Og oft hanga nýpunar á til dæmis megarós bara fram á jólum þess vegna sko.Það eru flöskulæga, aflangar og eins og ég sagði aðan þá er megarós oft mjög hávaksinn, þetta er ábrendi.Á gamlum myndum, þú veist, það er hjógrunafræðingar eða eitthvað er í Danmörku,vildu sína hversu fagmannlega þær voru og lýðu taka mynda á sér.Þá voru oft rósir sem voru valdar stiltar upp með þeim.Þetta síndi fram á að þær gáttu bórið umhengi fyrir rósinu og þar alveg endur voru að goða þar í sínu fægi.En allavega þarna er hún einhvern veginn að slá í gegn og er að verða eftirsótt og er að verða fáanleg viðaskvar í gróðarstöðum.Það er það að planta henni upp á 1980 einmitt á umfyrðareigjar, við bílastæði og notalega í heimiliskarða.Þið eruð að hlusta á þáttaröðina gull og græni skóvar sem fjalla um gróður, gardirkju, umhyrðu, tríi, runna, grænsvæði og allt þar á milli.Í síðasta þætti brúðum við okkur til heitrar og spennandi eigu sem hétt svo sem ekkert þá en í dag byr hún heitið Ísland.Nafnið var óviðjandi á 30 er tímabili jarðsögunar.Þegar allt annað loftslag ríktur.En Ís og Frost komið til sögunar setna.Í síðustu viku var sem sagt staldra við það hvernig Ísland leit út fyrir cirka 15 miljónum ára.Og hvað gerðið síðan á næstu miljónum ára sem allir því að landið tókað líkjast fósturlandunum fríða með dölum og tindum og íslensku flórinni,hrýðarbíl og klakað þil eins og við þekkjum landið í dag.Í dag ætlum við hins vegar að ræða aðeins um rósir.Þess að tegund gróðurs sem hefur heitlað okkur mannfólkið í þúsundir ára.Við einblýnum þó aðalega á rósarækt í görðum.En hér á landi sjást rósir víða.Í blómanvöðsum innandira eða úti á umfriðarægjum, í sömarbústæðnum eða í fítni beðum.En sögum yrki rósa sem plumma svo Íslandi og fást á gróðurastögunum.Þaðum víða eru meðal hardgerðustu gardtegunda sem völ er á.Svo maður ekki gleyma því að rósir finnast í íslensku flórunni.Þyrnirós og glíturós.Því er um að gera að muna eftir rósanum okkar út í náttúrunni, í görðum eða innan hús.Og ekki aðeins til að fægra heldur einnig þær velja þarf hardgerðar og jafnvel salt og vindthóllar tegundirsem eiga að þóla erfiðar aðstæður.En sömar rósir eru það hardgerðar að þær má til dæmis nota í skjólbeldi.Nefna má til dæmis rósina hildu sem er hardgerð, vind og saltthólinn.Og rósina fönn með kvítum hálfylgdum blómum.Þá verður að nefna skottu, rósa skotta, með bleikum fylgdum ylmandi blómum.Upprinni hennar og nattgift vafðist lengi um fyrir mönnum,en skotta barst í grasaka reykjavíkur árið 1965.Hún var kölluð ímsum nöfnum í gegnum næstu áratvína.Nú er ljóst að umur að ræða nýtt yrki sem fjekk að lokum nafnið skotta,sem vísar meðan þessi hversu lengi hún vafðist um fyrir mönnum,líkt og hvenn draugar fyrir tíma sem kölluðst skottur.Og svo verður að nefna hérna vinsælu Hansa Rós,en nafn hennar vísar í sögulega verslunarsamband Hansa Kauppmanna,sem við á Íslandi fengum að kynnast að einhverju leita á sínum tíma.Hansa Rósin er svo rós sem sérst hvað helst á umförðareigjum í dageða beint úr bíl þegar setið er í umförðartepunni síðdegis.Nafn Hansa Rósar kallast skemmtilega ávið Hansa Gardinur eða Hansa Hillur,þrátt fyrir að engin sérstök tenging sé samtlum,það er náðu milli.Þá verður einni að nefna Pávarós,sem má segja að sé jafn hargerð og pávin,en hún flokkast sem mjög hargerð,líkt og ennbætti Páva.Sem sagt, til eru fjöl margar tegundir rósa sem þrýfast vel á Íslandiog því þarf engum að vaksa í augum að koma upp rósum í gardunum.Að minnstakosti ekki ef ætlunin er að hyrða þó aðeinsum þær af og til.En hér á landi sjást rósir ekki aðeins í vössumeða úti á beðum.Það er sjást einnig reglulega á flötum skjámeins og í tölvum eða á sjómarpinu.Það er ekki að þeir sem hafa horfð til dæmis á þættina The Bachelorsem hafi verið á dagskrá í heil 24 ár.En þar er ítrykka spurt, viltu þykja þessa rós?Þátturinn fjallar þó ekki um hargerðarós,rósir, rósairki eða rósarætt,en það stendur rósin í hönd Pipparsveinsins,aðalsögu hetjunar í The Bachelor,ferir eitthvað allt annað en sjálfa sig.Hún stendur fyrir eitthvað annað en hjurtaríkiðeða rósaættina sem slíka.Þannig verðist rósin mjög gernan vera nótuðsem tákmynd um ýmislegt annað og fleiraen endilega blómi sjálft.Í næsta þætti verður rætt beturum slíka táræna nótkun á rósum,en þá verður einni rætt um önnur áhuga við rósairkienn í þessum þætti og sögu þeirra.En núna ætlum við að beina kastljósuna þeimsem þekkja vel til rósarættunar hér á landiog minnast á irki sem hafa gefið góða raunog veitt ánægi.Á Íslandi er starfraktur svo kallaður Rósa klúpurumur að ræða hóp áhugafólks innan Garðurkifélags Íslandi,um rósir.Klúpurun stendur fyrir fjöldafræðslufund á vetunaauk þegar sem hann kennir ímislegtum meðferð rósa,svo sem klippingu.Þau panta einni áhugaverða rósir til landsins,til rættunar.Rósa klúpurun hefur í gegnum tíðina gróðursettfjölda rósa og útbúið spennandi svæðiþar sem hægt er að njóta þeirra, læra eitthvað nýttog abla upplýsinga.Nokku nýlega kom út bókin Rósirfyrir Íslenska garda eftir Vilhjálm Lúðvíksson.Mikill og vel myndskreittur dóðrænturum rættun rósa við íslensk raðstæður.Bókin er byggð á 25 ára raunnslu höfundarsem og upplýsingum frá félögumí Rósa klúpi Garðurkifélags Íslands.Í bókinni má ekki aðeins fræðast um rósa rættun,heldur einnig það er sérstæku aðstæður semgardurskimmenn hér á landi þurfa að glýma við,eins og vandamáltengt vetufari og jarðvegi.Þar eru gefin ráðin góð til að ná árangriog hafa ánægju af rættun blómstrandiog ilmandi gardrósa.Forsagabókarinnar er nokkuð skondinn en segja máað bókin sé svar höfundar við spurningu semhann fekk frá áströlskum rósarættendaá heims ráðstefnu AlþjóðasambandsRósafélaga sömur í 2018.En hann spurði, er hægt að rættarósir á Íslandi? Svarið má finnaí bókinni. Í máli og myndum.En í henni eru 250 rósir nabdgreyndarog fylgi yfirlegt þrjáru myndir með að hverju rós,svo eitthvað sem nefnt. Og nú þyrti að þýðaþessa bók á ennsku, svo ástralinnsem spurða þessu geti fengið þetta ídarlegasvar við spurningu sinni. En,til að skignast betur inn í huga og reynsluþeirra sem hafa verið í Rósaklubnumog þekkja vel til Rósarættunar á Íslandi,rætti ég við Hjört Þorpjórsson,fyrstuðumann Grásakaðsins í Reykjavík ogSteinar Björgunsson sem kallaðum á fasta gæst,en þeir vita hvað manna mest um Rósarætt.Og er óhægt að segja að þeir hafi ekkitalað undir rós þegar þeir rættu um rósir.Rósir eru hér.Ekkið fær minnstuð var um óra vegið þérmeð áttján rauða rósir handað þér.Áttján rauða rósir, rósir handað þér.Einn manna þú aldrei vera hlatt.Ég er hér.Vil gefa þér som mann.Ást mína og fíu.Ég láta vel í ljós.Því vel ég þegu sklúma rauða rós.Við erum hér nokkur samankominn til að dást á rósunog reyna að skiljaaf hverju það erþykja blóma fegurstar.Hér eru nokkru sérfræðingar sem sumirhverjur eru jafnvel í rósa klúpum.Við fáum að dreypa af vittneski þeirra um rósir.En hér eru Hjörtur Þorbjörnsson.En hann er forstuðumadur grasakarsins í Reykjavík.Hann hefur lært kvortveikjaruriski fræði og grasafræði.Hann hefur reytnið sérstakann áhuga á rósun.Ef ég skil rétt, er það ekki, Hjörtur?Jújú.Velkomin.Takk.Og þá ringa maður eittu Steinar Burgundssongargjufræðingur og rektunarstjóri og rósaræktandi.En hann hyrðir meðal annars um rósalundofan við kvalera vatni hafnaferði.En þángað er dásamlegt að lappaog lappa um þennan lund síðustu helgina í júlief ég mann rétt.Þegar svona flest allt er í blóma í rósalundinum.Velkomin, Steinar.Já, takk.Tútor Rósin er tá englands.En það dögir ekkert minna tilfyrir þetta fyrrum heimsveldi.Rósir hafa heitlað í þúsundir áraog koma ítrekkað fyrir í góðsögnumog í Disneymyndum.En skemmst er að minnast á hérna Þýrnirósþar sem Þýrni gerðið hóf sig hátteins og segir í læginu.En það er smútið gaman að sketaað Til er rós sem heitir einmitt Þýrnirósog er hún partur af íslensku flórunni.Hjörtu, mér langar kannski að heyra fyrst í þérhvernig þú fegst áhuga á rósumhvort það hafi verið svona út frá þessari miklutánfræði í rósarinnareða var það eitthvað annað sem kveikti áhugan?Ég held að það hafi verið þegar ég var að vinnasem garingufræðingur og fór að rækta rósir sjálfursem ég fekk áhuga á rósum.Það eru frekar auðræktanlegra að minnaþess að við erum að rækta í gardahér á Íslandiog blómkast vel og eru fljótar til.Það er ásamta ekki alls ekki við um allar rósiþað geta verið mjög misjefnarog sumar eru mjög viðkvamaren þess að sem voru í bóði í garfinnustöðumþá og eru enn í dageru svona öll í efnu frekarharkerar og sína góð þrif.En það er einmitt svo merkjögt við rósirer að þessi skali frá því að veraþær séu viðkvamar og kannski erfittað koma þeim á legg og í að þær séubara mjög harkerar og þóli bara rókog saltrók jafnvelað þessi skali, hann er tilþess að á Íslandi getur við verið meðmjög harkera rósir sem að þóla verið mjög erfið með aðstæðum.Já og svo getur við líka verið með rósir sem ofter í sölu því miður í Garða semþóla enga megin íslenskar aðstæðurog fólk þarf að hafa svolítið varan á sér þegar þaðfestir kaupa rós en að öll í efnu erustarfsmenn Garða Plundustöðu aðboðnir og búnir til þess að veita þessi ráð.En var þetta sem að hitlaði líka að finnahvað plumma sig hér á landi?Já það var kannski fyrst og fremst það. Þegar ég var að vinnahó minnum starfsmenn Garðgjufræðingur þá var það í ræktunastöðuReykjavíkuborgar og þá var Garðgjufstjóri ReykjavíkurJóhann Pálsson og hann var þá á fullu aðkynbæta ígulrósirog þá fekk ég svona smá nasa þefin af þvíhvernig það var að velja rósir til ræktunarog það má eiginlega segja að þá hafi áhuginnkvikmað. En svo fyrst þú að læragrasafræði er það ekki? Jú. Í hvert hóstu? Í Danmörku.Þá ég fór að læra Garðgjufræði oghérna landbúnafræði og tók þar grasafræði sem svona sérgreinog hérnaog því miður þá lærði ég ekki mikið um rósir í grasafræðinniJó meira í viltu plöntunum eða sem svonaplöntum sem voru skildar landbúnafræðu plöntum. Já, já.En alla tíð hef ég einhvern veginn svona grúskaðsvolítið mikið í rósumog maður getur grúskað endalust. Það er alveg ógreininöll af yrkjum sem hafaverið valinn til ræktunar á heimsvísuog svo eru tegundir af rósum ég held að það erualveg yfir hundratalsins, alveg, þú veist, háttu byrju 200eða ef ekki fleiri. Þannig að það ergríðarlegu fjölbreytilegi innan rósaættkvíslanunar. Það er því sem við kallum rósir.Það er því sem við kallum rósir. Það er því sem við kallum rósir.Einmitt.Sko, Steinar, þú ert líka að rækta rósirog þú ert með hennan rósalunder það ekki rétt hjá mér að það er í lók júlisem er svona mest höfrandi að heimsækja?Jú, það er svona gætnan í, já, kringum vestlunumhérna helgina, fyrir eða eftir. Já.Sko, það var nú Rósaklúpurinn, sem sagt Rósaklúpugar ekki félags Íslands sem laði grunninn að þessu. Já.Og ég var endari í stjórn þarog með Samson og Helgu Sigrúnuog Helgu Thorberg, mjög skemmtilegu tímiog Samson fekk að segja hugmynd, jújú, ég var að vinnaþannig að sannarlega ég hafna fyrir þig ogþá kom eins og hugmynd, ég var að geraeinhvern svona sabn, þannig að ég höfða, sko, ég kvalur á þaðþar sem ég getum sangað á okkur rósun, tala viðgróðrástöðarnar og reynda að sníkja rósirog verið með sjálfbóðalið þetta og svo planta bara meðfrann einhverjum stygnum þannig að, og það varð úrhvertur orðið, skohvertur orðið, ég held að það var 20 ársíðan þetta hófstog það voru nokkru sjálfbóðalega dagarog við sníktum rósir og settum hennar niðurjújú, og svo bara sumar, það er bara hurfubara í lúpinu og gras og dóið drotnin sínumí dag eru bara þessa sterkust eftirsem geta bara vaksið þarna í þessu gríta holdií hús höfðanum við kvalur á vatnog við settum alltaf þrjár plönduraf hverju yrki, af hverju tegundþannig að þarna getum við að segja skoþað er sterkust af þeim sterkusterkust við lifa afbara í grítu holdi í eiginlega alveg sjálfbóðalajá, akkuráten hvernig er þetta í grasakarðinumnú eru sko, þeir náttúrulega eru mjögfræg fyrir lingrós hennar ykkaren lingrósir eru ekki einu sinnií sömu allt og rósir, þetta er svolítið villandien þeir eru líka með alvöru rósirvið erum með rósasapn í grasakarðinumog erum þá með bæðisapn vildraog rættara yrkjaaf rósum, eins og þú segirþá erum við með einstaklega plöndir sem eru kallaðarrósir í eitthvað staðar í nafninu sinnulingrósir, bondarósir og einminslegt fleiraen það eru verið að valda nýra ættog ekki það sem við erum að talaum í dag, það sem við erum að tala umer kannski frekar rósirættkvíslinni rósaaf rósaættinnien við í grasakarðinum við leggjum svolítið áhersluá rósakarðinvið viljum gærna hafa hann fínan, við viljumgærna hann sína rósir sem geta þrefistí íslenskum görðumvið leggjum tölur að natni við rósirnaren við erum ekki að dekja þaðí draslvið erum ekki að taka þær inneða skýla þeim meira ensvona hóflegt þykirJá, er einhver svona upp á halsaneinhver sem hefur að koma þær óvarteða þeir finnst gaman að kíkja reglulega áeinhver svona hvern tegundeða yrkiog það er skemmtilegt að ganga um rósakarðinog sjá einhvern veginn hvaða rósirþrýfast velog hérna, og þá erskotta, það er rósimorvalinnhjá Reykjavíkuborgeða skórektinuog hérna, og rekturnustu Reykjavíkuborgarog eins finnst meðlagma jó, það er ígulrósjá, kvít ígulróssem ég finnst alltaf mjögskemmtilega að fylgjast meðog ríðtásmaja, allt harkerar rósirjá, einmittog hérna, svo þarf maður hérna en aðkæra bara um einhverringtork í trafikkinuþá sér maður hansarósina, er það ekki húnsem er hérna svona dökk, bleikjú, júrauð, fjólu, blá, eins og orðist aðeinsrauð, fjólu, blá, einmittþegar við hefum ekki alveg nafni verið hérna litþetta er svona eitthvað fjólublátt, eitthvað raut og eitthvað bleiktjásko ég man þegar þessu rós bara einhvern veginn kom innlíkt tísku að planta, þegar ég er að byrja að vinnaí þessu, það er að segja kringu 1980þá held ég að svonavirkilega hansarósin, þettayrki af ígurrósinnisé að koma svonaég ætla ekki að fullir þaðen allavega þarna er hún einhvern veginn að slá í gegnog er að verða eftirsótt og er að verðafáanlega víðaskvar ígróðrástöðum, og það er farið aðplanta henni einmitt þarna upp úr 1980einmitt á umferðareiðarbílastæði og nottilega í heimiliskarðaog ennþann dagí dag er þetta virkilega sko þekktastarósin meðal Íslendingaog það er þannig að Íslendingarkalla bara þess að tegundrósaru gósa, ígurróskalla hann í daglutali hansaróssem ábara viðþetta yrki, rósaru gósa hansaþví í dag fásthér sko mörg yrkiaf ígurrósumog ígurrósablendingum, og meiri segja íslenskyrki sem Jóhann Pálsson ræktaði framog mörg önnuren samt sem áðurþá er þetta kalla hansarósog það er talað um kvítarhansarósirog rauðar og allavegaen þannig að þetta nafn hefur heldurbetur festið í sessi á ÍslendingunaEr hanna, svona rósaru gósaer ígurrós? Já, vegna þess að aldinniðá ígurrós er svona flat nöttótekkert ósepa eins og ígulkerilæginumjög stórt aldin eða stór nýpa sem myndast á höstinnSvona kúlulega eitthvaðsvona flat nöttóteins og sagt erog ég held að það sé verið að vísa íað þetta er líkist ígulkeriog þess að það eru kvæðlu ígurrósþað hefur líka verið kvæðlu gardaróseða skráprósOg það eru margar af þessaritegundarósaru gósa semþeir kemur vera svolítið hargerðarþað er ekki að henda?Jú, allavega ég haf náttúrulega bara hargerðastarþví það eru vindtholnar og saltholnarí eðlísinuog henda vel til ræktunaÞetta eru svona eiginlega þrjárættir, eða ég, nú kann ég ekki alvegtungum á hún, en við erum með, það er ígurrósinJá, og svo er það tegundinþyrnirós og ég minnst yrki af henniþyrnirós er með reyndar innlend tegund enþað eru mörg erlend yrkií ræktun hérnahérna hann kvít, blóm eðayfir í bleikt, jafnvel rauðbleiktsvo erusvonastórvaksnari runaróssem er eins og fjallarós sem hefur lengi veriðþessal, svona þyrna lítilrósmeð einföld rauðbleiktblóm yfir leitttalsveit algengog síðanmejarós og hjónarósÞað er þriðja, er ekki þriðja, er það mejarósinsem að er svona þriðjaÉg hef myndið að segja kannski fjallarós þriðjasvo mejarós og hjónaróssvolítið saman þá semsvona stórvaksnusturósinnar, hálkjör3 stundum, geta verið það svona fjórir5 metrar og hæðið stundumen það eru fleiri tegundiskjarmarósa, rósa albaog reyndar enn meirasko, jáÞetta er þess að heil heimur, greinilegasem hættir að dvælja í, greinilegaansi lengiÁ einhverjum tímapunkti þarf maður að hætta að tala um tegundirog tala bara um yrkinÞað í rauninu voru maður endar svolítiðá þeim staðsérstaklega þegar maður kemur aðnútíma runnarósumsvona rósum sem hafa verið mjög kynnbættarog hérna, jáAkkurát, en það er mitt talandium, sko, það er þessi íslenskaþyrnirós, er hún tegligræsakarinnum? Hún er tegli græsakarinnumvið hérna, við, já, hún er tegligræsakarinnum. Kanntu við einhvern veginn söguþekkir þú sögu hennar, hún erþá, sem sagt, vexvilt á Íslandi, eða hvað?Hún hefur fundist á, held égsjö stöðum á Íslandiog ég held hún séennþá til á sex stöðum, sem sagtvexvilt á sex stöðumsvolítið áhugavert við hann að er að húnsem sagt, ég held að sé, skotveirstaðir á Östurlanditveirstaðir á Suðurlanditveirstaðir á Vesturlandiþannig að húner sko dreifðum allt landiðog er bara mjögsvona á litlum svæðumþar sem hún vex. Þannig að þaðer svona spurning líka hvernig, hvort hún hafi veriðhér lengi, hvernig hún hafi komið tillandsins, hvort að þetta séu leifarafyrir ísastólum stopni eða hvort að þetta séuplanta sem hefur komiðnýlega til landsins. Já, það er ekkivitað í rauninu. Í rauninu veru er ekkiþað er ekki vitað. Nei.En auðvitað náttúrulega erút af þessum tengingumvið, sko, ræktunarsöguog sögumankinsmenn verðast hafa tekið meðsér rós hvert sem þeirfluttust, að það hafa verið uppikenningar um það aðmenn hafið jæfnvel búrðana með sérog fundarstaðirinnarað hluta, vísa svolítið það til þess.Já, hún hafið kannski verið nálaft að einhverjum bæjumeða, já, fólk hafið verið að gefaafinni og fara meðkannski. Já.Ymmitt. Svo er það hérnaþess að ætu nýpurer það, það er sem sagt ákveðinákveðina rósi sem að komameð ætar nýpur og aðra rekkieða má maður bara borðaþetta alls á hún. Það má borða nýputnaraá rósum, það held ég aldreieitthvað að það sé óhætt að segja þaðen það eru misætilegar. Bæði erusumar nýputnar, bara frekar hardar ogþurrar og svo erutölurð mikið af svonahárum inn í nýpunnisem geta ertmikið. Já. Þannig að þú þyrtirað reynsa nýputnar mjög mikiðá því að þú getur lagt þértil munns. Akkurat, en svolíka verið, sko, það er ekki bara blóminn semheldur líka, ég mynd oft þess að nýpursem að þykja að hafa eitthvað svona fagufrægilegtgildi og ég held minni migað þessi til dæmis hjónarósin getur að veriðsem hafi svona ábrendi fallegar nýpur.Ég bæði hjónarós ogekki síðu mejarósog oft hanga nýpunar á til dæmismejarós barajá, fram á jólum þess vegna, sko.Það eru flöskulaga, aflangarog eins og ég saði aðan, þá ermejarós oft, sko, mjög hávaksinnþannig að þetta er ábrendiog það má nýta nýpurá mejarós, en ég held kannskihér og svona í okkar nágrannarlöndumer það ekki síst, sko, eða mitt nýpurog ígurós sem eru nýttarþó að ígurósin séupprunlega frá Ístur-Asíuþá er hún orðið mjög útbredd, sérstaklega með ströndumfram í Evrópu. Svo held ég að hundarósinrosa kanína sem er viltummeira með allar Evrópu sem er mikið nýtt líkanýpurnar á hundaróssem er nú lítið raktu hérþó hún finnist hér og þar, sko, svona viltirósmeð svona einföldum, lítlumfölbleikum blómumog svona til grænu löfiEn áttúðir steinar einhverja svona uppöðalsrós?Sko, það eru svo margarsko, það ermaður búin að kynna svo margum rósum í gegnumtíðina og svona í setni tíðhefur ég orðið svona einmitt trippnar að þessumhargerðu, sko, sem maður getur notað erfiðaraðstæður, þannig að rósin er sérlegaglæsilegog hargerðog þetta mjögur í hug eins og Ritt Ásmahún er dásamlegjá, ogsumar Jóhans Rósinnaneins og Fönnog Þyrnirósi líkaeins og Jóhannus Morsianjá, og flerimjögst Katrín Viðar líkaþó hún sé einföld Þyrniróstil dala útbrytt, mjögst húndásamleg með aðeins bleikar bryttingarég og Óls nú sjálfur uppmeð Dornurösjan sem er svona mjögviðkvamurós en samthægtarækta hérna með að viðkvamurmjög og svo glæsileg, þá er hægtarækta hérnasko með fyrirhöfn uppi húsveggiog hefur lengi verið mjög vinstælog var alltaf heimaog hérna, og maður sé hérna ennog hún er ennselt hérna, því styrkiDornurösjan með stórum bleikumfylgt um blómum, flokku sem runnarósinminn er mjög svo eðal rósi útlitiSvo er einmitt hérna, maður pælisvolítið mikið í blómaliðnumsömur veljaalls ekki bleikar, bara rauðareða bara kvítarog svo er það þessi gulaer það til dæmis eins ogheitur hún ekki Harrison Yellow?JúEru það sjálfgeðari þá þessar gula?Er bleiki algengist í liturinn?Já, já, rósum er bleikuralgengast í liturinnÞað er alveg óhægt að segja þaðHvaða róshefur svona öðruvísi litfyrir utan þá Harrison Yellowsem er svona gulég held að hún sé frá bandaríkjunumeða eitthvaðhún getur maður að lasi eitthvað um hennan Harrisonhvað það næði að veriÞetta er gammalt yrkiHún er gulOg hún var þekkt fyrir það að veraá leiðií kirkjugörðumen mitt í bandaríkjunum varþóttið eitthvaðtil að setja á leiði í bandaríkjunumÞóttið húnEr þið mjög stór?Nei, ég held að hún sé nú ekkert það svaklega stórhún er fyrir þaðhún er kannski svona um brjóst hæðmest að leiðiHún er líka verið kvöldu Yellow Rose of Texassvo er eitt danstyrki sem reynist ákveldasem er líka svona fölgulltsmjörgulltþað er ækasem er þyrtinosa blendingurmeð svona raudleita freblahún er svona jadra við að viða klífuróshún fer upp í hæðinaog glóðaróssem er náskiltog hefur til lengisvona fölgullt, smjörgulltog svo er til einhver írkiaf þyrtinar og sem eru líka svona aðeins út ígulltSvona eru ómagullLennar mikið kánatarJú, það komur nefnilega hérnagegn Rósáklúpinkomu rósir, bæði tegundur og írkifrá Finnlandi og marga þeirrahafa reynst velþað var, semst Rósáklúpurinn stóð fyrir þvíað flytja einn smáblöndur frá Finnlandiog sömnda því hefur orðið síðan barafestið sessi semrósi sem eru framleittar og seldar hérog þetta gerist bara á þessar öllog það hefur, semst mikiðbara á síðustu 20-30 árumhefur mikið bæst viðaf rósum á Íslandisem eru hargerðarþað var svolítið mikið verið að seljahérna innfluttar tegrósi, tegrósa blendingaog skúvrósi sem gengur illaen núni í setni tíðmeð innflutningi frá Finnlandiog líka þessumkimpótum Jóhannog þess að það hefur bæst viðalveg mikið af hargerðum raunarósumsem hægt er að nota og trista ávið frekara erðiðar aðstæðarEn eru að greina einhverja tískubilgjurí rósabransanumþegar fólk er að byggja umí gard eðaSko ég held aðþetta er alveg rétt semSteinar segir að síðustu 20 árumhefur úrvalið af hargerumglæslegum, góðum gardrósumbæst gríðalegamikið. Það úrvalhefur því miður kannski ekki alvegskila sér úti í gardblundustöðunarþað er ekki alveg hægt að segjaað það sé hægt að ganga úti í gardblundustöðuog fá hargerðaróssem hentar í íslenskum aðstæðumJú, það er hægt að fá hansarós og það er hægt að fádorrosin og það er hægt að fá þettasem var í bóði fyrir fjörtjánuen þetta sem hefur bæst viðþú þart svolítið að hafa fyrir íað finna þessar rósirJá, þá hefur maður svona fyrirbæri eins og rósaklúpinRósaklúpin og gardblundustöðusem gera sig út fyrir að bjóða upp á þessar rósirog það er alveg tilen það, því miðurþá erum við ennþásvolítið þöst í aðbjóða til sölu of mikið afrósin sem ekki munispjara sigÞannig að það erutískubilgur, já, og það erkoma að utan, það er, fólk vilvoða mikið kaupa enskarDavid Austin rósirsem næstum því það er alveg vitað að það ermuni ekki lifað við íslenskaraðstæður, það er kannski ekkert að benda á eina eða tværsem muni gera það, en að öllu jöfnugera það, það er það ekkiog það er svolítið þessa tískubilgjurautan sem stýra svolítið hvað fólk er að byggja umað mínumatiEn finnið fyrir því að fólk sé að tengjasvona rósirvið tákfræði, þú veist að þettasé þá eitthvað svona romantísteða að þetta hafi einhver sérstakarmerkingu fyrir þeim að vera með róseða er þettameira að þau eru að leita bara einhverja hargerðsem þú erir salt og vinden ég er alveg heyrtil og með sér svo gafir að einhvervil gefa gjöfað þá kannski er gaman að gefa rósað það hefur einhverja sérstakarsvona merkingu eða þýðingu fyrir þeimÉg held að ef það ereitthvað eitt svona romantís sem fólkleitar eftir í rósum, þá er það ilmurinneitthvað svona semfólk vil tengja viðog það er svona að fá einhverjir þessi hrifþessi hrif semþú ert að tala um í gegnumminni og slíktog þá er það svona ilmurinnsem fólk sækist eftiren það er alls ekki þannig að allar rósir ilmimikiðeða jafnvel mikið ilmi velsvona ilma svonaJohnson's baby powderþetta er ekkit æðislegalíkt en það er samt ilmureða línoljastumar líkt eins og línoljaþannig að það er líkt aðmis vel jálang flestar vel en það er að við tilog svo ilma er mis mikiðen hver er svona svo sem að ilmarmest ef mann er langarað hafa í gardunum eitthvað svonatil þess að fá þessi hrifer hverju myndiðmæla meðég hefsko margar íhulrósinar ilma mjög velég þekki þær barahvað best skojáég myndi segja að það er tímælu löstað það er rosa rúgósa íhulrósog yrki af henniog hansarósinog mjög margar íhulrósirilma mjög mikiðlíka skotta eins og nefndirskotta ilma mjöghansarósin ilman meiraþað er hafa náttúrulega líka óvarð á sérrósir skoþað eru þyrnanirog það eru sem fólk sem kæri sig ekki um plöntunmeð þyrnaog það eru rótaskotinef að rósinur á eigin rótþað er þannig að margar rósirþað er bara þeirra eðlir að fjölga sér með rótaskotumog dreif úr sérþannig að ef þú kemur rós á eigin rótþá er viðbúið að hún dreifir sér með rótaskotumog ofta dýðum er það óhefilegtekki alltaf þóog svo stundumkoma í þær meindirþannig aðþetta er svona að begja blandþað eru ekki allir hefnur á rósumþó að við séum þaðen það eru að nota á alls konar háttvið erum að tala um blómin, fegurblómana, ilminnýbunar sem á nýtati manneldisog eru skröldlegarsumar eru svo hargerðar að það eru að gera baraað runna þykni eða hreinlega limgerðióklift limgerði til að skýla sérfrá rókinuþannig að það er að hafaog svojújú það er getið að vera vinstallartil reyðugerðar í að fugglumþví að ekki er nú gott að komast aðfeðurinn inn í rósathykniþannig að það er svona alls konarþað er mismæðandi notkunar mögulegarþað ekki hérna rósum, það er ekki baraeinmitt eitthvað svona sætt rósug húsveggtil að skera af og setja í vassaþað er líka einn möguleginþað eru eins og það nefndirþað eru svo óskaplega breytilegarfrá því að vera svona óbúslega hargerðarog nánast ágengar yfir að verðasvona óskaplega viðkvamar og brotthættaren það eru einmitt talandum hargerðarrósir sem aðdreifa sér með rótaskóttumað ég hef þurft að glíma viðmejaróssem hafi komið sér fyrir í kirkjugarðiog hún var búin að skjóta sérhérna yfir mörg leiðiog var farin að koma upp hjábara einhver mannsta öðrum, einhverstara annar stæðarogstopnin á henni var svo sverað við þurftum að fellana með kæðjursögþetta er svona ekkialveg hugmyndunum í rómatíkað sér með kæðjursög að saganeður rósen ég fannst þetta, þessi megarósað þetta er ótrúlegakraftmikið tegundþetta er kínvesk rós, rósamóiðið síog eina fáumsem hættar að fá alveg blóð rauðaalveg rauð blómþannig að hún er dýrmættur búið það að geraog þetta er hálfgeitur rósa 3þetta verður svo stórvaksineða ég eppi lítið 3og það eru sett plásgetur verið marga með þetta að hafaog svo geta að sáð sér líkaþað finnast um fræplandurog maður spyr sig eins og með rósaru gósahvort hún sé nú þegareða munir sáð sér útþví hún sáð sér mikið úthérna í mörgum okkar nákvæm ríkumog kýst á hérna að vaksa í fjörukampinumeðan með fram vegumþví það er suma okkar að sækjastí að vaksa sem sagt á opnum svæðumsem eru með sandeða malarborin í arvegþví það eru allar sólelskar með rúminaog hérna margar mjög vind og saltholnarog þeirra visteða kjörlendi ergerðan svonaég vil fjörukampurinn eða þannigeins og þá að við í ígur rósog ég vil þyrnir rós líkaþað deila svolítið svipari vistÉg held að maður þurfa að passa sér svolítið meðnú hef ég ekki séð ígur rós sá sér á Íslandien ég hef séð með ígur rós geraðaog hérnaog ég held að maður þurfa aðeins að vitahvar maður gróðsittur þess að tegundirað þú treystir þér ekki til að halda þenn í skefjumað þá áttu frekar að sleppa þvíog frekar þá að velja einhveryrki sem vitað er að hendabetur til ræktunarJá, maður skiljur alveg það er verið notiðþessi með ígur rós þarna í þyrnigerðisem hófsi hátthún er alveg þannigsko oftast er það þannigef að rósin er vel fyllt, krínd, ofkríndþáþá yfirleitt er lítið um fræmyndunog til og meins hansa sem er svona vinsælþað er voðala sjaldan að maður sér einhverja nýpureinhverja aldin á hansarósinhún er svo mikið fyllt að það er að segja að freplannirhafa stökk breystég held að séu að freplannir aðalegaeða axlunafærin hafa ummyndast í krónubluðþannig að mikið kríndarósirer vel svona hálf ofrjóðarþó þess ekki algilten einfaldarþað er froska mjög gerðan aldinnog í þeim eru þá þessi fræen hérna Steinarþú ert einmitt að sko rækta rósiren þú ert líka síðan stundumað nota afskorna rósirí skreitingarjá þetta er mjög óliktafskorna rósir sem eru framleitar í gróðurhúsumog eru að mjög háum gæðumhjá íslenskum garðrækibændumeru óskaplega ólíkar þessum garðrósumþað eru svo mikið kynbættarað það eru ekki líka neinu því sem vegsút í náttúrunni lengurþað eru svo gjörsanlega frábrugnaþað eru svo romantísku rósir sem maður sér íThe Bachelor og svonaþað eru markmiðin með ræktunins og allt önnurþað eru að fá háan stilk, þyrna lítinnog eitt glæsild blóm á stungulendanen þú notar sko rósirí jólaskreitingarþú notar í leiðisnei hérna útfæra skreitingarog síðan líka í vendiþað eru einhvern veginn verðast eiga viðí hvaða samhengi sem erfyrst alveg bara er það svogóðum gæðum þessar rósir sem eru í Íslandiog þetta er kannskiþað afskorna blóm sem er framlegt hvað mest inn að heimaþannig það er gott úrval, allir lítir mér og minnanefnum blárblár hefur ekki ennþá svona ektablárræktast, það eru ekki teikist að rækta framheitbláa rósir en þáþannig þetta er, já, þetta er barablóm sem á við, held ég alltaf skokvennmánsnöfneða er ég að ruggla, er þetta, þetta er oft svonaþetta virðist vera svolítiðíslensk hefðsem Jóhann Pálsson mögulega hefur verið talsmaðifyrir, hann að minnst og góttiski nefndiallar sínar rósir kvennmánsnöfnumen þetta eralls ekki þannig íErlendisþessi ExplorerseríanExplorer serían náttúrulega er eftirlandkönnuðum íNorður Ameríku, Kanada sérstaklegaenþað er heil rósasería, þá sem að heitirHenry Hudsonþað eru bleika rósið sem eru kendavið menn í þeirri seríu skoþannig að þetta er mjög oft svona í einhverjusögulegu samhengi líka, hvernig það er fánöfninjá, og oft er þaðtengt markasetninguþeirraþað er ekkit óvalgengt að þessu markasettarer jæfnvel nokkra rósið svona einhverju seríueins og Explorer seríansá einhvern mann Roadrunner seríuþannig að það er eitthvað svona grúpakannski mjög smöndi litum sem hefur eitthvað tiltekkinota gildi, eins og Roadrunnervar markasett sem svona ígur rósið semhenduðu svona við göturog bílastæði og svona það sem er mikið álagjáErlendi sér fólk að kynbætastórfyrirtæki að kynbæta rósiðí gríðarmiklu mæliog þetta er alltsaman háð markanumá hverju ári er verið aðkynna til sögunar nýjirkiog það er verið að setja þetta í hópaog setja þetta í pakkaog ró sem heitir Julia Childí bandaríkinum heitirAbsolutely Fabulous í Breitlandiþannig að það er ínsthvað þetta var þarJá, ég held að við séumenþá á því stíðisem við höfum verið á síðustu20 árin, við erum enþá að finnaefni við sem hendaríslenskum aðstæðumvið erum með efni við semannarkort er og stórer að skrýða og mikiðblómstra bara einu sinuþannig að það er líka eitthvað sem við höfum heldur ekki minnst á hérað hluti þessararektuðurósaað það geta haft hann eiginlegaað blómstra allt sögumariðog okkur hefur kannski ekki alveg tekist að finnasvona mjög góða kandidataí þaðhér á Íslandi, Skotta og HansaJú, þær gera þaðog Lagmajó, þessara sögumarið, þessara ígulrósaen við gætum fundiðfleiriog aðrar rósireða jafnbúið til okkar eigin eins og Jóhann Pálssongerðiog þá held ég líka að við ættum að hugaað við einmitt að hafa þærsem sagt hendur í stærðað það er sem sagtþað er ekki upp í fjóra eða þimmetraog skrýð ekkiað við hugum að öðrumrektunar eiginleikum heldum en barablómum eða blómleitég held að það sé svona næsta skreftil og með að mennskan heldur bara áframég held þaðog þegar þú myndist á afskornublóminog það sem er til söluí blómabúðumað það er nefnilega alveg rétt sem Steinar segirað þetta er allt, þetta eru allt aðra rósirvakstalagið eða þú myndir takajafnbúið þau væri hardgerareða þú myndir takarósa runnan úr gróðrúsinuog setja það í gardinni á þeirþetta er alls ekki planta sem þú myndir endilega vilja hafaí gardinni á þeirmjög leggjaðiðar plöndurverða mjög svona píramíð, öfugt píramíðlagaformið er ekkert orðin sannþannig að það passar ekki lengur inn í gardinþannig að það eru þið aldreieinhvern veginn farið í þannsvona erðabrunntil að leita einhverjum eiginleikumþað er að fengja bara nýtt hlutverk inn í gróðrúsunumsem afskorun, afskorunarósiren það er einn plantaeinn svona söluvara sem ég er að horfa tilsem ég finnst mjög svona aðlagandiog væri rosa gaman að geta fengiðsem gardplöndu og það eru pottarósirnarsem eru seldar semí pottum á vorin og sumrinsem er svona tækifæri skjafisvona stofublómþað væri æðislegt að fá gardplöndu sem værieins og pottarósað mínum að því, svona lítilsvona temmilegi vexti, léttber blóminsvona rétt yfir bláðskrúðiðjá, það værisvona, það mætti verið aðlitistærri náttúrulega, en það væri svonahlutvöldin sem ég myndi segjast eftirþað væri drömmurinnég vildi ekki plöndur skosem svona selja sig sjálfarútlitsinsins vegnaþví ég vildi er þetta bara svonahérbel kliftur, stývður, runnií sölu, þannig það er ekkiþannig kannski að maður kaupi rósí gardplöndustöðu hérlendisað því hún sé svo fallegþetta er oft bara svona þyrtnóttir stönglar stývðirþannig að maður þarf að hafa hugmyndaflugþekk ég það eða hitteinhvern sem hérna geturtalað inn á það að kaupa rósen ég kannast við þetta einmittfrá Danmörk og viðar það sem eru svonasmágerðar í pottarósu sem eru einmitt svonaseldar í blóma, eru svona mjög gyrnilega að sjáog kannski er þettaen maður fer að spá í það, kannski er þettaþóttið mikið eldri kynsluðum sem eru að kaupa rósirí garda þarf að segjaþannig að spurninginni er þettaekki eitthvað sem eru að höfða til yngra fólksÞað er náttúrulega, eru ekkit að lúkaneitt rósilega vel í pottunumGarðarósirnaJá, sko, yfir rósirna rósilegaÞað eru yfirlt ágrædar sem þýðir þáok, það skrýð ekki, en það erusvo grótalegar og það eru stývðar, það eruí svona rósapottumþannig að það eru ekki að selja sér útlittsinns vegna í stöðinniog ég vild ekki blóma því að það er blómstriðég vild ekki á Íslandi fyrir júli ágústmeðan sarlan er mest í mai-júniÞannig aðÞannig að maður þarf svolítið að vitahvernig, hvert er svona hennaræðiliog þá er nú gott líka að stundumhefur framlegandin vita að því að hafa svona myndmeð það sem að sérrósirna í blómaJá, í samtali okkarvar minnst á gulu rósirnaGlóðarós ogHarrison Yellowsvo ykkar sem nefntHarrison Yellow á sér áhugaverða sögusem er nátengt sögu landnámsog landvinninga í bandaríkunumá 19. veldHún var fyrst rættuðeiginlega fyrir tilviljun í New Yorkí kringum 1824Það var lögfræðingurinn George F. Harrisonsem rættaði hann í gardinu sínumsem var í útjæðri Manhattanþar sem aðalposthús New York stendur núnaTalið er að rósinhafa orðið til þegarausturlensku rós og skosk þyrnirósvikst frjókuðust í gardinum hansÞetta var fyrstagula rósin sem rættuðvar í bandaríkunumBandarískir landnumarsem fluttust vestur um19. aldartóku hann að stundu með sér í ferðalagiðsem var langt og strempiðog var rósin svo gróðu settvið nýju heimilinn í vestrunutil að minna áheimilið í austriþá ferðast hún einnigmeð gullgröfurum út íóbyggðir bandaríkjanaog vegna þess hver ótrúlega lífsegog hardgerð rósin erlifiði hún aferfiðustu aðstæðurenn þann dag í dag má finna hann að blómstravilda í kringum yfirgefnagististaði, draugabæiog meðfram henni fræguOregon leiðrósin er oft kölluðgula rósin í Texasmargir tengja hann að beintvið fræga samlemda þjólagThe Yellow Rose of Texasþótt sagfræðingar deiluum hvort lagi hafi upphála áttvið blómi sjálteða verið romantísk vísuní manneskueins og við sjáum til dæmis í The Bachelorþegar rósin táknar í raunmanneskukv í kúlumThe Yellow Rose of Texasis the only gal I loveHer eyes are even bluerthan Texas skies aboveHer heart's as big as Texasand wherever I may goI'll remember her foreverbecause I love her soThere are so many rosesthat bloom along the wayBut my heart's an Amarilloand that's where it will stayFor the yellow rosesYellow Rose of TexasSo I better get there fastCause I know I was her first loveAnd I wanna be her lastYellow Rose of TexasIs the only gal I loveHer eyes are even bluerThan Texas skies aboveHer heart's as big as TexasAnd wherever I may goI'll remember her foreverBecause I love her soJá, þessi blendingurHarrison YellowThe Yellow Rose of TexasHentar í blundið beðMeð öðrum rúsum, runnum og júrtumOg er ein allra bestaGula rúsin hérlendisHún þólir ímislegtEn mætir samt kátt til leiksMeð sín skerggulu blómÁ sömriÞað er óætt að segja aðElvis PresleyOg fleiri menn með honumSegu ansi ánaðir með þessaRós, Harrison YellowOg má minnast á að í samtæliOkkar hjartur og steinarsVar einni minnst áAbsolutly FabulousSem einnið kemur frá bandaríkjunumEn þar í landi heitur hún samtJulia ChildSem var ekki bara rítufundur, sjónvaskonaOg það er það að það er að það er að það er að það er að það er að það er að þaðOg matrauslumestari heldur einniMikil rósakonaÍ samræðum okkar kom framAð rósaheimurinn er það stórAð árlega dregurTil tíðenda og reglulegaEru heilu rósaserjurnarKynntar til leiksÞetta minnir reynlega áJóla bóka útgáfunaOg allar þær framhaldserjurSem þar er hægt að finnaHafa ber í hugaAð rósareiktKrefst oft og tíðumÁhugaOg best er að fylgja rósinni eftirOg sinna henni af og tilLitið er á rósareiktSem einskonar handverkOg rósir hafa kannskiAlltaf tengst þessari nattniOg áhuga þeirraSem sinna þeimÞað má velta fyrir sérHvort þær fái úr því samhengiSitt táræna gildiSem við sjáum byrtast svo víðaÍ rómatísku myndumSem og hjá kirkjumEða eins og hjörturViðmalandi minn sagði einnigÞegar við rættum samanEn ég held að rósir nefnilega hafaAlltaf svolítið verið tengtarÞessari alni og þessariUmhyggju fyrir blöndunniOg ég held aðGjarnar þegarVið vorum með að tala um þettaÁ gömlu myndumHjókurunafræðingar eða eitthvaðÍ Danmörku vildu sínaHversu fagmannlega þær voruOg litur taka mynda að sérOft rósir sem voru valdarStiltar upp með þeimEn þetta síndi fram áAð þær gáttu borið umhyggju fyrir rósinOg þar alveg endur voru góðar í sínu fægiAð þetta svonaÞað virðist vera eitthvað samingi í þarna milliAð rósir virðastAlltaf hafa verið tengtarEitthvað svona svonaÞekkingu á nattniOg svo uppskerðuEftir að hafaEitt tímaJáÞannig að ég held að þetta sé baraÞetta er einhvern veginn eðli rósarinnarÞetta er líka hennar tásumRomantísks tásAð það er um að reynaSýna umhyggjuOg takk móður eðlisinsNú í lók þessa þáttarVerðum við að minnast aðeinsÁ Jóhann PálssonSem þeir hjörtur og steinar myndust oft áJóhann Pálsson varMelana skarðurkistjóri ReykjavíkurOg er hann jáfnframtAfkastamesti rósa kinnbótaMadur landsinsHann fættist 1931Namn leiklist frá 1950Og fór í leiklistaskólaTil SvíþjóðarHann starfaði sem leikariEn endaði í doktorsnámiÍ Grasafræði við Uppsala háskólaÍ viðtæli frá 2011Kemi framAð honum hafi þóttEitt að skemmtilegast að við langa æfiAð sjá gróður farsbreytingarnarÁ ÍslandiAð sjá nakinholt og rófabörðTaka að gróa og klæðastMismnandi tegundumSem garðskustjóri kom Jóhann PálssonAð grasagarðinumHústýra og fjölskyldugarðinumOg baðströndinni í NautolsvíkOg þá á eftir að nefnaÞá fjölmörgu rósagarðaSem hann kom á leggJóhann PálssonLjast 2023En rósinar hansMá en sjá víðaÍ sabdelt rósa í grasagarðinumÍ rósagarðinumÍ laugadalLundinum við kvalera vatnÍ hafnafyrði og víðarÍ næsta þætti verður fjallaðEnn meira um rósirEnn þanga tilMá taka eftir þvíAð rósir er ekki aðeins með falli blómHeldur fá þær margar hverja líkaFallega höstletiOg litríkar nýpurSem má njótaAkkurat núnaSæl að sinniEn regnum lehteÞið að við verðumÍ kap TitanÞað hanaðcompráttHún svel erUndviskulegaDerið égTima …Er maðurSinnaSollaPrjótaÉg finnst sem rétt
