Það er það, það er það, það er það.Byrjaði myndast að það hefði sérlega við með hlýtt og notalit hérna, en síðan hefur endin, þróum við að það átti hérna að það hefur konunni viðfari og tegundum hefur fækkað og breytt sér samræmi við það.Blábærin og krækibærin og blóðbergið. Og það er svo gaman við þessartegandi líka, þetta er alltaf nýttið að gjurstir.Blábærin og krækibærin.Blábærin og krækibærin.Blábærin og krækibærin.Blábærin og krækibærin.Blábærin og krækibærin.Blábærin og krækibærin.Blábærin og krækibærin.Blábærin og krækibærin.Blábærin og krækibærin.Blábærin og krækibærin.Blábærin og krækibærin.Blábærin og krækibærin.Blábærin og krækibærin.Blábærin og krækibærin.Blábærin og krækibærin.Blábærin og krækibærin.Blábærin og krækibærin.forveri hans að standa vaktina, homo habilis.Og þarna, rétt áður en ísöld brast á,er talið að þessi mannabi hafi prófað sér áframmeð steinverkfæri í fyrsta skiptið til að brjóta bein og skýra kjött.Þessir mannabar hefðu eflust orðið hissa,hefðu einhver sagt þeim frá því að í jarðsögunniværi að fara í hönd nýtt tímabil sem yrði tímabil mannabans.Tímabil sem hfóru tveggja einkindist af kólunum og hlýjendum á víkslog manninum sjálfum sem smátt og smátt tók að hafa varanleg áhrif á jörðinameð þróaðri verkfærum en steinvölum,mörgum hverju meira segja úr einhverjum allt öðrum efnum en steini.Fyrir 2,6 miljónum ára tók sem sagt að kólunaog þar með líkur tertið er tímabilinu á Íslandi.Í hönd fer tímabil sem kallast kvartir sem stendur enn.Við sem horfum á gróður á Íslandi í dag erum því að dástaf gróður á kvartirsem er allt öðruvís enn gróður á tertið er.Stöldrum aðeins aftur við heitu eiguna í norðri, Ísland á tertið er tímabilinuþegar engir jöklar höfðu sjæst og hvað þá sorfið dali eða fjalltindasem við höfum samið um fögur ljóð.Á tertið er gauðs reglulega og jarlögin söpnust upp við hvert algósið og fætur öðrueins og pönnukökur í pönnukökustabla.Stundum bættust við þunn jarlög og stundum þyk.Jarlögin á tertið er verðast hafa komið í sirpum.Og góðar pásur voru tegnar á milli þeirra.Jafnvel upp undir 5000 ár.Þess vegna hafa fundist afstöypur og leifar á júrtum sem uksu hér og þar á Íslandií rakanum og hlíjunni í milli lögum.Júrtum sem hafið tíma til að koma sér fyrir á milli jarlhæringa og eiga sín blóma skeið.Þetta ljómar eins og skrítin draumur.En svo virðist vera að hér hafi vaksið rauðvöður og fennjartri þegar hlíjast varog það til mun lengri tíma en nefnur frá deginn í dag.Og alveg aftur að landnámi Íslands.Ef við leiðum okkur að beita smá slumpi þá má segja að Ísland hafi verið grænog íslöðs eiga lengur tímalega séð og með nokkuð hlílegt veðufar heldur en kallt og ísilagt land.En svo framhug komi voru mannfólkið abategund þegar hér var lítið veðriaðlöguð að lífi í trjám í öðrum heimsálumog því skiptir þessi staðreint okkur kannski litlu máli núnaað Ísland hafi einu sinni verið hlílegur staður.En undurlokk tert ég er tóka kóluna og má lesa um þessa kólunun í fornum setlögum sem finnast á Íslandi.Það er að fundist löfblöð, barnálar, aldinn, könglar, fræ og stöngulutarsem vittna um allt veðurfar, hitastig og gróðufar á mismandi hitarskegum.Afstöpur hafa fundist af löfblöðum af útöðu beiki sem óks í hrútakili í mókvöldstallsvo fundist leifar af hjartatrjám sem virast hafi verið ábærandi í selordal á samt álmi og língrósumí selordal voru líka linditri og kastanýr, magnóliur, toppar og platanviður.Þessar lýsingar á selordal minna á mið-Evropu.Þannar leiða hugan til Parísar, Munnhén.Í surstabrandskili við Brjánslæk var líka mikið um að vera.Það er nút að minnstu okkosti 35 tegundir plantna sín á 30 er.Svo sem Forn, Elri, Íslandsbyrki og Íslandslinur.Hvorutvekja Íslandsbyrki og Íslandslinur eru útöðartegundireins og það væri nú gaman að geta framlegt þar í dagen því meður má aðeins finna það er nú sem leifar eða stengir vinga.Það er í surstarbrandslögunum.Ímislegt af rósaætt og jafnvel tólipanatríjahafi einni fundist í þessum setlugumHesli, Valnota, Larviður, Þínur og fleira.Ég veit ekki hvað ykkur fennst en Ísland á 30 erkljómar fyrir mér eins og virkilega áhugaverður garðursem mögulega væri hægt að koma á legg á Ísland í dagen aðeins á hinnum skjólbestastað.Íslandin sem fór í hönd síndi enga miskunað lokum tók Ís að þegja landið.Jökullin náði út á landgrunnið í kringum Íslandog Ísbreiðan gat verið einn eða tveir kílómetrar að þygtog jafnvel meira.Þetta gríðarlega magn af Ís þrýsti jarðskorpinni niðurÍsin var einni á hreyfinguen það sveiflaðist heitastegið sífell tilog þannig að hann sorfið sig smán samaní gegnum pönnukökunum.Það er að hann sorfið sig smán samaní gegnum pönnukökunum.Það er að hann sorfið sig smán samaní gegnum pönnukökunum.Það er að hann sorfið sig smán samaní gegnum pönnukökunum.Það er að hann sorfið sig smán samanfrá tertið er, aftur og aftureins og enginn væri morgundauðurinn.Það múið ímynda sér að mikill hamagangurhafi verið þegar Ísaldajökullin er hópuðuog vatn umturnaðist í flæðandi efnisem óð yfir allt.Eftir brott hvaru jöklarnafyrir um það byll tíu þúsund árumblasti við allt öðru við sér landen á tertið er.Tálkunar nývaru jöklarnahafi þó skilið eitthvað eftir sigtil vittnispurðar um tertið ereins og fjallið kirkjufell við grundafjörðþar sem tveir Ísaldajöklar hafadunda sér við að grafa sér niður og samanog straujað allt úten ekki náð að jafna tindin kirkjufell við jörðuáður en yfirlaug.Að einhverju leiti er það heppilegt fyrir okkursem viljum sjá fjöll rýsa öðru hverjuúr flattneskunniþví þannig er líka hægt að nálgast uppesyngarum jarðsögu landsins.En einnig vegna þess að fjöllóttar útavsegjureru líkleri til að hafa fleiri tegundir plannaen flattar útavsegjur.Lífriki og vistkerfi útavsegjaþykir yfirlétti vera sérkynilegt og spennandisögum einangrunnar og sérstu þeirraí samhengi við annar land.Þróun vistkerfa á einangröðum eigummástundu sjá sem einfalda sínedæmieins og þeir þekkja sem fylgst það með rannsóknumá framgangi lífs í surstseifrá því hún kom fram á sjónarsviðiðog til dagsins í dagog í þessu samhengi má einni minnast á tjarlstarfin.sem steg á land á Galapagos eigum 835og gæt með rannsóknu sínum þarsett fram mikívar kenningar í vist og þróunafræði.Á eigum er fæðukegjan oft stuttog nokkuð einföldog þess vegna eru þessi vistkerfieinnig viðkvæm fyrir nýjum tegundumeins og til dæmis nýjum rándýrumeða eins og það er oft kallað íplöndubransunum ágengum framandi tegundum.En þar sem ég er engin jarfræðingurfekk ég Brynhildi Magnúsdóttur jarfræðingtil að útskýra fyrir okkur jarfsögulega drættimeð áhörslu á eigunaá mið allansafsrygnumsem eitt sinn var allt öðruvísiog hvernig hún breyttist í það Íslandsem við þekkjum í dag.Hingar mættur góður hópursem allir hafa reynslu af innlendum tegundumsem bárast hinga til lands eftir að ísöld laugog hafa stjórnum á þessuog síðan þá komur sér fyrir um hold og hæðiren hingaður mætt Brynhildur Magnúsdótturjarfræðingur og kennari í jarfsöguþá er hún einni mentuð í kínveskum fræðumen í dag ætlum við hins vegar að njótaliðsynni Brynhildar við að setja niður ártölog reykja jarfsögu Íslands frá upphafitil dagsins í dag. Velkomin Brynhildur.Takk, takk.Og hér er einni Þráin Högsvón, landslagsarkitekten hann er eigandiað teikni stofunar landslagsog mér umlega 40 árastarfsferil að bakiÞráin vanni skrúgarirkjusínúlings ár, lærði landslagsarkitektúr í kaupmanahöfn og hefur komiðað fjölda skipulags og haununarverkefna á langri starfsæfi.Þá er hér einni Steinar Björgvinssongarfskifræðingur ogræktunarstjóru hjá gróðrastöðinu Þöllen Steinar hefur týntófá fræ af byrkiog ófá berin af reynií gegnum tíðinaaður um innlendum tegundumsem hann hefur framleitt í áratögiog þá er hér einniSteinun Gardastóftir, sérfræðingurí ungfæri skipulagi og plöntunótkunhún hefur kent gardlistasöguog fleira við gardiskusskólanog hefur veitt ráðgjöfvarðandi val á innlendumtegundum. Velkomin öll!Takk!Ísland er út landsvona hljóðaðifyrsta setningin í fyrsturýrgerðinni sem ég skrifaðiþá var ég liklegast um tíur og gummurég vissi raun ekkihvað þetta þýtti, en jápil þóttað Ísland sé aðeinség ætlaði að segja 16miljón ára gammaltað þá er samt frá ýmsum að segjaen Brynhildur, þú leiður eftir mighérna áðan og sagður að þetta væri liklegastÍsland að væri liklegast 23miljón ára gammalt. Ísland þiggja til25 miljón ára gammalt, það veit þaðt.a. talaði myndun Íslands hafi hafistfyrir 23 miljón áraÍsland þess að við þekkjum það í dagþetta var einhver óskilgjandur punkturút á miða hafien það var alltaf miklu stýttrayfir bæði Norður, Amjörg og Grennlandog síðan yfir Evrópu, Evrasíuþannig að við sannlega verðum einhver landbrúðþarna milli, þannig að við vorumekki bara út í sjóen myndun Íslands fann hafaþetta að hafa fyrir 23 miljón áraen við höfum enginn sönnagugnum það. Elstií allar sem við finnum á landi núna er16 miljón ára að koma, þannig að það vantarheilmikið í þessa söguog það er fyrir vestaneða ekki? Það er fyrir vestan, júVestfyrðin er?Já, fyrir öttan vestfyrðin og fyrir öttan östfyrðinJáEn ef við verðum ekkert í þann ríka þá getum við kannski fara að bóraí landgrunni fyrir öttan vestfyrði og östfyrðiog fengi fullt að skemmtilegum upplýsingumJásem við veitum ekkert um núnaJá, já, þannig það er alls konar fjársjóðsem að leynist þarna í jærlögumsem að gaman vera að lesa í segna mérJá, mikið lórsköpOg hvað hérna, að því að nú er skonú erum við stöttfyrir, segjum bara20 miljón árum síðanog Ísland er einhver smá punkturhana út á BallarhafiJá, með sennleikur skonar landtenkingbæðið östins og vesturSveimræta landbrú semhennir hafa ræðaðum fram og tilbakaJá, mennur ekki samaná hversu mikil hún var og hversu lengjumstóði yfir eitthvað svo leiðisEn þá gerist það að greinilegaeinhverjar tegundir plannabyrja að nefna landÍslands yfir þessa umræti landbrúogfyrstum sinn að þá bendalls stengjanga til að veða fari hérnahafi verið mjög hlýtt og notalegtbara eins og bara heittembraðabeltiðkína rauð við fennja treiog eitthvað svo leiðisJá, ég hef einhverjumað heyrtaaðveða fari hafi svipa tilÖstustrandar bandaríkjanaJá, það er aðeins síðarþegar komur tjörnuslöginþá er veða fari að fara líkastgráðu fann Östustrandar bandaríkjanaÞannig að það var enn hlýraÞað var enn hlýra að byrja meðog við veitum ekki hvernig það var fyrir meira 16 miljónum áraþví við höfum ekki sjónunagögnen þegar Ísland byrjaði að myndastað það hefði sérlega verið mjög hlýttog notalit hérnaen síðan hefur endrinþróum við að það átt en aðþað hefur konunni veða fariog tegundum hefur fækkaðog breykt sér samræmi við þaðþannig að kvöldvísus tegundanhverfa mjög snemma útog þegar hún til að lifa viðharðar um hverju sérst að það fara að taka yfir í staðinJá, og við höfumsamt svona einhversjónunagögnum að hér hafiég held þá, ég ætla að segja fyrir16 miljónum ára cirkaverið, þá var landi skóivaksiðog við höfum að tala um að hér hafi veriðalri tegundir, beiki, língrósirhlinur, fura, greniálmur, eighersli, topparog jafnvel rauðuviðursem við höfum að kalla líka mammúta treJá, akkurátÞetta hljóma bara eins og grórastuþað eru bara alla tegundir hérna í bóðiog fínustu löftreAkkurátOg þetta er þá flóratertiér ÍslandsÞetta er tertið flóra ÍslandsFyrst var þetta mjög hlýraþessi tegundirfarðan að það gefur svo mjög endur þarnaog síðan er þessi endegnaþróun í áttinu að verða kulriðurfyrir56 miljónum áraog þá eru margar þessu hlýju tegundumhornar, en við komum ekkifyrir að greinu þínurog lerki, það er ennþá mjög myllten hefur kulnað tölvið tróðivar áðurÞað eru komin meiri í svona barskóvartrágróður og síðan í elsti tjörnuslögunsem eru kringum þryggjumennar og gömulþá eru kulviðstegunduralgjörlega hornaren þarna finnast leiðvara fyrir og greinuþín og lerkien við sjáum það að þær tegundirsem var tól ekki kulda, þær eru hornarþannig að þá hefur verið að fara að komagæta meir ástíðaskiptaog svo leiðis, en á fyrstu ármílunumþá hefur sérlega aldrei komið frost í þettaþannig að þaðhefur bara verið lítunóttaldog fullt að tegundu þrifi sem viðbara þekkjum ekki þaðÞá hita Ísland náttúrulega ekki ÍslandÞá hita ekki Ísland, neiEn við sjáum að landi hefur verið velað skója vaksi út á svonagríðilega mörgu trábólaförun sem finnum viðí tertjarastaflanumsem er til að elstu hlutun landsinsbæður Norðurlandi, Kota Giliog ofurfylastrandumog þá hefur það gæst aðhraun hefur runnið yfir tréog felta, en tré hefur ekkibrunnið, heldur kaffast í hraunusé að rótna lífranæfni í burtuog skilur eftir þessi ansi skemmtir úr hólurÞað er bara mjög svona bara eins og afsteipuJá, afsteipu af trénuÞannig að þó að þetta er baratóm hól að þá flokkast þetta samtistengjöringurÞað er mennt til að þetta sé leiðvara tré semað rótna í burtu úr þessara hóluJá, enVið finnum á fullt, fullt að söndagugnum við það að hérna hefur verið mikillog fjörbeitir og gróðurog þá verðum við einnig að helst að horfa á þessusörtabröndslögin sem finnast ummillir hönlagaÞað finnum við mikill að trjáleifumog jæfnvel afsteipur og löfblöfumen þetta er alltaf grófustutegundur, fingjurustu tegundurvið höfum við lengin sönda gugnum við þaðJáÞað var veitist mjög illaÞetta eru alltaf reysi frettir að hérna hafivaksið svona tresem að við erum að reyna að vinna meðí gorðunum í dagLenggrúsir og svonaen svo geristu það kólnar og kólnar og kólnarog það verist engan enda alltaf að takaog það myndast, það verið svo kalltað það myndast bara jökullyfir allt ÍslandÍsland er ekki ekki garðog á tímabölum hefurlandið valgjörlefur hölu jöklien menn er ekki alvegsamanluð, það gæti að hafastaðið ykkur jökulskeri uppurí brísbreðinu, sérstaklega á Norðurlandiþað gæti að eitthvað hargerarplantur hafa náða að lifa þar afá einhverju skeri, svona í jökulbreyðinuen menn er alltaf ekki samanluð en þaðmenn vilja, sömur vilja mennaað það bara allstrókast út í Íslandog síðan þegar Ísland hörfaþá komur bara nýja tegundurog tók yfir landið afturJá, þá hefst nýtt landnám, annara tegundaSaman hvort það gerist út á þessu jökulskerimeð hvort það kom bara alveg nýja flóraennum við vindi og föglumEn þessi Ísaldar jökulsem fyrir yfir allt Íslandhann er ekki réttamur, hann fyrir yfir baraEvrópu eila upp áÍsland var algjörlega höylið nokkur sinnuþetta er alltaf í skiltinskvöldaskeið og hlískeiðNokkur sinnu, jáÍsland var algjörlega höylið og megnir Evrópuog Alpati náttúrulega og Norðar-AmerikaÞannig að það hefurverið mjög erfitt upp þetta fyrir alliog þetta fór að þróast tegum til þóldukvölda miklu bauður, bæði dýru og planturEn þetta svona útskýrirsko fyrir manni af hverjuflóran er nokkuð svona einhæfinaf gæsalapragæsalapra Norður af Alpafjöllumaf því að allt það landnámplanta sem eru átt sér staðhefur bara gerst á hvaðsíðustu tíu þúsund árumJá, ekki svona, síðan á nútímaAlpafjöllum er náttúrulega hindrun fyrir alls konumsvona flutningaJá, þannig að það sem að gróður þarf að geta gerttil þess að nefna landa nýju í Norður-Evropuer að komast yfirAlpafjöllumsem er svolítið mikil hindrunSvolítið mikil hindrun, skoEn já, eins og við séðum skoþegar þeir fór að leiða á Ísöldinþá fórur Amerikategundurað detta mér og mér að útframan að Norður-Amerikategundurer svolítið áberðandi í ÍsöldinSvolítið fyrir ÍsöldinEn eftir þess að leiða á Ísöldinþá fórur þess að Amerikategundurað detta svolítið úr og Efraísíska tegundurfór að taka mér að yfirEn það er Amerika alltaf að færast í burtuJá, það er alltaf að sjórin er að lengjastyfir næsta landÞannig að þetta er alltaf að lengjast mér að mér aðSvona alltaf vindar sem er að bera með sér fræog fuggla til komusuðaustriÞannig að það er innfald að vera það að komastá leiðina heldur um frá AmerikuEr þetta svona að sagja sem að þið ekkihér, þið gardur ekki fólkÞað er alltaf eitthvaðhérstu aðeinsHvað finnstu ykkur um að hér hafa veriðsvona eðalauftri og alls konarfyrir á tími, maður eru gaman að sjágeta að færast aftur í tímanMjög örður að sjá þaðfyrir sér skoEn þetta er ekki það sem við kallum innlendartegundirEkki lengurEkki lengurÞegar við tölmum innlendartegundirþá erum við að tala um þetta setna landnámsem að hefst eftir ÍsöldSíðustu 10.000 árin, 10.000-11.000 árineitthvað svo leiðisOg það eru þá tegundir sem að koma mikið tilfrá Noregi og frá EvrópuAðlan NoregiBórsenga með austanvindunumog lagðabröðin er náttúrulega úr austriEn svo er einuOg einu og einu tegund kemur frá AmeríkaEinu og einu tegundEn svo Eirar Rúsin minnum égJá, akkurat, en það er miklu, miklu minna hlutfallJáEn þetta er tölvöld öðruvísi ferðalagÞeirri sama er í degÞeirri sama er í ferðÍ kyrþegiÉg væri alveg til að lifa aðeins lengur fyrir þigEkki migÉg lengur orðin leiður á sjálfuð mérÞað er bara ég, ekki þúBara ég, ég er þúBara ég, ég er þúBara ég er þúBara ég er þúBara ég er þúGetu farið núÞessir að við erum seinast að tegundumSem syndirum í austJá, fyrir tíu þúsund árum lauk ísöldÞegar jöklarnir bráðnudu í róliheitunumOg kyrð þeim að segja máKanski laungu ornir leiðir á sjálfum sérOg er akkurat þessara jöklaKanski ekkert saknað sérstaklegaEn nýtt tækifæri til landnámsplanna hefstPlanna sem þóla kallt veður farVið tók þessi hargerða íslenska flóraSem er allt öðruvísiEn það sem var í bóði fyrir ísöldOg ekki nómið það að jöklar tóku umbreytastHeldur voru mann að barnir frá tertiEr einnið búinir að gangi gegnumMiklar umbreytingar og mótunÞeir voru kannski ekki jökulsornirEn þeir hafðu samsum áður mótast ansi mikiðMeð stökkbreytingum og hvaðinaTil sögu var mættur sjálfur Homo sapiensSem þegar ísöld laukVar byrjaður að hlaupa umOg keppast við að veiða og sapna um allar trissurHann var einnig farin að prófa sig áframVið akkuryrki og landbúnaðMeð þá gríðarlegu miklu plöndu þekkingu að vopniSem hann hafði sangað að sér í gegnum árþúsindirAf söpnun og veiðiförðum út um allar koppa grundirTil sögunar var mættur að segja máSjálfur aba kongurinn og aba drotninginnÍ ríki sínuTilbúin til að setja sitt markÁ heimin og jörð með verkvarum sínuÉg næði bara að reynaOg segðist alltaf að geyma mig hjá þérVeru valdin í gegnum að hlustaTil ég sveiaSig fyrir migFyrir okkurVið sérðu við erum seinast að tegjum dinVið sérðu við erum seinast að tegjum dinSem syndirum í ástVið erum tjögull að dragaAbba, kongur og drotningÍ ríki að fallaVið sérðu við erum seinast að tegjum dinSem syndirum í ástVið erum tjögull að dragaAbba, kongurAbba, kongur og drotningÍ ríki að fallaÉg gæti dáið með tíluksuninn að það veitAð lífa út í eitt aðein lífumVið erum hér til að segjaSanga, svo byrjaVið erum fyrirGefa okkurAftur.Þegar við ræðum um veiðimenn og sapnaraerum við að tala um verursem hafa mikla og nákvæmaþekkingu á nátturinniForðlega fræðingar hafa til dæmisfundið gríðarlegt magn af leifumaf fræjum, belgjurtum, ávöxtumnetum og rótumhjá natúfíumönnumsem voru uppi fyrir cirka 12.000 árumÞeir byggu við bortmeð þeirra hafs og áttuað meira segja mortelog fleiri verðartil að útbúa floknarikryttblöndur og eldakryttaðan matog þetta gáðu þeirgert áður enlandbúinarbyltingin hófstEn nú er ég komin langt útfyrir landsteinana, út fyrir Íslandog þó þvíeinhverstaða þarna út í öðrumálfum voru forföður okkarað spránga umog umbreytast úr veiðimennumog sapnurum í bændurAllt á meðan Ísland hristiaf sér jökulbreiðu ÍsaldarÞá fyrst komímislegt fram sem við tengjumí dag við föðurlandi fríðaSvortnir dalir, glæsilegir fjallstindarKirkjufell, skessuhornraundrangar, vöksnadalheið endur mótaða landsem var nýtt af nálinniKalta eldfjallaeian okkar út á Ballarhafivar mætt til leiksÁn landbúar, ánbeikiskóa og magnólujutrjáaog með mun lægrimeðalhita en á tertiðeÞarna þekkjum við hanaLandnám plantnaá þessum nýja staðbyggðist á allskonar áskorunumsem þekktust ekkifyrir 15 miljónum áraTil að Íslenska visskerfiðgeti viðhaldi sérþurfti það mátilvann skamtað vel aðlöguðum plöntumsem þoldu ástandiðog þær sem lifðu afhökuðu við þau bóksÍ dag samanstendurÍslenska flóran af umtegundum blómplantna og burknaEn þó er lítið vitaðum nákvæmann aldur hverja tegundarog hvenar þær komið til landsinsHugsanlega barst Íslenska flóranhingað eftir ísöldlaug fyrir tíúst árumnefn að þær fáu tegundirsem að náðu mögulega kannskiað tóra á jökulskerjumeins og Brynhildur myndist áVið þessar blómplantur490 ásíðan bæta viðmósum, fléttum, þörungum og sveppumog trjámaf nýfsottieins og sagt er í uppskriftabókumþegar vísað er í lítið magnByrkiðá sér alltaf stað í hjarta okkarfyrir þær sagir að það vareina trjátegundin sem barst til landsinseftir ísöld laugog myndaði hér skóaIlmreinir eða reyni viðurtók eitna að finnast hér og þareinhver tíman fyrir landn á mannaBlæjösp barst hingaeinnig en var líklegastsjálfgæfberfræfingurinneinni sígræni berfræfingursem náður óttfjösta sjálfstöðumeftir ísöld lauger einir, Júnipörus kommunisen það er það svo tegundsem Íslandingar fyrir alltaf gáttu nýtt sérog vísað tilþegar þá vantaði eitthvað sígrænttil að ilja sér við mjóláður en innflettningur hófstá öðrum sígrænum trjámVíðitegundir komust einni á leggán aðkomi mannaafskaplega harðgerðartegundirað þetta aðeins undir viðmálendur mínaÞannig að það er Birkireynirinn, það er blæjöfspinneitthvað blæjöfspinnBirki er eina tegundin sem næri að mynda skóaJá, rafmentalieina trjátegundinsem hefur myndað skóa á Íslandieftir að síðustu Ísallaukreynirinn verið insla hér og þarÞannig að hann vill ekki mynda skóaJá, reynitegundir eru þannig að það myndaverið ekki skóa, það er að vaksa svona handahóskenthér og þar, það eru mjögvinstalar beitarplönturaf bæði söðu þjá hjartadýrumog kaninum og hérumÞannig að það er að vaksa gæðan í klættumeða inn í þjættu kjarrieða þyrnurunum, bara bæði hér og erlendisþar sem beitadýr komast ekki aðNú svo höfum viðminnstakosti fjórargamalgrónar víðitegundirog allavega tvær af þeim eru núheld ég framleitari í öllum íslenskumgróðaróðstöðun, það er þá gulvíðiroft undir narninubrekkvíðir, strandavíðir, glitvíðirfleiri yrki líkaer algengt að gulvíðirblendingar séu seldir hérna, þá er þaðblendingar við viðju, mjög hargerðarskjólpiltarplöntur og svo hefurloðvíðirin veriðframleitur hér í ára 20og er enn bæði hjarlagur uppretturFjallavíðirin sem einnig er nefndugrávíðir, hann hefur nú lítið veriðframleitur, það var þó um tímayrki sem var kallað kalvamóavíðirsem er sannlega fjallavíðirvar dolduða bástólum hér áðu fyrrog svo svo minnstég held að hans er lítið seldurhérna, hérna, grásvíðirinnen svo eru ímsiðfjölaringar, burgnarblágressi, fjalldalafíðilog flerasem, sem hérnaer í bóði ímörgum íslenskum og gróðaróðstöðurÞannig að þráin, ef þú einnktum að fengiþað verkefni að hannagarðið eða svæði og þú móttaðeins nota innlendar tegundirJá sko, þetta er alltaf í norðisvona mál í skoungverðisvottunum áskipulagi, að hérnaþá er ætlaðs til þess að þetta ersvona svona vottunakervisað koma erlindsir frá oger bara þitt yfir áíslensku og ekkit endilegamikið aðlöðu sko og þáalltaf ég og mig að fara að vinnaút frá því aðvinna bara með íslenskartegundirað því það tekir gott og skorarhátt í svona vottunakervumJá, áhugja á innlendumtegundum hefur jafnvel aukistá undarförnum eins og þegar það kemurá vottunum. Ímser tegundirkoma þar til greina ensteinar týndi til að minnstu kostifjórar innlendar víðitegundirVissar grunnsemdir hafurá lofti að einn þerragráfiðir einnikallaður fjallavíðir, SalixArtica, hafi möguleganáð að tóra ájökulskerjum í gegnumár þúsundir og hamagangÍsaldar. En gráfiðirfinnst fyrst og fremst í NordurAmeríku og Grænlandi. Þvíhafa menn veld fyrir sér, hvorthann hafi kannski náð að berastþaðan og til Íslandseftir Ísaldlaug, semværi mikið ferðalag fyrir runnaeða hvort hann hafijafnvel verið sá semlifiði af. Allarhamfarinnar og gætsíðan breyðst útað nýju. Hann ereinmitt einna lífseigastur runnaog stendur lengur af séruppblástur og harðviðrienn okkur annar.Hann fyrir einni einna hæstallra runna og finnstí 1100 til 1200 metrumyfir sjáamáli á Íslandií dag. En þvímiður fáu ekki svar við þessumvangaveltum í þessum þætti.Nú höfum við minnstá blómplöndur og tréen auk þess verður að minna á aðíslenska flóran samanstendur einnigaf lávaksnari runnategundumeins og ýmsum lingtegundumbláberja og krækiberalingi, sortulingibeitilingi, fjalldrapaog fleira. Hægt var aðeigða laungum tímaði að tellja upphverja einustu plöndu og segjafrá ágætum hennar. Þvímiður gefst ekki tími í slíkten bráðlega verður þó fjallabröndurbetur um ákveðnar tegundiríslensku flóranar.Þá fá aðrir viðmælundumínir einnig meira plásnú þegar okkur hefur tekist að náaðeins utanum helstuhlýjenda og kuldaskeiðeigunar í norðri.Mér langar henns vera að ljúka þessum þættiog staldra aðeins við íslenska eininJuniperus kommunissem er eina bar trjátegundinsem ógs vilt á Íslandifyrir landná mannaog fáumum leið að heyra aðeinsaf spennandi íslenskum tegundumsem þegja vel.Steinar, þú hefur nú aðeins unnivið að fjölka honum.Já, já, það er hægt að fjölka íslenska eininum bæði með grælingumsvona hausgrælingumeða jafnvel að sáef maður kemst í einu ber.Þetta er náttúrulega sérbílplanta. Þetta er barviðuraf grátviðarætt eða einusætt.Það sem hver plantaer ímis hvenn eða katkinsog það myndast á einu berá hvern planta honumsvo fremaði einhverstað að sé kallplantaði í nákvæmunu.Þetta er vindfræfaðeða sem þetta er vindfræfuðplantaog getur verið alveg jærlægog er kannski hvað algengust svona jærlægen getur líka veriðhálfu upprétt alltaf mannhæðá sömum stöðum eins og til dæmis í undirlíðumí hafnaferði en líka verið norðaneins og fyrir sandvatn, mímarsveittog sjálfsagt viðar, sérstaklega svonaí kjarri og skólendi verður runninallhafa. Þetta ereina sígræna íslenskarunnatöðundin, eða hvað?Nei, ekki alveg, en þetta er allavegaeini barviðurinneini visti, gamal, gróniberfræfingurinnen eins og við segjum, sortulingarsígræntkrækilingflokkastinsígræntbeitilingurinn líka, skoen þetta er berfræfingurí sérstaklega, já.Sýðan er hérna ein frábær þegiplantaúr íslenskri náttúrusem að heitir villijarðabérJá. Getur það ekki verið?Jú, villijarðabér eða bara jarðabér, já.Hún skriður rosalega útmér og bara frábær þegiplantaí fjölaringabeg. Rútabæra klungurer mjög svipað, er líka rosvægteins og jarðabær og er með svonaþrýfingruð blöð ogrenglur sem rótt skeitastog má nota sem þegiplantaog rútabæra klungur er líkavel skuggþólið og hendur undirtrefum og svona til að loka eðborðinuog mjög algengt reyndar í skólandisem undir gróður.Þetta er viðbótuðvið þetta eru líka bláberinog krækiberin og blóbergiðog það er svo gaman við þessatíðandi líka, þetta er mjög allt nýtið að gjurstirog það ergott að blóbergiog krækilingið sérstaklegaþað er gott að koma því á legg þar sem aðstæðar eruerfiðar, þar sem hefur orðið eitthvað rask til dæmis.Tælandi um raskog íslenska einin hengirer orðið bísna langlifurog eldsta núlifjandi tríu landsinser einmitt einn slíkur.Hann er staðsetturá hólasandinorðan Mýfarsveitar.Þótt hans sé gamall er stopn hansnokkuð grannur,engur síður er eitthvað með hægt að telljaúr honum heila280 áringi.Það sem er einni áhugavertvið þannan aldna einier staðsending hans.Hann vex og svæðisem á flokkjörnumokka sem hálgjörða eðimörg.Fyrir nokkur hundruð árumvar svæðið hólasandurlíklegast grófið ogþakkið allskonar innlendum tegundumen raskhefur orðið og eftirstendur þessi eini einirá sinni þúfusem hann bindur undir sigog heldur fast í.Hann stendur þörna einnog yfirkjefin eins og minnisvarðitil minningar um hvernighólasandur leit úthér áðu fyrráður en allt fauk í burtuog staðurinn fekk nafniðhólasandur.Jarfraðin sínur okkur að viðog Íslandi fáum reglulega nýjafleti til að vinna úrrækta upp og græða.Stundum vegna Elgvosa og Öskufallsþegar nátturöflin takaðendur múta landið og leggjatil meira efni til að standa ofan á.Stundum á reyndarreikjaorsakir uppfoks og jarfiseyðingatil framkvæmdar gleðisem nú á dögum hefurumturnað verkfærum sínumí allskonar vélarog óvistvæn kerfi.Á sama tíma er hann einni burðitil að útbúa vistvænarvottanir og uppgræsluverkefni, svo eitthvað sem nefnt.Þeir sem kjósa að búa í Íslandiþurfa að fást við nýjafleti reglulega.Að minnst að kosti svo lengi sem við kjósumað búa hér á toppiá mið allanshagshryggunum á neðansjávar fjallgarði eins og ekkertsé sjásaðara. Því fylgjasannlega allskonar gallaren líka kostir og ábyrðeins og um hefur veriðrætt á síðustu vikumþótt tótnin í þeim umræðumhefur reynda verið pólitískarienn í þessum þætti.En skorti okkur þrautsegjumtil að skrimta hér og gera velmá minnast á gráviðinfjallaviðin, saligsartika sem möguleganáði að tóra á jökulskerjumí gegnum nokkursett af ísaldajöklumog til okkardaga. Ef svo er réttþá veitir það vonum aðallt sé hægt á þessu blessaða landihægt sé að klæða þaðgróðri að nýju.Og ef einhver hefur áhuga að búatil blómabeð sem vísarí ísaldarskerinn áísöld er upplagtað þekja það meðþessari undra tegund saligsartika.Í næsta þætti verður rætt umrósir, ímsertegundir þeirra og ekki sístrósa rætt. En þáen það um að til næstgangi öllum vel að feta sig áframsem homo sapiensá mið allansafsrygnumþessa vikuna á toppineðansjávar fjallgars viðflekaskil og heita reytog takast á við áskoranirkvartegir tímabilsins.Sæl að sinni.
