Stóru málin og stóru orðin.Það fjallaðum undan þáur valdsvið ESB og sameilega sjáarúttastefnuí álitskerð þryggja lagaprófessóra við háskólunni í Reykjavíksem unnun var að beðinni fórsættisraðunetisins.Í álitskerðinni sem þau Gunnar Þór Pétursson, Hafstedt Dan Kristjánssonog Margrit Einarstóttir söndu er fjallaðum stóru málinsem við þurfum að kynna okkur fyrir þjóratkaðgreisli.Engin ein upprópun eða ein fyrirsögn lýsir innihaldi hennar.Ég heiti Eirún Magnúsdóttir og með mér er aðalhefur Ámunda dóttir.Við ætlum að fjalla um þessa álitskerð.Hún fjallar meðal annars um forræði á náttúru öllundum í ljósi evlopuréttar.Fræðimennir lögðu svimarriðendir vinnunaog afræðsturinn er þessi ítarlega álitskerð.Hún er um 130 síður.Plakkið sjált er dagsett 10. ágústog það var byrst á vef stjórnarásins 19. ágúst.Það er engin leið að fara yfir svona skistlu á neinu hundavaðien í þessari álitskerð er í raun kannski það ítarlega staðsem hefur byrst um öll stóru málin fyrir þessa þjóratkaðgreisli.Þessi skistla eða álitskerð er í þrejum hlutumog við ætlum að gera tilvönd til að vinna okkur í gegnum hana.Það eru líklega fáir með þessa álitskerð svona á náttbórunu.Þetta er engin reyfari en við skulum byrja á að segja frá þvíhvað er í henni, álitskerðinni um stóru málin.Já, þarna er farið yfir heilmikið og mörg álita málsem hafið mitt verið mikið í umræðinni í sumar.Þarna er fjallat um valdsvið og valdheimildir ESB.Það er fjallat um sjáurutsmálin, aðeldarsamninga,aðeldar viðræður og undanþáur.Já, og við erum, eða reynum að vera skipulaðar.Þannig að við ætlum að byrja á fyrsta hlutanum af þremur.Þannig að þessi skistla greinist í þremt.Og þessi fyrstu hluti fjallar um mitt um valdsviðog valdheimildir ESB.Það er fjallat um ákveðum ykna rétt,takmarkanir á fjórfrælsi,ákveðum þjórfrælsi,ákveðum þjóðaröng auðkenniog likil hlutverk ríkja.Korki meirinni minna.Í upphafi erum við, það er verið að nýkja þetta fyrstá svona stóru línunum.Hverjar eru grundvallar reglurEurópusamband senstþegar kemur að auðlinda veðanþegar hvaða svona ákveðiog hvaða megin reglurog grundvallar reglurþarf að hafa í hugaþegar við erum að tala umnáttúrreylindir og auðlindamál.Og það eru auðtasvona stóra línankannski grundvallar ákveðieða grundvallar reglaní Európuréttunumþar að kemur að þessuað það er þessi grundvallar reglaað Európusambandið hefur baraþær valdheimildirsem að Aðildaríkinn hafa ákveðiðað færa því.Þú veist, Európusambandið getur ekkibúið til bara valdheimildirum sjálft sigog fyrir sjálft sigvaldið kemur alltaf fráAðildaríkinnumog þessar valdheimildirsem að ESBfær í sáttmálunumþær byggjaá einróma samþyggiAðildaríkinnaog stopnannir ESB meiga ekkertbara að þú veist taka sér valdsem að þeim hefur ekki verið veittmeð einhverjumlíðræðislegum hættiá milli allra Aðildaríkinnaog þetta er svona grunnurmyndi ég að segja undiralla áliðskerðinasem er þarna svonanýtt sérstaklega á í upphafiáliðskerðinaJá, það er alveg byrjað á þessuþað þarf að skilgreina valdsviðhver hefur vald til að gera hvaðog þetta kannski kemuraðeins inn á þar sem við höfumfjallið um í okkarum fjöllun í okkar þóttumsem er þessilennska hér að tala umEurópusambandið, jafnveilsem eitthvað svona sérstaktfyrirbærið með sjálfstæðan viljaen Európusambandiðhefur raun ekkivald annað en það sem aðEurópusambandið hafa veitt íog það er svonaþetta tekir framþetta mjög framalegaGrunnurinn aðeinseru þetta sá aðEurópusambandið sjálferu þetta í rauninniekkert annað enþessi 27 Aðildaríkog það er skonáttúrulega lagt út af þessuí upphafið álitskerðunarþað er sérstaklega þetta umeignar hald og eignar réttaf því að hún fjallar auðvitað umauðlindir sem eru oftastverðmættustu eignirAðildaríkjana en Európusambandiðog það fjallar sérstaklega þetta í álitskerðinnihefur ekki heimildtil þess að það er eitt af því semAðildaríkin hafa ekkiveitt Európusambandiðog það er heimildtil að mæla fyrir um eignar haldnótkvönaða forræði yfirnáttúrulegjum Aðildaríkjanahins vegar, veltir þaðgetur það óttið á öðrum valdheimildumsem að Európusambandið hefur fengiðupp að hvaða markisambandið getur settreglur sem getur haft áhrifá meðferðeiraþað eru Aðildaríkin sem að eigaauðlindirnar, þaunjóta þessa eignar réttar, þaunjóta forræðis yfir auðlindumsínum, en þeimber að gæta að kröfumEurópuréttarinsaf því að slíka reglur semhafa verið settar á vettfangiEurópusambandiðins, bara á vettfangiEurópuþingsins og með þeim hættisem að reglur eru settar innar Európusambandiðinsþessar reglur getur haft áhrifog snertá því hvernig eignaréttindineru svo nýttbara í rauninni það sama og kildirá umEES-samningsinþó að kildis við hansisvona takmarkaðra heldur enEurópusambandiðins að þágildi þetta bara það sama í rauninnisem gildir þardæmum þetta eru aðþó að ríkin hafiforræði yfirauðlindum sínumtil dæmis í sjónum, þau hafanjóta eignaréttar og hafaforræði yfir sinni sjáar auðlindað þá þurfa þau að virðasameilegu sjáurutustefnog reglur hennar til dæmis varðandiofveðiog þannig að það er svonaeitt dæmum þetta skoÞað eru þettaheilmikið sem fjallarum mitt sjáurútöginog þetta fjallaröll þessi skísla er umnáttúru auðlindir og við sjáumþað viða í þessari álitskerðaþað erþað er ekkert endilega kviðiðfastað orði, þetta ermjögsvona varfæriðeða það er að segjaþað er verið að lýsaeinhverju ástandi, það er verið að lýsasvona eru reglurnarþetta er svona og það er ekkertkannski bara vegna þess að höfndasíðan svona varfæriðnirheldur vegna þess að þetta líkurekki alltaf alveg fyrirlög og reglur eru eitt en svoþarf dóma til þess að tólka þauog það er tala heilmikiðum það, um dómaframkvæmt og í einhverju tilíku þá baraeru ekkilíka dómar ekki fyrirJá, við sjáum þaðmeð törnstæðar í áliðskerunaþá koma svona setningar eins ogþetta ákvæði er ennþá bara í mótunog það er kannski mitt út af þvíað það hefur bara ekki ennþá komið upptilvig sem aðsem að sker alveg úrumþú veist, hvernig einhvertilvigsvona blasa viðefraupréttum, það er baraog ég minna það er ekkert sérstaklega viðefraupréttar, frekar en baraeinslænsko rétti, ég minna þaðhafi ekki verið settu lögum allt undir sólinniþað mikið farið yfir alls konar dómafrankvæntí kabla semfjalla sérstaklega umum eignarétt. Eignarhalttil dæmis á bara öllum eignumog það er á meðal öðlindum, það færistekkert til ESBvið engangu ESB. Eignarhaltbreytist ekkiþegar gengiðarinn í Efraupréttsambandiðog eignarhalt á öllum eignumí rauninni.Hættu ræðist það bara aflandsréttinum, bara íslensko rétti til dæmiseða rétti hversu eins aðeltaríkis, en þóþarf að takatilli tilESB réttarinsþað er að segjavið getum tekið dæmi um þettaog það er fjallað ítalega um þettaí þessum eignarétta kabla, hann er mjög áhugaverðuren fyrir margakannski getur það verið svolítið sem það erþað er verið að fara yfir allskonarþarnaen í þessum kablasem að fjallar um eignaréttindiþá ermá segja sko, fyrster hérnaaðalgrundvöldurinnog það er að sátmálatnirog ES samningurinnhann hviður á um þaðaðsamningurinn hafiengin áhrif áreglur samningsadilunaum skipan eignaréttar. Þettasegja þeir í álitskerðinniað þýðiað aðildaríkinþau ákveði sjálfreglur um skipan eignaréttarinsþau hafa ekki framseltvald til Európusambandsinsum eignaréttindimeð svona nefnum almennum hættiog getaþannig ráðið sjálfhvernig þau haga þvítil dæmishvort að þau hafa reksturá mikilvægum innviðum í ofinbörumrekstur í engangu eða hvort að þauákveða að hafa hann íengagerunum. Ef þauhins vegar ákveða að gera þaðog það er það sem ég var aðsvona útskýra áðan, að ef þauákveða að gera það, þákekka inn þessarEurópu reglurtil dæmis um bann viðmeismunin og gröndvildiríkisfangst,fjórfærelsisreglur, samkeppnisreglur,bann við ríkisastöðu og allt þettaog þar geta auðita oghafa margóft komið uppá svona vafaatriði semþarf þá að útkljá fyrirdomstólEurópusambandsinsog í þessum kapla eruraktir, fjölmarkirdómar ogþað hefur ekki veriðleist úr öllu undir sólinnien í meginatriðumþá hafa ríkinvaldiðfyrir þessu sjálf og það fyrirsvo eftir því hvaða leiði faraað hversu miklu leitiþessarreglur Európaréttarinsað hafa áhrifÞað er sérstaklegakabli í þessum fyrsta hlutaskildurEurópusambandsins til aðvirða svo kallar þjóðarauðkenni ogþetta er orð semvið erum ekkert að nota þetta mikiðsvona almennt og þaðvirðist eins og það sé kannski ekkit alvegskýrt hvað þjóðarauðkenni er, er þoskurokkar þjóðar auðkenni eðaer verið að tala um fyrirbæri baraeins og alþingiAkkurat, þetta er einmitt eitt af þvíþað kemur hérna fram í áliðskerðinniað þetta ákveði séenn í mótun ogog hérna og kannskiekki oft sem maður reynir á þaðog ekkert mörgur dómaforða mig kannski tilÞað kemur fram á einu stað í áliðskerðinniaðekki, það segirekki er hægt að ráða afdómaframkvæmt að ráðstafavarðandi náttúruauðlindirfalli undir þjóðarauðkenniþannig aðþað er eins og þettasé svonaekki alveg ljósten að það gætifallið undir þettaen það gæti líka ekki fallið undir þettaEitt sem að þeir reyndar segjaþó um þetta ákveðiþað er hvaða álygtaner hægt að draga útráðja ákveðisíðan að þau segjaþó að margt sé á huldu um ákveðiðog dómaframkvæmt sé ennimótun fælstí því að Evrópusambandinueru takmörg settvið beitingu valdheimildasinaþannig að hérnaþað er svonamér veist þetta aðtiklisværtsvo segja er annað að það líkaog taka eins ogmöguleikana því aðákveði í stjórnarskrágætuhaft áhrif átólkun þessa ákveðis en eruaftur varferðnirí fullirðingumþar af lútandi vegna þess að dómaframkvæmtsvona gefur kannski ekki ná að sterkarvísbendingar um þvíðingu þessa ákveðisen ég er svona hjóaðasteftir þessu af því að partur af umræðinniauðvitað á Íslandi hefur veriðumhvaða áhrif hefðiákveði um auðlindir í stjórnarskráhaft ef að til dæmisþað væri ákveði í stjórnarskrásem að fjallaði umað auðlindirséu grunnþáttur meðal íslenskuþjóðarinnar og það séu svona einhvern veginnsam og við einhverju menningarþá veist það fyrir eftir hvernig svona ákveðirer því orðaðað mjög skifatir kynna að sé ekki alvegútilokað að ákveðistjórnarskrá hefðimögulega þýðingu fyrir tólkunþessa ákveðisþað er aðtæklusvert að hugsa um þaðhvort að ákveði stjórnarskrámyndi veitaþessu fyrirbæriðþjóðarauðkenni, einhverja frekarvikti í aðeldar viðræðumen ákveði viristen þá verið það mikilvæg mótun að það sé ekki hægtað sláninu förstuþau segja hérna, skísli höndarmögulegaværi und að gera ákveðinaðtriði að slíku auðkenniþjóðarauðkennimeð því að stjórnarskrábinda þauen segja jafnframt að hafa verið hugaðekki rúmist innan ákveðisins alltsem kemur fram í stjórnarskram aðaldaríkjanaþannig að þetta erþetta er svonaþetta er áhugaveru punkturallavega og hérnaog mér finnst þetta reynda skemmtorð, þjóðarauðkennireyna að sjá fyrir mérþað er mér þoskog lunda og svona fyrir séren þetta snýst þettastjórnskipurlag og svonahvert ergrunnskipurlag ríkisins héren þetta ersvolítiðþetta er smá áhugaverdpæling að fara í þettahver er okkar þjóðarauðkenniþú veist, er þaðþetta réttast, er það þjóðarauðkennigetur við fengiðeitthvaðundan þá út á þaðen viðætlum að fara yfir þessaallitskerð, hún er í þrjami hlutumog nú erum við búinar að fara svolítið yfirhennar fyrsta hlutaÍ öðrum hluta álitskerðarainarer farið í sérstakarvaldheimildirog reglurog í þessum öðrum hlutaað þá er fjallaðumforraði yfir orkuuðlindinni ogum samhæla sjáaröldistöfnuESB og reglur innrimarkarins, talandi um stóru stórumálin. Orkumálin eruþannig til einn fyllunar en það er svonaminni þáttur í þessu heldur ensjáaröldurinn að því aðmestaf lögjöf varandi orkumáler nú þegar hluti af íslenskumlögum. Jálögjöf og gröndvöldlið þessarasameilu orkusternu erupesambandsinser að mestu leitihluti afES samningnum eða er í einhverjusvona upptökuferliÍsland hefur fengið undan þáurþarna frá einhverjum af þessum reglumvikist á svona sérstakri stöðuÍslands á sviði orkumálavið erum ekki meðmarka fyrir jarðgas, hlutfallendur nýjarlegraorkugjafa fyrirhúsittun er miklu herra enní öðrum löndum á erðaskæfnasæðinu og þettatalar um það í sérstaklegaáherskerni að þetta er taliðundir byggja að það er þessastfallist áfram áundan þáurnar, þessar undan þáuref Íslandsko, jáí aðelta samningi eða ef Ísland gerðistaðilega af Európusambundinuog þau telja þaðlíklegt að Íslandmyndir nú áfram, kræfjast þess að fá þessarsömu undan þáur ef það komir tilalltaf viðrannaog vísa þarnasko í álið meil hlutautryggismálnemdar fyrir þvíþarna er eins ogsvona á grund til þess að við töluðum um áðan ífyrsta hlutanum að þarna segjaað þetta aðelta ríkjum erheimilt einmitt á grund fyrir þess aðþau ráða eignar þetta málum sínumsjálf og þeim er heimilt aðhaga málum þannig á sviði orkumólaað orku innviðirséu í eigu hins opumberaogþað er aðeins komið inn á þarnaþennan sameila innri orkumarkaðESB, þú veist að það ernáttúrulega mörg aðelta ríkiEurópusambandsins tengt honum og Nórigurmeð sér líka, þetta á þetta ekkivið um Ísland sem er landfræðilegabæði langt frá meginlandiEurópu og það verináttúrulega bara bæði mjög mikið lóti í frámkvæmdaað tengja Ísland við þennaninnri ráfarskomarkaðog slíkt, og það er þarnaað neykja þau á þvíað slíkt er þið að óbreyttu ekkigert nema með samþyggiíslenska stjórnvaldaþví að Európusambandið fer ekki meðvaldheimildir til þess að leggja sæstrengí ófökk aðelta ríkisttil annara aðelta ríkjaeða skipa aðelta ríki til aðleggja sæstreng til að tengjastþessum innri ráfarskomarkaðþannig að það er nýtt mjög á þessuog þetta tengist alltþessum eigna réttakabla sem við tölu umað hérnaESB hefur ekkiheimild til þessað ákveða aðsæstrengur verðilagður fráeinu ríki til annars nemaþau ríki samþyggi þaðOg hér í álitskerðinni ersæstrengur nefndur samþengillsem er svolítið skemmtilegtJáSkemmtilegt orðSjáuróttöður, hann er fyrirferðar mikillí þessari álitskerðog á þessu sviðihafa aðelta ríkin veittESB ákveðnarvaldheimildirJá, Európusambatið hefur óskiptavaldheimild til þess aðvarðveita lífræðilegarauðlindir hafsins eins og þær orðaðog þetta þýðir bara í framkvæmtað aðelta ríkin hafa ákveðiðað fyrstkveðar innanlögsögur ESB skuliákveðnar á grundvellivísendalærar ráðgjafarog það er sérstu Európusambatið sem er þáframkvæmta aðiliþessarar stefnuþetta er í rauninni bara sama nálkunog er viðhauð á Íslandi það sem er gefin útkvóti í samræmivið ráðgjöfhafranskólastofnunar, það er það sem þetta þýðirEurópusambatið hefurþarna óskipta valdheimildog hún er veikt til þesshún er veikt til henni í því skinniað vendaaðauðlendir hafsinsog það er gertá þann hátt að það ervísendalæri ráðgjöf sem að stýrirþví hversu mikið erveiktog hérnaog þetta er bara í algjöru samræmi í rauninnivið þá framkvæmt sem er viðlíði á Íslandieitt sem að skiptirmáli varðandiþessa vísendalæri ráðgjöfsem er grundvöllursjáurðstafnaraðþá eru þaðþá er veiðin ákveðineða hvað sem magniðútgefinn kvótihann er ákveðin á grundvöllirþess að vísenda gagnasem að aðildaríkin sjálfleggja tilþá væri það hafraðsóknastofnuní nafni aðrikið sem Íslandsem að leggur tilgagnintil að byggja vísendaraðgjöfuna áog síðan ergefið út eitthvað maturáðiðen gögnin er alltafíslenskog ráðgjöfinn byggir þannig áokkar, eða myndi byggjaá okkar í einn gögnumen þetta eru þettamargt í þessuer flókiðþað er ákveðin áskorunað lesa sér gegnum svona álitskerðskulum við segjaen þér kemur að veiðumað þá eru álita málinannars vegar staðbundnir stopnarog hins vegar deilistopnarþað er alveg skýrtog er rætt að fjallaðum þaðí þessari álitskerðað veiði reynsla hverjar þjóðarhún ræður fyrrað það er fjallaðum þaðað ESB byggir útlutunúr þessum staðbundnustopnumá veiðirreynsluog það skiptir miklu málfyrir Íslandað því að ekkert annaraðeldar ekki hefur veiðirreynsluí staðbundnum stopnumlögst svo í Íslandsog það segir beinlinisí þessari álitskerðaðhlutvarsli útlutun veiði heimildarbyggðu veiðirreynsluef Ísland gerðist aðili að samielver sjáratistefnunnián sérstakar undan þáumætti að óbreyttu eitthvaðekkert aðeldar ekkifengi útluta veiði heimildumí staðbundnum íslenskum stopnumþegar talaður um staðbundnastopnaþá er það auðvitað fyrst og fremstþorskurinn, hann er langstæsturÞetta er auðvitað grundvallaratriðiog er afturí rauninni það samaogíslensk sjáratslöggjöfbyggir á það að segjaveiðirreynslu þeirrasem að eigaaflaheimildir aðþað byggir líkaá veiðirreynsluþannig aðað óbreyttuþáéger þið ekki svo mikil breytingþegar við erum að tala kannski umstæstu hagsmunni Íslandsem er auðvitað hinn staðbundniíslenski þorskstopnþetta þýðir bara þaðað ef við gengjum inn og fengjum enga sér löstað þá er þið að áframbara íslendingarsem að myndu veiðaíslenska þorskinþað breytist ekkiþetta verður kannski flóknara þegar við erum að tala umfyrir að tala um deilistofnumÍ samölusjáruðistofnunnifælst líka aðESBhefur óskifta valdheimilttil að gera samninga umstjórnun og nýtingudeilistofna við þriðjuríkiog þetta skiptirmiklu málu fyrir Íslandef við byrjum að segja hvað eru þriðjuríkiþetta er svona eitt af þessumhögtökum sem er alltaf varpa framþriðjuríkihvað eru þriðjuríki?Já, við getum til dæmis nefnt það núnavegna þessara deilistofnasem eru til dæmisog þeir stofna sem skiptaÍslandmáli, kannski eru einhverjumhérna, þetta eru Magriðlinþetta er norsk-íslanska sildinog Kolmunninog þetta eru stofna sem að flakkaá milli hafsvæðaog mörg ríki taka þátt í að veidaþessa stofnaog til að koma í veg fyrir ofviðiþá þurfa þessi ríki að koma sérsaman um hversu mikið er veittúr þeim og hver veidirfæra veiða hversu mikið og svonaog þannig hefur Íslandtil dæmis gert tvílega samningaum Magriðvið Norregsem að myndi teljast þriðjaríkií þessu sambandiþar að segja, ríki sem er ekkiinn í Evrópasambandinuog Breitlandog færirég ætla ekki að tala um Breitland vegna þess að það eru einhver flækjaþar sem ég ætla ekki að þvælahérna lustendur áen þó Breitlandút er Evrópasambandinuen þá partur á sjáurðustarinnuég ætla ekki að þvælum þettaen þess að þriðjaríkiþað eru ríki sem eru ekkiinn í Evrópasambandinuþannig að Evrópasambandisegja maður Ísland gengi Evrópasambandiþá myndi Evrópasambandiveri í rauninni samningsaðilivið ríkisem eru ekki innni en veiða þess að stopnaeins og til dæmis Norregí vennjulegu áhverfiværi rúsar kannski þarna líkaen þarna erumjög miklu haksmunir fyrir Íslandí húfi vegna eins og ég nefndiÍsland hefur gert samningavið önnur ríkium veiðar úr þessum stopnumef Íslandgengi Evrópasambandiðfjallu þessirsamningar sem búið er að geraniðurEvrópasambandið á ekki aðelta þessum samningumþannig að það fara einhvern veginnað leysa, þetta er þarna einhver smásvona flækjasem að þyrta einhvern veginnað leysa úrog auðlustmargir sem að hugsa sko að þettaer í raunni kannski stæstahaksmunamálið ísérutegnumþað eru allavegaþað er hérnameiri óvisa myndi að segja þarnaheldur en til dæmis bara varðandiþorskstopnumstæsta stopnum okkaren þarnaþarna eru málvettfangisérutegn sem að bara þarfaað leysa og nágóðum samningum að því þarna eru baraverulegirfjárhastlegir haksmunir í húfiskoþetta eru eitthvað stóru línutnarí sérutismálunumí áliðskerðinniþað er aðeins minnst ásko totlamálog það sem ég held að viðættum aðeins að staldra viðáðurinnum fyrir mig þrýðan hlutanþað erfjárfestingarí Sjáurutviði og takmarkanirvið erlendu eignarhaldií Íslandskum SjáurutviðiEitt sem að erfjallega um þarna erþessi undan þáaÍslandssem að erí EES samningnumþað er sérstök undan þáahér frá reglum umfrjálsa fjármásflutningasem þýðir aðbeinar fjárfestingar erlendra aðalaí Sjáurutviði eru óheimilaren Íslandgetursannsagtsannkvæmt viðauka við EES samningingetur áframsannsagtþegar það halda þessum takmarkunumá erlendueignarhaldiog á eignarhaldi aðelasem er búsettur erlendis í Sjáurutviðiog fiskvinnsluog það kemur fram í áliðskerðinuþað væri undir íslenskum stjórnvöldumkomiðhvort að farið er þið fram á áframhaldandiundan þá að þessu leitief að það verið farið í aldavirðarJá, áliðskerðin vísar tiláliðsutrakismála nefndarog segir aðef fjárfestingar erlendra aðalaí íslensku Sjáurutviðieru þú leifðareða þessi undan þá að eru þiðfælt niður að myndi ekkiekki gilda lengureða að hún myndi falla alveg niðureða að takna sko leiti að þá þýrst að skoðakomgefiðlegahvernig mætti tryggja að nýtingöðlindarinnar og afraksturhennar haldist áframhér á landiþannig að það eru þarna hagsmunirsem þarf að huga aðannarkvort leggja áherslu á að þessiundan þá haldi sér áframef hún gerir það ekkiað þá þarf að tryggja þarna aðrahagsmunir eða reyna að semja þarna umþannig að þessum hagsmunum verðivel fyrir komiðí samningiþetta er auðvitað eitt af því sem hefur veriðtölst mikið í svona almennri umræðuog ég menna að skipta skoðanuren það að hvort að sé líklegtað verði að Európa sambandi myndifallast á þessa undan þáþetta er auðvitað undan þá aðfrá fjórfrelsinu, frá svonafrjálsu flæði fjármagsog það er ekki tekin afstæðatil þess í álitskerðinnihvort að sé þess aðþau segir henni hvort ekki að við áum þaðhvort að sé líklegt að þessiþessi undan þáfengi að halda sérÍsland segir þess að getur fariðfram á áframhaldandi undan þáuað þessu leitien síðan þarf við auðvitað að takahana fyrirog það er ekkert skorið úr umþað í þessari álitskerðhvort hún er við veitt eða ekkiÍ þrija hluta álitskerðarinnarer fjallað um aðildarsamningaog undan þáueðli þeirra oggildi í Evrópusambandsréttibyrjum bara aðeins svona áþví aðjá, eiginlega kannskibara að tala umaðildarsamningur, hvaðþað er sérstaklega að tala um þaðhvað er þaðhvað er aðildarsamningurog hvert er gildi hansen það er þannig að domstólEvrópusambandsins hefur ekkivaldtegmyndir til að ógildaákveði aðildarsamningaaðildarsamningar eruí eðli sínuþjóðréttarsamningarog eru hluti af því sem kallaðurfrum réttur ESBþar segja eða þaðþýðir að þeirhafa sömu stöðu ogstoppt sáttmálarEvrópusambandsinsJá, stopn ríkinsem stopnuðu Evrópusambandiþau eiga ekkisérstaklegaaðildarsamning, þau ekki þeirraá einhvern veginn, það er sinnaðildarsamning, þau eigasinn samning samanog það er stopn sáttmáliEvrópusambandi, þess að þaukoma saman og stopna Evrópusambandiþá gerir ekki hvert og eittþeirra sérstaklega samning, hættu að gera þausameilan samningog það er sem sagtfyrst í raunni stopp sáttmáliESBþannig að aðildarsamningurhvers nýs ríkiser bara jafn réttástopn sáttmálumEvrópusambandsins og það er það sem er talaðum þessi frum rétturESB sem við stundum að talaðumþað erumegin stefnu, stopn sáttmálanirþað er að segja stopp sáttmálar og breytingarsem hafa verið gerðará honum og aðildarsamningumsamningar ríkjanaþessum samningumverður svo ekkert breyktnema að öll ríkinn komi samanog ákveði það samanþað er mikilvægt aðfá þetta þarna fram svart á kvítuhvaðhvert eðli aðildarsamnings ervegna að það hefurverið í umræðinnioft svolítið á reikihvort aðhvaða vægi það hefurað við fáum að segja á samninghendur, getur ekki aðEurópa sambandi svo bara breykt honum eftir áeða ekkert sé varanlegtþað eru svo gott að fáþetta svart á kvítuhvað aðildarsamningur erog hvaðþarf til þess aðhrópla við hannJá, en svo þetta er ekki sama hvernig hann erog það er eitthvað sem aðvið þetta erum hérbúin að vera að ræða í allt sumarhvernig myndiþessi mögulegisamningur líta úthvaða kröfur á að geraum hvaðá að semja og um hvað er hægt að semjaogeða síðast til hlutiní þessari yfirferðþað er þriði hlutiálitskerðarinnar sem eru undanþáurí aðaldarsamningumþað er alveg sérstaklega kaplið sem heitir baraundanþáur í aðaldarsamningumundanþáurþetta er kannski bara orðsumarsins getur við sagtog það er fjallað um ymsarundanþáurog sérlausnirsem að aldrei ekkihafa samið umjá það er einmittkannu vel að veraþetta verði bara orð ársinsþetta er auðvitaðsér ÍslandsÍsland sé með allavegafáum ríkjum sem hafa svonaíslandsinsíhugað að aðeldaeuropasambandinu sem er jafnuttikið af undanþáum og sérlausnumog svona öllu sem það getur mögulegasloppið viðþað er vísa þarna tilregluna umaðeldarviðræður fyrir umsóknaríkireglur europasambandinser ekkilagareglur europasambandinseru ekki mark orðar um þettaþað talaði um þetta í4090 greinstopp sáttmálansog það er skoeina ákveðiðí öllum frumrættieuropasambandsins sem fjallar umaðeld og aðeldarviðræðurþar er ekkit sem aðog þetta segir í áleitskerniþar er ekkit sem að útilokarundanþáurog undanþáur, hvort sem við erum að tala umtímabundnar eða ótímabundnarþað er ekkit í ákveðinu sjálfusem útilokar slíktjáfnvel ekki frá stopp sáttmálunþannig aðþað er ekkit íí lögjöfinnisem að hindrarþað. Þegar hér komiðsögu í áleitskerni eru við kominsérst áfannst að það sem að tekineru í mist dæmium undanþáur og sérlustnirsem aðeldar ekki hafafengið og samið um og hættirað finna í aðeldarsamningumÉg rendi gegnum þennankabla ogöll dæmin eða mörgdæmin sem aðtekin eru þarnahefur einn höfundað áleitskerðarinnar, Gunnar Þór Péturssonáður fjallaðumþað gerðan í erindiá Málþingi við Háskólinu Akvariristnefn í vor og Gímaldiðhefur gert þessu erindiídalegskil ávef GímaldsensEitt sem að Gunnarnefndi í því erindi og er líkanefndi í áleitskerðinni aðþegar það er verið aðmeta og tala um hvaðaundanþáur hafi fengist áðurþegar það verið að leggja mat áreynslu aðeldaríkjareynslu umsóknaríkjaaf því að fáundanþáurþásem sagt er mælt með því í áleitskerðinniað hafa í hugaspurningunahvað er fariðfram á í samningaviðræðin um hvað er verið að byggjaþessisetning sem að er nefnd íáleitskerðinnikallast á viðeðaþað sem að Gunnar var að tala um á þessumálþingi sem ég nefndiþegar hann orðar það þannigað sko það er ekkitsvo algengt að ríki sem aðsækjum aðelta Európa samöndinuséu að byggja um undanþáurþetta er ekki sérstaklega algengtog þess vegnaþurfi að hafa í hugahvað sé verið að byggja umþegar þeirra að sagt erað það sé sjálfgæftað veikta séu undanþáurþá er það kannski ekki síður út af því að það erbara sjaldan óskal eftir þeimþað er ekki þannig aðþað sé alltaf bara komið röð afrosalega miklum undanþáubiðnumog að Európa sambandi sé alltaf að hafna þeimundanþáureru mikið reyndarog einni það sem kallað ersérlausnirundanþáur og sérlausnireru ekki lagalegaskilgrend hugtöksegir í þessari álíkskeren það ræðist af útfæðiðverslu í aðildarsamningihvað um er að ræðaþettaþótt mér áhuga að vera klöysavegna að það er mikið verið aðtala um þessi hugtökog það segir hérað skýslu höndarsegja að ætla máað ESB sé opnara fyrirað segja mjög um svo kallaðsérlausnir sem varðaaðstæður sem eru sérstakarhjá umsoknaríki og ekkivið önnuríkien eitthvað sem kallað veri undan þáaog alveg sérstaklegaumverða ræða tím og tímabundnaundan þáa frá reglum sem annarsall aðildar ekki þurfa að lútasérlaust ereinhvað síður í eðlisínu undan þáaþó ekki í heitivið skulum sjá hvort að viðskiljum þessi hugtökbetur þegar við förum að rínaí dæminn sjálf sem aðnefndiru í álíkskerðinniþað segir áðuren aðhafistir handa við að telja upphinn á þessi dæmiþá segir í álíkskerðinniað flestar undan þáaursem hérsem rættar eru í skíslunnieru ó tímabundnarhér er ekki lögð áherslaá að fara yfir dæmi um tímabundnarundan þáaur en þær erufjölmarkar í aðildarsanningumekki ber þó að horfa fram hjá þvíað þær geta einni veriðmikilvægt, það getur verið mikilvægtaðfá tímabundnarundan þáauren það er ekki lögð áhersla á þaðþau lítar svo á að það sé ekkimarkmið þessar álíkskerðþar að fjalla um tímabundnaraðlaganir og tímabundnarbunda fyrirvaraþannig að það sem að kemurþau dæmi sem eru tekinað þau lítar almennt séð á þaðað það sé um að ræða ó tímabundnarundan þáaurÞað hafa einsarundan þáaur verið veittarByrjum að tala um undan þáaurfyrir ríki sem eru nú þegaraðilar að Evrópusambandinuen það eru tekin dæmií álíkskerðinni umaðelta ríki sem hafa fengiðundan þáaur þegar stoppsáttmálareru í endurskoðumÞað er þarna teki dæmium Dani Tiltamissem fengu undan þáaur fráMaastrikt, þeir fengu undan þáaurfrá Evrópsamstarfinufrá ákvaði umESB Ríkisborgarétt ogfrá aðild aðsameilegri stefnu ESBí Ríkis og VarnarmálumÞeir enda gengu svo aftur inn íVarnarsamstarfið eftirinnrás Rúslands í Ukraínugerði það aðundan genginni þjóðaratkagreisluþeir bara hendi eina þjóðaratkagreislueftir aðinnrásarstríð Rúslands í Ukraínuhóst og gengu afturinn í þetta samstarfsem þeir hafið fengið undan þáaurfráAnnan dæmi um undan þáaurfyrir aðild að Ríki þegar að verðaað gera breytingar á Evrópsambandinuer Sengenþegar það var fælt inn íESB réttin báðu bæði breytarog írar um að verða undan þegnirSengen. Þannig eru nefntsvona dæmi umundan þáaur sem aðild að Ríkieftir að þau ganga inn í sambandiþau eru búin að vera það kannski mörg ársvo að gera einhverja breytinguog þá er sami við þau Ríki sérstaklegageta ekki fælt sig viðþar breytingar sem að á að geraog þannig eru tekinsast þessi dæmi um þaðSvo eru annars konar undan þáauren það eru þar sem að hafa veriðveittar í sjálfum aðildasemningunumekki tengt aðsérstaklega breytingum hjá ESBheldur eruundan þáaur sem eru gerðarvið ingöngu í sambandiog þar má til dæmis nefnadönsku sumarhúsinþað erfrækt dæmi sumarhúsa undinþáundan þáanner úr aðildasemningidana og dan eróttuustu að ef þeir gengu ísambandið að þá kemurþjóðverðar yfir landamærin og keiftu uppöll sumarhúsin og þessigæði sem þeir sáu í sínumsumarbústöðum, sérstaklega við strendurmyndu eitthvað þátt faraúr landi ogþetta er undan þá frá grundallarreglu ESB um frjálfsflæðifjormags sem aðheimiladönum að setja skilirði umfimm ára búsetu í Danmörkufyrir aðunum átt kaupasumarbústa og Maltafekk sambarlegunda þá 2003Já, svo erdæmi frá svíjumog um réttin til aðtaka í vöruna, þetta eru þetta mjög fræktdæmi enþrátt fyrir sérstaklega bannvið framlegslu og sölu ámyndtópaki innan ESBþá meigar svíjar haldaá framlegslu þessfyrir innanlandsmarkaðsérstaklegaog það stendur í áliðskerniþetta er talinn veravaranleg undan þáaog því hefur verið haldið framog hann nefndi þaðmeð ett gunnar íerindinu sem hann heldum þess að þá nefndaþess að undan þáaog tók fram aðef ekki hefði komið tilþessarar undan þáuer þess að tali líklegtað samningurinn hefði möguleg ekki farið íegn í þjóðurkvækriðsluskoðanakannanir síndualveg fram á síðustu stunduað það voru sérstaklega fleiriá móti samningnum en meðanumen svo fórun í gegn með þessariundan þáuþessi undan þáu er þetta ekkihún er ekki, þetta er ekki undan þáu frá grunnrettiEuropa samansess, þetta er ekki undan þáufrá fjórfrelsis ákvæmieða slíku eða stoppsáttmálunumeins og þessarundan þáu er dana og heldurer þetta undan þáu frá afleitrilögjöf, tópakstilskipunog þaðkemur fram sérst í álitskerðinniaðþessi undan þáuhefur haldið sér þrátt fyrir aðný tópakstilskipunhafi verið sett árið 2014þá er þessi undan þáuenni gildiSvo er tekið dæmi umeinhvers konar sérlust íaldarsamningi mölduað kalla sérstakar verndarráðstafanir í álitskerðinniþað var sérstakar útferðþannig að það var búin tillausnum svæðið í kringummöldu, sérstakar fiskveðarmaltverjaog vanlega er reglum svo að hvert landræður yfirsvæðum innan12 sjómílna frá sínu landien á svæðinu kringum möldugildi sérstakarreglurinn innan25 sjómílnaog svo laustfyrir grundallar reglur í að spíen gefur möldu samtsvona sína sérlustsem fælst í því að innan þessa svæðismeð að bátar undir tiltekinulengt veiðaog uppist að fiskiskeipaflota maltverja er undir þeimlengdamörkumog þetta fyrirkomur að tryggirmaltneskum sjómönnumeins að enga aðgangað sínum heima meðumþar sem aðóraunhaft er að sækja ámið frá höfnumnágrannaríkjana á bátum að þeirri stærðog þarna er unni komstESB undan því að þeirra búið tilreglu sem mismunará grundvelli þjóðirninsÖnnurtíknemt sérlustsvona í almennriumræðu á Íslandiá þessu Európusömrivar þar svonendan heimskautalandbúnaðþað er orðið sem viðnotum í dæluðu taliðog það sé kannski ekki orðið sem að notaðí þessari áliðskerðaþá er vissulegafjallað um þessar sérlustnireða sérstakarþetta eru lustniraf sömu tegundog maltafjekk sem að varðasérstakarsvæðien í tilviki Finnlands og Svíþjóðarþá varða þau landbúnaðog fjalla um þaðsemst þetta kviða á um þaðað Svíþjóð og Finnland eru undanþeimsem að settir eru við ríkistyrkjumað því leitiá Svíþjóð og Finnlandiþeim er heimilt að veita sérstakar ríkistyrkiumframþá styrki sem eruveitir í gegnum ESB-kerfiðen þetta gildirheimilt þessar ríkjatil þess að veita ríkistyrkigilda bara fyrir svæðisem eru norðan við68 og aðra breytargráðuog ástæðinu svohversu hardbílþessi svæði eruog það ereins og í tilvikimaðurstverja þá gildirer þetta sérlaustsem er bundin við ákveðinsvæðið ákveðið landsvæðiþess múið geta að Ísland er alltallt Ísland er norðanvið 68 og aðra breytargráðuþað er kannski óa þessað búast við aðsömu sjónamið myndu gilda um Íslandég sé þesser endar ekki getið í álitskjörnaþað er ekki til að fara út í það sérstaklegaég get ekki séð það að það er gert í álitskjörniálitskjörnin auðvitað fjallarekki um landbúnað helduren svonaþessariundan þáu eða sérlauster þarna gerð sérstökskil og það segirí álitskjörna að það segir algjörlegaog fyllilega óhægt að kalla þettasérlaust en það um aðræða landfræðilegasvonatilvísun sem að áekki við um önnuraðeldaríki ESB en þessiþessi tvö ríkihún er sérstaklega bundin áhvernig skilur þau, það erhámars styrk upphæð semmá veita sem eru574og hálfmiljónir evraog það semkemur þarna fram í álitskjörniað það séu ekki rögtil annars en að alltafað þessisérlaust sé átímabundinÞað eru núímis önnur dæmi tekinn íálitskjörni, það erfjallað hattum um ímsa sérlaustsem tengjast jæfnvel siðferðismálumog trúmálumog svona ímsu fleiru sem aðvið erum kannski ekki að fara yfir íþessum þættiauðvitað fjalla ekkiöll þessi dæmi um náttúruöllindir sérstaklega, við erum búin að fjallahér um sömabústaði ogmundhópa og ímsaaðra hluti, en þarnaeru sérflænganir aðalegaað sína fram áað það er hægt að semja, það ert að semjaá alls konar hátt, þú getur samiðég appil þurfuð búin að gangjaupp í sambandi, þú getursamið vegna sérstakra aðstanaá sérstakum svæðumog hérna og svona því er þarnavarpa framhvers konar samningumaðrir hafa náð framí alltaf verðanég vil nú að segjaeftir þessa yfirferðaþá verð ég að viðkjöna mér aðhugsa til yfirlýsingarhöfenda þessar áliðskerðarsem þeir sendu frá sérvegna fossiðumorgumblasins á lögardagen þar stóði undir fyrirsögná fossiðu þrýr lagaprofessorartelja engar undanþáurí bóði við aðildprofessorarnirsendu frá sér yfirlýsingueða uppbúrháttið í sama dagí yfirlýsingufrá professorunumsegir þessi frétt er ósanog ekki í samræmivið áliðskerð okkarég kíkti nú aðeins á fréttaflutningmorgumblasins og mérsínist nú að þessi fullirinnþarna á fossiðinu sé gripin úr viðtaliinn í blaðinu við heirunuLind Martinsdótturframkvæmastjóra samtaka fyrirtekkisérutviðien þessi er stilt upp á fossiðueins og þetta sé barafullirinn blaðsinsog er eiginlegabara alveg ótrúlega fullirinnþegar maður hefur lesið áliðskerðinaÞetta er ekkií samræmi viðokkar yfirferð hérog við erum nú búin að rýnaágjalla í þessarhverða 130 blaðsirnæstu því, það eru hérnaeins og við höfum nefntheilmörð dæmi um undanáðursem eru þarnaen ílok yfirlýsingarprofessóruna vegna fossiðu mokastþá óska þeir eftir málefnalæriog vandari umræðuum áliðskerðinaog þetta er okkar innlegaþetta varáliðskerðin um stóru málinvið erum búin að gerahérna uppvonandi fjalla fleiri um hanaog talum hanaþað eru þetta margar leiðirtil þess að fjalla umlanga skýstluvið hefum reyndaðað drepa á því helstaog það er kannski alltafnefnaða hérna ílokin að það eru þettamikið á okkur íslendingalagtþetta sumari, við þurfum að lesaog hlusta og fræðastog kynna okkur flókin málog læra henni hugtökken allt hefur þetta þann tilgangað undirbúa okkur beturfyrir þjóðræðkagrið slutt2009. ágústengin getur sagt okkur fyrir verkumí kjörklefanumen það skiptir auðvitað máliað vita hvað um er að ræðaspurningin er á Íslandað hefja á ný aðildar viðræðirvið Evropasambatiog þessi áliðskerði er innlegiþetta mál og eins og viðerum farið henni gegnumí þremur hlutumað þá er þetta ekkiþess konar plagg sem erhægt að ágreða með einnifyrirsöknu eða einni línuað við vonum að þið vitið aðeins meiravið hengjum áliðskerðinavið frettum þessaumfjöldur okkarþú ert að hlusta á Gímaldið, Eirun Magnúsdóttirog aðalhegur Ámundu Dóttirhvað ég að sinniað þú ert enn að hlustaþá langar mig að pakka þér fyrirGímaldið vil halda áfram að rína í mállaða til sinn áhugaverða viðmálandursem geta kafaðan í flókinmálöfniog varpaðaðu nýju ljósitil þess að við getum gertfleiri tætti, skrifa meiraog halda áfram að lýsa upp samfélagibyrjum við ykkur á mótium að gerast áskrifendur á fjölmjölinuvið keppum kannski ekki viðNew York Times eða Rúv í tíðnibyrtinga, en við eflumstog stækkum með hverjum einastaáskrifendaþú getur alltaf sendt okkur línuá reittstjórnatgímaldi.isef þú hefur ábandingarannars bendum við á gímaldi.isskástrygg áskriftþar er hægt að gerast áskrifendien ef þú ert ekki alveg tilbúin í þaðþá er hægt að smetla á stunismannaliðí efra hóttninuhægra megin á gímaldi.isog leggja til frjálst framlagÞakka fyrir að hlusta
