekki heldurNei, sko, mér langar til aðþú nefndir nú Seivalda TordasonJá, og svo flott bókinHann var arkitekt sem aðsko, hann hafi ríkasamfélagsauksjón sem arkitekthann vildi bæta samfélagiðeins og margir arkitektar af hans kynsloðog það var að vissuþað var annar tímabil íarkitektur heldur en Guðjón Samúlssonþannig að þetta vareftir stríð og þetta var þegar aðhérna mótenismin var svonaaðalkenningin ogbáhásstefnan ení báhásstefnunni sem að mennur alveg búin að gleimí dag, þá varsvona mjög stórhugssjón um það aðarkitektur, vandaður arkitekturhann ætti að snúastum það að skapafallegt umhverfi og góðog helsusemli hýbíli fyrir venjulegt fólkog allar stjættirsamfélagsauksjónumættur bara sjálf það réttá heilnæmi húsnæðiog falleg umhverfi, þetta var hugssjóninsem að bæði SigvaldiTórnarsson og þessir eldri mennsem voru undan honum höfðuþeir höfðu kannski aðeins mismunati nálgunen sko við getum tekið sem dæmiSigvaldi er kannskiþekkt nafn í dagaðalega kannski vegna þess að hann teknaði mjög mikiðað íbúður húsnæðiog það var eiginlega straxeftir 1960meðan hann var ennþá lífihann dóna langt fyrir aldur framþá var fjallaðumþá voru bladagreinarog það var í fastegnaauðlýsingufyrir að tala um að það var íbúti söluí húsi eftir Sigvaldi Tórnarssonaf því að þær þóttu vera sérstaklega vandaðarog fallegaren þá byrja að hafa það í hugaSigvaldi hann vann mikiðfyrir þessi fjölbilishúsvoru mörgverð teknað fyrir byggingasamfunni fjölagog hvað er byggingasamfunni fjölag?Jú, það er fjölagþar hópu fólkstekur sér saman, stopna fjölagá þessum tíma þá var eða ekkert húsnæðislánakerfiog fólki bara myndaðihóp, það fekk byggingasamfunni fjölagfengu ábyrð á lánumþað gerði fólki kleiftakom að eignast húsnæðiá góðum kjörumog þetta fólk var í beinu samtaliþeir sem ætlaði að bú í húsinuvoru í beinu samtali við arkitektinnekki millilíður. Það var eitthvað kærleikur í byggingunniJá, og þá hafði fólki sitt að segjaog hann var að hugsa umhann var að, arkitektinn var að vinnafyrir íbúanaekki einhverja sem ætlaði að græðaþví að byggja húsið og bara seljaðiog gleima því svo. Þetta er fólk sem ætlaði að búatil frambóðar í þessu húsnæðiog annaðatriði sem að skipti líkamiklu málega því að fólki er nú að tala um hvaðhúsin í dag séusvona missfallegað ekka sagtað arkitektar á þessum tímaeins og Sigvaldihann var í beinu sambandi við þá sem voru að byggjahúsin. Hann vararkitekt, núna eru kominiralls konar millilíðirsem valda því að það er mjög sjaldantil dæmi sem arkitektinn er að komaá byggingastad og fylgja eftirog tala við þá sem eruraunverulega að byggja húsið. Það búið að slítaþessar tengsliná milli hönnunar og framkvæmda.Veistu eitthvað út af hverju það er?Það er baraÞað ljómar eitthvað að volakjánalega í mín eiruokkur ekki arkitektinn á stanumbyggja sinni bara neftir. Það er bara mjög skrítiðeinhverju leiti tengist þettareglum um útbóð og verkefnastjórnog það búið að búa til svona alls konarnýjar svona stjettirþarna sem hann alltaf hagnasten hafa kannski ekki sem ábyrðog hugmyndog þeir sem voruer að hanna byggingarnar.Já, svo líka eitt sem erþað er svo margt sem er svo eruð að skiljatil dæmis óttur er að það er skipala smálhérna af yfirveldum ogút af þessari borgarlíni sem aðer orðin svo dýrireyninni í pórnarkosna nút af henniþað verður yfiralli burttu og þjætta út af borgarlínisem við veitum ekki sem hvort við fáumeða hvar verður eða hvort það verður lest eða strætt áeða það er betið sundarbreyti 40 árþað er ekki nýta sem skjöldurtil þess að réttlæta það að það séþétt og þétt og þétten svo er alltaf að vera miða okkur viðmiljónaborgirþað er alveg óskiljanlegt með ölluokkur er ekki miða viðhvernig er það í öðrum löndumí 137.000 manna höfuborgumen ekki miljónaborgumJá, jáÞað er mjög kjánulegt að gera þaðÞað er rétt sko að það er hérnaí staðin fyrir að horfa á borgirtil dæmis eins og þrántæmirEða til færiðaEða til færiða sem er okkarí Reykjavík, ég segi það nú oftaReykjavík ætti nú bara að vera svona stækummynda þórsefni í færiðþað er mjög margt sem er sameilegtmeð þessum stöðumog eins borgir eins og Bergenog hérnaog þrántæmir í Nórisem eru líka okkur skildaren það er kannskiþykir ekki nú að fýnda að vera að horfa þángaðen varðandiþetta skoþað er alvegþað er alveg með ólíkinnhvað höfuborgarsvæðiðskýpala höfuborgarsvæðisinsekki bara hérna Reykjavíkurheldur alls svæðisins er mikið klúðurog það sést baraþað er bara grinnleikva aðþegar maður horfir á alla þessa umferðarnútaog hvað fólk er lengi að fara með því staðaað þetta er ekki mjög skilvirk borgÉg hetru á því að nýja borgarsþjórnmér muni að vinda og orðansu þessi sem er búið að verahérna í, já, eiginlega fyrir aldamótuhún heldurað blása af þessa óðu þettinguí hérna og þettingu, í Gravoiog allar að hugsa upp á nýttmeð söðurlandsbreytinaþannig ég bara allar haldi í vonu og vil ekki trú aðuren að það fara að horfatil sólarí orðsinsvirstu merkinguí þessum málum, þetta gengur ekkisvona áfram að þessi verðaað trengja að við notum1% auðvara í Íslandshefilegsiðum og þá er það þar með talvegir og það ereins og þessi stefna eitthvað nefn að gera barakassa á þeim allt einslið það kassa á þeimekki bara Íslandi heldurmaður séur myndistöndi frá Grænlandiþað er nú rosalega stórt landog þar er maður farinog það er þessi litli engennandi húsþar sem er misslitt, gulurog græn og blá held égþá maður líka fann að sjá þessa gámakassa hjáþeim sem við við ekki notur aðþingra en tárum tekurþví að það er meira en nóg plásvið ætlum núna að taka okkur smá hlýjakæru hlustendurhjá mig sittur hann hérnaPéturhá Ármánsson, arkitektog sviðstjórn hjá Minnastórn Íslandsog við ætlum að bá okkur smákapp og kleinur og endilegagerir þið það líka. Ég heiti Hjördi Svinarstóttirog við tökum okkur smá hlýjaHjördi SvinarstóttirHjördi SvinarstótirHjördi SvinarstótirHjördi SvinarstótirHjördi SvinarstótirHjördi SvinarstótirPéturhá Ármánsson, arkitekthann er sviðstjórn hjá Mínastórnhérna ÍslandsJá, við vorum að tala eins umhérna, já,eitthvað aðeins að já, nú má ég ekki gleima þvíViðmælandi mín sem ætlaði að komahljókan þrjú, það breytist aðeinsog hann er sérstættvantalegur núna bara upp á fjögur, vona égog þá ætlar hérnaaðeins að hverja pétu þegar hann kemurog þá fáið aðeinsmeira sérstætt fráleg til ykkarhlustendu og það er sérstætt Kári StefanssonLæknir og fyriröndifórstjóri Díkótthann er hérna á leiðinni og ég ætla baraað vona hann Keri Valjaog ég ætla aðeins að fá minna á e-mailiðsem að þið með ég endilega sendatil minnKælun Hlustendur, eða viljiðþað er sérstætt sagaat utarsaga.isog þá getur þið sendtykkur í hérndi, ykkur sem ykkur langar að vitaykkur ábendingar um ykkur sem að tengistþví sem hefum fjallað um fyrir ykkur sem aðmuni það og fyrir ykkur semmunið ekki allt sem hefum talað umþá getur þið bara að slegií nafninu mínu, Hjörti Svínlæsdóttirí leita strenginafóssiðið út af sögu og þákom upp allir þættin sem ég hef gertég hef gert núna allir þættin, þetta er tóltið þátturinnminn og þeir hafa allir fjallaðen skiplað smál fyrir utan eitt þáttþað sem ég tók við þátt alvegfrábær hjón, rítöndahjónIsse Sigurðardóttir og eigin mann hennar Ólaen hérnaog það getur verið hvað sem er, það getur verið óskamað fá að koma til mín í þáttin, það getur veriðábendingum, gallamál eðaeitthvað sem eitthvað finnst þessamt, það er skiplað smálog því með í gerðna skilir þetta símanúmerog það getur ég ringt, sem ég finnst bara ekkitþægild að skrifa allt á langterindien já, þetta er kannski komið svona aðeinságetja mér núna í byli, nú ætlum égað hlipa um Petri aðtala um borgarlinnamér finnst fórnumkostnaðurinnsvolítið hár við hana, allir þessi þettingbyggðar og annað, þessi vorum að tala umhérna ánum fórum og fórum í smáhljé og hérnaég hef svona veltiðfyrir mér hvað verður raunverð á einum fargjaldií rauninni með borgarlinniþegar þeir eitthvað greiða sér notaef það er snótt við, þó erum við íímsusamengi, svo til dæmis kannar bílegundumvið hefum alltaf aðvið notum þá, þannig að hérnahvort það mætti ekki setja bara sömurök yfir áþá sem alltaf sem borgarlinnien hvernig líst þér á þessa borgarlinniog það sem er búið að reyði og vegiút af henni, Pjötur?Já, mín skoðaná borgarlinni er kannski svo að þettahafi, þetta er í grunninngóð hugmynd, enþróun hennar og framgönd hefuralgjörlega farið út á spórinuJá, út aflestarspórinu sem er ekki komiðJá, hann var að segja þaðskoárið 1916svo ég er nú alltaf í sögun, ef ég máJá, árið sem hann gaf þessu bókþá var hérnadvaldi hér á landimaður sem hétt Jensi Rófóð, hann varbróður Tóri Jensenog hann var verkfræðingur og arkitektog var kallað frumkvöðskipilagsmál í Danmörk, hann hefði búið lengií Ameríku, og hann skrifaðibókum það sem að míðal annarskom inn á skipla Reykjavíkureins og hann sáða fyrir á þeim tímaJá, jáog hann var kannski meira að hugsa umsamgöngur og verkfræði helduren Guðmundur Hannessonog hann sagði bítið nú viðReykjaví, það eru tveir þéttbílis kjarnaþað er Reykjavík og Hafnafjörðurí Hafnafjörður er mjög góð hafnþað er ekki eins góð Hafnafskilí Reykjavíkog hann sá fyrir sér, þarna á þessum tímaþarna var þetta löngu áðurumen voru fannir að tilengja sér enga bíl á Íslandiþað voru alltaf til veira í landinuþá sagði hann, jáþá var leggjað lestarlínumilli þessar að tvekja kjarnamilli Reykjavíkur Hafnafjörðurþað er bara Hafnafjörðarstrætuog síðan munnæstu áratugum eftirþá mun byggðinn þróast með framþessari línuog hann sámeðan þetta var allt óbyggtsvæði, ekki verið að rífaneitt eða tróða þessin í gamla byggðinég heldur þetta var bara óbyggt svæðiog þannig ætti borgin að getaþróast í eina samféltaskynnsamlega heil til langra framtíðarog maður getur ímynda séref að menn hefðu nú haftbori gæfu til þess að framkamaþessa hugmynd, hvað skipala hugborgarsvæðisinsværi nú miklubetra og skilvirkaraen það er í dag og núna þá vareflust þessi lestarlínakomin allalett í Keflavíkurog upp á Kjalaniseða upp á Akranisþannig að sko þettaþað er gríðarlega mikilvægtað hafa stórahugsa marg áratið frem í tímanþví að það er erfitt þegar það er búið aðklúra skipula í það er erfittað laga þaðsko borgarlínan var ákveðintil allaf í fyrsta hugmyndsem var svo að þróaReykjavík búa til svonaaf því að það er í raunin bara ein leiðút úr nesinusem er mikla brautinnfrá Seldjarnanesi og upp á Ellðánumog bara þessi eina hraðog það er náttúrulega ófullnægjandað þessi bara þessi eina vegtengingef það verður umfyrra að slýsa eitthvaðþannig að borgarlínanlíkil hugmyndi henni var að gera brúfrá enda suðlásbröytarsem var nú einu sinni aðkomininn í Reykjavíkog tengja henni upp áÁrtunsöfða og þar með varu komin önnurleið sem að veri þátil dæmis þannig að almennisgætu haft forgangog hún gæti síðan haldið áframuppi Kjeldnaholt og Morsfjölsbæog Gravarvogog þá voru svona tvær leiðirannars sem að veri bílarhraðbröytinog hins sem að veri þessi leið sem gæti líka verið fyrir bílaþetta var svona í grunninnbyrjunin á borgarlínunnien svo ekkert meginn komustalls konar sérfræðingar í þettaámentaði sérfræðingar og þeir fúrasá þetta fyrir sigsem eitthvað eitthvað lestarspornáttúrulega lestarsamgöngurauðvöruðu aldrei að raunvöruleika á Íslandien þannig að mérþegar ég segi það að mér finnst þessihugmynd sem að er í grunninnmikilvægt, það er mikilvægt að hafa svonagreiða leið næstu áratuí fræmi tíman en hún þarf ekkiað vera með einhverjum lest og hann getur velað koma í lester eftir 50 áren það er bara algjörlega óraunhæft núnaaf því að skohérnaÍslandingar eru barabúin, þeir eru bara ekki eitthvað vaniralminnissamgöngum, þeir eru bara ekkiþað var einu sinni gamlafyrir hérnafyrir einhverjum 50-70 árumsíðan, þá notaði fólk strætog miklu meira en það er ekki þaðþá voru ekki bílar á heimilegaþað er lengur breyttá þeim tímaen síðan breyttusthlumál ogbílin varenga bílin var alminningsegn og síðan vorubara ásíðan þegar það var að fara að byggja í Breitholtog Árbæ og þessi útkverfiþá var í rauninni fórsetan svoallir íbúatnir eittusinn bíl og það varekki hægt að búa í þessum hverfunnema að vera með bílog þannig, það er búið að skipulöggjaReykjavík og Höfuborgarsvæðimarga áratímið af allir eitt bílog það er ekki bara hægt að hægta þvímeð þar með einni ákvörðu, það tekurkannski kynsluður að vinda ofan að þvíjá, já, jáen núna var, svo var bara klift á hanaog hún bara endar í enguen þetta er svona eins og kapalsem var þetta, snúra sem var þettatengja á frá yfirjártnumþá finnst mér vera, þá er gravarvórunkomin í betri tengslu, ég vil náttúrulegaþetta sé líka bílagataen hann hérnahann er ofta að skrifa umþessi mál, hann Þórarinn Hjaltarssonverkræðingur, það er nú maðursem þú ættir að fá í þáttintil þín, því að hann er að komameð svona miklu raunhæfariog skinsamleiri útfærsluá þessari borgarlínu hugmyndHvað er, veist þú, hann erí slagi einhverjum gróðan tróttum?Já, þú ættir náttúrulega baraað fá, hann er að tala um þaðí staði fyrir að vera með einhverja lestirþá er ég bara að vera með forgangsakrinafyrir strætisvegnaog hérna gera þetta bara íhægum skrefumog gleim ekki að hugsa líkumenga bílin, vinna þessu jöfnumhöndum, þetta er langtímaverkefni, þessi samgöngulínaog en ekkert meginhefur þessi hugmyndhún hefur líkaþróast yfir í það að verðasvona eitthvað fastegna þróuna verkefniþar sem að til þess að fjármagnaþess að gríðalegu frámkvæmþá átt að fara að byggja þettaháar blokkin með fram allriborgarlínunni. Er ekki bara að misnotaþetta tal um borgarlínutil þess að mann geti grætt?Jú, jú, ég menna fastegna félöginþað er náttúrulega... Menna okkur eftir svonamargirændilega bara vilja að bíla þess aðþá okkur stræt á stoppiþað hefur ekkert verið hinga tilvið neina að hæra fastegna verðeða þurft að þetta byggja út á okkur stoppastöðumÉg menna eiga, er það hugsunumsvo að þetta bara flytti úrég veit það ekki, einbílisvössufáðu sem er eftirog flytti svo í blokk með einhvern bílastaðinn til þess að fara að nota borgarlínumeð þetta svo...Það þýðir ekki að neyðafólk í almenni sangöngurþað þarf bara að verafólk að ákveða sjálft af því að það erkannski ódýrar og skinsarar að gera þaðen það er fórsinisturer kannski ekki barakomnar ennþáEn okkur á neyðugriða almenni sangöngurfyrir ekkar neyngabílinn, við erum að borga yfir 100 miljónsvo allt er að hækka og bílendurþað er eitthvað nýðs og þessiað vera refsíkjaldÞví að það er best að þessi kerfi vinni samanog hérna...Og sé valkostur en ekki þungurOg við erum að hugsa að þetta er ekki raun eftir í dagog það verður það kannski eftir 30-40 árien það er svo mikilvægt, finnst mérþó ég gaggrínu margt í sambandivið þetta verkefni, þáþað er mikilvægt að ákveðaað þessi áseða þessi þróunar að línahún verðið á þessum stað, þannig að menn far ekki að byggjabyggja, að lokamöguleikunumVið finnst þöndum...Við finnst þöndum, sko, með því að ákveðatil dæmis þegar að, sko, já, þegar aðþegar að, hérna, lesta kerfið í Londonþað er sama kerfið á nýtjanduþað er búið að vera virt í öllessi árþað er ekki verið að breyta þvíþað er vaksið að það eruákveðin línu sem eruen það er gildiðJá, og það er, í svona skeipalagi borgaþá er svo mikilvægtað undirbúvanda allar ákveðarog hugsa langt frem í tímaþá er ekki að framkvæma allteins og erNei, mann er finnst þöndum eins og þeir sem eru oftiað ákveða hluti sem aðengin er að byggja umGleymi því að það býrfólk í borginniog höfborguseðinuekki bara, eftir ekki einhver tekningá tölviskjáÉg held að það er svolítið gleymisþað er eins og að sé baraekkit mála ákveða bara borga línuen að fara yfir í nýjastansetta kverfiskötuog svo lækagötufríkirkju veg og yfir skotthúsbrúnaþað er svo, menn, áttið sé ekki áhverslega rask það erog það er stundum eins og barahöfborguseðin sé alltaf að vera fyrir loft á rósþað er alltaf að vera rífalt og bramlaÉg held að eins að fá að lesa hérnaúr bókinasAndrasnæs MagnussonarMagnassonar, fyrir ekki að andri minnég held að nú ekki að rangfæra þigÉg fekk leiðifrá Andrasnæs MagnassinniRitvönd, með meiruþess að lesa þess upp úr hérnaþessari bók sem aðer í rauninni orðin það sem er starriðí dag, sem er skálsagaen hún er að byggða áeinhverjum svönum sögumég ætla eitthvað til að reyna að fá hannhérna til mín í kaffi, ég ætla að vona að það gangieinhvern dag að fá hannhérna til okkarí hljóðverið, en hérnaþetta er alveg frábær bókog hún er því miðureins og hún sé alveg sannleikur, eins og það sé ekki skálsagaen þetta er sann skálsaga byggðaörgla og sannleikahún er mjög fljóðlesin og auðlesinhún er ekki nema 130 síðurog það er svona þessu teikningarinn á milliog hannsérstaklega fjallarum hérnaarkitekt sem aðer mjög ánaðað fara að gera alls konar skemmtilegahluti og kemst svo fljóta því aðhann er alltaf látið tálka allt nýðuraf þeim hugmyndi sem hann var meðþannig að það endar í einhverjumjög þettu, þröngusnauðu húsnæðiá meðan verktækinsem hann var að vinna hjáhann vildihafa alltaf flottasta og bestaog dýrasta og vandaðasta og nóg plásog næga byrtuhann er svona að tala svolítið umhérnahvernig þessu anstæður geta veriðhvað ykkur eru ákveða að aðrir er eigin að búa viðen búa svo ekki við það sjálfurogþað segir hérnatil dæmis hérna í bókinniþá er haft eftirÁrðunamenninni sem erþessi arkitektverktækinni er með að fara að tala um Árðunahússvona eins og þú ségvalda húsá alltaf öðrun kaliberþá segir hannþað er ábyrra hluti að byggja hússem er rammi utanum20 einstaklingaða fjölskylduref heimil er heilagtþá er það heilagt verkað hanna húshús eru líðhelsa, samfélagþau eru stærstuminnismerki um hver við erumá hverjum tímaþau eru auglýsingum enningu okkar og mentunastegþau eru umgjörðin um líf okkarhortglöggjum sem snýraðiþessinni breytir lífi okkardyrtna sem snú út á sólrikatorkinusetja tónin fyrir dæginskipurlægi ræði þvíhvernig þú mætir nágranaog hvort hann verður vinnið þinnþað skiptir máli hvort gangurþessi dimmur eða bjarturlitir áferð allt skiptir málihús á að stiðið við fólkhlúaði, lifta andanumvið viljum að þeir semalast upp í blokkinnifara út í heimen kjósa að koma afturog ala upp sinn eigin börní þessi sama húsiþetta er þaðþetta er það sem hann var að hugsa á þurrog þetta má kannski segjaeigin svolítið við vestibæinog þessi fallegu svæði sem þú nefndirþað sem fólk vil bara áfram búaen hvað finnst þér um þessa lýsinguandras næser ekki húseimill í þelsaog það sem á að vera heilagtog minnismerki um hver við erumá hverjum tímahvernig heldur þú að minnisvarðarjá, mjög margraðar sem blokkumeftir árið 2000verði í framtæðinnihvernig heldur þessi blokki munu eldastjá, égég getur nokkið orðað þetta betur en aðandris nær, þetta er algjör sniltþessi samantekti, hvernig hann dregur samankjarnamálsins baraí tveimu setningumnei, ég hef bara ágjörðað þvíað margt sem verður að byggja í dagað það muni ekkit endasnæsérstaklega velhvorki endasni eldasthvorki endasni eldast, neiog fólki bara mörgummaður þarf ekki að hittamargaá göttunnið til þess aðfá þá tilfinningun að fólk í dager bara mjög óanægt meðhvernig hefur verið byggt hérna á allra síðustu árumfólki ofbýðurþessi 7-8 hæðaskuggablokkirsem hafa verið að rýsa hérnameð fran þessari fyrirhugðuborgarlínu, til dæmis hérnaog að vera lögavegog orgu reytnumog hérnaog heklu reytnumþað sem að gengunumilla að selja íbúðunarog það er bara eitthvaðþetta er mjög dýrmæltég vona bara að mann lærileksíun af þessu að þetta er barabyggðaform, þetta er nákvæmlega þess aðGuðmundur Hannesum var að vara viðalls ekki byggjasamfélta húsaræðirupp á 60 hæðirí norrlóðlegum slóðumbyggja læri, íbúða bygg23 hæðir, alls ekki meraog gefa gott plásfyrirgróðurog byrtu þannig allir njótiþessar að grunngæðaþetta hefur vikið fyrir einhverjumsjónamiðumþar sem henn er að reyna að fá sig mestút úr hverjumlandskikaþetta er illa að þróa hann í bókinni sinniþá var að Guðmundur líka viðgróðabralliJá, hann talaði um svikamilurþar sem við tölum við loðabraskitaJá, það er alveg réttog það er svolítið að gerastog versta völluer náttúrulega þegar að sveitalöginn sem hafa skipulasvaldiðþegar að þau eru farin að notaþessa íbúðar uppbyggingusem eitthvað leið til þess að fjármagnasjálft sigeigi rekstur og græðaá þess meirasem hægt er að byggja og seljaþess meira kemur í kassanen sveitafélaginni eigi ekki að veraí standi í þessu, þau eigi að gætaþess að það sem byggti, þau hafaskipulasvaldið og þau verða að rýsaundir því að veraað gæta hagsmunaalmennings. Já, það er kannski bara vonandiað fleiri sveitafélagur hérnafara að gera, sko það eru hvað61-2 sveitafélagur á landinuvið skilist að þannig 55 er að sangabæjastjóra, Reykjanesbæjarvílarmeð orðnarsynni sem kominu daginþau gefur bara lögunarog hann er að fara að bæta sér þann hópþú borga bara gætna að gera gjöldá okkur 150-500 íbúðeða húsi þá ert að sparayfir 5 miljónir með þessu að þeir eru aðfellar niður svona ykkur byggingareftir að gjöld eða hvað allt heitirþessi gjöldþannig að manni finnst náttúrulega Reykjavíkað þetta bara fara að gera þess að mæðar hennan að fara í byggistupp til þess að stokka upp hlutinasvo onni mikið tala umskorta og læsilæsi kunnáttu hjá grunnskólabötum okkar og slagan árunguraf písakonunummaður er stundum fara að bara haldakannski að þeir sem ráða þessu hlutum í dagséðu kannski baraekkit svo vel læsi sjálfureða þeir geta ekki alltaf fyllt því semyttað er af reynslunnihérna á Íslandiþar er svo að séu að fara að byrja, við erum að fara ekkitaftur fyrir þann tíma, við erum aðstefna í hvað er að vera ástand heldurvarjabil áðurna aðMernis og Guðmyndur Hannesson og Guðman Samuelssonkomi hérnaog björguðu okkurþví sem var þáog yfir í það sem erþað falliðast það sem eigum á höfuborgsvæðan í dagJá, það er aðþað er hérna sennilegabesta sem að ráð sem að geturgefið því fólki, góða fólki sem er aðtaka ákvarðan og skipla smálhvort sem það eru fagmenn eðakjörnum fulltrúarað byrja á því að lesa þessa bókog ekki bara lesa hana, tílinga sérþað sem að, það er hugmyndirsem að hún stendur fyrirJá, hún er nefnilega frábær, hún fasti á forlæinuog það sem að forma þetta sem er stærðog hún var uppröðin að gefa henn útárið 1916þetta er rosalega flott bókþað er alls konar teikninga úr allt í hinnþað sína bara vel hvað hann var einmitt líka að lærðureinmitt verkfræðingur og hafði lítil verkefnihér í tórkváða samfélagin okkarþannig hann fór og viðpæðisbara í að verða bara læknilíka eins og það væri bara ekki neitt málog það stendur hannaftonabókinni, hvað myndur það ekki viðvið upp á 20. aldarog hvaðu áhugum að skipulegjaskildi bæi með tiliti til helsuog vel líðanar íbúanahann læði þó ávaldáslag að taka mið af íslenskumaðstæðum, nattstöðuveðurfari og fleiriog undrast að eins og með sólinnakoni látt, áhuga vekurað hvað umhundir skuli hér fástvið vandamál sem nú eruóvarlega á baui, svo semþettingubíðar, líðhelsu, íbúanlýðræðiog skipula torkaþetta er eiginlega þingra en tárun tekurað það skulle ekki haldastá þekkingunum betraen svo, ég held að þetta var kannski barahætt að tala um slagan árang og grunnskólaog písakönun og horfaá þekkingu þeirra sem ráðaþessum hlutum í dagen hérna, ég ætla núnaað þess að minna aftur ánetfangið, sagat út af saga.iség vonaað Kári Stefansson sé baraá leiðinni, hann kemurhendan þá fljóðlega, hann ætlar aðvið kannski hlustum á nokkur lögá meðan við kannski aðeins stókum við eftir honumvið getumhaldið áframmarga, marga klukutímaPetur, léttilegaað tala um þessum áljá, ég hef búin að minnaað minna á meilið, það er sagat út af saga.isþau getur sendt bara símanumeða ég skal bara ringja, þau segir mér aðþau getur að segja mér sérstaklega, það kemur þá baraljós, þau megin líka að senda méreitthvað smáðið viljiðog það er svo margir, marg sjónarhortmargir vinglar sem að þarfa ræðaum í saman til skipla smálhvort þessi þættir hafi eitthvað að segjaeða hvað er muniðað hafa að segja, hef ég enga hugmyndumég veit bara það að það er almenna ánæðiðmeð þessa þættiog ég er þakklátt ykkur kærlu hlustendurog ykkur auglisendur að hérnastiðið út á sögu og hlusta út á söguog hérnaen eitt er vistað í þögninnium þessi smálskipla smál sem að gera fólktjúlaðum allargöttur og törgþað mun ekkit lagastmeð þögninni, það er held ég alvegöruglega hægt að lofa þvíen veldum aðhverðja að sinni, ég þakka þér PeturH. Armason, arkitekt ogsviðstjár í minastögnum Íslandsinnilega fyrir þinn frálegog fyrir komunaog hérnaog ég heiti Hjörðis Vilhensdóttirog ætlum að gera þess hliðog ætlum kannski að fá smá tólnista með hannþar til að hann hérnakemur hér, hann Kári Stefason Leknirog fyrir fórstjári DíkotTakk og bless
