0:00 0:00
Í spilun núna

Umræðurit

Er alþjóða kreppa í aðsíer spurning sem margir spyrir sig þess að danaen það hefur áhustun að krafa ríkiskuldabriðað fara hækandi viðað meðog þykir þróunin verulegt áhugjefnií monganum á dögunum var haft eftirJóni Danielssoni, professor í hagfræðiLondon School of Economicsað ef haldið áfram sem horfir getiútkomin orðið alvarleg kreppa á vestulunduHér heima á Íslandibúið að leggja fram fjárlega fráfyrir alveg 2027 þar sem ríkistjóðinstáta sig af því að stemt sig að í ákvæðriafkómu en ánast enginutan ríkistjóðin verist að hafa trú að þaðtækist. Þetta mótu segja mennáformum skatta á gældahækarnir tilsvallin að viðhalda verbulgu og að hafa um vöxtumog jafnvel geti gert ílt verraTil þess að spá í spilin eru hérmættir Agnar Tómas Möller ogÞorbjörn Alli Sveinsson og sjálfurheiti ég Björníkir HafssonÞetta er grátkast í 5. dagin10. septemberÖlkomirÞetta var nú kannski ekkit svonagríðalega upplýfgandi inganguren þetta er svona bara staðanEf við byrjum hérna innanlandsAgnar, er fjálegafrumarpið, dugir það tilað minka verbulguvæntingarnar og laga ástandið?Þaðer klárlega að vera ekki til þess aðbúa tilvæntingar um að verbulgamyndi hérfara fallaEn það er samt yflýst margmiðJáÉg held nú alveg svona með höstog nú er hún í höstþá held ég að væntingar hafa alveg veriðog eru að vissuleiti þæraðreynda kannski áður en að þettaþessi snarpa hækkun óljúversem hefur verið í gangi núna sínstu tverju vikurþá held ég að væntingarnar hafa alveg verið þærað verbulgu takturinnþar að segjaverðið það eitthvaðnæstu mána, heyriðu frekar lágarog það er sjálfur tólmunataktursem er svolítið ótt að horta áþann er mekanískum ástæðum að fara að hækka á næstunnienlág verbulga yfir næstu mánuþað held ég að sésvo sem alveg áfram í pípunumað vissulegavar vaskurinneða sérstu vaskurinn á bensinhækkaður aftur og sem heldur þáverbulgan hækkar næstu mánu á múttmeira nella enþað sem ég held að fjárfestar á mörguum síðu þeir sem erumeð réttan styrkií gleraunum sínum að þeir sjáuþetta alveg að hækker að faraað hæja veril á sérog líklega meira heldur en baraer verið að tekna upp í fjárlögunþannig að þótt að fjárlögun séuvissulega að íta undirverbulgu kannski um 20-30 punktí byrju næsta og svo það er leðandihalda uppverbulgumetningu sem eigaóbúslega litlu til þess að hækki ekkiog þá held ég að við myndum við þettaalveg sjásterkar kraft að horta á maður veginsem munir alveg tóka mótihækkandi verbulgu líkaen við erum að horfa áalgjörðanóutræknarleikaðu þetta í tróunOlíuvers líka sem er svona eins ogeitthvað sem er mjögerfitt að sjá fyrirhvernig munir spila horta á maður veginog svo kannskiþriðjartrið er nokkuð sem aðsessunutuminn spáðunumfyrir nýju mánuðusíðan að hefur manni réttað húsnæðismarkaðurinn væri að faraað gefa hressileftir og ég held að viðséum að fara aðsjá það núna íað fara að gerasthúsnæðisverð og leguverðog það hérnagæti fara að tóka niðurlíka verbulgunni eitthvaðvera mótkraftur í þessumþessari butlandi þjónust og launaverbulgusem við hefum séð og erekkert sjámaknitur endan áhælturBjósihérnafórsett srá þegar það sagði í stefnuröðu sinni í gæðirað það hefði tekist á stöðvastjórnlausar hækkanar og húsnæðismarkaðien hann er einfallega bott fróðsinnog það er einlegatil að stöðva stjórnlausar hækkanirJá, ég held að hana hjóði mitt eftir þvíog fannst þetta mjögsko furðuleg nálgunað þeirra aðkomaað þessar stöðunog hækkun og húsnæðisverðiað það hefði komiðeitthvað svonakæmið þeim eitthvað viðþetta er auðvitaðmeira, Sælabankin er búin að spilnavið fótumog jú, einhverju liti kannskier það þeim að kennaverðbólgan er þá meiri og vextirog herri, það er af áhrifég er ekki vissum að þau viljaendur að státa sig að þvíen svonaskoað því að svona intæki allavega til að byrja meðáttir nú að vera ræða eins og fjalluginþá finnst mér skolíku við að maður horfið áþað þannig að húnhafi verið að teikna hóluen ekki sko núlEr þetta að menna núlið fræða?Já, eða hólunaað því að skovið erum svonaeða ágætispúðurinn núnaí það að reyna að lesa okkur tilum hvað er að gerast og hvers maður væntaog hvort að þetta sé líklegtþess að verða nálægt núliað þásvona byrja maður kannski að þess að horfaá söguna skohvað er að gerast á þess áriðað verða stendaað hallinir í hvað 28 milljararnúna 68 milljararþað varog það er enþá september skosem er meirihallið en var í fyrraog hérnaog maður svonaskoauðvitað ákveðin vombrihvað það er lítil skohagræðing og lítil viljií rauninni til þess aðað fara í svonastórar og erfiðar ákvæðinirþrátt fyrir að það hafi verið setturþessi fræði hagræðingar hópurog kallaði til þúen þá einhvern veginn skilarþað sér ekki mikiðnei og svo er þetta svona klýpurhér og klýpur þarþað var yfirlist markmiðað hækka ekki skattaá einstaklinga og nánu verðbólguþað er verið aðsvona típist eitthvað sem aðembætismennmeð fullri vinningu fyrir þeimég ætla hann að evast verluum það aðríkistjórnineða þeir sem standifórsverfið þáhafi verið að fókusa áskattarlega breytinguvar hann til framleginu vöxtsem eru þetta bara beinskattlagningþannig aðskoég menna það verði að hækka kílúmetrabankaskatturinn mun fara beinttil neitendag og geturjáfnilega hægt áhrif á ástíðþetta er svona algjörð mefnaðalysieitthvað nefn og hugmyndalysieins og blasir við að stjórnvöldhafa bara einfallega verið upptækjumeitthvað allt annað sinnastu sex mánuhvað getur það veriðþannig að verið það saman eins og við borginniþað er þá bara að vera að fara í alveg breytingarþau eru bara nýpirog líka alltaf sagt skoí politíkþú gerur það erfiðasta fyrstnú er bara kjörtjámbil að vera hálnaðog ég menna eins ogtópið var að nefna aðhallin fyrirárið 2026er aukist mjög hatten ég held aðundirlegjandiþróun í hækjörnuhafið samt ekki veriðjafn óhagfældfyrir litur þess árs eins og við gætum séðsíðan hortram á veginþað sem hefur verið að gerast er einhvern veginnhefur verið að hægast á henni aðeins umfram spárog svona ímislegt kannski aðeins meira soften það eru miklu mér líkurað við séumenþá hardari bremsuog enþá mér að hækjunasem að flegirþessu nulliðirá hólu bara út í hafsuga mjög hrættÞað er tjóðilega að samala þvíog með verðbólku horfiðnaeins ogað koma inn áþað eruþað er eitthvað sem við ráðum viðog maður hefðiallavega ef við horfið á þetta núnaað þessi krónutölu gjölder í heldin eitthvað 6,5 miljónurmér finnst það að skobara til þess aðsetja svolítið línunaþá eigi ég einfallega bara stróka þetta útog ég er svona hort á þettapínlítið þannigog mér finnst það góð hugmyndeða allavegagóð hugmynd svo eftir útfæranaað þegar maður horfið á þessu krónutöluhækkan í hjá ríkiðeða sveitafylgjum með annaðef það er eiga að ganga í takt við hækstjórnaað þá meikarsens að ef verðbólgan er5% þá hækku við um 0og þettafylgja einhvernum taktiog þegar verðbólgan er minniþá getur þetta að vera meiraog svo framviðsenþað er eittog svo er annað eins og núnaað maður veit ekki hvernig verðum með þessa kjara samleikaenog kannski umriðað sem getur tekið beturog eftir út frá stöðukrónunar ogkaupmáttar semkaupmáttar hefur þróað síðust árað þáþrjú og hálf prosentkjara samleiksbundar launahækkanirí upphæðið næsta ásog yfir 7% hækkun áörukkubótum sem hafa fylgiðá launavægstjórninioghérna legstjórnuna hækka meiraþetta er bara allt og mikiðhækkir bara reyður enga við þettameð raungengi út frá mælikvara launaíhæstu hæðog svo eruþað eru fleiri áhrifen maður drefur upp neikvæðu myndinaaðog maður vildi sjámiklu miklu meira aðhaldþað við værum svolítið að pakka okkur innnúna að því að það eruog tala bara alvarlega við þjóðinasegja bara að það sé staðanjá algjörlegaen í staðin fyrir ef aðþessarþessargjaldskrára hækkan ereru 5,2%er þá ekki baraverið að setja gólfið þarmeirinn tvöfald verðbúlgu marmiég bara trúið ekki að þau haldi þetta streytþetta er bara svo vondtsignal fyrir allt kerfiðer þetta til þess að geta komið útspilitil þess að haldafriði á vinnmarkaðiég hef einhverju vilja meina þaðþað er svo sem liggur ekkit fyrir með þaðog hérnaþetta er bara allavega eins og staðin er náklega núnaþettamunar ekkit ölluþetta eru kannski svonaheldar áhrif upp á 0,3ekkur stað þar um byllen þetta bara seturvondan tónog ég held að þessum fjölmarki búin er aðtjási um þaðen svona eitt lítið aðtriðsem ég var að skoða þetta varþróun ástarfsmönum hjá ríkisöðuhjá ríkinu sjálfuekki nú opið aðþað starfa um24.000mannsá farsastóruní farsóttinniþá voru2845færriog núna er verið að tala umað sko fækka um 200það búiðast eitt af vinnumökunumer þau áhrifað einhver litið hérna innen þetta erþetta er ekki mikiðsem er verið að geraekki bara líka með að við starfsmönumsvona veldur baraakkurat og horfir á þaðá hann og annars svonaef maður gefur sér það að sýja svonaþertuast að detta út á áriþá er það í kringum700 maðurþannig að þeir eru þá að ráðacirka 500Sigmundi Davíð sagðiað það var hægt að gera þetta öðruðsliþað var hægt að ná sko hallalöfisinn fjálfummeð án þess að leggjasko aukna skattbyrði á almenninghann vissi það vegna að sann hefur gert þaðég menna hvernig myndið þú gera þettaog þið förum að sýja þettahvernig hefðu þiðviljað spila þettasko það er nú eins ogannar gestur í hlaðarspönu hefur bent áaðþú hefðu ekki fjárlunað hafa einhvern minn mist gildi sýttþað er bara stofnanirog það er verið að spara að farafram úr sér ef þeim henda slíktég held að það hefðibara verið best aðlátaþástýra umsum stofnunumog fyrirtækjum, ríkisfyrirtækjumað finna út úr sér að það er bara5% hagraðing að krafaþví verið bara að vinna með þaðeins og þettaþessi hagraðingarhópursem hefur hatttjóða árið til að vera störumþað er náttúrulega að vera að finna einhverja leðitil þess að samin á stofnanirað leggja niður sviðbara svona íkipum eins og er bara að vera að geravíðar, þar verum við að finnaeitthvað óþarf á að leggjabara sérlega nýðuren þetta er mjög erfittvið þetta eiga líka þegar við verum aðþessisamningurvið djöfulinneða maður til að kalla þannigað með þessar tilfærsluog hvernig það er verið að tengja það náttúrulega núna viðsko, launavýrstilu meðþessumbakábyrð líkaað maður sér það bara í fjarlánumþetta er á nokkrum árumertilfærslu í örukerfunaþetta komnar í hækkum okkur 40 milleraog við þurfum auðvitað að fara að hugsaað þetta er búin nýtthvernig þessi millefærslu í kerfi virkaog það var bent áðunað þetta var lögfæðistað þetta getur verið einhver mestuhagstjóðanum mistöku í ára tvien þá er bara sagt aðmenn hætti fátt ekkert fólkJújú, það er þannig, við erum allir vondiren svo auðvitað baraef við horfum aðeins líkaþað er náttúrulega eitt sem ég hefurverið upptekinaað Ísland skuldibara svona undirOECD meðaltalikannski svona 30% undir OECD meðaltalien samt bara í línu við mörg ríkií Nórður-Európu og jæfnvel meiraog þá erum við að greiðagríðala mikla vexti160-70 millerá áriog það er náttúrulega að sjá þettaí nýjusta OECD-skíslinusem tekur, ber samanskuldabirði OECD-rikkjasem hluta alltaf landsnáðsluað fyrir 2025 eru viðhæst á svont Ítali ogbandrikinu, kring fjögur prosentsko reknað á þeirra mæli hverjaLondon svohérna baraNórðurlöndin, þau eru bara undir 1%og mörg ríkií OECD erum flestsvona kringum 2%þannig að mér finnst það mjög ókvæmlegthvað við höfum, þetta hefurvaksið gríðala hratt á stutnum tímaog sérstaklega vegna þess aðþað sem er að gerast núnaút í heimi er að það eralgjör normalisering ávakstastíð og eiginlega gottbetur, þannig aðátlökið fyrir okkur eins ogkemur svona vantningar um í þessi fjárlegavið getum svo að byrja að ná svona vakstakostnaðiniður vegna þess að hér er alltaf að faraþetta er ljú og löðstýri vextir að fara að lekka mikið, verbulgaað fara að lekka og langtíma vextirað fara að lekka mikið stendur held í frumjöfnum líkaþað er bara ákavlegalitlar vísbendingurum þaðþeir eru utan það sko aðþegar maður horfir áeitt er að horfa áhallaneða afgangin, frumjöfnumannars er það á greiðslugrunnieða á rækstrakrunniað það líkubennlisfyrir aðskulda aukninginsem slánsjálfjöfnumeraðhann eru hundra milljarará næsta áriog heldur þannig áfram tilkvæðið 2029eða 2030þegar við raunverulega byrjum aðgreiða eitthvað nýður skuldriog þetta erueinhver liti tækningliatriði, það eru einhverafskriftirvoru ekki launasem erað vera svona 20 milljar áriog Gunnar Haraldssonog fjölar ífjörmurraðihafa verið að benda á svonapúnta í þessufjörmurraðurþú miskildu þettajá ok, ég mista þvíen það er svonaannað til þess að hafa í hugaí þessu samingien sko hérnaþetta eru þettabestasviðsmyndiner að þetta séu hallalauðs fjörlögþað þarfótrúlega lítið út afbregðaég er satt nú einhvern tímaneitt sumari með Bjarna Benedikthérnaí svona hægraðingarhópisem átt að ná þrjú prosent hægraðinguen þannig með að við erum við eitt prosentog fjölmarkir sem sleppa við þaðég menna þetta er ekki mikill metnaðureða þú ætlar að ná alveg árangriog fyrir auðvitað bara fórsöndunar umverðbúlgu fórsöndurvaksta fórsöndurhagvæsta fórsöndurþetta er svona best caseeins og það lítir út núnaþannig að þú veist baravinstra menja í líkjandreifingunnií þessu núliþannig að þú kemst ekki mikið lengra til vinstrijá fyrir utan það að það eiginlegaliggur líka fyrirað sko haksbáin sem að ertil grundvallarað hún er hérna ádeitsem kemur núni ágústsem að maður svonaeitthvað með þróun hefur veriðbara síðustu vikuraðhérnaaðþað getisömulegisveru og bröttog hérnaog einhverju litið sé hannmá ekki gleima því aðsólmyrkvinn og það sem hónu fyldibjóð til gríðlega mikið að tekien svo er líka annaðsem aðallan ég vekkjóri varu viðí umræðinuog allan að ríkisjóðinualgjörlega skauta fram hjáað það er af hverju að hallinsvona miklu verður í fyrraeða hérnaog ég meinafyrir ekki við á þessu áriakkur er hann farið nú 28í 68 og svo er baraverið að horfa fram hjá einnog láta eins og ekkert að það gerþrátt fyrir auknartekjur með þessujá auknartekjur og einhverju litiðen talsett skominni á skattarog vuru og hérnaog þjónustuen það var bænt á til dæmis eins og þegarsko vuru gælt af því að þetta ersumt af þessu er fyrirsjónlegtþegar að vuru gæltunni voru tvöfölduþá keftur sér margir bílafyrir áramót en gerðu ekkieftir áramótþannig að tekjurnar sem er búið að gera ráð fyrirskila sér ekkikom ekki Greslun að keri sér slíkavar það gert ráð fyrir hennihún er gerðþað kemur hluta hennien það er á einhverjum árumen sko sama núnaþað var lofa því að breyta ekkivaskja og færa því hún stuen svo er farið í að leiðritaþar sem þeir kalla skatta afslátthjá baðalónumsem eru auðvitað stærsti vastarbrotturinn í þessari ferðarþjónustukílometrargjaldirog það er nú fleiri mál sem að varða bílaleigjarnarsem er líka ferðarþjónustaner verið sko viljandisem maður bara spyrir hinn úter viljandi verið að reyna að keirahakerfið niður til þess aðná þessari verbulgu niður bara með góða íllþað mætti halda þaðen eins og því að segja ég held aðég skein þetta freka bara semákveðið svona bara hugmyndilegsií að ráðast á raunverulega vandarþað verðist að vera rosalega auðveltað fara bara á mikserinnog hækka þennan og hinn sleðan uppþað er svonalíkingskoEn sko í COVID eins og þið voruð að tala umþegar að einhvern veginnríkis sjóðurvar notað sem falllýffyrir alla mögulega sem að voruð að fyrirtapi, hvernig stendur þau þegar við náðumekki, við náðum aðekki fara síðan eftirfaraldunum að fara aftur íeinhvers konar eðlert ástandsko ríkisútgjöldun fór ekkert niður afturég menna það var bara, það var komið nýtt golfog kannski ekkibara hér á landiJú, skoég hallan að maður horfið til nágrannríkjana að þáhérnaþá hefurorðið aðlöfum þar áhúsnæðismarkaðilaunallavega hann að kaupmátturviðaskvar í kringum okkurhann hefur lækahérna bara, hérna var barakert áframá fullu gassiog auðvitað fjörnmarki sem aðsem að hérnaeiga söku á því að sælabankin brástog senkt viðog það er ekkert neðinjá, náðist ekki aðhérnajá, viðhækku um launu, þetta er mjög mikiðlíkakjærasamlingarnir hann að hvað var aðað 23já, já, og ríki kom þaren þá að súpa segja þaðog svo líka annaðið sem skoég hef nú búin að taka þetta saman eftirsko ég held að þið fyrir minni COVIDþá eru skohnappverðskuldaríkisjós innanlandsminnum það að það hefur eitthvað kringu700-800 millerarþví ég kíkti á þetta fyrir kannski halvári síðanþá minnum þetta að það verði komið fyrir eitthvaðum 1700 millerarþú veist, þetta er búið að aukast umþú veist, þetta er líklega búið að aukast umþúsund millerar1950 millerarmeðan við stuðunum ekki aðþannig að þetta eraukningum kannski 130-40%á sko það sem innlændu skuldunarsem hafið teknarlánir til dæmis ekki bæðið COVIDog svo eftir kringu grindaveikog þetta er, þú veist, við erum að taka þetta á sama tímaog vextir eru hérna að sefnásta millir7-9%og mikið á ríkisvikslusem ég er nú að vera að gangraríkið fyrir að nota óhórlegaeins og þar hafa vextinni verið sérstaklega hárþannig að ríkiðer þessi tótt að skohafusturinn hafi, sem mikla hafustursem kom senst áraþarf að segja nafn hafusturinnhann hefur raunni látið lítað útfyrir að allt sé í lægeða skuldalhutvellið hefurhann er haldist raunni til dæla stöðugten það sem gerister aðþessi vaksta byrðihún er að auka svo miklu miklusem nefnurnafnjöfningu landsamöllunarog það er bara, við erum bara búin að búatil 100 milljarekki næstu, ég held að við séum búin að búatil meirinn 100 milljar afauknum árlegum vakstakryslusem menn hafa alltaf talað um að værisvona einhvers konar tímabundið ástattþegar þessi vextir mynduhurrast niðurog svo hefur það bara gerst í mittiltínieins og við varum að segja aðþannig að vextir eru bara búin að verahurrast upp erlendisog átlöku hérnavarandi verbulgu og vaksta þróun höfu vestnaþannig að við, þetta er bara svonaeitthvaðlag sem við baraég sé ekki hvernig við erum aðná á okkurEn hvað segir það okkur umpeningastefnina, er hún að virkvöndin svo að geraog það kannskigefur auðvitað leið að gera það ekkien íslenska vinnumarknarsmódilirgengur það upp í núverandi myndSko ég held aðíslenska vinnumarknarsmódilir mynur núnaflóksins í veturfinna fyrir hérnafyrir timbumönnumþessum við erum búin að taka útundanferna ár, bæðisamtilega því sem aðstýrifestir eru 8%meðsvona mæli hver á fljóðnandi vextihvort það sem yllibankavextir eða ríkisvíslarþá er það svona 8,5%Ég held aðmaður þarf ekki að vera neitt rosalegabjörnsi til þess að segjakannski að hort framnastu12 mánuði er verbulga líklegtil þess að tikka kannskiég gæti alveg að tikka bara í 5%við getum verið niður, getum verið óversegjum við verið í 5%þá eru við þetta með 4,5%sko raunstýrifeksti hortramaveginí vaksandi aðlunuleysimingandi einhver neinsluþannig að það verður alvegrosalegt aðhalthortramavegin með þess að stýrifaog þessa krónu þar sem hún er náttúrulegaeins og hún er komið núnaég hef stið allavegasvona baradaldi blasa við að skoþví með í gíska sko22. desembernæst komandier við sleið í Íslasmetog það er 100% að það verður í sleiðog hvert er það meðsegurjá, ég skal segja ykkur þaðað þá hefur sko verbulganverið samfleittí 79 mánuðiverið yfir markmiðisem er Íslasmethún var frá áron2004-2010samfleittyfirog ég meina við heldum að við værum komið miklu lengrameð hlutina með verbulgummarkmiði plussog við þarfum ekki um núnaerum við búin að vera með stöðu að krónuí meir og minnaí tíu áreða eitthvað þar um byllþannig að skoþetta erþannig að þetta er langt svaruí spurningunum að þetta gengur ekki uppá þínum að þvíbara til samanbyrraþú veist að viðí heiminum höfum við upplegaþú veist allar þessareksternáláhrifvarandi verbulgueftir mól að þessog úkreinuog hérna allt þaðen sko maður horfur bara til dæmis aðsko hér á Íslandihafa verbulguvæntingar núna veriðkringum töfalthátt í töfaltverbulgumarkmið selabónkans bara íbara fymta árog horfur við til dæmis á baraeins og bandarikinnþú veist þeir eru meðvið erum búin að hækka vextiog lækka vextiog mikla sveplur í orkuverði þarog ímislegt þar gengir þaðog þar hafa verbulguvæntingar til tíu áraverið að svepla svona meðaltælimillir 2.1 og 2.4þú veist í COVID fóruða reyndarmjög látt niður en það hafa ekki fariðyfir 2.4við lenginúna áðan varerfarski selabónkin að hækka vexti 25 púntaog hann var með einhverjaágjörða því að þeir var að takaspanna sína um verbulguhortramá vegin úr 2.0í 2.1%við erum þetta bara íeins og séum okkar vinnumarkarsmódel og svona hvernig við höfumokkar efnagasmálum bara í alltaf nefnirdild þegar kemur að sveplum í verbulguvæntingarog verbulguvæntingumÞorgjörður, hvað er náttúrulega því að græja þettameð því að ganga í örupsamtihvað gerum við þegar aðsákostur er úrleikSko ég heffyrsta leginlega hefðan alltaf ekki breyktneynu með þróuna næstu árinhvort við værum að legin í örupsamti ekkiþað verður alveg nákvæmlega sumi verkefnieins og var bent áog svo hefum við alltaf bent á það líkaeins og málun er að þróasteins og bara í dagþað er alltaf bara svonaalþjóðlegkröfu hækkuna rallief við getum kallaða þannigog það sem að Fraklandi er svonaleiðir hópin af þessu leitiog Fraklandi og önnurÍtali og fleirivextir í Evrópog það er bara að vera að hækka svo mikiðsérstaklega til langstímaað það er eiginlega bara mörkunumað langtíma vextur á Íslandileiðir þetta yfir verbulgusíðu yfir höfuð herriþannig að þetta snýst bara um að ná niður verbulguþannig að ef við myndum að ná niður verbulgunu sjálfþá væri við á samastaEf við fyrum aðeins til útlöndabara krónannú er halli á viðskiptum útlöndaen hún er bara styrkjastJá, skovar nú að skoða þettaog hérnaVarst það að skoða törðunar?Já, já, grúskaog hérnaskohalli á viðskiptum útlöndeða við leiðir réttum fyririnflutning og tölvurum út af gangarhann er enginog þannig sem að kemurþetta daltikemur mér áóvartað hérnahvað það er þó stertþrátt fyrir að krónan sé búin að vera styrkjastjónlegaþetta miðar þetta við tölur skoá öðrum ásvöngjuog þá tólmánu við tilbakaþannig að sko það er ekkertþað er ekki að sjáallana þarnaauðvitað eru ákveðinteikna á lofti þegar maður horfisíðan á raungengibæði raungengi út frásérstaklu út frá launumþað er bara einfallegasegjum hann það að það lítureinhverstaðar eitthvað að brotnaJá það er nú barasamt búið að tala um það lengi skoJá en við sáum nú skoeins og bara nettapp775það er svona ákveðin stæmiog þetta kemursterkari króna mísjáftvið geiranavið erum auðvitað með skoviðskipt að kjörun okkar eruí stóru útflunnsgreinu mjög góðen þau sem eruháverðen síðan er þetta að horfaá geira sem að skosvotækni geir hann baranettapp er eitt dæmi og með aðþað er svona fyrir að hugsa um þessifyrirtæki eins ogmarileg með hluta að sinni starfsem við erum algjörlegabara með hæstu launsem allan hafa verið hérnaog sem finnast áviðbóliþannig að maður hefur allan ágjörðiað sá geiriað einhver sem er að skoða Excelisegi, heyrðu, byrju, afhverjuer þetta svona þarna?Jáog svona kannski geiri sem geturhalla sér að því að skoviðskiptakjörunar sér að batnahann getur þá tekið tilflutt sigog svo framvegisog hérna kannskilíka þessisvona sprótafyrirtæki sem erað reyna að búatil eitthvað útlöðsdegjurþetta hittir okkurekki þar maður viti nákvæmlega hvarhérnavandamálinn koma uppþau eru ekki í álinuþau eru ekki íhérnahérnahérnaþað er áliðfiskurinnsíðan er skoferðaþjónustan allavegaso farþað rættist úr þvíhvort að það sébarasolmyrkvinn eða hvaðþannig aðþað er eittog mér langar nú svona aðeins að skjótaað já líkasvo ég fóðaað koma aftur af fjárluganumað hérnaað það er áhugavert sko aðnú var tilfærslegahagstofan sér ekki lengur umhagspána fyrirfyrir hérnafjárluginheldur seglabankin enseglabankin og líkaseglabankans það spáir ekki fyrir umum ferðamannafjöldaog hérnaog ekki heldur um launathrónog ekki heldur um launathrónog hérnaþannig aðog hverjar eru þær fórsendurog það er svonasko þú veit að spurja maður hvað finnst mannium þetta og hitt íí frumvarpinuþað vandar svo mikið gegn sæog þessa tölur eru ekkiég gæti ekki fundið að það eruí þessum 380blasina hérnareyti sem að fjárlugin eruNei og svo varmikilbreyting frá því sem að venjar er aðándormin fyldi ekki meðhann kemur setnaþannig að sko það sem að var hægt að sjá barabeilinistilltegnartilugur og hérnaum útgjöld og skattahekkanirog annað slikt skoþannig að hérna það er svonahvort sem það eru verið að reyna að tryggja einhvers konarmjúka lendingu eða bara fela það meiraþá fyldi hann ekki meðNei en þess að ég skjóti bara inn íí lókinni með varandi krónuna skoef ég hef mitt aftur þetta tilfinningunaað krónun þrátt fyrir þettasögulega sterkar röngingiað það gæti bara orðið sérlega erfittfyrir hann að veikjastog svona líka hort inn á veturinuef að jafnvel þótt að ferðaþjónast að nýrið eitthvað pínu softeins og toppin nefndi þá eru allar hinn aðað það er með alveg einstaklega góð visskjötu kjörog svo er bara þessinblíkur og lofti í einhvern veginnþannig að hvað áhrif mun það hafa ef að húnfyrir að lækka tölusteða draga virulega úr henniog byggingari innadurinneru bara basically aloka eða ljúka sínu verkunumþá, það hefur auðvitað áhrif áalls konar innflutning frá steipuguniður í þóttafélagur og innrettingarþannig að égsvona tekna það svolítið uppað með selabongan hérni í 8,5%virkum vöxtumvið höfum séðbara undafarið erlenda aðela baraveraeins og ég kalla bara að hlunga sér hérna inn ístutta vexti, bara jafnvel íkrónunni í 140þannig að við erum alveg klálega að sjávakstamunnaviðskipti frekarvirkþannig að ég svonakemur eiginlega óvart ef að við myndum sjáeitthvað verilegtpull back í krónunni í veturFöruð þá út lúdlandaen þá hefur við svona, þó að við séumjá þá er engin eiland í þessum öfnumþetta hefur verið allt áhrif á hvert annaðog í daginn þá gafur Bandaríkin útríkisskuldabreti30 ára með það semáherslunarkraman var 5,22%hægsta sem sést hefursíðan 2001hvað er á segði í umheimunum?Já sko, ég heldur reyndar hún sénú komin með þessi harra núnaþað er hérnaennett sögulegi dagurinn áErlendimörkum, ég held að hún sé komin í að5.34ekki batna þaðþað erég held að Frakland sé sem er aðleiðir kannski mestu hækkunnarog Japan gerir það að vissu leiti líkaen Bandaríkin klárlegaað þetta er skoþað getur veriðymsi dræverar auðvitað fyrir hérnasvona hækkunum áhérna áherslunarkrumþað getur veriðgróf þegar þess að menn var bara að tellaað hérna var að fara greiðilegur hagustur í gangviða, allan heim, þú veistþað myndi klárlega geti ítt svona uppgruðþað geti verið vegna sem menn hefurgríðilegar áhyggjur af verbulguen þegar þeir eru kíktir undirhútið þá sést þeir raun aðsko raunvægstir og nafnvægstireru búin að vera hreyfastsvolítið í tandem, þannig aðlengri tíma verbulgumætningar þær eru ekkibúin að vera að hækka, jafnveg þótt á ólíuverðiút á hormús og allt þaðþá er margarinn að geraað það myndi jafna sérekki aldrei að vera, en heldur éger þetta fyrst og fremst skuldakrepaeða skuldakrepasem er ótti viðbarahorfur í ríkisfjármálumum allan heim að hvernigríkigeti staði viðskuldi sínar sem eru vaksandiog ekki síst vegna þess aðþað er ekkert svona jákvæmt input að komanynstað frá, það eruauðvitað er ekkert öll ríki í þessusviss eða norðurlöndir skilursem eru bara með allt sett og hreinuþau auðvitað eru ekki að sjá þess að hækkaná ásnokröfum, en fjárfyrstareru bara að segja af hverju á ég að bindapeningi mynd til 10, 2030 áraef að þýðir sem skuldareru barabasically að fara bara að binda á hausinnog sem þýðir þá aðþið mynum bara inniláta verbulgunna sjáskítuvarstarfið hortur um veginnþannig að þetta er það semer að kera þetta allt áfram og skortur áeinhverju svona jákvæði inputi varandiað snúa þessu við sem við sjáumalltaf ekkiog þannig að þetta höfurauðvitað greiðilega áhrifu í Ísland og ég helderinnunni að þótt að viðmenn vilja oft meina að við stundumbetur enn þessarstórskuldugu þjóðir þátel ég það að vera vissuleitiorðum ofikið vegna þess að það semskiptir inn í end mestu málieru vextinni sem þú borgar á skuldnirþannig að við erum aðborga mikla vextinniog skuldugustu ríkir þá eru viðþetta alveg í þeim hatti líkaOg hvað áhrifhefur þettaog það er ekkert sem benda til þess aðþetta sé að lagast, ég mennaað þú veldir fyrir þeirri ríkisútgjöldum eins ogí þessum þjóðum sem þú nefnttökum bara í Európaþjóðunarað síðan eru stór aukinframlau til varnanmálaJá, það hefur við verið benda á að það séþað sem sé triggerið þetta líkasé einmitt að þessihérna, svo í Þýskalandisem dæmið, það er að menna nefnt að það er þrennt að gerastþað er annars vegar, það er hættanuraustriði sem að triggerarvarnanmálaútgjöldinn, ég menna að vera að breytaversmiði og volsaka inn íelflugaversmiður og svoer það hins vegar samkeppinuvið Kína, en nú þurfur menna að fara að byrjaað beita totlum og alls konar þannigsvona hlutum sem er ekkijákvæðir og svo þriði aðbandrækinn hafa verið unni tekiðaf svona varnarstatusinn, þannig að það þarf að fara að greiða fyrir það líkaþannig að þetta er, hafasumisérsvengar á markaði verið að segja aðeigi að leiða til þess aðvakstakúrur halli meira upp enellaHvernig myndir þúþetta, ég menna, er réttsem að Jón Danielsson segir að þetta getur baraleitt tilalvöru krepu?Ég allavegasko held ég að þess að við fáum tímaböðsem aðvið höfum séð við líkahækkanir áþað er ekki bara ólí að það er sigurþað er hveiti, það erhrísgrón ogÞað er allir að búa söndir eitthvað, einhvern veginn?Já ég menna bara sko, ég er nú bara með þetta hérnafyrir framið sko, bara gasið íEurópa eru upp 190%á þess árihérnaog svo nú alltafbara síðast lín mánuð45% og þetta er baraheld yfirsvona, það ervæntanlegageristu þetta með einhverju töfu að þetta komið frámjög verðbólgutölum og eins og þetta er nefniðmeð stríðsræksturinn og aukinhérna útgjöldí þessa hlutiþá það er fátt sem að fæ maðursvona til þess að vera eitthvaðóskaplega brætturá þessi mál nemaað hérna allavegaeins og staðan er í dagþú auðvitaði hægt að tekna upp aðað hérnaUkrænustríðinu ljúkiog allt leysist íÍrannu svo framviðsvo framvið sko, þá ég held að það sésvolítið brættur heimi hvað varandivarandi svona skosvona þessi varnamálí stóra saminginusem að geti þáhjálpað hérnaþessum makstamálum öllumen svo er amerikaer að gera eitthvað sem er 6%á áriog það fyrir utanhérna það hefur hann vinnurþessar kostningarog gefur öllum500 dollarahvað var það 1 trilljarðurrúmlega trilljarðurég veit ekki hvorthann allavega hefur ekki mikla ágjörað peningabrættuninuog það er samt skoáhugverðst að benda á þaðsko við höfum auðvitaðað alveg sé þetta vakstastígi áðurþetta er bara vakstastígisem var hérna í gangifyrir fjármálagreppina2007-2008það voru langtíma vextirmikið á þessu bíli46%langtíma raunvestir 23%þetta eru svona svipaðen það eru svona ákveðinu mælihverjarvarandi skuldalhutvöldí heiminumþað sem eru svona viktaðhækkað um 40%sem ég held að það sé líka svolítið stórhlutað þess að skuldabræðafjárhastumminnstegústi þegarríki voru að skulda meðeltæli30-40%lærarþjóðafrænsluþá minnstegústi fannst fólk munum eins ogþetta eru allavega inn á markaen núna eru bara stærstu ríkineru bara hérnafærast svo langt frá þessubara með ósjálfþetta er bara eins og eitthvaðþetta er bara eins og eitthvað far sem er aðhafð spórbuðþannig að maður hafa minni trú á aðþetta geti gengiðog ekki bara, nú ætla að líka fyriraðþessi áherslunarkrafaði hefur oft bara haftmikil áhrif á pólitíkég meina Liz Trussvar með alls konar áform sem hún röklaðibara tilbaka með út af viðbröðum markaðajáTruss momenti, það viristhálf hjákallegt eins ogstaðinni er í Breitlandi núnavextir eru miklu herri enþað er mikil að leysiþað eru bara fín í dagen hvaðer þetta, ég meina nú til dæmisum að skoða úr hlutabröðumarkaðan, þá hefur við verið talaðum bólu vestanhafs en íslenski hlutabröðumarkaðanhefur náttúrulega verið barabara hálfupptekkin af þunglindií daldi langan tímasvona með allt og alltjáþað getur ekki verið mikið leiðrétting eftir þarnei neiskoþetta er náttúrulega svona laung sagað fara yfir skoþað verið áföllhjástórum vaksta fyrirtækjumeða svonasvona miklavæntingabundna við á þeim tímasem hafið áhrifu á markaðanog svo framvisséðan eru þetta bara skoerðaldi þessi klísjaþað er erfitt að keppa við vextinaog þetta kemur þreitaþegar þetta er búið að veralengiog svo kemur hérnaég veist ég er svona mágreina að einhver litiþað er útflæði út úr þessumsjóðum sem eru hvað mest kannskiað reyna aðað reyfa markaðan eðagreiða peningáhug í almennisksþetta var töluveru hérna í kringumí Íslandsbánka útbóðið síðastsvo finnst manni það einhvern veginnsústemning af að kóðna niðursem er kannski ekkert skyttið? Nei neiþað er ekkert skyttið og hérnaeinhver litur er vext hérnaað vinna sína vinnuen hérnasams sem áðurþá gengur allavegaskoflestum fyrirtækum barabísna vel og eruhérna hóflegaverlu og allt þaðEn svo bara getur markaðan verið svo tögu aðvekla þeirri bara írku? Jájáog við hefum séð hérnanorska og oljusjófinn komahérna inn að gríða alveg um kraftihvort það er síðast á haustog í byrjun þessa ársog ellendafjárfesta á annað en einhvern veginnhérnajá gerir svonainnlendi markaðiner hann frekarsvona erfiður?Hann er frekar súrverður bara að segja allveg þú erEn skoí útlöndum ég menna gerfugröndafyrirtækinnhafa náttúrulega einhvern veginnkert þetta áfram enen við þessar aðstæðurþá vakna alveg fleiri spurningar varandi þaðþetta er náttúrulega mikið kaplauðen er þetta samt alvöru?Ég held að það séubara erfitt aðkoma verið að spá maður íþví húsið sko enþað sem er náttúrulega menn benda áer að hvað er lendur hlutabröðmarkaðinog sérstaklegaþessi gerfugröndafyrirtæki eða Hyperscaleer svolítið að hvað það hafi verið ónægumþannig sem fyrir sko hækkungröfunar og maður hefur náttúrulegaupplifað það núna sérstaklegaí faraldrunumog árunum sem fyldi eftir húnum að skoöll þessi gróðfyrirtæki þau baraþau söfluðist bara basicallyoft í takt við bara eitthvað smávendingar um hækkandi vext í framtíðin og þáfór allt á hliðina. Þú hefur þaðekki verið en auðvitað líka hlutaþví ég held ég að sér nú líkaað bara afkoma fyrirtæki íbandrækjum hefur bara verið miklu betri heldur enfjárfæstar voru að spáí byrjunars. Þannig að þetta er nú líkahefur bara gengið ótrúlega vel í bandræskuhakkeri og fyrirtæki verið að skilagreiðalega góður afkomasjáðu bara svo NVT-æðmina þettalígeleglígeleg afkoma og hérnaþannig að ég held að það sé svonaþað er eins og aðteknikerinn í bandrækjumsé svona ennþá svona pínu ónæmurfyrir hérna þessar hækkun ástrúkröfuen maður lés það alveg núnaað það eru margir aðvelta fyrir sig hvort það séað koma núna einhver sarsugamörk í þessueinhverþetta er svona hvort að 5%sem er núna inn á seilingar í 10 ára vöxtumí bandrækjum og hvort að það munitryggjar einhvers konar salfræðilegt sýft sem aðfólk byrja að pulla peninganasína útrúsi vegna þess aðþað er alltaf rosalega mikið afenga fjárfyrstum á margarum í bandrækjummiklu meira til þess að hér, ég ber bara gegnum þessa401hérna, hvað á reikninga að það sem aðgríðalega rauður hefur verið að sapnast uppmeð þessari ótrúlega góðu áhustuní bandrækjum, þannig að einstaklingarstýra gríðalega miklu og þeir getabúið til mikla seflur íverðið hlutaburðaÞetta eru ekki, kannskiþú veist, ég myndi ekki tala þig fram að við séum að drepafólk úr gleði í þessariumræðin, en þetta er samtmaður heil alveg, þetta er fólk þar semþað er það sem fólk hefur áhuga áÞað er vel það fyrir sig, hvað er að fara að geraEf við tökum hinnan hliðin á plötunum í Suðaþá er náttúrulega fjárfyrsteitthvað kallað spari fjóru eigundur á Íslandiþeir eru nú svonaverðastera frekar íhelsamir og geima peninganaoft í íhelsum fjárfyrstingumþannig að þeir geta vissulega að tekja gleði sínayfir þessum háið vokstumHerðuþað er bara hérnaþað verðurstutt í að ég kalli ykkur aftur til leiksen þetta eru sannlega áhöfur í tímaref þú ættir að segja barastutt, kannski lokin og þið báðirsko, haldi þetta áframástæðan eftir að vestnaumtalsværtAllavega eins og staðan er í dagþá held ég þaðÞannig að fólk eru bara að fara að kaupasykkur og kveitiog þetta helst þaðNei, ég meinaþað ervið sjáum bara hvað er að geraellendist akkurat þessu danaþað er ekkiallavega ástæðast að veraeitthvað mjög bratturá hlutin aðeins og staðan er akkurat núnaí sko reysastóru myndinnisem getur maður verið brattur og eittog hitt fjellæðiþegar maður er svona uksverðilegt út á markanumog allavegafyrir mig skonefn að eitthvað breytistað nálgunin ínæstu umræðum var náttúrulega fjalluginnbreytistþá geturég orðið jákvæðar á verbólkunaþó maður séu auðvitað skítrættuvið það sem erfaktúra sem við ráðum ekkert viðÞað er mittJá, ég held aðhitt stærsta máli verði núnasem muni dinja okkur hórtrúma veginverði vinnumarkaðarinnog þá er ég ekki meinakjæra sáningarnir heldur sko staðan ánumminna við sjá um hvernighefur ofinberaði hefurstaði fyrir allri fjölgunstaraði undarferðiðog hefuralmennumarkaðarinn hefur verið að draga stórumnú munum við sjá almennumarkaðinn halda áfram að dragaviðurluststórum, ekki síst píkingabransunumog bara öðrum geirumsaman tíma verum við fyrst að sjá ofinberaði markaðinnsetja á stoppog svo þess að verum við að sjá hérna hinn með með gutunamikla fækkurþannig að ég held að við munum sjáalveg þessi rýsa raðar heldur ensumar spárur að gera í dagog ég held að það veri svonamuni draga all verila nýðursvona stemninguna ísamfélaginu, hórtrúma og vetturinnAðeins Örstveit, út af þvísko hversu miklu máli skiptirþetta reymanlega minnasem kom hinga til landsinshvað gerist í miklu aðlunleysi?Ég tekki það nú ekkihvort að aðlunleysishvort að aðlunleysistryggingana séuhérna haldi fólki hér á landi eða ekkifer það ekki svolítiðlíka bara eftir aðstæðumí landi hversu einsog ég meina það eru mjöghérna allavega hefur verið mikill uppgangurí Pólandiog laun og hagusturlaunhekka mikiðog hagustur verið mikillmaður hefur svonahýrt talað um þaðað líka aðef að úkrænudeila myndir leysastþá myndu mjögmargir pólverjarfara í aðvinnaþess að það fari í restructuringog þannig aðhérnavið sjáum auðvitað aðlunleysiðbúið að greiðilega hátt hjáað flutta vinnuaflinuog hérnaég er ekki rétt hjá mérað réttindineru hvað náðu í áttjámanueða 24Ríkistjóðunum er með áform um aðað stitta þaðen það er svo sem ekki ennþá komiðNeiog ennþá eru þásemst aðlunleysið spæturhér á landu þetta miklu að herri heldur enn launí mörgum með þessum laundumÉg mann nú ekki nákvæmlegaen ég minni svona sko eins og í hérnaég efnarhérna samdrættinu með hrunnu2008þá var nú mikið verið aðfjalla einmitt um þettaog þá var núog nú víst talsveit margi sem aðfóru bara heimdi sín og þáðu bætunarég veit ekki hvernigþað er núnaÞetta munu, eða mittþetta munu svo bara að hafaÞetta er greiðilega áhugaverðurstakna að það varð svo rosaleg fjölgunóðbásleg fjölgun20.000 að þannig að við hefum ekki sambarilegtvið veitum ekki nákvæmlega hvernigþróuninn verður þannigNei, en það mun allavegahvernig semhvort sem fólk fyrir þá að landi eða ekkiþá er allavega ljóst aðgreiðslu geta fólk sem mun klærlega minkavið að fara nér á bæturog það margir allavegaog þetta áhrif munu sjárst álíka húsnæðismargarinnum held égað legu mun gefa eftirog þetta svonavið þurfum ekki held ég að hafamiklar ágjur af því að hér sé aðvið getist strax einhver húsnæðisból á afturskuút af allir lagrið tæmistég held að við þurfum að gangigegnum smá svona reynsunveldá undanÞað er alvöru leyrreitingmögulega framöndanog kannski líklegaHerðu, Þorbi Nalli og Agnarkæra það ekki fyrir komunaég vildi óska þess að ég geti búiðhlutendum upp á meira skemmtu efnien þetta er nú samt bara það sem máli skiptirog við reynum að fjalla um þaðTakk fyrir í dagTakk fyrir í dag

Kreppa í kortunum

fim. 10. sep. 2026, 17:26 · 52:54

Kannski ekki skemmtiefni, en samt skylduhlustun. Agnar Tómas Möller og Þorbjörn Atli Sveinsson rýna í fjárlagafrumvarpið og möguleg áhrif þess, en líka í ískyggilega þróun á ávöxtunarkröfu ríkisskulda

Samantekt

1. Alþjóða kreppan er áhyggjuefni í tengslum við hækkanir ríkiskuldabréfanna, þar sem sérfræðingar varar við mögulegri kreppu í Vesturlöndum. Hér á Íslandi eru stjórnvöld að leggja fram fjárhagsáætlanir sem eru skiptar skoðanir um.

2. Fjárlögin sem lagðar hafa verið fram virðast ekki nægja til að draga úr verðbólgu, og þrátt fyrir samþykkt þeirra eru engin skýrar aðgerðir í sjónmáli að takmarka vöxt ríkisskulda. Eru skattahækkanir að verða nauðsynlegar?

3. Skortur á alvöru aðgerðum til að takast á við húsnæðismarkaðinn hefur verið gagnrýndur, en fyrri yfirlýsingar stjórnvalda um að stöðva stjórnlausar hækkanir hafa ekki skilað árangri. Húsnæðismarkaður er í klandri og maðurinn yfir hundruð milljarða halli ríkissjóðs.

4. Þó að ríkisvaldið hafi slegið til að komast hjá kreppu, er spurning hvort núverandi stefna og viðbrögð stjórnarinnar séu nógu öflug, og hvort þau muni leiða til skammtímalausna eða langvarandi breytinga á efnahagskerfinu.

Lykilorð

Kreppa í kortunum
Grjótkastið
0:00 0:00
♪