100% í 40 ársBILGJAN SPREINGISANDURHÁTBILGJUNIKristrún Frostadóttir, verður velkominn.Fórsættið sá þér að.Takk.Byrjum bara bratt, byrjum bara strax á fjálagafröngvarpinu.Förum í, förum eitt ár tilbaka í tímanum,þá lögðuði fram fjálagafröngvarp fyrir þetta yfirstandandi ár 2026.Það var gert ráð fyrir 15 miljardahalla í meðförum þingsinsnæstum því tvöfaldagastan í 28 miljardar.Og svo er raunin að stefna núna í 67 miljardahalla,sem sett 52 miljardakróna meiri hallar.Heldurinn gert var ráð fyrir í frumvarpinu sjálfu.Og nú lögðuði fram frumvarp með 5 miljardahalla er ærlega talað.Það hefur sjálf trú á því að ríkissjóður verði reygin hallalöstaá árunu næsta.Ég hef trú á því að við hefum allar forsendur til að gera það.Verður það auðvelt? Alls ekki.Nákvæmlega út af því sem að þú varst að segja,sem er að það eru veikleikar í kerfinu,sumir af þeim voru augljósari en aðrir til að byrja með.Það er það sem að gera þess, til dæmis í fyrra.Partur að þessu eru þetta að vaxta kostnæður, verðbætur,en partur að þessu er að þegar við tökum við,og ég veit að fólkauð svona fúltema er einhvern veginn að kenna forverum um,en ég ætla bara að segja alveg eins og ég er, sko.Þegar við tekum við stjórnlands, þá ertu ekki inn í öllum smáadröðum,það eru alls konar hlutir undir hútrinu sem þú veist ekki af,og við áttum okkur til að mynda á þegar að líður á árið,það er til dæmis skrýðarlegar veikleikarinn í helbriðiskerfinu,kjærasamningar sem voru gerðir tveimum dögum fyrir síðustu kostningar,þessa veikleika. Við teljum okkur að hafa náð utanum það að verulegi leiti núna,það er búið að fara í ráðstafaninn til að tryggja það að þetta gerist ekki aftur,við veitum ekki, þetta er ekki spáð fyrir að fullu hvernig árið verður,en eitt er alveg víst, ef við setjum ekki þetta akkarinn í þau núna,og höfum áætlanir í núli, eða yfir núli, þá munum við aldrei náði í páls, sko.En nú, já, ég þekkit að sjálfur sér að eiginreinsli,ég satt í fjárlega nefndi í fimm ár, sko, og þessi vinsla, sko,gerur ráð fyrir því að frumvarpið sleppi í gegnum fjárlega nefndmeð fimm miljardar pluss, fimm miljardar afgangi frá frumvarpinu.Sko, nú er ég ekki lögja vinn, ég er með framkvæmdavaldið,en auðvitað setja þing þeim svo aðrir, en gera það í skjóli meiru hluta,og auðvitað er það þing sem svo afgriða þessi fjárlög,en ég gera auðvitað þá kröfu um að,að meiri hlutin virði þetta prinsip sem er að koma,ekki bara frá ríkistjórnuna heldur, var í stjórnasaftmálaog margir þessara flokkatölu um fyrir kostningar,sem er að ná ábyrgum ríkisfjármálum.Þannig að það eru þetta bara meikið á nefndina lagt að halda þessu.Hún getur átt við aðra hluti, hún þarf ekki bara að eiga við útgjaldarliðina,hún getur líka átt við tekiðliðina,og getur fundi líka spartnaða mótið öðrum tillögum.Þannig að nú þurfa bara allir að leggjast á eitt,þú þurfa hérna framlega til bókasafna og eitthvað svolítið,bókasafsjóðinn,og þá er gærtnan viðkvæðið meiri segja hjá þínum eigin ráþörum og fara ráþörum.Já, ég vonast nú til að þetta verði ekki alveg svona,ég vonast til að þetta breytist í meðförum þingsins,sem sagt verið í rauninni, meiri segja ráþörennir inn í ríkistjórnarni.Að gefa undir fótinn með það að útgjöldin verði nú meira heldur en það segið í frömmar.Ég tólkaði nú logo ekki þannig, mér fannst hann verið að leiðrætt að það og það er nættilega það sem er svo, sko það er þetta, er fólk á bakvið allar þessu tölur og mjög eðlilega heyrist í fólki en sko 100 miljónir til það frá 20 miljónir að gati heilbreyðsránutinu út af sjúkratryggingum, sko ég meina stóru vandamálin eru og áskrunnar eru í svo leiðist tölum.En ég tólkaði nú logo þannig að hann vildi veiki aðtiklaði það búið að taka hann að fjármunum 150 miljónir til viðbótt og að setja í íslensku svona áttak sem átt að snúa sérstaklega að börnum og barnabókum og hann var bara að výsa til þess að þrátt fyrir að sko leiðurinn sem að hækkaði með fyrir þing sem síðast væri ekki að viðhælda þeirri hækkun, þá væri fjármagn fyrir þennan hóp til að sæk í annar stað.En það skiptir rosalega miklu máli og við vorum hérna, erum reglulega að það er ríkistjóninni, að ríkistjóninni standi saman. Þetta er ekki verkefni bara fjármagnraðra, það er ástæði fyrir því að ég mætti á kynningu fjárlega og allir formennir að þetta, það er sátt um þetta frumvarm.Ég meina við erum að taka erfiðar ákvarðinni því sjáum við það að útgjaldaraðstofunir sem við erum að ráðst í eru þar mestu í 10-15 ár. Það er mikið talað um útgjaldaflaum, mikið viljið til að tala um það hjá minni hlutunum og þetta séu allt bara tekjur en þetta er um 30%, réttrumlega 30% landsframlegslu.Þetta er minnsta hlutvallið, með minnsta hlutvallið núna á undanfjörðum 9-10 árum. Þannig að það er ekki þannig að við séum að keira þetta allt í gegnum tekjufliðina en vissulega þarf að ráðast í ákvarðina ráðstofunir.Það hefur bara verið sjúkleiki kervinu þegar kemur að því að keira velþerðana áfram á skuldum og það getur verið eðlilegt ef við erum í gigantísku áfalli eins og við vorum í faraldri en í mörg ár eftir á,þá skapar við gríðileg vandamál. Þú komið með vakstakostna upp í 160 milljarð á ári sem varum 50 milljarðar við upp af þar síðustu ríkstjónar og þetta þetta bara ratar bett í vasan, eða tekiður vasaheimilana. Þannig að við erum bara að grýpa þannig í handbrennsunum.Gjaldahækkan er í fjólagafröndvarpunum. Verkalýsfóringi er gagriðin ykkur harlega fyrir að láta þær fylgja verbólgunni í stað þess sem er þá yfir 5% ykkur staðar.Í stað þess að fylgja verbólgu markmiðinu sem er 2,5%. Skýtur þetta ekki skokku við hjá ríkistjóninni núna og eigur líkunar á því að kæra samningarnir brestið eða kæra samningunni verið sagt upp í höst?Við erum búin að vera í samtali við aðlavinumarkaðarins frá því í mæn. Ef ég tel ekki með fundi undirhópa þá eru við líklega búin að hittast, annars verður stýrihópur og fundir sem ég hef sjálf haft, líklega um svona 20 skipti, rúmlega.20 skipti. Eitt af því sem var rætt um í sömar var að takmarka krónatúrleikarnir ríkistjóns við 2,5%. Ef að samtöku 18. lísis myndi leggja fram svona ákveðin tilmæliti sinna fyrirtækja og það er því, já, svona eins betra veður enn í verkefliðsreifingun inn í höstið, það var ákveð af þeim aðeins sem sátu við borðið að býða með það fram í höst að í raunni, ég ætlum ekki að segja, taka slíku tilbúin að samalist um það þegar við erum verið að samalist um aðgerðen þá í það sem ég vil kalla ákveðin viðræðum. Þannig að við viljum auðvitað líka taka sveitafjöluinn að borðinu, við viljum taka atverðurreikundra að borðinu upp á því marki sem að þau geta gefið út svona almenn tilmæli og við viljum líka fá einhverja vissu fyrir því að við verðum með stöðlöku á vinnumarkaði haust, ég skil alveg þess að umræðu en það hefur mikið verið talað um tekjulíðina núna í þessari viku eins og svo oft er, en þar viljum við ekki aðteg45 á útgjöldarlið, 34.5 á tekjulíð og af þessum 34.5 eru kannski 15 sem er að falla með einu með öðrum hætti á heimilinn, krónatölu göldurinn um helmingur á því og það getur vel verið að það fari lækandi ef það gengur vel, þannig að þetta er ekki að hafa upp að þeir.Skil ég þið rétt, Kristúrún, að það kemur til greina að fara með þessar, hérna þessar rúmlega 5% þækkun á þessum krónatölu göldum neður í tegnslu með þessar viðræður um hérna kæra samlingarna í haust.Þetta er eitt af því sem við höfum verið að skoða, sem hluti að starri, já hvað ég segja, svona pakka eða utanum haldi, en við höfum verið mjög skýr á því.Allar aðgerið sem verið farist í, þær verður takmarkaðar, þær verður fjármagnaðar, þær munu ekki raska hallaleysinu, en að samaskapi að það verður til þess fallar að reyna að dempa verðbólkuna.Þannig að við erum bara búin að vera í þessu samtali og það er nú bara uppbyggilegra en oft verðist vera út á við sko.Ég meina, eðlilegar, fólk að búa til pressu og ég síni því skilning, en það er líka pressa á okkur að gefa ekki eftir hallaleysinu, en það er komið að skulda þú.Einna af fóringjónum í verðkallisreifingunni gerist er þetta svo djálfur núna, Vilhelmina Byrkisson á Akranæsi, hann staðhæfði það núna í vikunni að þú hafði bara beinilegni skrögva því að Ríkistjótin hafi haft samráð við verðkallisreifinguna um nákvæmlega þetta.Það er að segja hvernig maður ætti komið upp fyrir að kæra samningum verið sagt upp í höst.Já, nú ætla ég ekki að fara að kýta eitthvað við hann hérna ofinberlega.Ég meina, Fosset Sándið er búin að opna á sína dagbók.Við erum búin að eiga eins og ég segi, yfir 20 fundi, bæði stýruhóp og fundir sem ég hef setið, ég hef líka setið umfram fundi með Fosset A.S.I. sem hefur umbóðið í þessum viðræðum.Þetta eru þrý hliða viðræður. Í fyrsta lægi er ríkið ekki beinn aðlið að kæra samningum, í öðru lægi erum við ekki í kæra samningum, það er bara verið að koma í vekk fyrir að eftir að Fosset ákvaði bara asta þeim verið sagtu.Og í þriða lægi þá er það þannig að umrættur aðlið, hann er með síman hjá Fosset A.S.I., hann er reyndar líka með aðgengi að minni dagbók ef hann hefur áhugað að komast ákað inn.Ég hef aldrei hatt hann að funda beinni með verkefliðsfóringja, það likur alveg fyrir og ég hef hitt hann á samt fleirum aðlum í undir fjölugunum, tvistarsunum í sömar, en auðvitað flesta fundi hef ég átt með Fosset A.S.I. og frangatstjóra S.A.Þannig að það hefur bara verið mjög virt samtalað, en auðvitað er kannski eitthvað mismunandi ágrunningur um hvar áhugslir er að likja, en þetta er eitthvað sem að þarf að leysast annarsögur við S.A. og svo við A.S.I.Anna fljóttur á þessum hækkunum áðunum við hættum því. Það hefur verið bent að það að nýtt innviðagjaldi færa þjónustuð síðan tvöföldun á virðsökkaskatti á Baðlón og loks stór hækkun á kilómetra djöldunum,leggist með miklu meiri þunga á landsbyðina en á höfuborgarsvæðið. Er auðveldara fyrir líkistjórnina að sækja tekjur, sækja peninga út á landinni höfuborgina?Já, ég bara gef ekkit fyrir þessan álgun. Ég verð að segja alveg eins og er að mér finnst alveg ótrúlegt að ívöldnun, ívöldnun pál á virðsökkaskatti sem að Baðlón hafa, þar er greitt 11% skattur fyrir aftræðingu.Þegar þú fer með bann í bíu, það fer sjálf.Það er sjálfur í bíu, með fóröldriðinu í bíu, þá borgar þau 24% skatt. Þú borgar 24% virðsökkaskatt. Þetta er stærsti skattstafbríkisins. Það er ekkert eðlilegt við það að þessi starf sem er ívöldnun, þar verða afnema skattaafslátt sem Baðlónin hafa.Þetta er stærsti skattstafbríkisins. Það er ekkert ekkert ekkert eðlilegt við það að þessi starf sem er ívöldnun, þar verða afnema skattaafslátt sem er ívöldnun, þar verða afnema skattaafslátt sem er ívöldnun.Það er stærsti skattstafbríkisins. Það er ekkert ekkert ekkert ekkert eðlilegt við það að þessi starf sem er ívöldnun, þar verða afnema skattaafslátt sem er ívöldnun.Það er stærsti skattstafbríkisins. Það er ekkert ekkert ekkert ekkert eðlilegt við það að þessi starf sem er ívöldnun, þar verða afnema skattaafslátt sem er ívöldnun.Það er stærsti skattstafbríkisins. Það er ekkert ekkert ekkert ekkert eðlilegt við það að þessi starf sem er ívöldnun, þar verða afnema skattaafslátt sem er ívöldnun.Það er stærsti skattstafbríkisins. Það er ekkert ekkert ekkert ekkert eðlilegt við það að þessi starf sem er ívöldnun, þar verða afnema skattaafslátt sem er ívöldnun.Það er stærsti skattstafbríkisins. Það er ekkert ekkert ekkert eðlilegt við það að þessi starf sem er ívöldnun, þar verða afnema skattaafslátt sem er ívöldnun.Það er stærsti skattstafbríkisins. Það er ekkert ekkert ekkert eðlilegt við það að þessi starf sem er ívöldnun, þar verða afnema skattaafslátt sem er ívöldnun.Það er stærsti skattstafbríkisins. Það er ekkert ekkert ekkert ekkert eðlilegt við það að þessi starf sem er ívöldnun, þar verða afnema skattaafslátt sem er ívöldnun.Það er stærsti skattstafbríkisins. Það er ekkert ekkert ekkert ekkert eðlilegt við það að þessi starf sem er ívöldnun, þar verða afnema skattaafslátt sem er ívöldnun.Það er stærsti skattstafbríkisins. Það er ekkert ekkert ekkert ekkert eðlilegt við það að þessi starf sem er ívöldnun, þar verða afnema skattaafslátt sem er ívöldnun.Það er stærsti skattstafbríkisins. Það er ekkert ekkert ekkert ekkert eðlilegt við það að þessi starf sem er ívöldnun.Þannig orðað. Dæginn sem þið tóku við 2001. d.s. 2004, þá var verðbólgan 4,8% á áskurundu villi. Er núna 5,6%. Næstu því prosent er hærri.Ef maður vill orðað þetta kaldrannarlega að þá er þetta minni en engin árangur með þetta helsta markmi ríkistjórnarina núna þegar kjört tímabilið er tæplega hálnað.Já, ég menna, ég er ekkert sátt við hvað verðbólgan er.Ég veit alveg samt hvað gerðist á fyrsta.Það var þessari ríkistjórnar.Hún var orðin 3,7% síðan gönguvinni þetta ár.Og ég veit alveg hvernig það hefur verið rætt um ofinberðar hækkanir enn og aftur.Ég menna, það voru hækkanir sem höfðu áhrif á vísutölunni í janúar í kringum 0,3%.Það er svona í kringum það meðaltal sem við höfum séð venjulega í janúar vegna ofinberðu gælda.En ég ætlum ekki að gera lítið úr því.Fólki fannst það vondt.Við erum eins og það með greiningar á því að meira hlut en að þessu 1,56% sem við bæstum verðbólkuna þessu ári.Þetta eru ólíuvers hækkanir.Þetta eru flugfar gælda hækkanir.Þannig að það var að brjótast út stríða þessum tíma í miðastölöndum og við Hormúsundi.Ég hef auðvitað enga stjórn á því.Ég ætla ekki þetta að frýja mig ábyrð að við þurfum að passa upp á heldarmyndin í þessu samingi.Ekki að ég geta séð fyrir því að við værum á þessum stað.Ekki að ég geta séð fyrir því að við værum með bandarækjafossita sem væri svona hálfpartin að gefa skinaog nættilega ekki að ljúka stríðunum nefn mann vinni næstu kostningar í nóðum þegar.Sko við erum auðvitað í mjög sérstaklega stöðu pál.Ég hefði viljað svo meiri árangur en undirleggjandi verðbólka hún hefur farið lækandi.Við höfum séð húsnæðisverð lækka að raunverði, við erum að séð á fleiri eða slutvælstlega hæsta hlutall fyrstu kaupenda húsnæðismarkaði sem fyrir hrun sko.Við erum búin að ná að verja ákveðna hluti þarna markanum og það er margt í svona undirvístölusem er að ræti réttar leið en hérna fljókvæðargjaldin og ljúverði er að stríða okkur.Við erum að reyna að passa bóðan byrju gjaldin og svo vil ég líka bara segjakannski til að binda endan út annað þetta.Við sögumst ætla að skapa fósundur hér til að lækka vexti með því að hætta reyka ríkið á yfirdrætti.Það eru fjarlun sem við erum að lækja nefnir núna.Ég hefði gert næmið að vilja lappa inn og snúa öllu að haus strax því sem að ylla var gertog auðvitað þarf ekki að snúa öllu við í íslensku samfélagi, það er frábært og margt að vera vel gert hér.En þetta teku tíma. Fjarlögu eru segfljótandi. Ég var að tala um veikleikana áðan sem ég vissi ekki þaðfyrir en bara ég var að kominast í árin í ennbætti. Það teku tíma að móta pólitiska stefnu og beija og svejahlutinni rétta átt. Núna er þessi slekja að koma fram. Það er ekkit allir sáttu við hana,en þeir er erfitt að gera þetta. En það er engin önnur leið fyrir okkur að beita ríkinu en að loka þessu gati.Er þetta sammála því mati að þegar uppfyrir staði, þegar reikningarnir verða að gera þeir uppvið þessa ríkistjórn, að hún verði metinn á þessu atriði? Tókstinni vel til með þetta lofverðið ekkiog það verði ráðandi í mati á því hvort að ríkistjórnin hafi meikaða eða ekki?Ég held að það er svona freka stjórnmála skýrenda að meta það. Stór partur af svona starfi er líka hvernigþú tekst bara á við hluti sem þú ferði fangið og allir sem hafa gengt svona ennbætti átt að segja alveg á því.En mér finnst það bara að skipta máli þó ég tala nú ekki bara nema fyrir sjálfanmi og samfylkingunaað fólk upplifi mig og samfylkinguna sem ábyrgan flokk í efnæðasmálum. Ég menna það var bara stór parturaf því sem ég vildi breyta því ég tók við flokknum að fólk geti trist flokknum þegar kæma efnæðasmálumhlutinni fær ekki í ykkur að vikliðsugjöfna. Við tristum okkur til að taka erfiðar ákvarðanir en viðfinnstum þetta rétt að jafna í milli útkjálta aðhalds en að verja ákvöna hluti og þess vegna er við ekkert farið í felumeð það að við erum að gera breytingar á bankaskatti. Við erum að fara í að afnema glufur í kerfinu þegarþað kemur að ballonum og við sem að fara í sangjörn auðlendigjöld eins og við gerðum í veiðigjöldum og fleira.Ég meina þetta er bara partur á minni pólitík en efnæðasmál við hafa bara mjög mikið að segja þú getur gert ímislegt enef fólk upplýfara sem kaupmáttarhafi rýrna og hefur það árið er eins og þannig að greining sem að byrtist núna verið ekkisvo löngu síðan á vegum þjóðasráðs þar sem við vorum að bóra okkur niður og nær alla tekið hópa, alla tekið tíundirhúsnæðistöðana, sýndi að það búið að vera kaupmáttaraukning frá 2024 í öllum þessum hópum en auðvitað getur alltaf fundiðeinstaklinga sem við þurfum að gera betur við.Þingmál áskar áinn, félags- og húsnæðismál ára á þeirra á listanum frá Úþýr áðuneyti að þá er sem sagt lagt til að með frumvarpinuverði lagt til að mánaðileg vísi tölutenging leiku fjárhæðar verði óheimil og þetta rekna með að þetta mál komi fram núna í september.Þetta er vantilega það sem þú hefur kallað fyrsta skrefið í áttað afnámi á verðtrykkingu eða hvað?Já, þetta er kannski svona, það er endar annað frumvarp á við um fjármarráð þeirra sem er bókstaflega vægi verðtrykkingarmálsem að vera lagt fram í november. Ég myndi segja að þetta spili klárlega enni þá snúi að í raunni bara þessari verðtrykkingusem að gegnsýrir allt Íslands taðkerfi og þetta bæði við samninga sem ríki gerir og samninga sem aðrir gerir.Það er að vera ríkið og samninga sem eru gerðar á milli enga aðila að við erum í kervi þar sem allt er svo til verðtryktog þarna er verið í rauninni að reyna að stíga ákveist skref í að draga úr sjálfverkum hækkunumog líka skapa svona betri og meiri sveginleika eða þeirri sveginleika þeirri leyendur.Nú vil ég talaðans við hagfræðinginni þér sko, er ekki komin tími til að afnema þessa verðtrykkingu sko?Hún er búin að vera núna síðan 1979.Svöld, þá var þegar hún var sett á, sömarið 79, þá var verðbólganum 50%, 46% eða 7%.Ég bað gerðvigreindin að hjálpa mér í gær að finna annað land í heiminum sem hefði almennar verðtrykkingu sem viðvarandi ástand.Það er ekkert land í heiminum, ekki segir gerðvigreindin allavega.Það eru týrlönd sem eru með ákveðna skuldbyldingar verðtryðar, ákveðin ríkis skuldabref,skuldabref í ákveðinu löndum byrja verðtrykkingu, eða hún finnur ekkert sambærilegt við það sem Ísland er að gera.Varði það ekki verðugt verkefni fyrir þess að ríkistjóðna til að láta til sín taka að láta þessu lokið að spinna þessa verðtrykkingu niður?Hagfræðingurinn í þér, hvað segir hann um það að við halda fullkominni verðtrykkingu, almennri verðtrykkingu, hér í halva öll?Já, ég hef mótfallin verðtrykkingunni, ég hef verið, ég skil af hvernig hún kom til.Já, við skiljum það þátt, það var fyrir 50 árum og í 50% verðbólkistu.Já, já, en sko, ég, mér finnst verðtrykkingin vond, með því er ég ekki að segja þessu öðvölda afnumana,eða fólk verið sáttið og verið afnuminn, en hún hefur skapað þær aðstáð, og ég hef skilning á því að því er Hagfræðingur,en hún hefur skapað þær aðstáðar, Páll, að stýri vextir til að mynda, þurfa að vera hærri hérna eðla,vegna þess að fólk einfallega er í þeirri stöðu, annarkvárt er það með verðtrykt lág,og þá hækka vextinn er og greiðslipirinn ekki mikið og eðla, eða það í rauninni flýr út úr vöxtunum,eða skuldbreyta úr overtríðu yfir í verðtrykt, þegar vaxtabirinn er orðin of mikil,þannig að það byrjar að geta upp eigi fei í hústæðinu sínu, til þess að komast undan vaxtahækkarinnu,einhverleiti er það bara eðlileg, personleg ákvarðum, en sem stýri tól, þýðir það að stýri vextunum þurfa að vera hærri,og hærri en hærri eðla, því þeir eru beitlausur í svona kjærfi, eða beitlausari, og þetta síðan vindur upp á sig.Þetta er ekki gott ástand til að veri, vandin þess að það er erfitt að afnema verðtrykkingu að fulli,og sérstaklega þegar þú ert í háum vöxtum. Það sem hefði þurft að gerast þérna,var að eftir COVID, eða í COVID, þar sem að stjórnvöld, og kannski einhverju tilvökkum ákveðinuhakkfræðingar að nóti, gerðuðu fólki einhvern veginn upp þar, eða sköpuðu fósundu fyrir því að fólk teltaað 0,75% stýri vextur væri eðlilegt ástand, eðlilegt ástand í heilbriðhagkerfi, að fólk var með vendingareða við værum alltaf með svona, hérna, lagavexti. Í þessu tilvöki hefði þið átt að byrja á þvíafnema verðtrykkinguna. Þá voru allir komnir yfir overtrykt, þá voru fólk farið að skuldbreyta,og þú, það er auðveldast að gera það þannig. Við mistum glöggan til að gera þetta með auðveldum hætti,þá, þegar að verðbólkum fóra staða aftur, ef að stýri vextur hefði hækkað aðeins,þá hefði það snar heimlað kerfið. Við gerðum það ekki. Við erum hins vegar að stýra skref núna,það þarf að gera þetta í skrefum. Trúðu mér, það er fólk alltaf úti sem verður ósátt,venans að það er einhverju sem eru búin að selja afná verðtrykkingarnar sem það á alltíðinufærðu bara verðtryði vextunina þína á nafnvextum. Skilju, þú ert bara með 5%óverðtryða vexti. Það verður augljósleikki þannig, en við verðum að gera þetta,þetta gegnsýrir allt kerfið, og þetta mun krefist líka einhverja erfiðara ákvarðana,en við verðum bara að gera þetta. Þannig að þið ætlaðu að stað með þetta.Við erum að fara að stað. Það er að koma frum allt núna fyrir jól.Úti alltaf annað. Í vikunni þá kynntu við utarriki sáþur aðEurópa sambandinu formlega um úslitin í þjóðarátkvæðagreyslinni um daginn,og það með að úslitin hefði engin áhrif á umsókn Íslands um aðildat sambandinusem var löðað fram 2009. Hún væri enni fulli gildi. Skýtur það ekki aðeinsskokku við að þjóðin er búin að hafna frekar í viðræðum á grundvelliþessarar umsóknar að er þó ekki raugrétt skref að draga hana tilbaka?Já, þá fyrirstu ég hvernig að horfa verið á þetta. Þjóðin var spurðhvort að hún vildi halda aðeldaverðarum áfram, hvort að þjóðin vildi fara úr þvíað vera í núverandi ástandi, gaka hvort að Európa sambandinu og Európuog ganga skrefinu lengra með því hefja aðeldaverðar, sama hvernig þærmyndu síðan enda, hvort það mynda enda með já eða nei, eða ekki.Þjóðin sagði nei við frekar aðeldaverðarum og þar við sittur.Þjóðin sagði ekki nei við breytingum á EES, þjóðin sagði ekki neiþegar komaði eitthvað að halda umsokk levandi eða ekki.Hún var ekki spurð um það reyndar.Nei, hún var ekki spurð um það. Það eru þetta staðaninn málsins um bóð okkarvið já að það er neginn að styrja því.En er það samt ekki rauðgreitt álegtun? Var það ekki rætt í ríkistjórnunnihérna, vítu, er ekki rauðgreitt afleiðinga þess að það er nýðustöðuað þessi aðildar umsokk sem þjóðin hafnaði að eru því grundvöllireða áframhaldandi við hérna, að hún eru dreyndi baka og þá barasóttum við maður aftur.Ég menna auðvitað vart þetta rætt og ég menna svo ákverðunhefur bara verið tekinn að við ætlum ekki að breyta þeim samskiptumeða því sambandi eða þeim, hvort sem þú kallar það, samningaeða fyrirlikjandi samskipti eða hvernig þú orðar svona,það var ekki tilgangurinn að hörfa tilbaka frá henni.Tilgangurinn var að spyrja, fyrir við lengra eða ekki og þar við sittur.Má ekki rekna með að komið til að frá stjórnarræðanstöðin í tínginuum það að þessi umsokkn verið dreyndi baka?Það getur eflust verið, en staðarindin er svo að við erum ekkifærið hennar að þetta verðar. Hér satt Ríkistjón í mörg ár sem varmótfallin engungi árpsambatið, gerði ekkert við þessu umsokn.Hún hefur leiðið þarna einn af einhver ástæðu og við sjáum ekkiástæðu til að draga hana formulega tilbaka. Við sjáum hins vegar ástæðutil það að við erum það niðurstöðsverðu kostninga sem var nóg afgeranditil þess að gera það verkum að við förum ekki lengra frá með þetta má.Og þetta er það aðar málið í þessu samingi. Það fylgjur því engin kostnarað vera með þessa umsokn þannig niður. En við þurfum auðvitað núna aðeinbita okkur áfram af því að styrkja EES-samningin og ég myndi segjaað það var kannski það jákvæða sem kom út úr þessari baráttu, það varmargt jákvæða sem kom út úr henni, er að það var mikilum ræða um stöðu okkurí EES. Það kom fram endrægu stöðningur við EES-samningin.Raunar var stór málflutningur þeirra sem að vildu ekki fara í aðaldaverðarað við værum í það góðri stöðu með þennan EES-samning, að við þyrstum ekkiganga lengra og ég bara verið, það er sjónamið, það er sjónamið að mínu matiðog ég hefði þetta viljað segja á samning, en ég er sammálaðið, EES-samningurer góður, en hann krefst þess líka að við stöndum okkar plegt.Með því að staða ríkistórnarinnar hafa breyst vext við þessaþjóðratkvæðagreyslu eða skipst hún einhver máli varandi stöður ríkistórnar?Mér finnst hún að hafa breyst að því að litinu til að nú þetta mál frá.Þetta er búið að taka orku, ekki endurlega við erum búin að eitthvaðí þessum tímanum í það, ég menna við tókum sömarið í þetta, við áttummjög gott síðast að lögja á þing, við áttum frábær þinglokk, við kláruðumfullt af málum, við erum búin að standa algjörlega við okkar tímalínu,stjórnarsáttmálun okkar er langt komin, við erum búin að afröka margt,þegar kemur að hjúgrunarheimilum, orkumálum, samgöngumálum, þegarkemur að húsnæðismálum, við erum bara verið fullir í vinnu, við tókum sömariðí þetta og eru margir ekki frí af því þeir voru í þessu, en þetta er svonahjekk yfir. Þingi var alltaf að reyna að koma þessu svolítið baktþegar að meina, nú likku fyrir, það verður ekki farið í þessa vegferð,við erum ekki að segja nei við Evrópu, við erum ekki að hætta samskiptvið, það held ég að séu ekki margir hér á Íslandi pál sem vilja hættasamskipt við Evrópu, ég meina minnst að kosti alls ekki að tala fyrir því,en þetta breytir taktunum að þýldunum til að þetta mál er farið að borðinu,en við þurfum samt áfram að einbýta okkur að góðum samskiptum viðokkar stæsta viðskiptumarka.Nú eru við væntalega eins sem möttu segja sem svo að það sé eitt málsem er mikilvægar en öll þessi sem við erum búin að vera að ræðaog ef við leysum það ekki, þá skiptir einlega litlu málihvað við gerum í hinnum málunum. Það er að segja að við séum að breyðastbotnum okkar. Písakonunin, við höldum áfram að rapa niðurinn að lista,við séum ekki eins hrættinn svo við gerðum í það síðustu konun,en við erum þarna komin eiginlega á botnin. Ég hef fyrst aðans með umræðunbæði Danmörku og Skotlandi, þau tvö lönd lækkuðu reyndar talsvert núna,lækkuðu meira en við, en er ekki komin eins langt niður og við samt.Þetta er stórmál í báðum eins og löndum, að það sé að gerast ogvantarlega þurfum við að svara þegar spurningu hér, erum við að breyðasthelli kynnslóð í því hvernig við erum að menta börnin okkar.Já, ég hef auðvitað ágjörðast líka, bæði sem stjórnmálum maður og líka sem foreldriog þetta er alltaf ástæðan fyrir þetta snertir eiginlega alla, sko,þannig að þess að börnin er svo stór partur af lífi okkar sama á hvað stýju við erum.Og ég er reyndar á þeirri skoðun að við þurfum að gera það sama í þessummálaflokki, barnamálunum og við höfum gert í hjúkurunaheimilunumog það sem snýra eldra fólki. Fórum bara í þjóðar átak þar.Erum núna búin að fá 250 nýri minn, 350 á næst ári,vandina á landsbytalarinnum hefur minkað,þetta getur það snögg breyst, sko, en þannig að fórum við baraí mjög samstilt átak í stjórnvíslunni og það þarf að gera það samaþegar kemur að börnunum okkar, en það þarf að vera breyðar.Það þarf náttúrulega samfélagsins að alls.Þannig að þess að við vorum nú bara að ræða þetta síðastNorrænir fósættisraþrar á sömarfundi fyrir, já, svona 10 dögum,14 dögum síðan, þar sem vorum einmitt að vissu allir að písaað vera að koma og það hafið allir tilfinningu fyrir því hvað væri í vandumog intækið þar, þar sem við fengum meðal annars inn á fundin,mann sem heitir Jonathan Haidt og skrifaði bók um áhrifsamfélagsmiðla á embedinga, skort og geðhelsu barna,er að það var bara rannsóknir sínt að það urði stórkostlegarbreytingar á því hvernig börn hugsa, beita sér, svona upp úr 2011-2012útaf meðal annars algoritmum og samfélagsmiðlanótkun.Og þetta gerast á sama tíma og písa kannanir fara fallaí engelsaksnesku löndunum og í norrannu löndunummeðal annars fyrir þess að þarna hefur fólk meira aðganga símum,það er mögulega svona aðeins minna agaleysi í kúltúrnummeð við kannski svona aðeins trúaður í kúltúrog það eru svona marga skoðunir á þessu og ég ætla nú ekki að aðlæðu hvað það var þar.En ástæðan fyrir að segja þetta pallir, auðvitað þarf að styrkja skólana,ég meina við erum að setja núna 700 miljónur aukala í námskökn,við veitum alveg að þetta er búið að vera vandi í langan tíma íslensku skólakerfi,það þarf að stiða betið við kennara, en þetta er ekki bara úta því aðkennara er ekki að sinna sínu starfi eða skóla þetta séu ómögulegir.Það hefur auðvitað bara að gjör breyst umhverfið bannan okkarog það er þarna glugg í sögunni, 5-10 ára glugg í sögunni myndi ég segja,það sem foreldrar og kervið allt áttuðs ekki á því hvað sem skadulegt þetta varog við erum strax farin að sjá breytingu á, síma frí í skólum,það er verið að mikla skjá tíma hjá börnum og öðru,þannig ég ætla að leiða mér að vera bjart sínum að við sem samfélaggetum líka að ansvara að taka í bremsuna hvað þetta varðar,við erum núna líka að vera að sækja þessi fyrirtæki til saga,við erum að hafa að vita að þau varum með skadulega vöru fyrir börn,þannig ég ætla ekki að fara í einhverju einföldun og segja að þetta sé ekkert á stjórnvöldum,við þurfum auðvitað að gera meir í mettamálum,en ég vil heldur ekki segja að þetta eru bara kennararnir sem eru ekki að standa sigeða skólarinn sem eru ómöðlir, börnun okkar er að lifa í allt öðru síðu heimi,en fólk gerði bara fyrir 15 árum síðan og við þurfum öll að bera ábyrð á því.Kristrún Frossardóttir, takk fyrir komið.Það er allstaðisflokki, veriði velkomni báðu tvir.Takk.Fjálögafröndvarpið er lagt fram núna í vikunni með 5 miljard afgangi,hallalust í fyrsta sinni langan tíma, er það ekki bara fínt, Góðlugur Þór?Jú, ef einhver trúið því að það verði afgangur af þessum fjálugum,þá er það auðvitað gott og auðvitað eru að stefna því að ná endur samaní fjálugum ríkisins og greiða niður skuldir og bú í hæginn fyrir framtíðina.En ég hlusta hérna á, við tala fórsætisáþur og ég var mjög hugsivegna þess að það svo sannarlega segir fórsætisáþur allt það sem maður vill heyra.Hún talaði um ábyrð, jefnaðismálum, ábyrðið úr mjörgum fjármálumog maður hugsaði bara já, þetta ég er alveg, ég er bara að skriða upp á þetta.En þetta er svo ríkistjórn sem að er fyrsta ríkistjórnin frá því að lögumóbyrð fjármál voru sett og þau voru sett vegna þess að við viljum gerajafn gott og helst betur heldur en þessi gera best.Þetta var unni í þverrpolítikli sátt og mikil samstæð með allra flokka.En þessi ríkistjórn, hún ákvað að fara ekki eftir þessum reglumsem að þar eru.Bæði þegar að sleftu því að setja fjármálastöfna fyrst framstþar sem við erum að skoða þessa stóru myndi sem við erum að ræða og takast áumeða takast áum, þetta er bara stór verkefn okkar og annarabreytt mannfjölda þróun og bara svona verkefni og annað slíkt.Og í ofanalag að þá varf er í þessu lögum, þá er fjármáluráð sem er faglætturáðþar sem er tvo doktóra í Hakfræði og einn mastersem koma með álitt á fjármála áætlum sem ákryttum í vor.Álitt skerði maður gríðarlega góð en hún var með mjög alvarlegar atvásendirog það var ekkir gert með það, nákvæmlega ekki neitt.Og reynda var að þannig að hún vakti aðdikla á því að það veri aðvegna breytingaríkistjóna þá voru að fara í ósjálfbærni í fjárlögum ríkisinsþetta voru allt og bér sína fósendur, ekki útferða leiðir sem voruog svo framvegis og svo framvegis.Og það kom sérni ljós bara í umfjöllunni að fósendur voru allt og bér sínarog þá gerir ríkistjóna það að hún reygnar ekki út breytingarnar.Það var minni haugjástur heldur að það var gert ráð fyrir meira aðtunlissisparnar sem átti að skilaði sér ekki.Og þannig að mann láta bara, sko, setja bara kíki fyrir blindauðaní þessu stóru málum sem varða okkur öll, því að efnaðasmálun varða okkur öllsama þegar að kemur að því að mér slíka ótrúlegt á fósendursem satt í fjálanet, það vekki vita að það var stóru málumeins og heilbreyismálunum og annars slíkt hvað áskorinu voru þar.En það hefur margt unni með þessar ríkistjólan.Og til dæmis var það þannig því að hún teku við í desember 2024og teku rauninni við ný samtæktum fjárlögum og hefur afskipt af þeimmeð þeim hætti að það koma fjögur fjárlögum sem voru bara útgjöld.En tekjum það voru mun meiri í 2025 og það hefði verið hættan á ágangi þarog svo sannarlega í 2026 en við þekkjum að áhersluna það veriðmesta útgjöldaukning sem við höfum séð, mestu skattahekkarnir sem við höfum séðí áraptvíi og það er ekki ábyrgt og ég hef nokkrar reyndar miklar áhyggjuraf þessu fjárlögafrömmarpi þó að spurning þín eða að við stefnahaldalösa fjárlögum, já, ekki spurning.Sigur í hún reynslan frá í fyrra.Það var lagt fram frumvarp með 15 miljardar hallan, hann tvöfaldaðistí meðförum fjárlöganemdar, þar sem þú ert núna að formaður,það tæblega tvöfaldaðist í 28 miljardar og reyndi núna stefnir í 67,þetta er 52 miljardar króna meiri halli heldur að koma fram í fjárlögunum.Eða þú veið að trúa því að það náist hallalös fjárlög að þessu sinni,ja, ætlar þú ekki sem formaður fjárlöganemdar að auka neitt,á byrði ríkissjóðs í meðförunumdarinnar sem væri þá vantjali í fyrsta skipti nokkuð lengi.Það er okkar að vinna í fjárlöganemd, er náttúrulega bara að fara yfir frumvarpiðog fara yfir þær aðdóðsöndir og taka málega afstuð til þeirra aðdóðsöndar sem komaog það er nú kannski erfitt að segja hvað kemur út úr þeirri vinnu fyrirfram,en af því að það verða að segja hér að þetta sé óábýrt,að þá eru þetta ekkert óábýrt að stefna hallalösun fjárlugumog ef við skoðum það að vakstakreislur eru á dag,að það er hægt að ná utan úr það, það eru þá 400 miljónir á hverjum að einum einasta degiog það að verðbólgan skildi að hafa verið herri í ár,meðal annars út af oljúverðsækunum og fleiri þáttum,að þá hefur það leytið þess að hallin var meiri en stend var aðþessi tala sem hún nefndir hérna í uppæg.Þetta eru mjög ábyrgar tilugur og við náðum þess ekki framnema með tekjuöflunarliðu sem eru tíundar og einnig með sparnagi,þannig að ég segja það að þetta er gott uppleg hjá fjármálaráðurog ég hlaka til þess að fara yfir þetta mál með þá í fjárlaganemdiniog njóta þá aðstofar góður að mannam í stjórnaranstöðunniþví að þetta eru auðvitað samilugur hagur okkar,að þetta gangi við auðvitað.En lítur þau á það sem beilinni skilduðina sem formáður fjárlaganemdarað út úr nefndinni komið frumvarpið hallalust?Mín skilda sem formáður fjárlaganemdar er að fara yfir þetta tiluguren það eru þetta markmið í okkur að ná þessu samanog mér finnst það gott að heyra það hér, þann tón í sessunöttu mínuhér í sjástæðfloknum, að hann vilji ná þessu markiog við um að leggja staði þá það þerðalað með jákvæðinni.Ég er bjassið ná að við getum gert það, þannig að það er alveg ljóst.Það er nefnd hérna að við fengjum meiri tekjur árinu 2025og við nýttu það skynsalað.Það var gerður upp í eldsjóðurinn og greitan yfir skuldir.Þetta voru ósjálfbærar kröfur eða eignir sem voru hér ríkistriðarlífrið sjóðurnir áttu og það var mjög skynsalaft að geraþetta dæmi upp á sínum tíma og það var ekki okkar hugmynd.Það sú hugmynd kom frá fyrir ríkistjóðun og ég tel að þeim fjármennumhafi verið vel rástafa.Það er líka annað í því að þegar menn er að tala um þettasem eitthvað óábyrgt og voru síðan jæfnvel í ríkistjóðsem lagði upp með þessa vinnu og við höldum áfram égað þetta var bara mjög skynsalaft og jákvæð til frambúðarfyrir rekstu ríkistjóðs.Gúrið voru allar að verður við með Sigur Jóni í því að ná framþessu markmiði ríkistjóðunar en finnst þér þetta að veraalgjörlega vonlust?Nei, auðvitað vinni ég með Sigur Jóni öllu góðum málumog bara það er ekkit að samstanu þar. Sigur Jóni ger þettapríðilega að stýra þess að það er nefnd. Ég er ekkit að kvartenda því.Þegar ég er að segja þessi óabyrt að þá er það óabyrt að fara ekkieftir ábendingum fjármáls. Í það minnsta þá verður mér að útskýraaf hverju þið gerða ekki. Það er óabyrt. Þegar ég er að tala umóabyrt þá er ég að segja það er óabyrt að fara ekki eftir lögumog ombir fjármál. Og þegar ég segja þessi óabyrt þá er ég að segjaþað er óabyrt að auka úsjálfverðni eða búa til úsjálfverðnií ombirum fjármálum, auka skuldir, útgjöld og skatta.Það er óabyrt. Ef að sigur hann er tilbúin til þess að skoða þaumál að því að það er íallega sjöðu var ekki það sem við vorum að geraað tóa sendi við. En ég hef mikla ráðgjör af því að við séumvið erum búin að fara núna áratu í aftur í tíman þegar kemurað vinnunni um fjárlög. Það er bara, við erum bara, það hafðiengin hugmyndaflug í það að þessi ríkistjórn myndi ganga frámeð þessum hætti varðandi umgjörðin og einhvern veginn segirer þetta ekki bara tæknilegt? Nei, við vorum að læra á norðulöndónum, þeir löndur sem standar sér best í ofenbyrju fjármálumtil þess að ná verbbólkunni niður. En það sem fjármálur á þeirrabenda á í sinni álitskerð, þeir eru ekki að ná verbbólkunni niðurmeð þessum aðferðum sem þeir eru með hér. Það liggur alveg fyrirþví að það er stæsta, nú er það þannig að maður er bara að leitaþessu vennjulega fólki sem ekki átt að hækka skatt á. Ég veit ekkihvaða fólk það er en það var loða fyrir kostningar að hækka ekkiskatt á vennjulegt fólk. Það er búið að hækka tekjaskattin á vennjulegtfólk. Það er búið að taka henni við barnabætunar, vaksnabætunar,það eru stefnubreiting þegar það kemur að gjöldu um varðandisjúklinga. Síðan eru menn, nú er þetta svolítið svona nýmassistað menn eru alltaf að leita einhverju sem er óvinsett sem aðog segja við ætlum að hækka skatta á viðkomandi. Núna fær ferðaþjónustan á böygin og ég vek aðdegla því að það er þessiréttlætingarög að náttúrupassin að bara greiða fyrir það fólk fá aðfara inn á okkar fallegu náttúru. Sko við erum laungu búin aðtaka tekjunar á þessu og núna sérstaka tekjur til að ná nákvæmlegaþessu markmiði til þess að greiða inn við náttúru slíkt. Það er verðameð fjárlega frumvarpið því að það er búið að gefa í líka þar2,2 miljardar en það er alveg sama og svo ætla með bæta bara skattupp á 6 miljardir viðbót. Bankarnir, þeir eru þeir ekki frekarofinsælir, skettum við 6 miljardir þar og þeir segi futtir alvegþað mun ekki að hafa neina áhrif á viðskiptavinnuna. Ég skil nú ekkiákveður fór ekki bara í 12-18 miljard og því að við erum búið að finnaskattstofn sem hefur engin eikva áhrif og þetta er ekki ábyrgt og það eraugljóst og maður heyrði það á fjármálur á þeirra að það er uppgjöf íhjá ríkistjórnunni. Þau einhvern veginn fór ekki því verkefni sem þauþurft að fara í strax og þau tóku við því að það er alltaf snúið að stýraríkisfjármálum og núna einhvern veginn erum en bara með í slagorðum meðeinhvern ofsalega flottan blaman af hundar sem bara allir mæta og menntekna núlið og faðmast og hvað þetta er. Þetta er ekki ábyrgefnaðstjórn.Sigurðan.Já.Þetta er nú ekki svona svart.Til dæmis þetta tvent sem guðlugur hefur gert hérna umtalsefni.Annars vegar það að það sé ekki gert með álýtt.Fjármálaráðs á þessu og hins vega það að þessi beinlinniverða að fara á sveik eða brjóta lögum ofinbér fjármál.Byrjum á fjármálaráði.Það er alveg ljóst að það voru efnislega ráttóðsefnir.Afhverju snýru þær?Það snýru fyrst og fremst að því að við ætlum að tryggja það að eldriborgararlandsins að þeir fylgdu í kjörum sínum almennri launathróun.Þetta var eitur í beinun fjármálaráðs.Þetta var tókuð síðan ymsir aðri rundin meðal annars læknafjalla Íslandsog sjálfstæðarflokkurinn í heilu lægi.Þetta sem kom mér verður alveg óvart en þetta telum við í flokkifólksinsverða eitt að baráttum álum okkur.Þetta er okkar pólitisku áherslu að tryggja það að kjör eldri borgararfylgji kjörum annara.Þetta er bara pólitiskur ágreinigur og þannig skilurþað ef að það er óráð eða eitthvað óábyrgt að ætla að skilahallalösu fjárlugum, nániður vöxtum, að þá er ég bara einfallega ekkisammála því. Við erum hér að gera þetta vel.Ég óska eftir liðsyni stjórnar anstöðunar í því að við náumutanum framkvæm fjárla þannig að fjárlugin sem hafa veriðgefin út árunni 2026 að mann fari yfir það hvernig tiltóst varykkur framúrkeisla.Og fá nánari upplýsingar og ég hef hér mér við liðbúlu þó sem að er fylgjins hér til að ná fram upplýsingumþetta skipti miklu máli. Því að við erum hérna að ræða umsameilega rekstur á þjóðabúðinu. Við erum að borga hérnagríðarlega vexti og að því að mann er að tala hérna umferðafjónustuna eins og eitthvað fórnalamb.Það er einhver sem að græðir á því að þessarstefna ríkisjónar hérna náist fram. Þá er þaðferðafjónustan sem er skuldu, gott að það sé ekkiliðlega 200 miljardar króna. Þannig að hvert vaxtastiþað er 2 miljardar á ári. Þannig að það er mikið í húfifyrir ferðafjónustuna, sérstaklega fyrir byggingariðina.En að við náum árangri og þess vegna óska ég eftir samfunnuvið stjórnaranstöðunum um það að þetta nái fram og við náumhér hallaluðsum rekstri á ríkisjónum.Kanski afeins út af þessu. Nú skulum bara ræða þessi málaþví þess að fulleringa vinna mín sérna, varandi það að þettasnúist um það að mann bara vilji bara ekki vera góðirvið eldrafólkið og mæntalur öryrkjana líka. Þetta er baraall ránt það sem fjármálur á það segir. Þið ná ekkiniður vöxtónum eða þið setjið sjálfstýringu á ríkisfjármálum.Og ef þið ætla að hjálpa þeim sem minnst mega, hvort sem aðþað eru einhverju í hópi eldriborgara eða öryrkja, þá er þettaekki leiðin. Þetta eru áhrif á 30% af fjárlugum sem því geturekki stýrt og getur ekki forgánsað. Og það er algjörlegafrálegt að leggja þetta upp þannig, að þetta snúist um það aðsjálfstæðarflokkur sem allir sem vilja skoða upplýsingarhafa séð í tíð okkar, hafa fjármunir til bæði eldriborgarog ekki sístu öryrkja hafa aukist alveg gríðarlega mikið.En það er ekki rétt að leiðin ef þú ert hjálpað þessum hópumað búa til sjálfstýringu, gera ósjálfbær fjármál sem gerðaverkum að þú nærði ekki niður vöxtunum. Og það er stóramáli.Það er það sem hennu mistingis þessari ríkistjórn.Hún tók við á auðlýsingur sem að sleggjarnas, bjarnas ogléleg, við erum komið nýja sleggju, við ætlum að berja þettaalmeglega niður. Leið hún tekur við út af hennar aðgerðumað það hækka vextir og búin að hækka síðan.Og þannig að það og trúa því að taka skatta af fólki og fyrirtækjumog láta ríki deilaðuð aftur að það muni lækka vextieða auka velferðilandinu, það stennst enga skoðun.En þetta er ekki bara þessi þáttur sem fjármáláður var að leggja áslá.Þeir voru að leggja áslá, þetta voru bjessina fósendur.Það voru ekki að gera ráð fyrir því að það erði einhver áföldsem að alltaf verða. Þessar áætlinn sem þarna leggja fyrirað þær eru ekki ábyrgar, þær eru ekki útfærðar.Og vanalega er það þannig að meiruliti fjárlóganemdartekur áliðsgerðina og svara því þá.Ég menna ef þetta er eitthvað ránt hjá fjármáláður á þvínokkið þá bara tækla með það.En þeir leta eins og þetta hefði ekki gerst.Og við erum núna með fjárlög sem að vissulega með næfuþunna afgang en það er áframhald gert ráð fyrir því að við erumað sapna skuldum. Og hver trúi því ef að ríkisjóður erþurftafrekur lánamarkaðunum að það hafi þau áhrif að vextirleggji. Það gerist auðvitað ekki.Sigur hún örstu upp í lokin. Hverju svara er þessu?Hverju svara er þessu? Það er nú ímislega svara í þessuefni. Það helst að.Það helst að.Ef við ætlum að ná niður vöxtum í þessu verbulgunniað þá allar jafna að þá eru ættu skattar og þá stýri vextiseglabankas að virka með svipuðum hætti. En við erum meðaðra þætti einn í þessu og það eru þessi væntinga verbulgaþannig að menn eru núna að bila að semja um launakröfurtil þess að búast við væntingum um meiri verbulgu.Þessu þurfum við að ná saman.Það sem mér finnst kannski svona helsta, sem mér finnstsvona gaggrínisvert hjá anstæðugum okkar í pólitík er það að þeir erusvona að búa til væntingar um að verði einhver mikil verbulgaþegar við ættum að vera saman um það að ná þessu saman.Við erum hérna með að skila ábyrgun fjálaðafröfumvarpium það að útgjöld þau verði í samræmi við tekjur.Þannig að mér finnst þetta að vera svona aðalartri.Við þurfum sem samfélag að ná hérna bæði í væntingunumí þá átt að við séum að gera vel.Við verðum hérna mikil tækifari, bæði til auka tekjurog ekki endilega í þessu hér sköttum og einu þessu.Við erum til dæmis með fiskinu sjónum, hann er uppsinn,það kom fram í svara hérna, það er ekki verið að veiða hann,það er ekki verið að veiða nefna helmingin árum,hitt fyrir eitthvað brask, þannig að mætti ná í tíu þúsöndaí aukna aukin abla, bara við að fara að veiða veiðheimildirí staðið þess að fara í eitthvað brask.Við erum hér með verðlagning á fiski sem er markföldog viktur sem er töföld, þannig að það eru uppæðirsem er hægt að auka bæði, tekjur þjóðabúsinsog gera lífið skemmtilegur á Íslandi.Það mun engi mælskusnil tala niður verðborgum.Það eru aðgerðir stjórnvalda og því mjög...Við munum fylgjast með því hvernig þessu frumvarper reyðir af í nefndinni þá okkur.Takk hjálpa fyrir komuna, Sigur Jónsson.Takk hjálpa fyrir bóði.Áskur Jónsson, selabankastjóri, verður hérna hjá méreftir auknaplik.Komið þess að laftur, Áskur Jónsson, selabankastjóri.Verður velkomin.Ég þakka þér fyrir.Við langar einlega að vaða beint og formála lítiðinn í þetta næstum því séri íslenska fyrirbríðiþess að alls ég er verðtrykkingu.Hún var tekin upp að fullu sögumari 79með sjókulluðum Óláfslaugum.Þá varst hún nýja ára.Þetta voru viðbröð við verðbólgu sem þá var tæplega 50%.Og datt væntalega engun lifandi í manni hug þáað þetta erði enn við líði 47 árum setnaí 5% verðbólgu.Gerfi Greindar leitt sem ég réðst í hér í gærgefið til kynna að þetta sé hvergi gertsvona í öllum heimunum nema hér.Nokkur rík í Suður-Ameriku hafa grípið tímabundiðtil verðtrykkingar á þessu tægi.Viðbröð við óða verðbólgu 100-200%.Og það er hægt að finna tiltekin ríkisskuldabriðí einhverjum löndum sem eru verðtrykðen þessi allserjar verðtrykking eins og hún í hérog tímabundin.Af hverju er þetta svona?Af hverju erum við einir í öllum heimunummeð þetta sýstum?Ég hann nokkur ástafur, bara ég hef að þið segja þaðað ég var nýja ára þar verðtrykkingi var setten það er sjöðu ár sem ég var þarnaað sko sjálfmástúri.Og það hefur raunin verið markmið mittfrá því ég byrjaði þessu sérmústúriað ég var nýja að reyna að taka út verðtrykkinguna.Og ég hef ekki talið það sem ég endilega gertmeð bóða bönnum, heldur bara það að það sem ég tekiðþarna öru sem álum og við höfum náttúrulegaverið að reyna byggjur pannan abbastakerfisérstaklega fyrir fagsnilum.En síðan hefum náttúrulega lýmsið hlutir ekkigengið upp eins og var enda þessu verðbólgu.Svo ég kom auðvitað fyrir því að verðtrykkingunumtekinn upp er það að það voru bara á þum tímavar selabankin ekki sjálfstæður, hann mátti ekkihekka vexti, hann mátti ekki breyðast við, það voruverulega nekvæðurumistir, verðbólgu var 50%og það var farin þessi leið að verðtrykjaskuldbynningar með ólátslöfum.Síðan áttúrulega þá voru launur líka verðtryktog það bara allt kerfið var verðtrykt.Og síðan áttúrulega hefur við eitthvað leitiverið að vinna okkur úr þessu.Og það sem ég hef aðal áhugjur og núna er ekkiendilega verðtrykking á fjárhansmarkaði, égtil að leiðu og ná verðbólgu nýður, þá munumþið geta, þá munum þessi verðtryk lang hverfa.Að það gerist það sjálfu sér, þá er hann eitthvaðað sérstaklega aðgerða það.Já, sko, ég, bara með þetta verðbólgu nýðurog við getum að læka vext um þess að ég held aðalminningur í Íslandi vil ekki taka að verameð verðtryk lang.En sko, það sem ég hef meira áhugjur að verðtrykkingá vinnumarkaði, eins og við sjáum núna,þetta fórsöndu ákveði sem að setja varandiverðbólguna, þetta er verðtrykking.Það er að rýfandi kaupmáttur.Og ég held að þess að ég hætti að finnanokkun hópið samfélaginu sem hefur ekkifengið kaupmátturhengum.Þannig að þá er hérna hleyft inn íkjærasamningana líka sem sagt.Þá er hleyft inn í kjærasamninganaog þetta er búið að vera vandi hérnabara mjög lengi.Og samanskapi líka varandi ríkiskerfin.Að það að, sko, bara að stopnarnirog ríkiður inn í hleypi verðbólgubara í gegn með því að bara hækkagjaldskarl bara eftir verðbólgunni.Og þannig að, þannig að ég vil segjaþað að þetta er ekki bara fjónarsmarkaðaren ég, og, þú veit.Fórstætti svo þrjá, gaf það til kynnahérna ég, þegar ég spyrðan hér í viðtaliá þann af hverju ríkið hefði ekki haldið sigvið verðbólgu markmið Sælabankansí hækkunum á hérnakrónatölu gjaldunum fyrst og fremstí staðan fyrir að miða við verðbólguna sjálfahækkið ekki um 2,5%eins og reyndar sem Sveitafjörlegin hafa gertað takmarka þessar hækkanef við 2,5%og hún sagði reyndar að það kemið til greinaað lækka þetta, gaf það til kynnaað það sé farið tilbakahefur, þetta er stundumþetta er svolítið átakamál í þessari umræðuhvað ríkis valdið sjálftá mikinn þátt í þeirri verðbólguog þeim þarafleðandiþeim vakstahækkunum sem hafa átt í stað hérnahvert er þitt svonamegin sjónamið í þessu? Hefur ríkið verið aðkeira þetta áfram með gældahækkunum?ég sko það, þannig að ég fyrst aðlegaég vil segja það, að skoað ég er ennbætt sem aðurþað mátti ekki segja á mikinnnei, ég gætti bara að minna það á hluturkmyndiren það er að fjárlögu ereitthvað litið pólitíksverkinuog það erstjórnbúrlokkar, það er alþingisem þjóðum kýs og þannig að fjárlöginendur speikla pólitíkskaróðnumhvernig tekjunum við varitog ég er í sjálfsvegarog seglabankin bara mjög ánaðmeð það aðhalt sem við erum að sjáþetta er búað aðhaltog þetta0%hallarleysisem aðeins er búaðvið seglabankunum erum hrifniraf númörumvið erum með 2,5og við vonum þetta skæpið að hafa fyrir kerfiðen auðvitað seglabankinekki hrifna því að það sem verðaað loka hallanummeð gjalskórhækumog við höfum gagringt þaðog auðvitað myndum við kjósa það að þetta ereitt reyti baka, en auðvitað ráðum við ekkivið skandim áhrifkemum fram íverbulgumælingueinn mánuð, en bara ljósið þess hvar verbulgumælingureru, þáeru við auðvitað ekki hrifnir að þessuen við erum hrifnir að því aðhaldi sem kemum fram í fjárlóðunÞannig að það ermikil svert að haldajá, sko, fjárlega frumvarpiðen það er nú eitt og svo eru umverulegútkoma önnurkvæmstuen senst aðþví legi ég apþunga áherslu á þetta ríkisjótan sjálfaað ríkiðséri ekkið hallalöst og að fram úrkeislaríkisins séeinn af stóru þáttónum íverðbulgunni sem erJá, já, sko, já, ég tel þaðog þetta er sjálf og þetta er ekki baraþetta var ekki bregð núnaog það er einhver leitiaðhaldsleisií ríkisfjólumog sem við sjáum bara þvíef við bara lítum á hvernig kerfinokkur er helbriðiskerfið reikið, hvernig mentakerfið reikiðgreiðileg kostnæðureiginlega engir árangu sem helir hverðareins og í mentakerfinu, það har ekki verið prógsten dæmiog hérnaog líkaeinhver leiti pólitistvið veitum hvaðnú er ég að leitarétt árangu hérnaþegar ríkið hefur verið að gerakjara samningahefur einhver leiti veriðekki verið nægilega mikil ægvið hefum líka séð á undarfærin árásker ekki sagtað það hafa nást kjara samningasem flestir hafa talið nokkuð ábyrga á almennu vinnumarkaðuen ofinbyrri raðilarhafa kert síðan fram úr þvíog verið leiðandi í launahækunumumfram almennu markaðujá, það er rétt og það er einhver leitiað því að það erualltaf á loku stjórnmálmenn sem gerir þessa samningaog ég er ekki að talaég er að tala um alla flokkaog það er einhver leitihefur politisti hugleisa á Íslandiað takast ávið það að leipa ekki ákveðustieftir framhór og þetta er ekki bundið ríkiðog þú veist, við sér það í þessum kjarasamningum aðþetta eru nokkur fagfjölögekki fagfjölög, sorry, þetta eruþetta eru almennu fjölögvinnumarkaði sem verkaverka fólk sem gerirþessa kjara samningabæði hérnaeflin kynir Reykjavík og Starkland samfaldiðog fleiriog það eru aðra stjætti sem fara fram yfirjá, það eru réttog þannig að það vantar ákveði nagaog þannig aðþað er núna að hafa lögnaekkert en við erum farið uppandunumog það sem við sjáum núna er vandiþað er í þessum efnarsvamluþað að eitthvað leiti vikstverkun lögna og síðan verðlagslögna hafa hekkaðalveg gríðlegavið erum komið að hægstilunjaþað eru að lögna tenni gjöldur tekið meðverflúka hefur það eitthvað líkavið höfum auðvitað að reyndaað spyrja nú mútið þessu bara með mjög hái styrfóktumsem er mjög háiren það er ættið því að þetta halda áframog þetta þarf aðhalda að stoppaáður en í hveð þessaverðtryggingu sem er að fráastvið hérna sem er mérhugleikin og förum yfir í annaþá er það einnég er með svona leikmanns skilgreininguá því hvað hérna verðtrygging í rauninni erer hún og með langar að beranöndiðer þetta ekki þannig að hún erofinbér yfirlýsingeða hún er yfirlýsing stjórnmáltaá hverjum tíma til þeirra sem eiga peningavið tryggjumykkur sama hvaðþað er að segjaþað getur komið stríðþað getur komið náttúrahanfarir, kreppuren við ábyrgjum staðað þið fáið, þið tapir aldreivið tökum viðþið hafi alltaf ykkar á þurruvið látum svipuna frekarsæðalabankarsvipuna ganga á bökum þeirrasem skuld ykkuren þið sjálfur eruð alltaf öryggir með ykkar peningaer þetta verðtrygging?Já, ég myndi að segjaþað er vítakar en þettaverðtrygginga ykkurlu markieins og henni verður beitt viðstandiskapa jafnvegja mölli þjóðhvala sjópaeins og vinnumarkaðiþað erog hún veldur áframog hannþannig aðþað er verið að gefaokkur lofur, líka tilfjármasegunda ykkurlu marki, jáenlíka það tilvinnandi fólks og Íslandieins og við sjáum umræðin núnaað það getur komið barastríðið meðusturlöndumog oljan hækkarog þá er í Íslandski lönd þegar að fá það bættsérstaklegamín að það er það sem hefur gert núnaogþannig aðþetta er eitthvað leitið rönghugsunþetta er eitthvað leitiðvelræn hugsunog einhvern veginn það aðað hérnalífið séu örugtþó að það séu ekki örugten því við Íslandingar ættum að tekja þaðallra þjóðabesthvað við erum háð elandi viðsýtummeð því það áfætt sem að hafa dünnið á okkurogog hérnavið getum ekkiþað er alveg skýrt að það er ekkert að veltaáhrifum á ólífurisækunum yfir í launvið þurfum bara að taka þessuef við skilum hverja hverja faraog ég teglaef það hefði náttúrulegaef við getum aðeinstala okkur saman það að við erum ekki alltafskottuð okkur í þessuég heldur getum alveg náðu niðurvöxtumog verðbúlgu á næsta árien þá mætti þetta vantarlega heldur ekki velta yfirá launin ólífurisækunumað það eru út af stríðinueða lokun á hormonsundi eða eitthvað slíktNei það er það sem ég erog það er líka meðal annars ástæðanfyrir því aðég hef ekki talið sjálfurverðtrygging verið heppileg fyrir kerviðþað er að segja að ég hefog ég er nefnast að tala persónulega ykkur í markiEn nú verðast allir veriðrótnið samálinn þaðþú og Fossard sráður að bara hætta þessuen gerist eitthvað sérslægtsegjum sem svo að við tækjum bara ákverðan um þaðverðtrygging erafnuminn frá að meðnæstu áramút á fjárskullbynningumá Íslandi. Hvað gerist ég að kjæru?Þetta tala um bara verðtryggingbara verðtrygg vextir í höfuðJáÞað er náttúrulegasem er mjög óheppilegtþað er aðRíkisóði gefur út verðtrygg bregflífverðisjónin kaupa verðtrygg bregfég geti farið yfirí ykkur málihvernig við í seljabankanum erum búin að takmarkaverð til lánvið höfum greið greipt í þessu takmarkanaá því, þannig að það er ákveðum andamálsem fylgjaði skuldaförðin er mjög lágvið höfum greipt tilráða takmarkaðuþráttur að þessi hafa vextiþá eru nafnvastalán núna átturí vextiþannig að mín skoverðtrygging á fjárhásmarkaðivið getum alveg náðbara ef við náum að læka vextivið getum alveg náð tökum um þessuen það er meira verðtryggingbara í hvinnamarkaðií höfunu og ákveð sjálfumhvernig alnurreglundur setja verða á vörðum sínumþað er sík að sjálfkrafaef þú sér að verðbúkarnir sé 5%að þú getur bara að hækka vörðna þín eru 5%og það er þessigegnum sílt högarfarisem erog þetta og ég hef nýja áraþetta byrjaði þegar þú nefnirog já, það er þaðogog hérnaog égþessi umræða er ekki ný, þú næðans heldur égþú lýttin á muni eftir þessu umræðaég hef reyndar allirþess vegna er ég að þrástæðast á þessu hérí okkar samtali að ég hef samt aldreiskilið þetta alveg, að hverju þetta eren við meðgjum ekki að ég þaðöllum tíma ámokari í verðtryggingunum sjálfavið ekki um að öðruskemmtið öfni, kannskiverðbólkunni og stýrifagstónumsem leikmanni hefur mér alltaf skilistað stýrifagsta hækkanirværu fyrst og fremst tækitil að taka stáfi verðbólkusem stafað af eftirspurnanþensluí samfélaginunú er ekki um slíkt að ræða áskilþað er kannski, ég er vel þvert á mótiþað er ákveðin kólunun íhagkerfinu, það er samdráttur í byggingarinnæði, það kom framhér í síðasta þætti hjá mér að fjárfestingarverðbólkan er samt að aukaster hækkun stýrifagstahjá seglabankanumekki ónýtt verkfæritil að taka stáfi verðbólkusem ekki er út afhvað kvæl þú veit að eftirspurnanþenslusko, þetta er réttþarf að segja, en ég vil bara segja þaðað þegar við hækkum stýrifagstina uppálegaþá var það vegnamikið leidspunarog það þarf stýrifagsta stýri að hækka uppviðviðvextir virka alveg á líkaframbóðsskjallin, það er baramjög sáskókvöld og þú vilkaliðs ekki þú eru að geravið hækkum stýrifagstinumum 75 puntavegna hækkunum ólíverðiog það var einhvernleitihálfgett neðabröðþetta er einhvernleiti neikværtfyrir hækkkerfi og við erum að bæta á þaðmeð því að hækka vextiþessnaskiptir að mjög mjög mjög máliognú er ég að reyna að vera skýrþað er ekki heppilegt að berjaframbóðsskjalla verflókuðsem stafara bara því aðþjóðbúðunar ganga verð með því að það ekki stýrifaþað er aðra liður eru heppilegog það eru, þá eru ekki sjámálinog það eru vinnumarkaðinen þetta eru rauninni einavopnin sem þið hafið það? Já, eina sem við getum gertog Sælabankin er með bara mjög skýrtað markaverksvið það sem við hefum að geraog við auðvitað verðum að breyðast viðen skoþetta er eitt af vestar sem Sælabankarlendi í að lenda í neikvæðanframbóðsárhauðum, áföllumog frambóðslið sem við þurfum að breyðast viðmeð pinningulega aðhaldiog nú erum, það er ekki Sælabankinvar ekki að veist um það ísíðustu viku, ég er bara búist í fleraaðstakunumþað er engin gleði þar held égog ekki heldur í mörgummjög löndum og hérnaþessna baraeru við vantilega á það semég óttast er að það við sem að sjásamdráttar verðbólgu samtímistErum við þá að tala um þess að svokulluðu stagflæsjóneða hvað á að kalla það samdráttarverðbólgu í sandrætti sem sagtJá, það er það sem viðvið auðvitað óttumstOg við þær aðstæður þávikta stýrivestinir ekki þungt til að lækaJú, jú, það er baramjög sársakastýrivestinir virka enþað er að valda miklumkostnaði í bæði aðtunuog íhaugustiþannig að það er ekkiþað er ekki skemmtilegu vekverðEn þá, með sama hættu þú sagður á þannað það væri svolítið sérkennilegt aðoljöfarshækkan er út af einhverju stríði í útlöndumhefur áhrif til launahækkaná Íslandi, það er líkavið horfum á það kannski sem þetta bitnarfyrst og fremst á, það eru þeir sem eiga minnstað skulda mestvið sjáum þettaog er þá ekki eðlileg viðbrög þessa fólksbýtu af hverju á afborgarinuhjá mér að hækka um 70.000 krónurá mánuði af því aðÍrannir lokuðu HormúsundiÞað eru rétt og hérnaþað eru rétt og það ersko, svo ég segi alltafégég er það að skoða hennar aðþað sé mjög óheppilegt að við semverðryggingu sem næriog þannig aðáföllir lendiekki aftur ekki skattkrendumþau þurfum til líka skattkrendurá fólki sem skuldar með beinum hættiog er kannski síst til þessfallið að taka á sig áföllinog á kannski þá minnstansög af því að ef það værieitthvað eftirspurnuð þennslega þá er það fallið af þeirra völdumsem eiga minnst að skulda mestJá, þannig að ég hefalltaf álitið það sjálfurþað verið þjóðastlega mikluréttlótara og hagkvamur aðað skoað þetta gerðist ekki með sjálfurkomaði og enen þeir eins og að mótið kemurþá hef ég talið þaðog um að segja, þetta búið að vera markmið mittfrá því að það var þessu sælum stjóri að reyna að draga verðryggingureyna að hvetjabankanandi þessar lána nabvægstiog svo fram með þessog ég teglaégtegla við séumbúin að byggjaundistöður að kerfi, lánakerfisem getur lánan nabvægstum bara efokkur hefnast að ná þessumþessum niður, verðbólkunum styrvastáttapráð styrvastir er bara mjög hávextirþað er mjög erfitt að reyka nabvægstakerfií undir slíku, bara aðbólkunumánið er bara svo háog hann aðég er eiginlega þessi fulluðis aðbara ef okkur hefnast aðná þessum niður þá getur viðfarið í nabvægstakerfi, ég tel aðþað sem sé heppilara fyrir Íslandað vera með nabvægstakerfi. Þannig að þú ferði í þaðmeð fórsætt sá þeirra aðafnema verðtryggingu á Íslandi.Já, sérlefbóngina sjálfsögur steyðursteyður hann að hrjókistóðunahverju sinni, þó við getum stunduvið rosum á lág en viðauðvitað steyðjum margt með hrjókistóðunar, já.Einn spurning hérna í lokin, að því að ég erað reyna að átta mig á þessumhlutum, hvort að sé einhver formúla beinliðsem þið notið þegarhérna peningastefnunemdineða þið eruð að ákveða stýrifæstinahvort að sé einhver formúlasem þið notið um byliðá milli verðbólkunarog stýrifæstana. Ég spyr að því aðí samtalen við Kristunum var égað bera samanað þegar Ríkistóðun tóku völdumfyrsta DS 2024þá var verðbólkan á áskrundvillí 4,8%.Stýrifæstinir 8,5%á þessum tímafóndimönurinn 3,7%.Núna er verðbólkan5,6% á áskrundvillistýrifæstinir 8%slettir, mönurinn2,4%.Er eitthvað sérstokk ástæða fyrir þessueða er eitthvað rök fyrir þessueða er þetta bara tilvili?Nei, þetta er rök og þetta er stefna.Og það er þannig aðviðhöfumselvmögnin við gefið útnúna eitthvað í 2-3 árað við ætlum að halda hérna rauðvistumí kringu 3%.Þannig aðverðbólkan hækkar þá hækku við stýrifæstinverðbólkan hækkar þá hækku við stýrifæstinvið og það er bara þess að keglakerfið.Og þetta er það sem við höfum gefið útog við höfum búin að viðhaldja með háma rauðvistumogþannig aðþannig að þetta er það semvið erum að gera ogég hef talið aðþetta veri bettþað er marga ástafriðið okkur við þum aðlið þettaen þetta er þess að gefa ákveðubara signaldi kerfiðsinsað hvernig við vinnum.við undurum aðhefum verið því. Ég meinaog ég vil líka bara tala um þaðað áskiltingar, þeir eru mjög hryfnurað elvendu samanbyrju en það er eins og þeir semmjög valkvæðir að kemur að elvendu samanbyrjueins og fólk var hérna að bera samanvexti. Það er ekki til sem heitaíslenski vextireða krónu vextir. Það er bararamt. Vextinnifarið til því hvernig við stjórnum hérna kerfinuog hvernig það er. Ef við myndum að fara að hefaokkur eins og þannig aðsíslendingar þá værið við með sviðsneska vextihér.Kemur það gæltmiðlinum ekkit við?Nei, það kemur ekkit við.Kemur bara við hvernig við höfum okkur einnig.Ekki gæltmiðlinumog það er hvernigog þess að við erum ekki að takaástöðu með mótið öfru. Það kosti líkavið öfruina sem ég hef ekki fariðí hér endur. Það búið bara að ræða nóg um þaðen ég vil bara segja það að skoþannig aðþað er ekki til sem heitakrónu vextir.Bara fyrir til því hvernig við höfumogþað sem er búið að ganga á Íslandinubara frá því aðég var að segja hún stjórnbara mikil samdóttur í kóttmestir samdóttur frástofnum í liðlýsins.Síðan þessi gríðarlegigríðarlega uppsefn eftir kóttþegar hafgeri vextum25% á hansþrjumur árum9% heldur22 ekkolikaog það bara springur hérna alltafí ettspunnaverfulgu og húsnæðisverð ríkur uppog við erum að eigavið að bæða með vastæknumlíka þarna með því aðherða það fjónarstækjumsíðan kemur eldgósog við höfumóttuðumst að þetta væri neikvæð áhrifurá samfélagivið stoppuðum aðstæða ekkunarverlien hvað kemur ljósþað þarf aðflytja grindvíkinga að annaðogeittbróð þjóðverðnar og ræðilegtáfatt fyrir þáen ríkið varði til í seldieitthvað kringum 80 millar að krónasem þerða að vera byggt búið á fastnamarkaðinog síðanog þetta er það sem við þurfum aðeiga viðog síðan höfum viðþannig aðþað er margt hefur tekistvel til einn en þetta er það sem við höfumeiga við, bara gríðalur haugusturgríðalega eftirspunríkismjónun hefur beittbæði COVID og vegna eldgóðsinsog líka þegar það er svonamikil haugustur þá aukast tekjur ríkismjónunsvo hratt og það skapar ákveðuandvaralysiogogogþannig að nú er þetta ríkistóttsegist að það vilja taka á þessuog ég fagna því, þetta er ekki auðvitað verkefniog hann aðen sko, að því að þetta ermiklu stærra verkefni heldur en þaðeins og ég sé þettaþá er þetta þverrpólist verkefnihvernig við náum við eitthvað ríkiðen ég hef fullt að trú á þvíog ég veitef við, við verðum ekkimörgirna á þessari eigu, ef við náumað það tala okkur samanogog hættum að rífahættum að rífa svonaflutti, jú, það kannski alltilega er að taka þáég held við getum alveg náðu verfbólgunnýður og vöxtum á næsta árief okkur hefnast eitthvað nýðin að vinnaúr þessari stöðuog hérnaog því að þráttur allt hafaði staða þjóðbúin sparað mjög góðEndum þetta á þessumBjart sínu nótumverfbólgan nýður og vestirnirá næsta ári. Takk fyrir kominaÁsker Jónsson, SælabankustjóriTakk að þérSprengisandur á bylgjunnií samstarfiði Líntrið Vírnett, Arjón Bangaog HilsgrunaHraftmikil umræða allas sunnudagaSprengisandur á bylgjunniFreyjar Hinsdóttirfórseti Menta VísendarsviðsHáskóla Íslands og Bryndís HaraldsdóttirAlþengismæður. Verðið þið hjartanlega velkomnarTakk fyrirVið skröpum botnin í samanbjörðivönulönd þegar kemur að mælanlegumárangri í mentunbarnan okkar og næri því helmingur44% barna getur ekki lesiðsetið gags þegar þau útskrifastúr grunnskólaSkýringin á þessu, FreyjaJá, þetta er svolítiðstór spurning skoJá, ég hef þetta gerðið mig grein fyrir þvíÉg held að þetta sé margarskýringar sko, það hefurhérna, sem sagtOECD lönd hafa öll verið aðhrapa skoog við hröpum mjög mikið síðastþannig að núna hröpum við bara svona parivið OECD þannig að við erum ekkit aðfara neitt, eða sem svo tröpum ég aðminna en hinn NorðurlöndinEn eru þó að botninum ekki satt?Já, já, og það erengin ánað með þessa neðustöðu skoog skýringarnar errosalega margarÞetta er einhvers svona samblandasamfélagsbreytingum, kennslunnistuðningi við kennaraí skólastofum, stuðningi viðbörnstuðningi við nemyndur á verlendum uppbrunanáttúrufræðinnáttúrufræðin var aðalsviði núnaþannig að þá er skomeir hlut spurninga fjalli náttúruvísindiog það er til dæmis staðreindað umfangivið með náttúrufræðinvísindum hjá okkur hér á Íslandier læra en í OECDer ekki, þannig að botnin eru baraeinfallega búin að fást minna við náttúrufræðinþað getur verið skýringa á því að þauskrítiðef að þau gengi alveg að velþrátt fyrir að fá minni kennslu í náttúrufræðinlíkasérhæfing kennaravið erum með færri kennarasem eru sérhæfðir í þeim greinusem þeir eru að kennaþetta er svona algengt í íslensku skólakerfi að kennaraþau eru að kenna, þeir eru sérhæfis ekkur í tiltekinnigrein og svo þeir eru komið til skólanþó þau eru að kenna eitthvað allt annaðen þetta er markþættsnjálfsímavæðing, ég veit að ekki fóreldrarBryndis, þetta alveg dásiþú varstformaðið mentamálanemdarí allsýrar og mentamálanemdar í þinginuí tíð síðustu ríkistjónarþetta kom eitthvað til kasta eða eitthvað þar líkaen manni virðist eins ogstórastökkið var eins og freyja bent ástórastökkið, stóra rapiðvar í konuninni á undanþessarien það var ekkit gertsko, fyrst allega að segjaþetta er algjörlega óásættanleganiðurstöður og viðerum nú nýbúin að vera hérna eða sumrinnisko umræðum Evrópussambandi og þá hefurmikið verið að tala um sko hvar við stöndum í samanbyrðuönnu ríki og Ísland stenduralmennt mjög velbara á lang flestum mælikvarðumnema þegar kemur að þessum þættiog það eru þetta stór hættulegtí þarna likur framtíðin okkar sko, samkjöfnishæfnin okkartil framtíðar ef við getum ekki menta bötnin okkaref þau get ekki lesið sér til gagsþá mun það hafa áhrif á samkjöfnishæfninokkar til framtíðarþannig að ég segja þetta er algjörlega óásættanlegtsko, jú, við hröpum ekkisíðast, við hröpum aftur núna, við erum á botninuþað er bara nýðustöðanog við verðum að breyðast við þvíþú spyr sko, hverju ástæðanog ég get alveg verið sammúla friðþað er örgla markþættog þess vegna þurfum við að fara í það verkefniað greina það og laga þaðþú segir það hefur ekkert verið gertsíðast, jú, vissulega hefurímislegt verið gertég ætla að segja sko, miðstu mentunarog skólaþjónstu, ég ætla að segjahérna námsmatið sem við erum með núnaég held að það hefur verið mistöká sínu tíma þegar viðfórum eða lögðum samrændu prógunýður eins og þau þekktustég menna ég tók samrændu próguí tíunda bekk en svo var búið aðþróa þetta með þeim hætti að við vorum aðtaka þrísvar yfirhérna grunnskólaaldurí samrændu próg, þá höfðubæði foreldrar og börnkennarar, skólar og sveitafélugog hérnaog stjórnvöldsem svo trúna eitthvað mælitæki á hver þróunin værisvo hættum við með þettaástæðan fyrir því við hættummeð það var að það var kannski búið að gaggrinaí töluverðan tímahérna Freyja og hennar kollegar held égog kennarar almennt voru búin að gaggrinatöluvert sko samrændu prógun og þau þyrttuað vera með einhverjum öðrum hætti og ég hefnú ekki fræðilega kunnáttu til að útskýranákvæmlega hvað átt var við með þvíen þegar við hættumþessum prógum þá átti þessinýja tækimælitæki bara að vera handan við hotniðog við ættum að fara að geta hérnanota það fljótlegaþví miður þá leið og langu tímið þannig að við vorumbara með mörg ári sem við vissumbara ekki, við gáttum ekki mæltskólana, vissum ekki hver staðan væriog ég gerði þaðég hef lagt miklu áherslu á mentamálbara bæði þegar ég var hérnasveitarstöndafylltrúi í Mosensbæ og líkun á þingiog á síðasta kjörtímabiliég myndi aðtræðanda síðasta písaþá fór ég á milli sveitafjallaog var að halda svona fundi með mínu fólkisjálfstæðismönnum og var að spurja oftsveitarstöndafylltrúna, hvernig gengur í skólaneitthvað? Og það voru eiginlegaallir á því, við erum með frábæra skólavið erum með frábæra skóla í okkar sveitafjallahér eru allir glæðir, hér eru allir ánægur og gengur rosa velen fólk vissi það ekki nokkvæmlegaNei, nei, það eru svonaÉg var hérna að fregasatt nú að það var formaðþessari nefndar sem við nefndum til sögunþegar var verið að leggjasamlandu prófi nýðurog það var nú reyndarsko, þetta varþeimur meira sem var hugsaður um þetta eftir áðþá var þetta nú eiginlega þeimur neyðarlegar í aðdragandinþað mistóksttölvikerfið virkaði ekkitvis var í röðog þá tókum við einhverju þástöði að fyrst við getum ekkigert þetta þá skulle við brætamanni fannst það að vera rögsefndinég fekk líka á tilfinningunavið gestakomir í þess að nefndog annað slíkt að það væriþað reyði ekki síður kannski ferðinniþegar þetta var afnummiðað ég ætla að vona í orðutekki óaf hastarlega aðkennara fórustanfyrir þá hönd sinna umbjóðandaað það varþað var sem sagt samanburðurinnmillir kennara eða millir skólasem enn væru óanæði meðfrekarheldur enn samanburðurinnog millir nefnda sem fólst í þessumsamræmdu prófum. Var ekki verið að hugsa umnefndutna fyrst og fremst í þessu?Það sem að skoég er nú ekki alveg saman að brindist að veriég og kollegar mínir vegnaég er nú fylgjandi samræmdu prófumJá, það er hérnaÉg held að það séog þetta er bara svonaalþjóðvísu þá hefur kannski verið svonaað tala fyrir því aðþessu að væri minni stýringnámskráin er opnariþá væri meira svonaþegar námskrá kom hann að 2013til dæmis þá varmeira svonahlutir meira almennt orðaður og gert ráð fyrir að veriunni út í skólunum meirasjálfstætt ogkennara hafði þá kvartað undan þvítil dæmis, starfandi kennara bara þá í grunnskólumað þessi samræmdu prófþau stýrði allt og mikluog þessuna værisko að þetta hefði ómikið áhrif og skólastarfmenn færi bara að kenna upp í samræmdu prófinog svo framvegisheld að þetta sé nú bara eitthvað sem erhægt að leysa og þessi matsferitsem er núna verið að þróaþetta hljómar mörgu leitisem miklu betra tækisem sagt, það verði eitthvað svonabetra tæki enn samræmdu prófinjá, já, jáen síðan finnst mér þettamér fannst þetta mjög asnald þegar þetta var lagt niður útá þessu tæknilega klúðrið, ég menna aðaðra þjóðir, þá var alvegsko allir eru með þettasvo mikilvægt að þetta verði stafræntþá eru auðvilt að sapna gögnunumkannski auðvilt að það fara yfir og svo framvegisen skoaðra þjóðir hafa alveg ákveðiðjá, nótum bara pappirinn núnaað því kerf virkar ekki, kerfi er ekki tilbúiðþess vegna verða bara samræmdu prófinog pappirog það er alveg hægtog þetta er, og það eru líka skovar kannski þessi samræmdu prófiní Íslandi voru alltaf þannigað það var farið yfir þau miðlagtsem er alltaf nöðsildað maður allar að hafaalgjera samræmingu, taka öll á sama tímafara yfir, en þetta er ekki deyna leiðinþað er alveg til í löndumsko að þú gefir útsamrænt próf, sendir auðvilt í skólanameð svarlikliog bara leifinningum um yfirferðog kennaratnum fara yfirþá fá kennaratnum meiri upplýsingar sjálfuren það má alveg segja sem svo að þetta verðurminna áræðalegt sem mæltækitil að beira saman skóla, en það eru tilalls konar leiðir í þessum öfnumog ég held að það er sjálfur rétt sem Bryndi segirsko að það vantar gögnþað þarf að vinna út frá gögnumsem maður hefurog písa, því miður hefurpísa bara verða einasem við hefum haft, og þessuna hefurkannski umræðan orðið svo dramatístþetta kemur á þryggjára frestií niðurstöfu písaog menn er annarkort í því að tala bararannsóknin algjörlega niðurþetta sé ómöller rannsókn, mælikin eittog krakkaninn en ekki svaraspurningum og svo fleira fara í algjöravörn, eða þá aðmenn eru bara í röstliog við verum aðeins aðhorfa á þetta og líka allar svonabreytingar sem við gerum gerteins og síðast, eins og Bryndsvaranefnina hérna, mistu mentunarskólaþjónustu, hvað þau hafa verið að geraog mattsferil, það hefur líka veriðmentamálaráðunni til setti líkapúður í starfstrúinsem heiti mentafléttan, þó höfðumvið hérna aðgengja sænskoefnisem þeir höfðu notað og gáttumþýtt þá og svona, ensko, það mælist ekkiþremur árin síðar hvort það hefur verið áránguraf þessu, vegna þessarbreytingar sem eru gerðar og til dæmisfólk er nú ofta að tala um kennarmendunsem málega grýna, að ef við gerumbreytingar á kennarmendun, þákemur það út í skólan eftir15 ár, sko, að þvíþað tekur 5 ára mentakennara og svonefnendur 10 ári í grunnskólanEr það einmitt að koma að sína þetta breyndis áriní kema þér, svo ég gleymi nú ekki spurningunni hérnaþegar þið hafi mikið með hérnakennarmendunum að gerasko, er að ekkurer leiti sökin þar, égrifiða hér yðurlu upp þegar við erum að tala um þettaviðtal sem byrtist við kennaranemaí morgumblæðinu, kennaranemasem var á þriðja árií náminuþað sem hún sagði í þessu viðtali er ekkibúin að læra neittí þessu námi sem ég get nýttmér við kennsluhún var þá á þriðja árisagðist vera búin að lærahér heilmikiðum, alls konar teórií uppeldisfræðum og öðru slíkuen það var til dæmis enginn byrjaðað kenna börnum að lesaá þriðja ári í kennarmendunumJánú veit ég ekki hvað námsleið þessi nefnNei, ég meina svonaalmenst það að það séað námið sé ekki nógu mikiðstarfsmiðað, heldur sé þaðsvonateóriu miðaðÞað getur alveg verið að vissir hlutarþað sé það, en svona í heildinanú veit ég ekki alvegþá var ég til fyrir að heita fyrir að sem þessi nefnandikomið þettaað skoég held þetta sem nú bara alls ekki réttmeð flest alls svona þetta bóklega kennaranámien ef við komandi við til dæmisíþróttakennaranámiþá er ekki verið að kenna þeimað læsisfræði eða að lestra aðkennslu aðferðiref þú hefur ákveðið að sérhefur þið til dæmis til að verðamyndmentakennari, þá er minni áhersluá að kenna að lestra aðkennslu aðferðirsíðan erum við auðvitanú hef ég komið að til dæmisalmenni fyrstarsnáski ístarfræðmyndunog það er ekki bara teóriettistog þau faraá fyrst ári, öðru ári og þriði árií kennaranámi í vettarsnámút í skólunum, þar sem þið eru að æfa sér að kennaog eru hjá lesarnakennurumsem að hjálpa þeim að tengast þessu starfog setja þessu inn í það, þannig að þetta er nú ekkiþetta er nú aðisíkjurBryndis, hvað finnst þér vera til ráðaí þessu?Núna er til dæmis núverandi mentamál ára á þeirrahún er að grýpa tilnokkur aðgerðaí samtímisErtu dús við þettaeða finnst þér að gera eitthvað annaðog öðruvís?Sko, ég hef ekkifengið einhver útskinningur á því hvaðnúverandi mentamál ára á þeirra er að geraút af því að ég varst nú með fósittisra á þeirrafyrir þessum þætti og spurður hann eða þessút í mentamál, mér fannst það gott hjá þérþví að ég vil meina aðefnaðasmál er í úr stæðstumál, en þetta er ekki síðurSko, mál úr þessuKanski er þetta stæðstamálin sem það er um að fjallaég held nefnilega að það sé nákvæmlega máliog ég hef sagt það núna ítrekkað í mentamál ára á þeirraþegar ég verið að spurjað út í fjörlöginþað vilt nú svo til að þegar ég var að spurjayngu sæland núna bara áförstu daginn, að þá er það þriði mentamál ára á þeirraá þessu kjörtímabilisem er við stöðurvin og það sínur auðvitaðeitthvað hverju staða þessa málaflokksinnan þessara ríkistjórnarog ég hjó líka eftir því að fórsetisraðurað få nú meiri að tala um hjúkurna heimiliheldur en skólamálinþú vísa eftir þess að þú væri að fylgjast með hvað væri að gerasterlendis og ég geri það líkaég sé að metta í Danmörkuer bara að fara í mikla ræðgerðirog ég sé mikið frá henni á samfélagsmiðlum og í frettumhvernig danir allir að bregðast við þessuþau eru í áfallskotar líkaskotar líka, ég veit að það er kostningar í svíþjóðþannig að það litast allt svolítið þaren ég veit að þessir félagar okkar eru með mikla ráðökjurég vil að þetta sé sett á dagsgráraunveruleg á dagsgráog ég held að ríkistjórnin öll þurfa að koma þvísko aðgerrið sem við höfum síðan núnasem hafa farið fyrir þingiðhjá þessar ríkistjórnereinhvers konar lagafrömmvarpum að heimila ráð þeirra að gerareglugerð um eitthvað semmögulega væri símabanég segi þetta því að þetta orðaðist nákvæmlega svonaég er á móti því að símarséu að truppla nemyndur í skólastofumeða í skólunumen nýðustan enn og einhvað séu svo að flest sveitafélagef ekki ölleða skólanir sjálfar hafa þegar tekið áþessu vandamáliþannig ég vil meina að þannig hafi verið að eigða orkunnií eitthvað sem endamálar á þeirra hefði ekkiátt að vera að gera, þannig átt að treysta þeim semreyka skólana sem eru sveitafélagin fyrir þessu verkefniNúmer tvöþað er að breyta einhvernarskælanuúr ABC í5 og upp í 10 því að það má held ég ekki faraniður fyrir 5 ef ég skildar réttÞetta ABCkerfið hefur verið gagri, ég man samt því að þaðverið innleitt að þá voru fyrir þvíeinhver rök, einhver fræðileg rökvið vorum að miða okkur við einhver önnur lönd og eitthvaðnú og bara að fara tilbakaog það sem ég heyri frá kennurum er að þau veit ekkihvernig þau hefur að vinna með þettaþau veit ekki hvað þýðir nápamala 5er það Ber það Cþú veist því þau eru enþá að vinna meðnámskrána, þau eru enþá að vinna meðþað sem áður var, þannig ég vil halda þvífram að þetta sé líka algjör aðeinsuppinu gangur, þó að ég kunnivel að vera á þeirri skoðan að ég bara fýndi að hafaeinhvern er sko frá núlu og upp í tíuþannig að raunvörlu aðgerðna sem ég held aðþurfa að gera í, það þarf að fara í námskána að geravið höfum vitað það í langan tímaþað þarf að setja pening í það, ég veit að það eruauknir fjármunir í það í fjárlegu um núnaþað er gott, ég vil aftur á mótilíka sjá til þess aðí aðilar út á markaði geti verið aðþróa námskörn til japsvið það sem að ríki sjálft er að framlegaog meðstu mentur á skóla þjónstu á að getaverið ákveði tæki fyrir það aðgæða stippla námsöfniþað þarf að styrkja kennarana í sínu störfumþú fórst aðeins inn á það áðan, ég meina við höfumtil dæmis bara horfum bara fram á breyktan veruleikameð fjölda innflytjenda á Íslandiog börn með móðumálaymsum toga, ég hef sjálfur með þingmálien lítur að því að vera með svona móttökuskóla eða móttöku deildirog ég held að þaðþurfa að gera það, ég held aðþað sem hafi gerst á síðustu árumer að við höfum bara mistsko auðun á þvíað skólar er unn mentastofnanirskólar hafa orðið allt í unnuuppeldistofnanir, við höfum eittrosalega miklu púðri í svona félagslegaþáttinn, börnunum þarf að líðavel, við höfum að tala um alls konar greiningarvið höfum að kalla eftir sérfræðingum í skólananú er ég ekki að segja þetta, skipt ekkimáli, við höfum meðskóla án aðgreiningarog áleið hefur aukistog aukist á kennara, þegar égræði við kennara og ég tala um við skólastjórnendursem ættu að vera svonafaglegi leiðtóar inn í skólunumað aðstúa kennaranavið faglega þáttinnþá hefur ég eitt skólastjóru að segjaég er nú bara eins og félagsrákjandiknúsandi foreldra sem eru í öngum sínumeð að skamma börni eðaað aga þetta eða knúsa kennaranaþannig að það vantar þettaraunvörulega áherslinn á það aðskólar eru mentastofnani, það sem börnin okkarþurfa að læra að lesa og skrifa og regnaEr þetta ekki máliðað það er hlutverkitil dæmis í kennaramentunniað kenna fólki aðkenna börnum að lesa, skrifa og regnaEn ég minna, auðvitað gerum við þaðEn okkur kringum bara ekki nú vel með þaðNei, en ég minnaef maður horfir á þetta regluverkog hæfnirám og lög sem erí sett í kringum þettasem pólitíkusatni setjaþá var til dæmis ákveðið að hafaeitt leiðisbrefsem sagt, þú bara mentarisem leikskólakennari eða grunnskólakennarieða framhaldsskólakennari, þú færðhérna starfsleiðiá öllum skólastögunog þetta hefur til dæmis eftir förmið sérað sérhæfðir starfsleiðikennarar í grunnskólanumhafa fæst upp í framhaldsskólaþannig að þetta tekur frá grunnskólanumog síðan þarf að hugsaef það er settur sko hæfnirámum það að sérhæfingeigi að vera 91-ingar af 300þá hérnaþá verðum við að hugsa um þettaþað er engin galdursem verður þannig að við mentumperslega mikið af starfsleiðikennarur og náttúrfsleiði kennarurþað útskrifast til dæmis ótrúlega fáirsem sérhæfingar í náttúrfsleiðikannski 5-10 áriog þannig að þessum er mjög algengtað það séu engir náttúrfsleiðikennarur úti í skólanumþað líka aðstafanþetta er náttúrfsleiðiaðstafan til náttúrfsleiðikennslu er ekki nógu góðþetta er ómikið bóklegt námvegna þess að mann hafa bara ekkileiðir til þess að gera þettaog þetta er eitthvað en það sem ég til dæmisstungið upp á að búa til eitthvaðkvata kerfi til þess að fá fleiritil þess að velja þess að sérhæfingaraf því í kennarnámi þá tökum við ekkiákvarðanir um þaðí hverju nefnendur sérhæfa sigþeir koma sjálfur með sín áhersviðég vilja vera myndmæntakennari, tónmæntakennaristarfræðikennari og eitthvaðog yfir höfuð þá eru bara ofáirsem enda sig í þessueitt fjörði af kennarum úlingastég er með sérhæfingu í starfræðií íslenskuaf þeim sem kenna þessu fjörðuí náttúrfræðihér verðum við að slá bóttinu í þettavið mögum við fjalla meira og nánarum þetta mál hér á Sprengisandi í veturhann er á endarunnin þennan sunnudaginþað var Ívar Haldússon sem stýrði hértökum og tólum eins og venilegatakk fyrir að hlusta, við heyrum þetta aftureftir vikuSprengisandi í vetur
