Bókun 25, Þjóðaratkvæðagreiðslan - Björn Þorri - Fréttir vikunnar

[0:00] Ísland er að lið. [0:30] Þú ert að hlusta á fréttir virkunnar á útvarpi sögu. [0:32] Já, komdu sæll. [0:37] Fréttir virkunnar hér á útvarpi sögu. [0:40] Artrúðu Kallstóttir og Pétur Gullöksson. [0:43] Og við ætlum að taka móti í bylnu Þorra. [0:46] Víktórsinn í Hæstaréttarmanni sem kemur hér rétt strax. [0:50] Og við ætlum að fara yfir svona helstu mál sem hafa verið í þessari viku. [0:56] Og auðvitað má segja, það er kannski engin ein vikna sem endar svo í umræðunni. [1:00] Það eru kannski fleiri og lengri tímabil, en eftir að tökum þá, fólk, byrjum við á þessari viku núna. [1:10] En góðan dag og sæll, Pétur Gullöksson. [1:14] Já, og við ætlum að ræða um sjóðararka Grísna. [1:17] Jú, hún óhjákvæmilega er til umræðu eða verður það. [1:22] Og margir eru að ræða þessa nýjustu núna. [1:25] Og það verður fróðlegt að heyra hvað Björn Þorri segir. [1:28] Og hann nú afskræflaði flingu lögmaður með mörg mál og mikla reynslu. [1:34] Og hefur nú séð marga hliðar. [1:37] Upp á borðum að segja og hann man vel eftir bara bankarhunni. [1:43] Og ættum að ræða öll þessi mál. [1:45] Já, við þurfum að ræða við hann um samskipti við Evrópu. [1:48] Já, og hvernig við hefðum að bregðast við þessu. [1:50] Bókun 35. [1:51] Já, það er nú það nýjasta eftir sem við best vitum. [1:53] Og þá er það fyrir hugsað að leggja fram Bókun 35. [2:00] En síðan er það náttúrulega líka annað að það er sér umsókn og forsætis að þrjár tilgátur. [2:07] Að hún þyrfti smá tíma til þess að hugsa hvernig hún geti lokað þessu máli. [2:12] Og hún vildi meina að það væri ekki alveg nægilegt að kannski endilega draga tilbaka. [2:17] Það væru ýmsar aðrar leiðir. [2:19] Án þess að það hefur útskýrt hvaða leiðir það væru. [2:22] Svo það er að nú að taka þar, og síðan almennt bara staðan er sko inn á Alþingi núna. [2:30] Og nú er þingið að koma saman. [2:33] Heldur sé að fá útlit á gagna í dag. [2:35] Og eitthvað er að fá svona gögn og skoða. [2:41] Náttúrulega hver verða þingmál vetrarins, og það verður mjög fróðlegt að sjá. [2:45] Það og fjárlega frumvarpið sem skila núna hallaleysunni sér. [2:51] Og það verður kynnt á mánudaginn um sko staflað á mannafund í nýrri fjármálaráðuneyti á mánudagsmorguninn. [3:01] Næsta. [3:03] Vonandi bara er þetta eitthvað sem maður getur treyst á að muni standa. [3:07] Og það er erfitt að átta sig á því, því að þar hefur, til dæmis, Seðlabankinn talist þurfa að hækka stýrivexti. [3:17] Út af verðbólgu. [3:19] Og ekki hvað síst líka útgjöldum úr ríkissjóði. [3:23] Svo það verður nú fróðlegt að fá að sjá ríkisreikninginn sjálfan. [3:29] Bara hreint út sagt, bara debit og kredit. [3:32] Og hérna ég er ekki viss um að það sé alveg hansi tilbúin fyrir fyrsta ársfjórðung þessa árs. [3:41] En vafalaust eitthvað fyrir ári síðan. [3:44] Og þannig að það er ímislegt að ræða í þessum heimi. [3:49] Svo er annað, og það var Morgunblaðið sem að ég ætla nú bara að byrja að fá að rósa. [3:55] Þeir voru núna í dag að fylgja eftir um fjöldlun um nýju sóttvarnalögunum sem tóku gildi fyrsta september. [4:05] Og menn hugsa með sér, „bitturnar, við hvað hangir á spýtunni?“ [4:09] Og Morgunblaðið í dag er með þeirra að fjalla um þetta í ítarlegri grein. [4:13] Að tala þar við landlækni, meðal annars. [4:20] Og forsætislagatildar háskólans. [4:25] Þannig að þar segja menn að það með bara alveg reikna með því að þeir geti skellt á skildubólusetningu á landsmanna. [4:34] Eftir því sem ríkisstjórnin ákveður. [4:37] Mér skildist að þetta segi svona meðal annars. [4:41] Loka ákvörðunin eins og að ríkisstjórnin væri fjölskeypa stjórnald. [4:45] Af því að skyndilega er öll ríkisstjórnin að taka ákvörðun. [4:49] En þetta kemur þá fram í sóttvarnarlögum vantarlega um þessar heimildir. En allt þetta þarf að ræða. [4:55] Og ég hrósa Morgunblaðinu sérstaklega fyrir þessar tímabundnu umfjallanir. [5:01] En það er þess að góðu gestur kominn hingað til okkar. [5:03] Það er Björn Þorri Víktorsson, hæstaréttarlögmaður. Góðan dag, Björn Þorri. [5:07] Góðan dag, velkominn. [5:08] Herðu, við erum hér náttúrulega bara að byrja að æsa okkur. Hvernig líst þér á þetta? [5:12] Ég kom svo rólegur og afslappaður að ég held að þetta sé bara mjög yfirvegað og afslappað eins og þetta er nú oftast hjá okkur. [5:25] Já, já, það er það svo sem. [5:27] En það er nú stóðt kveik á þræðranum hjá mér þegar þessi mál ber á góma. [5:31] Að það er nú stóðt að íta að taka það. [5:34] En hvað segir annars? [5:37] Ég segir bara fínt, sko. [5:38] Já, já, já, já. [5:40] Það er svona, hvað er svona efst í huga núna svona eftir þjóðaratkvæða greiðslu og annað. [5:44] Hvað kemur svona helst? [5:46] Hverjir og stóru fréttirnar við? [5:49] Já, já, ég auðvitað, hérna, ég var auðvitað fegin eins og hérna kannski meiri hluti landsmanna að niðurstaðan er sú eins og hún varð. [5:56] Og mér fannst líka gott að hún væri svona sæmilega afgerandi. [6:06] Það sem eru auðvitað kannski stóru fréttirnar um framhaldið, því þú spyrðir um það. [6:12] Það eru auðvitað viðbrögð ráðamanna. [6:16] Þannig að ég er auðvitað mjög hugsi yfir því eins og margir. [6:22] Ég hlustaði nú á þennan fréttamannafundinn daginn eftir og lagði nú vel við hlustir. [6:35] Og þar voru þær báðar, Þorgerður og Kristrún, mikið að tala um EES-samninginn og hvað hann væri mikilvægur. [6:46] Og neðilega hefði kannski sagt ney vegna þess að það teldi hann svo góðan að það þyrfti ekki meira. [6:54] Hann væri bara góður eins og hann er. [6:57] Og síðan í kjölfarið fara þær að tala um það að nú þurfum við að skrifa undir Bókun 35. [7:04] Þannig að það er áfram unnið að því, það er áfram unnið að því að færa vald úr landi og skerða fullveldið frekar en orðið er. [7:20] Og það sem að mér finnst. [7:23] Það sem að mér finnst vanta í þessa umræðu um Bókun 35 er að í fyrsta lagi svo að fólk viti, bókun 35 er í gildi. [7:39] Það var gengið frá bókun 35 með EES-samningnum á sínum tíma, að mjög yfirlauðu og ígrunduðu máli. [7:51] Þar að segja, hún er eins og hún er vegna þess að okkar færustu lögfræðingar á þeim tíma töldu að þess vegna væri alls ekki lengra gengið. [8:07] Án þess að í því fælist brot gegn íslensku stjórnarskrá. [8:11] Og það sem mér finnst merkilegt er að um þetta tókust menn. [8:20] Og þetta var niðurstaðan. Evrópusambandið var sátt við þetta þannig. [8:24] Og þannig hefur þessi samningur verið praktíseraður í 33 ár. [8:28] Og það hefur bara gengið þokkalega, held ég að flesti séu sammála um lögum um Evrópu. [8:36] Akkurat. [8:37] Og sko málið er að núna, allt í einu, þá virðist þessi. [8:44] Eiga að kalla þetta sérlitin sem Íslendingar fengu. [8:49] Það er allavega húttæki sem er notað í dag. [8:52] Og það er talað um að þær geti verið varanlegar og allt þetta. [8:55] Og hvað sagt er það í allra handa þjóðum, af hvað greiðslurnar? [8:58] En núna allt í einu, og enginn skýrir það út, allavega ekki í mín eyru, af hverju vil Evrópusambandið ekki lengur virða eigin samning. [9:09] Og þá sérlitin sem var sátt við á sínum tíma. [9:15] Og þeir gerðu kröfu. [9:18] Já, algjörlega. [9:19] Þetta var bara niðurstaða. [9:22] Og þetta er bara samningur sem liggur fyrir. [9:24] Af hverju vil annar aðilinn breyta honum í dag? [9:27] Af hverju er stöðugt verið að ásælast meiri yfirráð, meiri völd hjá gagnaðila? [9:37] Og það sem heldur, enginn hefur útskýrt í mín eyru, sko. [9:44] Af því að nú er stjórnarskrá íslenska lýðveldisins alveg óbreytt hvað þetta varðar. [9:46] Hún hefur ekki breyst öðru leiti. [9:54] Það er óheimilt að framselja ríkisvald í hendur erlendum aðilum. [10:00] Það er bara ljóst. [10:02] Og síðan eru við með hefningar lög, landráða kapla þessara, sem gera það beinlínis erfitt að reyna að koma íslenskum hagsmunum og íslenskri stjórn undir erlend vald. [10:14] En svo einhvern veginn virðist núverandi valdhafar vera með algjöra þráhyggju fyrir þessu að ganga lengra og lengra. [10:22] Í þá átt, ég er bara á döða mínum í voninni. [10:32] En mér finnst þetta allt vera með svo miklum ólíkindum. [10:34] Ríkisstjórnin vill stýra framtíðarsamskiptum með. [10:37] Þrátt fyrir þjóðaratkvæða greiðsluna. [10:41] Þjóðaratkvæða greiðslan er þetta skilaboð til. [10:44] Ég held að þetta verði lítið ræði sveitafélag. [10:48] Og margir lístu því yfir. [10:52] En svo er þetta fyrsta útspilið í beinu framhaldi. [10:56] Maður heila, maður hefur bara sagt að segja ekki hugmyndaflögu í þetta, sko. [11:00] Og þetta er svo ósamræmi við það sem sagt var áður. [11:04] Bara að segja að ég vil ekki fá að sjá okkur. [11:10] Hvað okkur verður boðið? [11:12] Vil ég ekki fá lægri vexti, vil ég ekki fá lægri verðbólgu, vil ég ekki geta keypt húsnæði. [11:18] Við ætlum bara að skoða hvað mögulegt væri. [11:21] Þetta var sagt við kjósendur. [11:23] Já, ég held að fólk hafi nú séð í gegnum þetta, sem betur fer. [11:28] Þetta var þetta bráðsnjalds söluræða, bráðsnjald og allavega. [11:32] Hver vill ekki kíkja í pakkann? [11:34] Það er eitthvað spennandi við það. [11:36] Já, þetta er svona jólagjafalisti. [11:38] Já, já, en sko. [11:39] Ég er mjög hugsi yfir þessari umræðu núna um Bókun 35 og öllum þeim bækslagangi í kringum það mál. [11:48] Og ég bara velti því fyrir mér líka, það er látið að því líka að EES-samningurinn sé einhvers konar uppnámi ef við samþykkjum ekki. [12:04] Hérna afsal á frekara ríkisvaldi í hendur gagnaðila. [12:09] Og ég spyr bara, þú veist, er það góð viðskipti sem stöðugt byður um meira og meira, heldur en samningurinn sem samningssambandið byggir á? [12:24] Beinskeytt um. [12:26] Já, þetta var bara tvílítt samningur og algjörsátt. [12:30] En þeir ganga mjög langt. [12:33] Ríkisstjórnin gengur mjög langt, því hún neita að draga eða ætlar ekki að draga tilbaka umsóknina um aðild frá 2009. [12:40] Og þá spyr maður, af hverju ekki? [12:43] Já, ég get ekki svarið. [12:44] Hún á að vera virk umsóknin fyrir framtíðar ríkisstjórn. [12:47] Það virðist vera hugsunin. [12:51] Þannig að það sé alltaf að taka málið upp með litlum fyrirvara og hlaupa bara af stað að nýju. [13:00] Það finnst mér líka mikið lausatök á ríkisvaldi. [13:05] Hendi stefnum hjá því. [13:08] Það þarf að vera stöðuleiki varandi svona ákvarðanir. [13:13] Og þá átta að vera hægt að treysta þeim. [13:15] Þetta er það sem gerir málið flókið núna. [13:19] og sér í lægi á það að vera alveg skýrt. [13:22] í sko alþjóðamálu [13:24] og alþjóðavísitpum [13:27] og alþjóðatengslum [13:28] og hérna [13:31] þannig að það leiki [13:32] engin vafi á því hver afstaða [13:34] Íslands er. [13:35] þannig að þetta er allt mjög [13:38] mjög skrítið, [13:39] en bara svo [13:42] upphaflega að [13:44] mennast á það við þig, [13:46] sérstaklega því að þú [13:48] ert nú bara [13:49] skiptistjóri fyrirverðandi, [13:50] þú miskunst þig mennta þessum stikum. [13:53] Já, ég hef skiptistjóri fyrirverðandi. [13:54] Það er þátturinn sniðugur. [13:56] Mér var hugsað mikið til þess, [13:58] þegar band eru á málingum, [13:59] að nú vorum við [14:02] þá duldum við okkur ekki geta [14:04] skipið svona [14:06] áður en það fór inn fyrir [14:08] tolmjöfunar. [14:09] Þá reyndi ég mitt á þennan [14:12] fullveldisrétt landsins, [14:14] en það er ekkert víst að allir hafi gert sér [14:16] grein fyrir því að [14:18] á hvaða forsendu gáttu [14:21] við tekist á við. [14:22] Já, það er sko [14:24] fullveldi. [14:26] Þetta hugtak sem að [14:28] hefur nú þvælst mjög fyrir [14:30] fólki, mynnit í aðra handa þjóðrækta, [14:32] sko, [14:34] í svona einfaldari [14:36] mynd, þá er [14:38] fullvalda ríki, [14:40] ríki [14:42] sem að í fyrsta lagi ræður [14:44] yfir eigin landamærum, [14:45] og þá því svæði sem er [14:48] innan þess. [14:49] Tolmjöfunnar, [14:51] en ég er bara að tala um fullveldi almennt. [14:54] Þetta sama ríki, [14:58] til þess að teljast vera frjálst og fullvalda [15:00] ræður þá að minsta kosti lagasetningar, [15:02] valdinu og dómsvaldinu. [15:05] Og þá fer með [15:06] framkvæmdavaldið innan þessa landsvæðis. [15:08] Svo að landamærin eru [15:10] risastórt mál [15:12] í því hvað teljast vera [15:14] ríki. [15:15] Um leið og þú færð [15:18] afsala þér [15:20] einhverju af þessu, [15:21] þá ertu að skerða [15:24] fullveldið. [15:26] Og [15:26] það var margir í að [15:30] spurning þegar ég fyrir að tala um þetta, [15:32] að ertu þá virkilega [15:34] að halda því fram, segir fólki, [15:36] þjósti að Danir og Hollendingar [15:39] og Frakkar séu ekki frjálsir [15:40] og fullvalda? [15:40] Ég segi bara: Ég falli að já. [15:42] Þeir eru ekki [15:44] frjálsir og fullvalda. [15:45] Nei, ekki með fullvaldi. [15:47] Algjörlega. [15:48] Og það er einfallega þannig [15:50] að þegar þú ert í raun og veru búin að úti [15:53] þinna þetta allt [15:54] í hendur, þá í því tilviki [15:57] Evrópusambandsins [15:58] og síðan framkvæmdastjórnar [16:00] sem er langvalda mesta [16:02] fyrirbæri þar innan dyra [16:04] og er ekki lýðræðislega kjörin. [16:06] Það er ekki ekkert [16:07] að þá ertu í fyrsta lagi [16:10] búin að skerða lýðræðið, [16:11] og þú ert í öðru lagi [16:14] svona stór skerða [16:16] fullveldið þessara ríkja, vegna þess að þau ráð [16:18] ekki lengur lögunum [16:20] sem gilda [16:22] þá á þeirra landsvæði. [16:24] Þau fara ekki með [16:26] dómaframkvæmdina heldur [16:27] í stórum hlutumálum. [16:29] Jú, jú, þeir eru mig að ennþá dæma einhverja smákrimmi [16:32] og þjófa og eitthvað svona, [16:33] en síðan í viðskiptamálum, [16:36] þá flýst það allt til Evrópusambandsins [16:38] og reyndar mörgu öðru. [16:40] Löggjafarmálum og allt þetta, [16:42] þetta er stöðan að teygja sig lengur [16:44] og lengur, eins og við vitum. [16:45] Og að síðustu [16:48] og framkvæmdavaldið fer þá einhverleiti líka. [16:50] Ég veit ekki, stjórnar því. [16:51] En að lokum, [16:54] hvað með landamærin? [16:55] Hafið þið tekið hætturnar í hvernig þið búið að þinna þau [16:58] öll út, meira eða minna? [17:00] Það er hérna [17:02] allt í enninu komið eitthvað sengen samstarf, [17:04] þannig að menn í raun og veru skuldbindir [17:07] hérna á grundvelli þess. [17:08] Hafið ekki fulla stjórn [17:10] á eigin landamærum lengur? [17:12] Einhvers konar samkomulag um að fella það [17:14] bara niður og leyfa því bara að fljóta. [17:16] Það er svona verið að [17:18] það er verið að deyfa þetta allt út [17:19] í róliheitunum. [17:20] Núna, bara á liðnum [17:23] misserum höfum við [17:25] séð stöðuna betur og betur, [17:28] hvert núverandi [17:30] stjórnendur Evrópussambandsins [17:32] vilja að fara með það. [17:33] Þeir stemt að því að gera það [17:35] einhvers konar sambandsríki, [17:37] og [17:39] það getur vel verið að þegar það hefur verið [17:42] komið á, að þá trúi Danir því, [17:44] en þá að þeir séu frjálsir og fullvalda. [17:45] Ég veit það ekki, en þeir eru það ekki, [17:47] og það er alveg sama. [17:49] Sko, við getum bara [17:51] séð fyrir okkur einhverja ófríða mannesku [17:54] sem horfir í spegilinn og finnst [17:55] hún vera fegurðardrottning [17:57] eða eitthvað slíkt. [17:59] Það getur vel verið að henni líði [18:01] þannig, en hún er það [18:04] ekki, sko. [18:05] Hún er jafn ófríð. [18:06] Skiljið þið? [18:08] Það er engin trygging fyrir því. [18:10] Nei, nei. [18:11] Og ég menna, þú getur alveg lifað í einhvers konar sjálfsblekkingu, [18:14] en þessi prinsipp verða bara [18:16] að vera á hreinu. [18:17] Og þegar þú gefur stöðugt eftir [18:20] af þessu öllu saman, [18:22] hvenær [18:24] ertu þá ekki lengur frjáls [18:26] og fullvalda? [18:27] Þeir segja líka að það sé búið að gefa eftir. [18:30] Við erum hversu sumir búin að gefa þetta eftir. [18:32] Það eru rökin. [18:34] Það eru rökin í dag, [18:35] og þess vegna sé bara sjálfsagt að gefa meira eftir. [18:37] Og í upphafi baráttunnar [18:40] þá var nú dreyið [18:41] hérna fram að við værum hér aðilar Sameinuðu þjóðanna, [18:44] og við værum í NATO, og við vorum búin að gefa eftir [18:46] ákveðið fullveldi. [18:47] Þannig að þetta er búið að teygja sig bísna langt, [18:51] emitt, Pétur, í þessa átt sem að [18:52] þú nefnir, [18:54] að nefna það að við séum nú þegar [18:56] aðilar að öllu mögulegu [18:58] og þess vegna eru bara ganga ennþá lengra. [19:00] Þetta er bara ekki sambærilegt. [19:02] Þetta er engin veginn sambærilegt. [19:05] Þetta er á afturum skala, [19:06] sem við erum að tala um. [19:07] Það er verið að samþykkja það í Evrópu [19:11] að Evrópusambandið [19:13] er alltaf að stýra því [19:14] hælisleitendastefnunni [19:16] og þeir sem að fara ekki eftir [19:20] fyrirmælum [19:20] og lúta ekki að hagnýtingu [19:23] Evrópusambandsins [19:24] verða að segta þess, [19:26] alveg svo Ungverjaland [19:28] og nú er Pólland. [19:30] Er þetta fullvalda ríki? [19:32] Auðvitað ekki. [19:33] Auðvitað ekki. [19:34] Við erum bara að þóra að tala um hlutina eins og þeir eru, [19:36] en [19:37] auðvitað veit ég að þetta er viðkvæm umræða [19:39] fyrir þessi Evrópu ríki, [19:41] því að þeir horfa í spegilinn [19:44] og þeim finnst ennþá að þeir séu [19:46] þjóðartröll, þó þeir séu það ekki. [19:48] Þeim finnst þeir kjósa [19:51] að segja sjálfum sér það [19:52] að þeir séu frjálsir og fullvalda, [19:54] en þeir eru það auðvitað ekki. [19:56] En þeir náttúrulega líka baka hvern annan upp. [19:58] Þetta eru litlar bubblur. [20:00] Þetta eru svona litlir hópar [20:02] og þeir baka hvern annan upp [20:04] til þess að halda sínu völdum [20:05] og kannski fyrst og fremst [20:07] að verja það. [20:09] En aðeins bjóð í þarna að fullvaldin. [20:11] Það er svona útbreytt miskilingur, [20:14] sem maður hefur tekið [20:16] eftir hjá ótrúlega [20:18] fólki, að það sé nefnið [20:20] þann, og sérstaklega, [20:20] en það hefur komið bara fram í að skýrta [20:24] menn telja að fullveldið [20:26] hafi séð nú svona dýnamíst. [20:28] Það sé svo breytilegt. [20:29] Að þetta sé svona túlkunaratriði eftir tíðaranda. [20:34] Þetta er eiginlega bara sko [20:36] ræðilegt að menn átti sig svona út, [20:37] þess að segja maður, hvað finnst þér? [20:39] Já, já, ég hef heyrt hérna [20:41] menn segja þetta, [20:43] og hérna maður eru þetta bara [20:45] mismunandi allt í hökunum, [20:47] og það er að það er að [20:47] fringa, sérstaklega þegar að fyrirverandi [20:51] forsetti lýðveldisins tala með þessum hætti. [20:53] Það var nú ekki ólætur, Ragnar. [20:55] Nei, nei, nei, það er ég. [20:57] Það var annar. [20:57] En sko, það sem að ég sko, [21:00] sem er hinn mætasti maður. [21:03] Sko, ég skulum ekki til að gera lítið úr því, [21:05] en þetta er svona [21:05] já, þaðn eru menn [21:09] að mínu viti að mista kosti, [21:10] og um það með að menn vera ósamála, [21:12] það má vera ósamála. [21:13] Það er nú hérna fegurðin við líraðið [21:15] að sko, þaðn eru menn [21:18] eru nú verið búin að útþyna [21:20] þetta hugtak [21:21] bara eins og þeim [21:23] hendar í hvert sinn. [21:26] En það breytir ekki því [21:29] að um leið og [21:31] hérna framselur [21:33] þetta ríkisvald [21:34] með einhverjum hætti, [21:36] þá ertu að skerða [21:39] frelsið og fullveldið. [21:41] Og þú ert að fela þá ákvörðun, vald [21:43] og stjórn landsins [21:45] að einhverju leiti [21:46] í hendur einhvers konar [21:48] erlends valds eða í þessu tilviki. [21:50] En þeir stjórnmálamenn sem vilja [21:53] verja fullveldið, eins og Viktor Orbán, [21:55] þú veist hvernig tekið er á slíkum? [21:57] Já, já, ég veit það. [21:59] Það er það sem stjórnmálamennir hrættir við, [22:02] við að þeir taka [22:03] ég hefði þúttir í sammála okkur hér, [22:05] þá eru þeir að hugsa um það, [22:08] hvað gerist? [22:09] Hvað verður um stjórnmála [22:11] fyrir þeirra? [22:13] Já, þetta er [22:14] við sjáum þetta hérna víðaröðda, [22:17] ég meina, þú veist, [22:19] þjóðverðnis higgja er talinn [22:21] bara mjög vond, [22:23] það er auka [22:25] hægristefna, [22:26] að fólk skuli vera stóttir [22:29] þegnar landa sína. [22:30] Já, og því ekki að vanta um landi? [22:32] Akkurat, það er túlka núna [22:35] af þessum alþjóðasinnum [22:37] sem einhvers konar auka [22:39] hægristefna og þjóðverðnis [22:41] populismi. [22:42] Þetta er húttak, [22:45] sem þeir komu fram með fyrir nokkrum [22:47] árum, sko, [22:47] og þreytast ekki á að nota. [22:49] En [22:50] en [22:51] gott og vel. [22:53] Þannig að þetta er svona [22:55] þetta er daldir, sko [22:57] eins og í þókinu. [22:58] Það er svona að setja stimpla [23:00] á þá sem eru ekki sammála. [23:02] Og það er reyndar útilokað á [23:05] og það er reyndar að kanseleira þeim. [23:06] Og talandum [23:09] til dæmis eins og Viktor Orbán, [23:10] því nefnið hann, [23:11] hann hefur verið látið finna til vergonha. [23:14] Og reyndar fleiri [23:16] faras. [23:18] Til dæmis, [23:19] hann var útilokaður [23:22] frá bankaviðskiptum [23:24] og alls konar og alls konar. [23:25] Ég meina, allir nættið fyrir [23:27] Deutschland, sem er nú stæsti [23:29] stjórnmálaflokkur landsins, [23:31] sem hann skoðan að kona. [23:32] Og það er verið að skilgreina [23:36] hann sem öfgaflokk. [23:38] Og [23:39] kanseleiringin [23:40] innan stjórnmálanna, [23:43] hún virkar auðvitað bara þannig, [23:45] að allir aðrir flokkar [23:47] saminast bara um að halda [23:49] þeim frá, [23:50] þú veist, [23:51] ég apfylg þó að þessu lýðræðislega. [23:54] Já, það verið stengun, [23:56] er bara svo fættir [23:58] að þeir ná við völdum. [24:00] Og það er [24:01] mér hefur skilist það á erlendum [24:04] fréttum núna að það sé [24:05] verið að, eða búið [24:08] að skilgreina [24:09] Alternativ für Deutschland [24:12] sem hriðjöverka samtök. [24:15] Já, og líka, [24:16] það er annað sem þeir eru að gera, [24:18] þeir eru að reyna að banna þá, [24:19] að þeir megi ekki taka þátt í kostningum. [24:22] Það var náttúrulega í fyrsta, [24:23] og þá er [24:24] á þeim forsendum, að þeir myndu skafa [24:26] lýðræði með skoðinu sínum. [24:27] En svo komst nú upp, að það var [24:30] búið að búa til svona [24:31] einhvern varnakarkerfi, sem var [24:33] þetta saksóknari og dómarar og aðrir, [24:35] sem vöruðust upp, og svo lakaði [24:37] út, þannig að þess nýr [24:39] hættu við það. [24:41] Og svo hafa nú [24:44] verið, sko, það verið mikið fár [24:46] í Þýskalandi núna, [24:47] og örlaga ykkar kostningar á [24:49] morgun sundar. [24:51] Og þar nýjastarsbá [24:53] í morgun, [24:54] var að AFD [24:56] væri að fá hvað, millir 41 og 43 [24:58] prósent. [24:59] Í þannig að ákunnum [25:02] stað, [25:04] og svo var [25:05] núna um síðustu helgi, [25:07] þá var það hann [25:09] Friedrich Merz, [25:12] kanslari, sem ætlaði aldrei lýsa að halda [25:14] kostningafund, og átti [25:14] vona á fullu húsi. [25:16] og þá mættu nánast [25:17] bara enginn og fólk er svo reitt [25:20] og reitt út hér. [25:21] Hann er að missa mikið [25:23] fylgi. [25:24] Og síðast í gærkvöld [25:25] þá voru fréttir að því að [25:28] menn töluðu um það að það væri [25:30] bara svona farvið [25:32] fyrir svona lísið við stríðsástandi. [25:35] Þannig að það var hægt að fresta [25:36] kostningum, það eru ekki takt að kjósa [25:39] að það væri í stríðsástandi. [25:41] Og þá hýttist svo vel á [25:42] fyrir þá að það komu [25:44] akkurat fréttir af [25:45] einhverju drónu sem fundust [25:48] á fljóðunni í Leipzig. [25:50] Og það var niðurstaðan að [25:53] ESB. [25:54] Það er auðvitað ekki sátt fyrir að [25:55] plúsu nokkur annan, hann [25:57] á fundi í Kveikþyrjunni [25:59] í Írlandi að þetta væri [26:02] hérna pólitískt stríðaverk [26:04] og hernaðalegt og það væri [26:05] náttúrulega Rússum að kenna. [26:07] En þetta mánefni á sísta fjórða [26:09] ágúst, það var verið að segja [26:11] frá því mánuði síðar, [26:13] en það fellur allt inn í þessa umræðu [26:15] varðandi stöðu kanslara. [26:18] Og þetta hægt að við kostingara [26:20] því að það var eins og mikið hægt. [26:23] En núna eiginlega í bara gærkvöld [26:25] nótt eru síðustu fréttir [26:27] að það væri svona aðelari [26:29] kringum [26:30] kristilega [26:32] demókrata [26:35] að þeir væru svona að ræða [26:37] það núna að þeir eru bara að eiga samstarf [26:39] allir svæðir [26:40] og svona að reyna að ná samstarfi. [26:43] Hún eitthvað kannski kanslari [26:44] og þeir eru bara að reyna að komast í hópinn. [26:47] Þetta er staðan í dag. [26:48] Þetta er alveg dæmalust mál [26:51] í Ísland. [26:52] Og það er sko [26:54] þeir sem segjast vera sko [26:57] lýðræðissinnar [26:58] og elska lýðræði og halda lýðræðinu [27:01] að þeir [27:03] fátt tróða svo lýðræðinu [27:06] þegar að það er ekki þeim að skapi [27:08] margir hverjir. [27:09] Það sem þú ert að reyka þarna [27:13] er ágæt aðeimum, það [27:14] kannski er undir alltaf norðin svona mikil [27:16] að það verður ekki lengur staði gegnanni. [27:18] Ég skal ekki um það segja, [27:20] en mér hefur fundist þessi umræða [27:22] þetta með þessu varðandi [27:24] Trump og allt fárið [27:26] í kringum hann [27:27] að það gleimist alltaf [27:29] að þetta er lýðræðislegur vilji [27:32] bandarísku þjóðarinnar að kjósa [27:34] manninn sem forseta [27:35] og ekki bara einu sinni heldur aftur. [27:38] Þú veist, hann er vissulega [27:40] mjög sérstakur og það er erfitt [27:42] að skilja allt sem frá honum kemur, [27:43] en það að missa sig [27:46] í einhvers konar [27:47] hérna, fílu út í [27:50] Bandaríkin sem heimsveldi [27:52] held ég að sé því að fólki líkar ekki [27:53] við einhvern mann sem forseta núna. [27:56] Það er svo barnalegt [27:58] og það er svo kjánalegt. [27:59] En það er róið mjög á þessi mið, [28:01] og það er náttúrulega [28:04] þessi fyrirsögn [28:06] í varða ekki þeirra spíkel [28:07] um það að hérna [28:09] Íslendingar væru hræddir [28:11] við Evrópusambandið heldur en Trump. [28:13] Það er nákvæmlega [28:15] við höfum ekki verið hræddir [28:18] við neitt, við höfum bara verið stoltir [28:19] af því að standa sjálfstæð þjóð, [28:21] ráða okkar málum, tala fyrir friði [28:24] og stunda viðskipti [28:25] við alla sem vilja stunda við okkur viðskipti [28:27] á eðlilegum forsendum. [28:29] Við höfum helst ekki þurft að stunda viðskipti [28:31] við þá sem eru að krefjast [28:33] yfirráða eða einhvers hluta [28:35] yfir fullveldi okkar. [28:37] Þú veist að láta hálfað handlingin og mótis. [28:39] Já, já. [28:40] Og það er einmitt, en [28:42] það er gott úminnist á þetta der spíkel og bild [28:45] og fleiri sem voru akkurat að skrifa. [28:47] Og þessu nóti ég tók eftir því [28:49] það voru sérstaklega þýskir fjölmiðlar [28:50] uppföllir af því, [28:52] þegar maður þá hefur verið sagt það [28:54] að Íslendingar, einhverjum [28:56] sem hafi verið í viðtali við þá, [28:58] að þetta væri bara þannig að Íslendingar [29:00] væri að flýja inn í [29:02] Evrópusambandið undan Trump. [29:04] Og maður sem átti tvo ára [29:06] embætti, skilu, ég meira [29:08] grinda við tölust í [29:10] ég er bókseru. [29:12] En það er rosalega [29:13] En ég meira, íslenskir ráðamenn hafa [29:16] talað um það að það sé nöðsilegt að [29:18] halla sér að Evrópusambandinu út af þessu [29:20] Grænlandsmáli og allt þetta. [29:21] Og hérna, [29:23] ég veit það ekki, [29:25] heimurinn er ekki bara svartur og hvíttur [29:28] og ef þið [29:30] veltu nú fyrir ykkur stöðu Grænlands [29:32] í alvörunni, [29:33] þá eru [29:35] þeir í raun og veru [29:38] þó þeir séu með fullveldi, [29:39] þeir eru svona á svipaða stað og við eftir 1980. [29:42] Svona í svona einfaldasta [29:44] máli. [29:44] En í reynd [29:48] eru þeir það ekki. [29:49] Það er til dæmis sko [29:51] Royal Greenland sem er danskt fyrirtæki, [29:54] er með [29:56] enga rétt á öllum fluttningum [29:58] að og frá Grænlandi. [29:59] Það fer ekki eitt einasta fiskflag [30:02] frá Grænlandi. [30:03] Það fer ekki til Grænlands heldur [30:08] á þess að Danir vandi. [30:09] Og þetta skiptir [30:12] miklu máli vegna þess að Danir [30:14] eru þessu bara fyrir um nýlenduveldi [30:16] og meðlan yfir Íslendingum [30:18] og Íslendingum líkaði það ekki vel. [30:20] Við fengum fullveldi [30:24] 1918, við lýstum yfir [30:25] stofnun lýðveldis 1944 [30:27] og slítum sem sagt á þá [30:30] tengsl við Dani endanlega. [30:32] En núna þegar að [30:34] hérna opnast [30:36] einhver tækifæri fyrir Grænlandinga [30:38] til að gera mögulega [30:40] það sama. [30:40] Skiljið. [30:42] Og Danir verða auðvitað alveg brjálaðir [30:44] yfir því að Evrópusambandið lítur á [30:48] aðildarríkin sín [30:50] sem sitt yfirráðasvæði. [30:52] Það er bara að tala þannig. [30:54] Báðir Úrsulafónd með leyfingu [30:56] og Kajakalla [30:57] að ríki innan Evrópusambandsins [31:00] eru á yfirráðasvæði [31:03] Evrópusambandsins. [31:03] En svo ég ljúki þessu aðeins [31:08] með Grænland, [31:09] af því að ég sé bara tækifæri [31:12] fyrir Grænland [31:13] að verða að lýsa [31:16] yfir sjálfstæði. [31:17] En til þess þurfa að [31:20] að þetta fá tólin og tækin [31:21] sem eru þarnast. [31:24] Síðan segir [31:26] forsætisráðherra og utanríkisráðherra, [31:28] við stöndum með Grænlandingum [31:31] þegar Trump [31:32] er annars vegar [31:33] en segja líka við stöndum [31:36] með Dönum. [31:36] Það er nefnilega staðan, [31:38] það er alveg 14.000 [31:42] þá fer það ekki alveg saman. [31:44] En Björn Þorri Víktársson [31:46] og Petur Gullarsson, [31:47] við fáum upplýsingar hér á Útvarpi Sögu. [31:50] Komið til skamastund aftur. [31:52] Við erum að tala um Grænland. [31:53] Þetta er mjög mikilvægt mál [31:54] vegna þess að Grænland verður [31:56] vanalega mikið í fréttum núna um helgina. [31:58] Og fyrir að hlusta á Útvarp Sögu [32:00] fréttir, við komið til skamastund. [32:12] Útvarp Sögu. [32:13] Já, komið er sæl aftur. [32:17] Fréttir hér á Útvarpi Sögu. [32:19] Já, svo sannarlega. [32:20] Björn Þorri Víktársson [32:22] hér aftur, gestur okkar hér [32:24] og Petur Gullarsson [32:25] er aðtækt í kálstudi með okkur, [32:26] og við vorum að tala hér um [32:28] stöðu Grænlands. [32:31] Ekki ástæða lausa [32:32] vegna þess að nú er bara fararheltin [32:35] komin í hendur úrvölufondilagins [32:37] beint til Grænlands núna um helgina [32:40] ásamt Metti, vegna þess að [32:42] forsætisráðherra Danmerkur [32:43] og borðinu liggur [32:45] mögulegasti beinni til forsætisráðherra [32:48] Grænlands að undirrita [32:50] samning um samstarf [32:52] öryggis- og varnamálum. [32:53] Hvað segir þú, Björn Þorri, ertu búinn að velta þessu? [32:56] Já, ég er bara svona með öðru auðan, [32:57] en þetta er mjög aðdáunarvert. [33:00] Þannig að ég er í raun og veru [33:01] Evrópusambandið [33:03] augljóslega að reyna að treysta [33:06] sín tengsl [33:08] og yfirráð á norðurslóðum. [33:10] Það tókst ekki að ná [33:12] Íslandi inn, [33:13] og þá auðvitað er bara [33:16] haldið áfram, og þá er Grænland [33:18] næst með einhverjum hætti. [33:20] Ég er lesinn í stuðning [33:22] og svo eru bjóðin [33:23] það liggur fyrir sko Grænlandingar [33:25] búin að segja frá því sjálfir [33:26] að þeir eru að bjóða þeim störfum [33:29] fyrir að ganga þá [33:31] til lýðs við Evrópusambandið. [33:34] Og það er [33:36] sjálfsagt bara mjög alvarlegt [33:38] mál þegar þetta er [33:39] bara [33:40] það er að tala um Trump, sko. [33:41] Hans er ég að byrja að fara að kaupa Grænland, [33:43] en hvað eru þau að gera [33:45] á sama tíma? [33:47] En það skildi að það aldrei vera [33:49] að yfir Donald Trump hefur nákvæmlega [33:52] vitað allt um þetta. [33:53] Þess vegna [33:56] nú þekki ég það, [33:57] en það eru þetta gríðarlega [33:59] sko [34:00] stórveldapolitík er allt öðru [34:03] þessi pólitík heldur en [34:05] einhver hérna hefðbundin [34:07] flokkapólitík. [34:09] Það er [34:10] í einanlandsmáli. [34:11] Stórveldapólitík er allt annað, þýribæri. [34:14] Og [34:15] sem setti þau róstur [34:18] sem að hafa orðið í heiminum [34:19] núna á síðustu misserum og árum [34:21] hafa leitt til þess [34:23] að [34:24] ríki og ríkjasambönd [34:27] eru stöðugt að reyna að treysta [34:29] sér í sessi. [34:30] Það er allir að reyna að belga sér dálítið út [34:33] þess að sína þá öðrum [34:34] hversu sem sagt [34:36] miklir og mikilvægir [34:39] og tröstir þeir séu [34:40] og sterkir. [34:41] Þannig að þetta er held ég alveg [34:44] örugglega [34:46] partur af þeirri þróun [34:48] sem við erum að sjá. [34:50] Það er líka [34:51] það sem hefur gerst líka [34:53] eftir [34:54] eftir til dæmis að [34:56] úkrönu [34:57] stríðið hóst eða deilan þar, [35:00] sem að auðvita [35:01] fyrir þá sem að vilja hugsa lengra [35:03] og eins og sé verið að réttlæta það með nokkrum hætti. [35:06] Þá verða menn hins vegar að átta sig á því [35:08] sko hverju það eru. [35:09] Það eru forsagan þar á bakvið. [35:10] Ég meina Biden feðgar voru þar í miklum viðskiptum [35:13] og hugðu á mikla landvinninga [35:15] í úkráínu [35:16] meðan að hérna [35:18] hann var við völd. [35:19] Já, hendur Biden var [35:21] yfir einu stærsta oljufyrirtæki [35:25] í úkráínu, [35:25] Borísma, það var nokkuð smámál. [35:28] Lendu nú [35:31] að flestir þar á bakvið [35:32] lás og slá, en hendur Biden [35:34] slapp. [35:35] Jájú, það er rétt. [35:36] Og þannig að það er alveg forsagað [35:39] því, og þetta er alveg aftur í byltinguna [35:41] 2014 sem að það hefur gerst. [35:43] En sko [35:44] það sem að hefur gerst í framhaldinu [35:46] er það að [35:48] menn byrja að heita eitthvað viðskiptastríð [35:51] við Rússland. [35:51] Það er lokað á þá í [35:55] alþjóða viðskiptum. [35:56] Það eru sviftir [35:58] aðgangi að sviftkerfinu, [36:00] sem að er bandarískt [36:02] millifæslu kerfi. [36:03] Sem hefur í reynd, [36:07] sko, þegar maður hugsa um það, [36:08] að þetta veitt [36:08] bandaríkjamönnum alveg ótólflið. [36:11] Þú veist, allir þeir sem nota sviftkerfið [36:15] þurfa að senda [36:17] það í gegnum Bandaríkin. [36:18] Þannig að Bandaríkin hafa verið núna í áratugi [36:21] í þeirri stöðu [36:22] að geta fylgst með öllum meirri viðskiptum í heiminum. [36:25] En eftir að [36:28] þetta gerist [36:30] þá fara lönd, [36:32] til dæmis Brasilía og Rússland og Kína [36:36] og Indland, [36:38] til dæmis, [36:39] sem að í raun og veru það fékk alveg [36:41] býr undir báða vengi [36:43] og hefur elst mjög síðan. [36:45] Þar sem menn eru þá líka [36:48] farnir að hætta að eiga í viðskiptum [36:50] með bandaríkjadollara, [36:51] sömu mælu áður, [36:53] þar eiga menn bara í viðskiptum með rúblur [36:55] og kínversk húan og rafmynt [36:57] og allt þetta. [36:58] En það sem er að gerast núna, og sér í Kanada, [37:01] þeir vilja helst ekki eiga viðskiptum [37:03] við Bandaríkin, [37:05] það er verið að reyna [37:06] að draga viðskiptum. [37:08] Það er líka að Evrópusambandið [37:10] eru tengd greinilega þar á mér. [37:13] Það er mér að segja að við erum að tala um það að Kanadamenn [37:16] gerast aðilar að Evrópusambandinu. [37:14] Þetta er svona. [37:16] Það eru alls konar hugmyndir sem maður hafi bara ekki [37:18] alveg hugmyndaflúð í. [37:20] Þannig að þetta er [37:23] allt í auðvitað [37:24] á einhverju fullri ferð. [37:25] En svo er okkur sagt það [37:28] að við eigum að óttast, [37:30] við eigum að verða skítrædd, [37:32] því við séum svo lítil og ómerkileg. [37:34] Og við verðum að hlaupa í faðminn [37:36] á einhverjum öðrum [37:37] til þess að vera þar í einhvers konar skjóli. [37:39] Það gleymist alltaf að tala fyrir [37:42] eina raunverulega skjólunum sem við eigum, [37:45] sem eru þetta bara varnarsamningur [37:46] við Bandaríkin. [37:47] Hann er bara tveggja aðila samningur, [37:51] alveg sama hvað gerist innan NATO. [37:54] Þó að séu einhver spennur þar [37:56] milli Bandaríkjamanna og [37:58] annara aðila í NATO, [37:59] þá stendur varnarsamningurinn [38:01] bara eins og hann hefur gert [38:03] frá 1951. [38:05] Hann stendur bara styrkum stöðum, [38:08] og þar erum við bara með [38:10] umsaminn bandarískan. [38:12] Af hverju er verið að tala? [38:14] Er verið að grafa [38:17] undan honum [38:18] með því að gera svo alls konar núna [38:20] einhverjum varnarsamning [38:22] við Þjóðverja [38:23] og einhverjum Evrópubúum, [38:26] og einhverjum sko. [38:27] Við erum líka aðilar í NATO. [38:28] Hvað er verið að sýna með þessu? [38:30] Er bara verið að [38:31] hérna [38:31] verið að reyna að senda [38:33] Bandaríkjamönnum fingurinn? [38:34] Ég veit það ekki. [38:35] Þetta er svona, [38:37] læðist að manni svo hugmynd. [38:39] Já, sko, ég skal segja [38:40] að það er nú eitt sem er svolítið [38:41] umhverfis svona verð, [38:42] af því að núna [38:43] að þjóðarækið, [38:44] hvað greiðsla mann [38:44] nú um síðustu helgi, [38:45] að Bandaríkin [38:47] sendu Íslendingum [38:49] mjög lága hverjur [38:50] með þennan neysigur. [38:52] Þeir bara fagnuðu því [38:54] og óskuðu okkur innilega [38:55] til að afmýjum með það. [38:57] Og í raun og veru [38:58] eru þeir að lýsa því yfir [39:00] að þau, [39:02] sem sagt, [39:04] Bandaríkin lýsa því yfir [39:06] að þau verði fullvalda ákvörðun [39:08] íslensku þjóðarinnar, [39:10] og treysta því að Ísland [39:12] haldi áfram á þeirri [39:14] braut að vera sterkur og verðmætur [39:16] bandamaður innan NATO [39:19] og nái í samstagsörr [39:18] Bandaríkjanna um Evrópu. [39:19] Þannig að við þeim blasi [39:22] það sem blasi við okkur [39:23] er bara þessi hlýja, [39:25] hvað þjóðir þeir segjast [39:26] hlakka til að styrkja samstarfið á Íslandi [39:28] á öllum sviðum, [39:31] sérstaklega er nefndagur [39:31] öryggismál, orkumál, nýsköpun, [39:33] efna- og menningarheimspeki. [39:35] Og makkið með þessi að vinna áfram [39:37] með sambandsríkjunum [39:38] um frið og hagsæld. [39:40] Þetta er frá Bandaríkjamönnum, [39:42] og það er ekki við sagt orð frá þessu [39:45] á Íslandi. [39:46] Þetta kom bara strax daginn eftir kjördag, [39:49] þetta er mjög merkilegt, [39:51] þetta er frábært. [39:52] Þetta opnast allir gluggar. [39:54] Sýnismann. [39:56] En af hverju er ekki sagt frá þessu á Íslandi? [39:59] Já, það er bara einhvern veginn framhald [40:01] af því sem þú veist að segja, [40:02] ég veit það ekki. [40:04] Það er svo margt svona skrítið [40:07] sem maður einhvern veginn [40:09] upplifir. [40:10] Það er einhvern veginn verið að [40:13] það er verið að [40:15] setja í uppnám [40:17] mögulega [40:18] áratuga [40:21] gamla samninga [40:22] sem engin deila hefur verið um, [40:24] og bara gengið mjög vel. [40:25] Auðvitað var vissulega deila um [40:27] það, voru hér herstöðvanstæðingar [40:30] árum saman. [40:31] En í öllu falli, [40:34] eins og með varnarsamningin [40:36] við Bandaríkin, [40:37] ég heyr ekki marga tala [40:40] gegn honum, [40:41] en af hverju er hann ekki stuttur þá [40:44] á þessum óvissutímum? [40:45] Af hverju leggja menn þá ekki meiri áherslu [40:48] á tengslin við Bandaríkin? [40:50] Og þess að við þoldum þeim samningi [40:52] örugglega, fyrir ekki að reyna að hlaupa í fang [40:54] um öðrum, [40:54] meðal annars ríkjum [40:57] sem eru búin að dæla peningum [41:00] í þetta Úkraínustríð [41:01] og vopnum, [41:02] og eru vart í færum [41:05] með að verja sjálfa sig [41:07] í dag. [41:08] Þau eru varin af Bandaríkjunum. [41:09] Það verða að treysta. [41:11] Þetta er allt með svo miklum [41:15] ólíkum, finnst mér. [41:17] Þetta er hófstigalega þegar að J.D. Vanslíka [41:20] held ræðin í München, [41:21] þegar það var mikil gremja [41:23] fálgur Evrópubúa, [41:24] þannig að það var að gaggrýna stöðu mannréttinda [41:27] í Evrópu, varðandi [41:29] tjáningafrelsi [41:30] og réttindi einstaklinga. [41:32] Þetta er svakalega ræða. [41:35] Ég fekk gæsa húð [41:37] í öll skiptin sem ég hlustaði á hana. [41:39] Og ég veit, já, já, ég meina [41:43] það voru þarna bara hásettir embættismenn [41:45] og hérna [41:47] fyrirferðarstjórar [41:47] sem fóru bara að gráta [41:50] eftir þessa yfirheyrslu. [41:53] Já, það var eitthvað, [41:54] það var nú eitt af þarna fyrir varnarmálar [41:56] hann greið tvílatárum. [41:58] Og það var rosalegt [42:01] að horfa við salinn, þarna sátu [42:02] einhverjir hershöfðingjar [42:04] og alls konar foringjar með [42:06] allar spælana og [42:08] jakkanum sínum og rendurnar, og allt þetta. [42:11] Það var ekki hlátur í höfuðið. [42:13] En þá segi ég á móti, [42:15] ég held að þetta sé alveg rétt. [42:16] En hvað segir máltækið? [42:18] Er það ekki að sannleikanum verður hver sárriðast? [42:21] Já, heldur betur. [42:23] En það var náttúrulega [42:24] á þessum tíma líka það að þeir fundu [42:26] skömmustu kendur, [42:28] því að þessum tíma bórið [42:31] með yfir 6500 manns [42:33] lokaðir inn í fangelsi, [42:35] fyrir skoðanir sínar. [42:36] Breytingar eru nú með öll með [42:38] 12500, [42:41] að lámarki. [42:42] Þeir losa út [42:45] bara stórklepa menn [42:47] til þess að geta sett hérna [42:49] inn á hattusorðaði [42:50] á hverðan stungi þeim. [42:51] Þetta er ótrúlega. [42:52] Ég held að sé, já, er það ekki nær 13.000 menn [42:55] sem hafa verið dæmdir í Bretlandi [42:57] fyrir að tjá skoðanir sínar? [42:59] Og þetta er náttúrulega það sem [43:01] að Díti Vanns var að segja, [43:03] hvað eru þeir að gera? [43:04] Þetta þólir fólkið. [43:07] Því þannig er náttúrulega svo mikið [43:09] þvókismi og þessi glóbalismi. [43:11] Þessu aftur á móti [43:13] sagði Donald Trump fyrir kostningar, [43:15] að hann var að gera núna síðast, [43:16] þá sagði hann: "Ég ætla bara að koma í veg fyrir þetta. [43:19] Ég ætla að stoppa glóbalisma, [43:20] ég ætla að stoppa djúbrikið, [43:22] ég ætla að stoppa City of London, [43:24] ég ætla að taka þetta úr sambandi." [43:25] Það er það sem hann er að gera. [43:27] Þess vegna er harkan svona óbóðsleg. [43:30] Og tókstöðurnar þarna á milli, [43:32] núna á að ESB setur [43:34] norður Evrópurríkin [43:37] undir þennan hatt. [43:38] Við skulum ná ykkur [43:40] þegar við ætlum að fara að geta Bandaríkja. [43:42] Ég held að þetta geti alveg verið rétt. [43:45] Eða þetta er einhvern veginn að teiknast upp [43:47] svona; [43:47] og auðvitað bara dapurlegt [43:51] að [43:52] bandamenn, sem að kalla þær, [43:55] voru eftir stríðið [43:57] að [43:58] akkur þeir geti ekki unnið betur saman [44:01] heldur en raunberið vittni. [44:02] Þetta virðist einhvern veginn [44:04] sko. [44:07] Evrópubúar eiga mjög erfitt [44:10] með að sætta sig við það [44:12] að [44:14] Bandaríska þjóðin [44:15] hafi kosið Donald Trump [44:17] og hans fólk [44:20] til valda. [44:20] Þeir geta bara ekki sætt sig við það. [44:24] Einhvern veginn að vegna [44:25] og kannski er það eins og þú lýsir í arðræður, [44:27] að vegna þess að hann er auðvitað að berjast [44:29] gegn þeirri stefnu sem er auðvitað að keira [44:31] hvað harðast í Evrópu. [44:33] Það segir hann. [44:35] Og það sagði Díti Vans [44:36] með efnisinntak í ræðinu var það. [44:39] Og þetta er að þeim finnst náttúrulega svo erfitt [44:41] að horfast í auðvitið, [44:43] því að kannski einhver starf, [44:44] mitt á þessari vegferð, [44:47] þá hafa menn kannski gett átt að sjá á því, [44:49] hvað eruð að samþykkja. [44:50] Hafa gett það jafnvel í góðri trú [44:52] að þeir væri að vinna [44:54] sínum þjóðfélögum allt í góðu. [44:56] En svo kemur eitthvað annað í ljós. [44:59] En sko, [44:59] vondir hlutir [45:02] gerast nú oft [45:03] vegna [45:05] góðs ásetnings. [45:07] Það er til dæmis eins og með [45:10] hérna [45:11] alla þessa [45:12] njóstnasamstarf sem er stjórnvalda, [45:18] sem nú er búið að heimila í Evrópu, [45:20] með öllum samskiptum yfir netið. [45:22] Þetta er auðvitað gert [45:24] í góðum tilgangi. [45:26] Það er verið að reyna [45:27] standa gegn einhvers konar betur nýði [45:30] og einhverju slíku, [45:32] það er allir samálum það, [45:34] slíkt þarf að uppræta. [45:36] En það er alltaf spurning, [45:38] hvað á að ganga langt. [45:40] Hvað á að ganga langt [45:41] inn á sem sagt persónu verndina. [45:43] Þú veist, þannig [45:45] er rosaleg breyting. [45:48] Ég meina þetta eru bara eins og hlera [45:50] nýri í Austur-Þýskalandi voru hér [45:52] í Kaldastríðinu, [45:54] sem dæmi. [45:54] Og dómsmálar, að það er að leggja fram frumvarp [45:57] þar sem að [45:59] það var ekki að leita til dómara [46:02] til að fá heimild. [46:03] Hvað segir þú um þetta? [46:05] Þetta kemur nú allir. [46:08] Er það að fara að kynversku leiðina? [46:11] Sko. [46:12] Og allt er þetta gert í [46:15] ætluðum góðum tilgangi, [46:17] að berjast gegn skipulagðri [46:19] glæpastarfsemi, og allt þetta. [46:20] Sko, [46:21] sko. [46:24] Það þarf [46:27] alltaf rosalega [46:29] mikið til að koma [46:30] til þess að við sko [46:32] rjúfum þau grundvallar [46:34] prinsip sem við byggjum okkar [46:36] laga- og regluverk á. [46:38] Og það er á mig að lærða þetta að [46:41] það má ekki ráðast [46:43] í hérna [46:44] húsleitir [46:47] eða sílaranir, [46:48] að dómstól hafi þá [46:50] veikt slíka heimild. [46:52] Þetta hefur bara þótt eðlilegt [46:54] svona öryggisráðstafanir, [46:56] til þess að menn séu þá mögulega ekki að [46:58] misnóta þessar heimildir, [47:00] að sé þá ábyrgur [47:02] þriðji aðili. [47:04] Svo eru þetta margir sem segja [47:06] að dómstólar séu allt á liprir [47:08] við lögin í þessu deili. [47:10] En það er önnur saga. [47:10] En [47:11] það sem ég velt fyrir mér [47:14] að því að ég [47:16] fylgist auðvitað bara með [47:19] fréttum eins og aðeins, [47:20] að það er stöðutverið að segja [47:23] okkur, [47:23] það er verið að gefa út skýrslur [47:26] ríkislögreglustjóri, og lögreglan [47:29] og allt þetta, [47:30] er að segja okkur það, [47:32] til að mynda, fyrir ekkert mjög löngu síðan, [47:34] að hér starfi einhverjir 30 [47:36] erlendir glæpahópar. [47:38] Það sé búið að kortleggja [47:41] og lögreglan fylgist [47:42] með þeim og allt þetta. [47:44] Það voru íslenskir skurðir, [47:45] það voru náttúrulega [47:47] 20 mafíur. [47:49] En þá spyr ég á móti, [47:52] fyrst að lögreglan er að segja okkur þetta, [47:54] hún er búin að kortleggja þetta allt saman [47:56] og segist vita þetta allt saman, [47:58] af hverju ræðist hún þá ekki í einhverjar aðgerðir? [48:02] Ég meina, [48:03] verðum við vör við það [48:04] að það sé búið að uppræta hér einhverjar glæpahópar? [48:06] Nei, allir telja sér ekki þessun [48:09] að þurfa þessar heimildir, meðal annars, [48:10] og til þess að [48:13] það sé engin viðvörun. [48:15] Að mengi til farið [48:16] var inn á staðinn, og eins og við vitum [48:19] alltaf hljera að varandi [48:20] húsleitir og annað, [48:22] alltaf, þetta leimi, [48:24] þetta er til að hindra [48:26] komið veg fyrir að [48:28] það geti komist nógu snemma [48:30] á verðum. [48:30] Það kann að vera, [48:32] þetta hefur gengið ágætlega [48:34] öll þessi ár [48:36] og ég vil þá sjá [48:38] frekar röksemdir með því [48:40] af hverju það er ekki [48:42] lengur hérna nógu gott [48:42] að þurfa að bera þetta undir [48:42] dómstól. [48:46] Og þetta getur komið upp slík aðgerðir [48:48] og náttúrulega ef að lögreglan verður [48:50] bein linii sem vittni að einhverju slíku, [48:52] skilur þú, þá, [48:54] þetta er henni heimild að ráðast í [48:56] aðgerðir, það er alveg ljóst. [48:58] Ég meina, þetta er svo heimild sem er til staðar. [48:59] En ef að verða að vinna [49:02] á grundvelli einhverja grunnsemda. [49:00] Þú veist, um það snýst málið. [49:02] Þannig að ef að lögreglan sko veit hvað einhver [49:04] glæpahópur er og hann er bara kortlagður, [49:08] allar að segja hann, og [49:09] síðan verður hún bara þá vitni [49:11] að einhverju afbroti, og þá má hún [49:13] auðvitað fylgja því eftir og fara [49:16] inn í viðkomandi húsnæði sem viðkomandi [49:17] er að fara inn í. [49:18] Þetta má lögreglan [49:21] gera ef þetta er partur af [49:24] því að hún er [49:25] bregðast við einhverju sniðugu afbroti. [49:27] Bæri hugsa [49:30] að Pjartorri hægt [49:31] að sundurgreina þetta [49:33] þess að heimildin sé eitthvað enn frekar, [49:35] smækkað það niður af fýleturum [49:37] til að binda ákveðna málaflokka, [49:39] eins og bara skipulag glæpa, það sem [49:41] er mandröpsvík, [49:43] fyrknefnasmíkl [49:46] og annað. [49:46] En taka út þau og skilið bindað að þetta væri ekki gildi, [49:50] til dæmis varðandi skildubólusekningar. [49:54] Þeir geta ekki röst [49:56] inn í hús og sótt fólk, [49:58] af því að þá setja þau núna [49:59] í skildubólusekningu. [50:01] Væri þetta skilið bindað, [50:03] þetta auðvitað flækir regluverkið [50:05] alveg endalaust. [50:06] En við verðum nú helst að reyna að leita stunda að gera það ekki, [50:10] og ég segi [50:12] sko, þú veist, ég hef ekki [50:13] heyrt af neinu [50:16] máli á [50:17] vettvangi lögreglunnar [50:19] sem hefur klúðrast við það, [50:22] að það hefur þurft að [50:23] gefa sér tíma til að fá heimild [50:25] dómsstóls til að ráðast í einhverja svona beinar aðgerðir. [50:27] Ég hef ekki heyrt um eitt einasta mál. [50:29] Ef það er réttin [50:32] að mál eru ítrekað að klúðrast [50:34] vegna þess, [50:35] skiljið þið, [50:37] þá auðvitað þarf að skoða þessi mál [50:39] sérstaklega, [50:40] en ég sé bara ekki fyrir mér hver þau atviki eru. [50:44] Þannig að það þurfa [50:46] að minnsta kosti að bregðast við [50:47] og fara að breyta lögum og fara að ganga á [50:49] öll þessi prinsíp okkar. [50:52] Það hefur verið að sneiða af öllum prinsípum, [50:54] sjáiði. [50:54] Já, og bara tessurur reyndin. [50:56] Ég er, það er það sem ég segi, [50:58] réttar ekki gengur út á það [51:00] að við verðum mannréttindi, [51:01] við verðum friðhelgi heimilis og [51:04] engin lífs, og allt þetta, [51:05] en síðan hefur alltaf verið að [51:08] sneiða af þessu í róliheitunum [51:10] og allt í þá [51:12] og góðs málstæðar, að sjálfsögðu. [51:13] Já, en hvað verður þá um stjórnarskrána? [51:15] Á hvað? [51:18] Er það bara stöðut í [51:20] til liðar? Við leitum bara aftur að upplifa það [51:22] eins og við rættum hérna á það. [51:23] Það er svona verið að fara gegn [51:25] þessum grundvöllum sjálfra [51:27] stjórnarskrána, og ég er ekkit að [51:29] segja það að það geti [51:31] ekkert réttlæt það, [51:33] á einhverjum tímapunkti, [51:34] en að gera það [51:37] með einhverjum almennum hætti og gera það [51:39] einhverju almennri reglu, [51:41] án þess að fyrir liggi þá knýjandi [51:43] samfélagsleg [51:45] nauðsyn og þá réttarfarsleg [51:47] nauðsyn á slíku, það finnst [51:49] mér mjög óvarlegt. [51:50] Menni ekki að umgangast þessi [51:53] grundvöllun prinsip með einhverjum [51:55] léttúð? Nei, af því að ef að heimildin [51:57] er gefin, og annað borð þá, [51:59] það er svo mikið [52:01] til þess að það [52:03] sé tekið tilbaka og leiðrétt. [52:04] Við tekjum þá til neikvæðar [52:07] síðan líka hvað það á þetta [52:08] spanna yfir, [52:11] bara allt og alla undir öllum [52:13] kringumstæðum. Á hverju á fólk [52:15] von daglega, [52:17] og þetta á náttúrulega enginn borgari [52:19] þurfa að óttast að [52:20] það sé raunverulega [52:23] í heimildaleysi. [52:25] Ánst [52:26] dónshúsgarðar, verið hægt að [52:28] ríðast inn á heimili fólks. [52:29] En eins og ég segi, þú veist, ég auðvitað er ekki [52:31] sérfræðingur og þekki ekki öll mál hjá lögreglunni, [52:33] en mér er að minnsta kosti ekki [52:35] kunnugt um að neitt [52:36] mál hafi reynst [52:39] klúðrast vegna þess að [52:41] lögreglan gæti ekki gefið sér tíma [52:42] til þess að fá heimild. [52:43] Já, en það er líka annað, sjáðu, sko, nú vitum [52:45] við um þessa mafíu og þessa [52:46] glæpa, akkur er þinn [52:48] þó ekki bara að safna saman [52:50] vísa öllum úr landi [52:52] bara í kippum, [52:53] bara taka bara flugvél eftir flugvél [52:56] og fljúga með það í burtu [52:58] út um landið með það. [53:00] Ég bara skili ekki. [53:01] Þú veist, það er eins og verið að halda okkur [53:04] í einhverjum stöðu um ótta, [53:06] um það hvað allt sé hræðilegt. [53:08] Og þess vegna þurfum við, sko, lögreglu frekar [53:10] í valdteymdir, alveg eins og við erum að tala um núna. [53:13] Þú veist, þá þurfum við að beygja [53:14] og sveigja prinsip sjálfa [53:16] stjórnarskrárinnar, af því að það sé [53:18] svo knýjandi þörf. [53:20] En ég held að lögreglan hafi [53:22] í raun og veru tólin og tækin [53:24] nú þegar til að bregðast við þessu. [53:26] Nýsaðum á landi, svo sko. [53:27] Já, já, ekki nörður. [53:28] Það er bara þannig. [53:29] Það er bara þannig. [53:34] Þetta líður bara svo rætt. [53:44] Það er svo gaman að hitta ykkur, [53:45] og þið eruð svo ótrúlega [53:47] on top of it. [53:49] Þið eruð alltaf á tánum. [53:51] Já, já, hér er fylgst [53:53] með allar skoðanir. [53:55] Og bara hérna, bestu takk [53:57] fyrir komuna og ræða þetta bjótt ári. [53:59] Og takk fyrir góðar upplýsingar. [54:01] Og hérna, við [54:03] Pétur Guldursson, [54:04] takk fyrir hlustendur líka. [54:06] Og finni [54:07] þorra gesta okkar, [54:09] og sérstaklega þökkum við [54:11] stjórnanda útsendingar, [54:13] Einari Karli Gunnarsyni. [54:14] Verðið sæl. [54:15] Takk fyrir, og góða helgi. [54:17] Góða helgi!