Hél og sæl og velkomin í mannlega þáttin. Í dag er miðvöku dagur og það er 9. september.Já, það stittist í jólabókaflóði, getum að sagt. En já, hægt og bítandi fara ný skrifarbækur að koma í hérna bókabúðir og það er alltaf tilhökunaröfni.Já.Og á morgun kemur út ný bók eftir þorgrym Þráinsson Ritund og bókin heitir Ég kom til að gráta. Hún fjallar um manna á meðum aldri sem er í tilvistakreppu, fer til Ólasvíkur í leita sjálf um sér og svo eru, já, ímsæra áleitnar spurningar.Hvaða afleðingar hafa áföll í æsku, brotin sjálfsmynd og fleira. Þorgrymur kemur hinga til okkar hér og hann er einmitt, aðnuminnir, fættur upp allir ný Ólasvík.Já.Það er að kosti frá Ólasvík einhver leiti.Já, hann segir okkur allt frá því og bókinni hér á eitthyr. Í vikunni kom áhugaverð frétt sem að um að það hefði fundist 255 ára skildingur sem að náttúrufræðingurinn Sveit Pálsson átt að kom fyrir.Í vörðu af grjóti í kvískerjum í örefum. En Sveit skrifaði í ferðabók sína frá árunum 1794 að hann hefði komið fyrir sem að dönskum eirpeningi í vörðu og hún er fundin.En í framhaldi af þessari frétt þá vildi við kynna okkur aðeins betur hver þessi maður Sveit Pálsson náttúrufræðingur var.En það vitt svo skemmtilega til að væntanleg er sjöbynda heldarútgafa á verkum hans.Og Kristján B. Jónasson, bókmyndafræðingur, hann er eitt þeirra sem hefur unnið að útgáfu bókana og hann ætlar að vera hjá okkur hér á eftir og fræða okkur um þennan stormerkila mann, ferðir hans um landið og hans æfistarf.Og Kristján B. Jónasson, bókmyndafræðingur, hann er eitt þeirra sem hefur unnið að vera hjá okkur hans um landið og fræða okkur um þennan stormerkila mann, ferðir hans um landið og hans æfistarf.Kannski vant að sjög.Kannski vant að sjög.Kannski vant að sjög.Kannski vant að sjög.Kannski vant að sjög.Kannski vant að sjög.Kannski vant að sjög.Það er einu þarna, það er að segja, Olka Guðrún og Læðið eftir Ólahauk, það vantar spýtu og vantar fjöruglög. Hvað þau komið það?Já.Þetta er fjöruglög.Já, þú komið um mig. Það var mitt svo gott.Já.Og þetta var frábær prata sem kom út og var svo ótrúlega mikið vinsæk.Það var ekki eninga meninga. Héttum það ekki?Já.Ég held það.Ég bara mannaði ekki.En hún er reyndar ekki komin út, hún kemur út á morgun. Ég kom til að gráta, heitir bókin, eftir Þorgrím Þráinsson og hann er sestur hérna hjá okkur. Velkomin.Takk fyrir það.Og til hamingu með þessa bók.Takk.Og undisleg minn.Ertu komin hinga til að gráta?Já, það máta alveg.Það er ekkit ólíklegt.Nei.Þið fyrir að tala um söguna, þá gæti ég felt hár. Ég er ekki að grýnast.Nei.Þetta eru tilfinningar eins og þú veist hverjum þú lasta hann í gærið, eða ekki?Já, ég lasta hann í gærið.Já, þannig að...Og myndlinni er svo fallið.Já, ég bara fór sjálfur á ljósmyndasafnið og fann fullt af myndin sem tengjað svona, hvað, sjöund, átt ára töknum?Já, svona vinið.Já, þetta eru vinið og svona nostalgísu svartkvít, þannig að myndin þetta hæfa efninu.Já, þetta eru svona vinið, kannski nýju, tíu ára sem eru að dorga á höfn saman.Já, getur verið hver sem er.Já, akkurat. Og ég saði hérna í upphafskenningu að bókin fjallaði um mann á miðum aldri, sem er í tilvista kreppu.Má ekki segja það?Jú, að við ljóðum, leitar á æsku stöðvarnar.Já, til að finna sig.Til að finna sig og að byggast fyrirgefning.Ég er á atbörði sem átti þessu stað þegar hann var lítill.Og þetta er að vissuleiti samsögulegt vegna þess að þegar ég fluttit til Ólusíkur allafóra,þá frétti ég það að það hefði orðið döðaslis nýlega.Já.Það sem fjallaði minn hafi mist bróður sinn.Og þetta satt í mér í ára tý.Og þegar ég skrifaði mín að fyrstu bók, 89, með fyrir ykki tánum,þá poppaði þessu hugmynd upp að mér langaði til að skrifa,reyðu mér að atbörð.En ég er náttúrulega að breyti atbörðunum í þessari sögu,að ég vil ekki hafa þetta sem satt samsögulegt.Og það sem ég gerði líka var, ég kallaði allaf eini mína saman frá Ólusík,við ólustu upp að það saman,og við reyðjum upp atvíkur æsku okkar sem mótuð okkur.Þessum tíma þegar ég er ungur, þá eru bara sjóslís aftur og afturfjölskyldur að missa feður síni, bræður, endalust.Og sagan er skáltskapur frá A til Ö,en það sem þessi maður rifjir upp,hann leiðir sér herbergi í mánuð á í Lárupúð,sem ég bý til,og það er hann að reyna að skrifa sig frá svona áföllummeð því að rifju upp atvíkur æsku sinni.Og flest það sem er skáletraði bókinni er samsögulegt.Einmitt.Einmitt.En skáltsagan sem slík, hún er tilbúinist,og það var nú eitthvað svona sem kvarlaða mér að því að ég mittþetta skáletraða, já, það er sem senst að hafta öðruvísi heldur enþetta eru vennilegi tekst.Og mér langaði líka til að fólk sem læsi bókina,það er svona ditt inn í tíðaröndan,og þess vegna seti ég inn nokkur tekstabrót með Billy Joel,með Elton John, með Eagles, með Villavill,sem svona rammar aðeins inn það sem gerðist yfir daginn.Og mér hótti líka mjög gaman að blanda degiðSigur sinni inn í söguna, ég fekk leifi hjá börnunum hans.Það var mjög sterk ljóð.Þannig að skáldsagnapersonan, hún les eitt ljóðeftir dag og hver einasta kvöldi,sem tengist því sem gerðist yfir daginn.Þannig mér þótti mjög, sko,umhugsunatímin að mér er 37 ár,svo sesti ég niður í Finnlandi og byrja að skrifaí tíu klukkutum á dag.Það bara öðlast sagan sjálfstætt lífog það séi alltaf.Það að skrifa, það fór eitthvað alltaf annan veg.Svo verið þetta róm og það held áfram.Þannig ég kláraði bókina á nokkurnu mánuðumí fyrra, lagða hana frá mér og lasa hanasvo yfir í rólhetum og þá náttúrulega breytist hún eitthvað.En endurinn í sögunni kom mér jæfn mikið óvartog fér.Hann átti ekki að vera svona.Nei, já, það er bara það.Og þetta segja yfir litur yttöfandar sem er að skrifa,ég er égðu ekki við neitt.Og þegar ég skrifa þá sé ég bara mynd,ég sé ramma, ramma, rammaog lísi tíð sem ég sé.Þannig að þegar þú setur og skrifarog svo bara, hæ?Já, það er bara þessa leið.Og hver er þessi persóna?Og hvernig er ég útskýrað hana?Þannig að þetta er bara svona, þetta er ferðalag.Og þetta var rosalega áhugaað verða að skrifa þessa sögu.Þannig að ég er líka eins og þú sagði þér að rifja uppmörg aðeins ykkur minn esku sem ég þekkiog það er svo tilfinningateiknt.Og ég er sannfærdur umað þessi saga, hún munistnertast reyngi allravegna að það sé að við mótumstaf esku okkar. Við erumí dag að því við áttum ákvæmna esku.Já. Og þú flyturtil Ólarsvíkur þegar þú veist11 ára gammalt. Já. Þannig að þú þekki fætturupp alveg þarna. Næ, ég fættur bara á Tómasaragaí Reykjavík og bjós á Koppvægi ogVesturbaði yngur enég lít á mig sem Ólsara. Já. Og svonáttúrulega ger ég bara mér leikaþví að nefna nokkur nöfni í þessari sögusem verið til í dag. En svoBjarnar Listamann og Hellersandi ogog frendaminn og Helga Bjarkarþetta er fólk sem er lífandi í dag og ég ger í pínugrína því að ekki. Já. Mér finnst það gaman.Þannig að þetta er svona fjöldþætt saga.Já. Og svonáttúrulega það sem þú kannski veist ekkier að það mjög kallið kemur önnubók út á morgunsem heitir Littli Kristur. Nei, þaðviss ég ekki. Og það er miðstigsbókJá, kennstu bók? Nei.Nei. Bara miðstig. Það er barabók sem hendar15. og 17. sjöndabekk og ég er búin að eigahana í fjögur ár. Mér langarbara ekki alltaf að veraá þessu markaði. Þannig ég hef ekkisendt hann með bók í fjögur ár. Þú er bara beðiðmeð hana. Ég beðið bara með hana og svo alltinn er bara, ok, ég er að koma með þessa bók, bestahinn komið bara samtímis.Þannig að ég er með tværbækur á markaðinúna og það er bara eins og gengur.Þannig að þú ert að koma með skúp hérna, viðvissum ekki að þessu. Nei.Ögum hvað er svo bók? Hún hvjallarum barastrauk sem finnst á lögaveginumí nærfötum einu fattaheldur að bansaá jólanótt, ummiðanótt.Hann veit ekki hver hann er,hvað hann kom, hvert hann á að fara.Hann hafði þutt hann í hjón takan að sérað með að vera einnig að rannsaka hans mál.Svo kemur bara í ljós.Þessi er einhver alltöðri sem allir aðri krakkar.Byrjar í austubæðaskóla,ímið svona kraftaverk fara eigast í staðog hann er alltaf að leitasínum heimkinnum í gegnum söguna.Egnast óvendasistursem er svona algjörsprelligosiog þannig að þetta er bara svona bóksem ég tengi við söguna mína sem heitirErtu Guðavisem ég fekk íslenskubarnabokkavelunum á sínu tíma.Það var náttúrulega saga til að reyja við krakkum.Svona aftur þessari,ég kom til að gráta og þú segist að það hefði heittég bara æskuvinni mína og þeir komið samanog revið uppaðegur æsku, þetta er þetta sérstak.Bara sjóslis, framhjá hald,böllin,hvað mótaði þáog hvað mótaði mig, þannig að ég notasögur félagi mín að ég særi bókog það er baraOg þessi sjóslis,þetta er náttúrulega bara að sagaaðra sjávarþorpa á Íslandi.Og það er svo skrítið að því að til dæmis fyrstukaplinu bókinu mjög tilfinningaríkurakkurat fyrir ári var ég stattur ásólheimum með bara mjög mörgummektar fólki á Íslandií huglistunamskeiðiog þá vantaði skemmtikraftum kvöldið á kvöldvökunniog ég sagði, ég er bara búin að skrifa bókmá ég lesa fyrsta kaplan?Þessi, já, lestu fyrsta kaplan og ég gerði þaðog ég fara að gráta.Ég reiði ekki við mig, þetta er svo mjög tilfinningað tengdar sjóslissvona um æskunni. Ég eppil þóttég var að skrifa um aðbörð sem ég upplýði ekki sjálfur.Já, þetta er náttúrulegaer þetta ég ena hann?Þetta er þetta ég ena hann, já, hérkjöla.Þannig að mér þykir mjög vendum þessu bókog ég held ég þurfi ekki að skrifa fleiri sögur.Þetta er saga hann.Og hann er að glíma líka við það ekkisaminskjöpiti. Hann er að glíma við saminskjöpitivið því að hafa hugsanlega við valdur að dauðavið hann að síns. Já, hugsanlega.Hann er reyna að gera það upphann telur þess að veri valdur að dauða hanshann áttar að byggja mömmustraxins fyrirgefningar.Og hann fer vestur íbrotnu hjónabandihann er búin að sapna skeggi og tagliog að fela sig sem háls og náttúrulega professorhann áttar að koma út úr skápnumvið rauninni með sjálfan sigog hann gerir það heldur betur hann að fyrir vestanþegar hann er að rifja upp eitt og annað að kynnist nýju fólki.Það er þetta þroska sagaeinstaklings sem ég held að allir getitengt við. Já, og hannheitir Jónatan. Það heitir Jónatan, það er bara út í loftið.Já. Hvað eru ornaðmargar bækur núna? 46.46. Og þetta er reyni eins og morguner útgáfa hóf hjá Pennonog Eymundsson í smorleit klokka 5.Þetta er í annarsinn engungu sem erútgáfa hóf hjá mér.Bara því útgáfandi vildi það, sögur útgáfa.Já. En þú ert ekkifyrir það kannski? Ég er ekkifyrir það að standu fyrir framar fólkog auglísa mig. Og ég varbara pínu stressar að koma einhvað. Ég alveg eru talað.Er það? Já. Mér meina égbara, mér langar ekkit lengur að vera svonaí fjölmjölu. Mér langar bara að vera einhvers að baka tilog gera góðluti.Ekkit annars. Þú segir að þú hefði skrifaðþess að bóki, hvað, Helsingi? Helsingiog í Róm. Og í Róm. Og svo heima baraþví kom það. Já. Mér finnst gott að fara íburtu. Það er mjög engin fjölskylda. Bara ég skrefitíu tíma fullt af fólkikringum og að kaffa húsum. Það skiptir ekki máli. Ég erbara að hlusta George Michael eða Elton John eða vil að vilog bara flígiinn í tíðrandan. Já.Þetta er svo miklu töfrar í þessu.Ég veit ekkiokkur ég ætla að spyrja, en ég bara manðaekki, en sko hefur einhvern tíma fengiðrétt höndalögn? Já, ég er búin aðsækjum í 37 árog ég fengi tísvar.Já. Tísvar sinu þrjá mánuði.Ég er ekki til klíkunni. Nei.Skiptum engum mál. Ég er í vinnu, allar daga.Ég vinn við halda fyrirlestri öllum skólamanlandinuhittir 5.500 ári.Ég fæði lögn fyrir það. Öðvitaðværi ég til í að slaka þess á og getaskrifað engangu. Það kemureftir törr. Já.Enga trúður. Ég er alveg slakur. Já, verður það67? Ég er alveg 67. Erstuorðin 67? Já. Ekki segja nefnum.Nei, nú er ég hissa.Ekki segja nefnum. Og örgu þúkunni líka.Já. Ég fætti 59. Ég láta ekki svona.Sko. Já, hérna. En baraég er innilegar hamiðgóðskið. Þetta er mjög áhrifaf mikil bók. Já, takk fyrir það. Og hérnaég kom til að grátaheitur hún. Já. Og útgafuhóf. Á morgun er það bara opið. Já, fyriralla. Já. Í Pennur Meiminssonsmáralindu kv. 5. Já, jæs. Kæratakki fyrir okkur Þorgunmið Hánsson. Takk fyrir að taka mótið mér.Kannu veita það.Á gleðiúr þínum augumskein. Égglemt þvíaðaldrei fætog viðáttumofta samleitþvíástumvar svo heitog vissummighvað okkar beitég aldreiaf fjellitSvo kom sá dagursemsáleitnaði mérsvo stundþá brást ég þérástum mín einalltaf mún égsakna þínþá brást ég þérástum mín einalltaf mún ég sakna þínætti það ég að elskaen ég býð og vonaog ást mín húnað dreydu ínog ást mín hún að dreydu ínog ást mín hún að dreydu ínÞe심 voru svonaalltaf mun ég sakna þínsitt eitn og hugsaí draumi þeirra dagaog allt mín er heitið fínÞannig fóms úr sagaaðínt alltaf mún ég sakna þínÞannig fóms úr sagaAllt mann ég sakna þínÞannig fóms hún sagaAlltaf mun ég sakna þínEð því fæ að elska, en ég býð og vonaOg ást mín hún aldrei dvíÖrlaugin voru svona, alltaf mun ég sama þvíSýtum og hugsa, ég draumi þeirra dagaOg ást mín hún aldrei dvíÞannig fólksu saga, alltaf mun ég sama þvíÞetta er hljómsettin RúftopsÞetta er hljómsettin Rúftopsog lægið söknuðurLægið eftir Old Time and Penog Stefán G. Stefánsson samt í þennan textaÞað var Ari Jónsson sem söngFrábært lagKristján B. Jónasson, bókmentafræðingurer hingað komin, velkomin í mannlega hóttinTakk ég lega fyrirÞað var þessi áhugaverða og skemmtilega fréttum skildingin255 ára skildingsem fannst í vörduí kvískerjum, í örafumog baravar ekkiekki að vera að sé fréttinaog gaman að sjá myndina af honumkomlum flottum penningiog svo kemur í ljóðSveit Pálsson, læknir hún áttur frá einhverjafræðingurÞað segir frá því allavegnaí sinni ágættu ferðabókað hann hafi skildið hann eftirí vördu á kvískerjumÞað er bara að hann skrifar um það1794Já, hann11. ágúst 1794skildið hann hennar penning eftir í vörðinniog segir í orður égSvo þeirer kynnuð að vilja feta í spór okkargeti fundi staðinþar sem við gengum á jökullinog afalust er hinn allra greiðfærastesem til er meðan jökullin breyti sér ekkiÞað er sáfýrið sér að fólkmyndi koma þarna og ganga á öfraog jökull þannig fráÞetta er svo ævindir maður að les bækurog það er talað um fjársjóðuog ég menna það hefur nú verið leitaðSilfri EilsEn hún Arnasem að fann penninginavar hún að leita á hannút frá bókinni?Nei, það muni ekki við að sanga 13þá var ekki svohún bara var að gungu þarnaí kvískeri með þarna í örafumog kannski var hún ekki á leðinuupp á örafjökullen hérnaallavegna var hún þarna í nágrinnuog sér þessa ennan hólsem svo við talarumog skilin penningi eftirog bara reykist á þettaog sangað frásögninniþá hildum fyrst þetta að vera í plaststrassl, hún segi þaðen svo fór hún eitthvað að kíkja betur á þettaog sér að þetta er bara lítildanskur skildingur frá átjöndöldEir penningurÞetta er ótúlið tímasetningí rauninniJá, það er þaðþetta er bara nákvæmlega sama leitiog Sveit Gekka á ökulinnþannig að 94þannig að þetta er komið suguþá er hann að ferðast skíplagum landiðá vegum danskanáttúrufræði félagsinssem að hafiekki þann til þess að fara í rannsóknarleðangur um Íslandþá voru þessir, það er ekki nú allirþessi ferðabók ekkert svo bjarnnasem að þeir fara í leðangurum og skoða landiðmiðið átjöndöld, upp og miðri átjöndöldog hérnasíðan hefur Danís svona smám saman aðþað koma nokkru aðri leðangrarfæri skur maður, hérna mórsem að hór hérna vann fyrirkonunglu posturinsversmiðunarað vera að leta leir til að nota ídiska og glöðs og svonaog svo voru þess, þetta náttúrufræði félagsem enn þá var til til að nýst opnaðog sveitn var þá við, þessi námiköpunöf, hafi verið að læratil læknis hér á Íslandi áður, hjá landlækniút á Settetanessisem að var svona eins og bara að læraað smíða, maður bjó bara heima hjálækninum og fylgdónu svo bara eftirog sá hvernig þetta var að geraNánast á samningEn svo fer hann til köpunöfí framhalsnám í lækningum og þegar hanner þar að þá kynist hann þessunáttúrufræði félagi sem þá var búið að stopnasvona skóla eða svona akademiinnan háskóla hans eða tengt háskólanog hann bara fellurfyrir þessu fæi eðagríðan hann vísendalega hann áhugaog læri náttúrufræðiog líkur prófi náttúrufræðiog hann er líkast að tali þérog já, hann er allavega fyrstutil þess að gera það. Þannig að hann erfyrsti þegn Danaveldis til þess aðljúka prófi, formljúk prófi náttúrufræðiMér finnst það að það er mér mestilegEkki bara fyrsti í Íslendingunheldur bara fyrsti í DanaveldJá, þetta félag var þábúið að stoppsettjastúdiugangþetta var bara þessiakademia innan skólanssem gætt útskrifa fólk þá í þessutiltegnafæ í náttúrufræðiog hann læriði það og formlegahafði lokið þín á migog í kjölfarið þá kemur hannheim til Íslands og fer í þess að rannsónulegafyrsta kemur heim1792, fer í stuttaferðen lengri ferð1793 og fer þá framhjá Öraugjökli og fer framum Öraugvinn og horfur áJökulinn fjarlæð og spekularíunumog kynistbændunum og umhverjunusérstaklega hrifin af Jónibónda í Skaftafelli sem hafði tilhörmestasnittling á Íslandisegir hann uppfinningamadurog svo góðu smiðurþessi Jón hafði þá lært skonokkur tungumál bara algjörlega sjálfum sértil dæmis hebreskuog bara af einhverjum bókumsem hann hafði fengið og bara svonaí hjáverkum og fundið uppvagn sem hann gekk fyrir seglumhann egað einn hestur dró semnáðum 20 hestfurðumhann hjálp seglanaog eitthvað svonaþetta er að fyrir síðan skjótast eftirsöndunumjájájájájájájájájájájájájájájáog hannog ég hef eftir að skovar svo setna hýraðsleiknirí þessum hýraðumVesturskatafessíslu, RámgáðalsísluHárnesíslu, það sem hann kalla VesturhlutiSunnlendingafjörðungsog hann var áfram alltaf miklu um tengslumvið Jón þennan og held mikið upp á hanntaldi hann mikinn snilling sem hann varég þarf að kynna mér ennum Jónen þannig að Svettkemur hann árið áður og sér þetta svonatilsýndar og breymirum að fara upp á jökulinnþannig að svo hann sér það fyrir sérhann hefur ekki tími aðastuðan að hann setna á ferðankomið inn í septemberþannig að það er risjóttu viðurhann segir samt að útsýniðofan að kvannadalsnjúkmun vera mjög fagurtsem segir mann er kannski fóringurhann upp áðurþannig að bændunir í öraðum segjajá það er mjög fallet útsýnað kvannadalsnjúkjá en það er ekki þekkt að neitin hafinei, svo vitu við það ekkien þessi sveit helst, þessi formlegaer fyrst í maður til að ganga upp ágígbrún allavegaþað er það sem hann gerir, hann gengur ekki að kvannadalsnjúkhann gengur upp á gígbrún jökulsinsöskunar sjálfurar í eldfjælsinsupp áþað er svonagnýpu sem heitir sveinsknýpa núkend við hann, kendur sveinog hann horfir yfir jökulinnog lýsir því sem hann sérsem er hérnasem er að, hanndregur það álegtun eftir að horta á ísinrenna svona nýður hlýðanar og segir hérnaþetta ís hegða sér bara eins ogeins og viðarkvóðaeða tjaraskriðjöklanir skriða undanþunganum, þannig verða það er tilþað er ekki einhverju kraftar aðrisem ítaði maður fram, þetta var algjörlegafyrmleg kjenning, þetta var óþægtá þeim tíma og það var ekki fyrir20 árun síðan sem þetta erkemur fram. Sko í rauninni, þannig að við útskýrumaðeins betur fyrir hlustöndumaf hverju þú ert síðankomin híkað að segja okkur frá sveinVið demum okkur bara inn í sögunaJá, að því að þessi frettoröðu það var kveikjaðen það er veriðað gefa út núnaalgjör tilviljun með þessa frettog ég hugsaði mitt, bítið þau að örglahún eru fundið en hann pening fyrir lönguog þau hafa, nei bítið að með að segja frá húnþá kannum við gefa út bækunarÞað er heldarverkSjöbindumÞannig að þetta er bara algjör tilviljun að þessi frettkomi á saman tíma4500 blaðsíðum í ösku, glæsilegagerða útgáða sem kemur út bara núnamánuðog þettaþetta er sko hugmyndLilju Pálmadótturfrá Hófi og Hafðarstrandsem að hérnaHún er afkomandiátt að segja á því, hún er afkomandiog bara færa áhuga á sveinni og hansstarfiog því mikla sem eftir hann likurog ákveður að fari það að gefa þetta útog svona hópur fólksMári Jónsson, Brósvein Sackfræðiog svona fólk sem vann með honumaðalega þá Sigrun Jónsdóttir Sackfræðingurog dóttorsnemi Sackfræðiað þau vinna að þessuað grafa þetta upp og það munar mest umdagbækursveins sem að koma út núnaen hann held dagbóksem við svona nokkur veginn varðveitt mér og minnafrá því að var 18 ára gammalvar í hólaskóla bara að læraog svo bara held hann dagbók fram tilbara nokkur að vikna áður en hann lést árið1840. Hann varð sérster skakfæringu uppálega oggekk í hólaskóla, fór svo í læknisnaám Seldetnesifórstu Kaumunhafnar, bjónokkur hríð í fljótslýðþar sem hann giftistkonu sem hann tengdist eða sérsthann var í hlýðarenda fyrstþar sem að vikfúspappi Bjartna Tórenssonantmanns var og hans kona rannvegog hún var aftur sýstir konu sérstTórensson, hann var bara úlingur á þessum tímaþau giftast, hef ég bú og hann verðurhér að slæknir í vestanverðumSunnlendingafjörðingi, þess að héttþess að ég var lemtið á hannog fær svo ennbættisjörð sem héttirSöðri Vík og heitir hennSöðri Vík í Mýrdalog þar býr hann bara til æfirlokaOg þetta er, ég mennaþess að dagbækur eru ótrúlegaverðmæð heimilBara stórbrotið að lesa þettaþetta er náttúrulega, mennur ekki mikið að flíka tilfinningumsínum raunar í þessuna dagbækumNei, þetta er bara staðrindirJá, en því líka staðrindirog lýsingarJá, þetta er bara þessiótrúlegi erillsem að maður upplifir sem er læknirí svona viðlöndu híraðiþannig hvað þau til að geraþetta miðja nótt, hann rýðurog þú þarf að það sundrýða allirþessi stórfljót, þú þarf að farayfir jökulsána hverra fætturannari, hann er ofta líka kallað lengraaustur, og þá getur maður hugsað að rýðafrá vikið myrdal og þú byrjará fyrfið myrdalsandinog svo ferðu yfir fljótinog svo er í gegnum fljótskverfiðog þá kemurfyrir glómagnúp og þá kemur springisandurinnmeð dýjupýslinniog það sem hafa þess að fræðaHann fjalla líka um stórfréttir þess tímaeins og hvarf reynist að það erJá, hann minnist á það, hann er þá fyrirnorðan stundstöðumog hann nefnir það, og svona bara þegarTrampi Grefi kemur hérna sem sumur í 1809og hundar þetta konungurinnog þá er hann eins og aðriempatismenn landsins, þið þurfur eiginlega að sverjaá hann um svona hotlistu veið að gangastundir nýja veldihann veldi því aðeins fyrir sérJá, hann er meðsamt tíma heimildir um jörgundJá, það er því að sko nákvæmlegasíslumöður, vestu skattáðu síslumöðurvar einn helsti anstæðingu TrampisEn þetta er sem sagtþetta heldarsafnverkansþað eru þessi dagbækursem eru hvað, 1500 blæsjur?Já, það eru gloppuren þetta er meir og minna frá 1789til 1840þetta er náttúrulega baraalgjör fjársjóðurog svo er þetta brefinanssem er í einu bindi og svo ferðar bókinþessi sem að þessa heimildi byggja ásem er lýsing á rannsóknarlegaán grónum, sérstaklega sömurinn1793 og 94það fer í ringinni kringum landið 94það næra fara austur og svo afturnorðu fyrir og svo til söðurí heilan ringÞað er nú bara eftir ringveginSvolítið innar í landinuþá til þaðÞetta er magnaðog mikilvægt að halda dagbækurheldur þú dagbækur?Nei, það gerði það sem batt núlinguren svo hætti maðurmaður fannst eitthvað svonamaður fyrirvarð sig fyrir þettasem betur fyrirvarðhann sig ekki, hann Sveit Pálssonvið getum lesið þær brálegahvernig kemur þetta út?Þetta kemur svona formluð útgáðí lók oktoberum 30. oktoberen þetta verður svona komið hinga til landseitthvað aðeins fyrir, svona miðjan oktoberKristján B. Jónasson, takk fyrir að fræða okkurhér um Svein Pálssonog það er þetta heldarsapnaverkasem kemur út þá ímánamótin oktober, novemberí SjöbindumTakk sem leiðis, KæleÞegar ég fyrst að gítar garmið mérþá fór ég meðan út í bílskúnog ég æði mig um sinnað þér heimatverðað hlustahundra sinnum á mín lögÞannig að sæði ég að setnameiri égtil því fræður mjögÉg kipta allar bíkla flötur þarog herndi eftir paulJá ég fylgdi allar flötumþað fór allir handa skólog ég satt við flötuspilaog stældi sér með tónAlltaf popara ég dáð og reyndalíka stein í sjónOg rock'n'roll ég gefiþegar allir minn bestu áaða best er út að stefaég er hundiðbá hannheilu dag aðra ég satt og samtiaðstað ljóð til þínog þú breytist af nátteginog viltir mannum sínNáttil á méráð ég reyndi að ná þérÁrið 69þegar tók rótt var og kérþá ég eftir þá röndumá mín fóru þeirri ferog ég sandi marga söngumog róttið gerðið þjóðfjölaþessum að ég myndi sláég eitt góðan við þúr dagOg rock'n'roll ég gefiðþegar allir minn bestu áaða best er út að stefaég er hundið bá hannog ég sveila því með hjá um sveitumsem vexuðuðu þigog þú breytist af nátteginog líkir mannum migNáttil á mér ég reyndi að sláað ég reyndi að ná þérLossið taldi mig það góðanað ég fóra starfa hittÉg er fyrir umbóðsmann sem skildi migog vittist hreitn og bettog hann átti sanda selumvarðið sanda út um mælOg við rættum mína framtíðþað var bæri hvað fór skjáðog svo fórum við til Londonístum förum dröð hóttérÉg fann fljótuð fyrir tækitóku og hóttur ekki velÉg fann sagt ég hefði ég hæfinn leikantmeð það lengi að flauEn nú veit ég að það fræða dröðiner vist ekki að spauOg rock'n'roll ég gefiref ég öll mín mestur áAlltaf best er húmast upp áÉg kvölli upp á háEn nú á ég enga gítarÞví með reynsla nefnumgefur gennað ég er sem milljón út líkaá dalvar með fennMátt er lág mérað ég reyn því að lág égRock'n'roll ég gefiref ég öll mín mestur áAlltaf best er húmast upp áÉg kvölli upp á háHeilu dagana ég satt og sjátt þigAlltaf ljófið þínog þú reynst í stafn og eigiðog myndir mörgum sínMátt er lág mérað ég reyn því að lág égRock'n'roll ég gefiref ég öll mín mestur áAlltaf best er húmast upp áÉg kvölli upp á háHeilu dagana ég satt og sjátt þigÞetta er ljófið þínBrímkló lagið heitirRock'n'roll öll mín bestu árErlend lag og texti eftirÞosteinn EggertssonJá, hingurÞað er líka að vera hún kominÞetta Olgu dóttirÞað er vísenda spjallitÞað er eitthvað með hvað leðublökurJá, leðublökur er svolítið áhugaverðarhérna líferurNefnilega vegna þess aðÞað hafa öruglega margirog ætla bara aðeins að rifja það uppen þær eru nefnilega svonabara veiru potlurgetur við sagtog til að mynda þegar að COVID-19bara brast útum áriðsætla mynningarþá var leðublökum svolítið kent um þaðog þá um þaðað þessi veira hefinaðstökk breytast úr því að veraað smita einhver önnur dýryfir að geta smitað mennog það er ekkert alveg úr lausu loftigripið, bæði vegna þessað hérna raðkreiningará COVID-19veirunni, að þær sínduað þetta er veira sem aðhefur lifað í leðublökumen líka vegna þess að þetta gerist bara mjög oftaðveirur koma úr leðublökumog fara að smita aðra lífverurog ekkit bara menn, heldur barafullt af dýrumog það vegna þessað leðublökureru með svo skrítiðónæmiskerfi, að þær verða ekkit endilega mikiðlasnar, en eru samt með mjögháa veirubyrðiog veirubyrðiþær eru þannigaf því að þegar við erum með háaveirubyrði, ef ég myndi vera meðháa veirubyrði, þá þýðir það að ég lasiog þá væri ég yfirlegt meðeinhver enkinn af því, en leðublökursína það ekkit endilegaog við vitum í raun og veru ekkertaf hverju þetta geristen það sem þettagerir, afleðingarnar af þessuer að þetta skapar svonaaðstæður, þar sem að veirurgeta verið svonaað grassera og breytastánþess endilegaað hljóta einhvern skafa af þvíaf því að þær hafa hísilsem er ekkert að reynaná niðurlegum á þiðþannig að þarna verður oftbara alls konar breytingar á veirunog veirur eru nefnilega þannigfyrirbæri, ég ætla ekki að segja að séu lífverurvegna að þær eru ekkilifandi í þeim skilningi, þær þurfaalltaf að hafa einhvern hísil til þess að getabúið til sín eiginprótín eða sitt eigið erðaefnien þær eru þannig gerðarað þær breytast ógislahratt og það er bæði vegna að þæreru bara með líti erðaefniog það er svonasamþjapað, þær eru ekki meðneitt svona, ekkert byllupplýsingar í sínu erðaefni vegna að þærer bara svo lítið að þær hafa ekkipláss fyrir eitthvað sem að hefur ekki gildiþannig að allar breytingarsem verða á erðaefninueru líklegar til að hafa ekkur áhrifá meðan að okkar erðaefnitil dæmis er ógeðsla stórtog það er rosa mikiðaf því sem að fellurbara í svona byllflokk, það er rosa mikiðaf erðaefni sem aðgerir í rauninu, skráurekki fyrir neinum genum eðagerir ekkert svonahefur ekkert mjögaugljóst hlutverkþannig að það verða rosa margar breytingarí okkar erðaefnisem að hafa engin áhrifGetur verið að ég sé með ekstramikið af svona byllflokkaveirum?Ég hef sérst örgleikitt með meiren aðeins. Ég tengi bara svo við þetta baraen það erörgla margi semþað er náttúrulega örgla margi sem hugsa bara hjá þaðþess vegna sem ég er svonaJá, ég bara veit að það var alvegeins og kveiknaði ljósa fyrir hjá mig þess að segja þettaEn kannski erstu frekar með einhver gensem að hafa einmitt svona byll áhrifJá, þú getur líka þettaMeira af þeim baraNákvæmlegaEn þannig að það er svona kannski það sem aðgerir það verkum að veirureinmitt breytast mjög hrætt og svo líkaað það er svona græðasvolítið á því að geta þróast mjög hrættvegna að það eru alltaf í stöðurí baróttu, það eru alltaf eitthvaðónæmiskerfi að reyna aðdrepa þær og svo breytisteitthvað og þá fá þærofta eitthvað svonaaukin hæfileika til þess að lifa afog þá heldur svo veira áframEr það svo kvöldlu stökbreyting?Já, stökbreytingog það er líka eitt sem er gott að hafa í hugaer að því að við tölumorðið stökbreyting er mjög gildisladið í okkar hugaen stökbreytingarí erðaefninu er eitthvað sem geristbara á hverju einustu mínútuí okkur öllumog oftast hefur það engin áhrifstundum hefur það einhver áhrifog það er tilviliðan kentstökbreytingar eru ekki fyrirfram ákveðnar aðgerðirþannig að eins og í veirumþað sem að verða bara stanslösa stökbreytingarað þá stundum verður eitthvaðbreyting sem er bara mjög slæmog veiran tapar á því og hún deyrog þá bara sjáum við hann ekkit meirþannig að því að stökbreytingarþað er ekki slæmt fyrir okkurþað er bara mjög gott fyrir okkurbara slæmt fyrir þæren þetta er náttúrulega alltaf baraá góri íslensku survival of the fittestog við erum alltaf bara í keppni um þaðhenn hæfustu að lifa afþannig að þegar að verðureitthvað breytingi erða efninuþá erum við alltaf að vonasttil þess að grýpa eitthvað gottog fá eitthvað góða breyting úr þvíen þannig er sem sagt þessiveiru podlur sem getur alltafverið aðsem er alltaf að matla út í náttúrunniog svo náttúrulegaeftir því sem aðbúsvæði lífveravið sem mennirnirerum alltaf að þrengja búsvæðumannara lífvera með okkar búsvæðumog þar á leiðandiþá verður við alltaf í meir og meira návíivið þessar lífverurog til dæmis eru leðublögurum allan heimfarnar að gera sigheimakomnar bara íborgum og í görðumog bara á svæðum þar sem að þærfyrir nokkrum árum vildi ekkit veraen við erum alltaf að þrengja okkurog þá skapastennþá meira betri aðstæðurog auknar líkur á þvíað það verði eitthvað stökkbreytingá okkur veiru sem að hittir manneskuog getur smitaðanaHvernig kemist það fráleðublögur yfir í mannesku?Bara með snertinguog það er mjögÞað er ekki svona eins og hriðlingsmyndanhún kemur og myndir býtaði í hálsumNei, en það er samt líkaþekktæmi um þar sem aðég held að það hefði verið ebolaen það getur verið að ég sé að rugglaað þar var þessi breytingvegna þess aðþað voru þjóðflokkarí Afríku sem voru að geta ráarleðublögurÞannig að það eru alls konar leiðarog það getur verið snerting og það getur veriðmeð því að borðaeða þú veist, yfirlegt er þettasamt eitthvað svona snertismittfrekar en eitthvað svona úðasmitten það getur líka alveg gersteins og við veitum þegar við nerrumþegar við erum með kvef að þá getur við verið aðdreifa veirum bara meðbara mun úða í raun og veruen allavegaþá er þetta svonahálfger bara ráðgátavísindana, við skiljum ekkertaf hverju leðublögur reyna ekkertað losa sig við þessar veirurog svo var vísindahópur viðTúlan háskóla og Stanfordháskóla sem er í Kaliforníuog þau voru aðskoða bara hvernighvernig er ónæmiskerfið í þessum leðublögumvegna þess að við erum ekkert með rosalega mikiðaf gagnasettum umónæmiskerfið í leðublögaog þau voru að skoða það sem heitirVesper leðublögur og það er bararísastór hópur, ég held að teljiyfir 500 tegundi leðublögaog er að ráðgreina þærog skoðagenin sem að skráfyrir ónæmiskerfinuog þá sjáðusvolítið merkilegt sem að er aðþeirra erðaefnigeymir tvö svæðiþar sem að þau skráfyrirþví sem að heitir þungakeðjaní mótefnumog nú ætlum ég aðeins að útskýra þungakeðunaí mótefnum af því aðmótefni eru bara rísastórprótín sem að ónæmiskerfiokkar framleðirog prótínu er svona í lægin eins oguppsilónog fóturinn á uppsilónu og svo upp í vaffiðþað er það sem heitirstóra keðjan og það eru tværeins stóra keðjur sem að leggjast samanog svo ofan í vaffinueða ofan í uppsilónuþað eru tvö eins prótín sem aðheita létta keðjan eða light chainog þannig eru öll mótefnisamsett og það erstóra keðjan sem að í raun og veruákvarðar þaðhvers konar mótefni þetta ereða hvers konar hlutverki það gegniraf því að mótefni geta veriðá mismunandi stöðum í líkamannumþau geta verið í slímhúðinueða blóðinu eða meldingunnieða eitthvaðog kalla til mismunandiónæmisvar og það er það sem að stórakeðjan ákvarðarsvo í litla keðjanað þar eru við meðmiklu meiri fjölbreytileika vegna svo að það erhún sem að þekkirónæmisvakanþað er létta keðjan sem að binnst viðeins og ef það kemur veira inn í okkar líkamannsem við höfum hitt áðurog erum búin að mynda mótefni viðþá þekkir þessi lítla keðjaveiruna og binnst við hanaog eigður henni áður henni að við verum lasinaf því að við erum búin að mynda mótefnigegn henni og í flestumspendirum allavega þeim sem viðþekkjum og til að mynda okkurí mönnunum þar erbara eitt svæði sem aðskráir fyrir stóru keðjunumbara eitt stórtsvæði á einum lítningií okkar erðamengien í þessumvesparleðublögum þar eru meðtvö svona svæðiog það er bara á sikkunum lítningnumég man ekki að það var lítningur 5 og 22þannig að það eru með tvömismunandi svæði sem að eruvæntanlega bæða búa tilþungukeðjunaog eru þess að búa til í raun ogeru aukafjölbreytileikaí ónæmiskerfinuog þetta er náttúrulega bara mjög áhugavertvegna þess að við sjáum þetta hverkiannars þar að því að ónæmiskerfiðþó að það sé skoerðaefni sem tengist ónæmiskerfinuer eiginlega það sko dýnamískasta erðaefni sem við höfumvegna þess að við erum alltaf að búatil ný og ný mótefniyfir nýjum og nýjum veirumog það er rosa mikil enduröðun á þessu svæðien það er samtþessa varðveisla á þvíað þungu keðjunar eða svæðisem að skráa fyrir því er baramjög sko stöðugten að þannig þó við skovið erum ekki alveg kominmeð í raun og veru kannskisvarið við því af hverjuliðublögur eru þessi veirupodlureða af hverju þær verða ekkilasnar þó það séu svona ógeðslasmitaðar af veirumen þá gæti þettaalveg verið ákveð pústlí það pústluspilvegna þess að þetta er bara mjög sérstaktog við höfum ekki séð þetta annar staðarí lífrikinu. Þannig að ef að við varum einsþá myndum við getatekið að móta öllu sem við verum ánumþess að veikjast það. Sko mögulegaþað er allavega svona kenninginað þetta gæti verið aðgefa liðublögum þán eginleikaað verða ekki lasinen samt sko haldaveirunum ekkert neynaf því þær hafa ekki áhrif á þærá liðublögurnar. Það er það sem ersvo skrítið. Það hafa ekki þau áhrifað liðublögurnarverði lasnar en heldurekki vegna þess að veirurfara inn í frumurnarog síkja þær og sprengjasvo utan af sér frumurnarhísilfrumurnar þegar þær eruþegar veirurnar eru búnur að fjölka sérþannig að sko ef að viðværum með veirur án þess að látaán þess að ónæmiskerfi myndi ráðast á þærþá væru bara allar frumurnar aðeigðilegjast vegna þess að það væri bara endalusárás á okkar frumur en það er ekkiþannig hjá liðublögurnar. Það er lífabara, þetta er bara ótrúlega skrítiðsamlífi. En þetta er bara eins konarofur krafturþá að Batmanhann er kannski eini maðurinnsem er með þetta. Sennileg er hann líkameðnefla tvo svonasvæði þar sem að hann er meðskráir fyrir þungukeðjunumí mótarmunum. Merkilegtvonum allar rannsóknum að fara að skila þvíað þetta verðiokkur ekki svona mikiláfæða að það sé að finna einhvern veginn út úr því.Ymmiðt, nákvæmlega.Takk hjalla fyrir að koma í vildafjalliðetta Olgu Dóttir. Takk fyrir mig.Alltaf mjög fröðulegt.Einn, tveir,vonumfókunumþórigötuskódengu þeirúnumvið svegaren eins vegarvoru þeirá höfdunumeftirskósmöðnum.Þeirgenguðummiklubrauðiþú hýttueinarbenskaldir þeiralltafí frakkanumað neftumnjæð síðumþeinar er einastýttumbæjarinnsem enginnanner að orfa ágreist eitturdagalænaástarklunumsemer allsbeigurhúsumeinhvern Geraldhiit theÍ beiskjóufljúmerinntil skogiðsongfarog registeredAsturíumog dragiðkvuduryfningi skóÍmogetterínbakv備og inclusivetísiinjurá þaðbæjarinnog égtap hauðúr skóngurinnogvástberinnWeldingtil degur maður í stittur vegarinn.Þið nefndir að horfa á, við stittur það,alunar á stökkunum.Þið nefndir að horfa á, við stittur það,bara spilverkið er alltaf þess við erum þið að hlusta á.Já, alltaf flott.Við þökkum samfélgdina í dag,ég manlega þættum að vera mér aftur á morguná fymtu dagur.Svakal er þetta flott að lega.Svon er þetta bara.Ekki tala um jólinn.Nei, nei, það er langt í þau.Við blikkum auðvonum einu sinni og þá eru jólinn komin.En við þökkum yngla fyrir samfélginn í dag.Verðið sæl.Svon er þetta bara.
